SK 42/14

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 17 marca 2017 r. Pozycja 15 POSTANOWIENIE z dnia 14 marca 2017 r. Sygn. akt SK 42/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Leon Kieres Piotr Pszczółkowski Michał Warciński , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2017 r., skargi konstytucyjnej spółki S.A. z siedzibą w C . o zbadanie zgodności : 1 ) art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz art. 3 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 7 ust . 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o fundu- szach promocji produktów rolno - spożywczych (Dz. U. Nr 97, poz. 799, ze zm.) z art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2- 6 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 7, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a-b oraz art. 7 ust. 3 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 64 ust. 1 i 3 oraz z art. 84 Konstytucji, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 14 czerwca 2013 r. spółka S.A. z siedzibą w C . (dalej: skarżąca spółka albo skarżąca ) wniosła o stwierdzenie niezgodności: a) art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz art. 3 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji pro- duktów rolno - spożywczych (Dz. U. Nr 97, poz. 799, ze zm.; dalej: ustawa o funduszach) z art. 64 Konstytucji; OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 2 b) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2- 6 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 7, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b oraz art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach z art. 64 ust. 1 i 3 oraz z art. 84 Konstytucji. 1.1. Skarga została wniesiona na podstawie następującego stanu faktycznego: Skarżą- ca spółka prowadziła działalność gospodarczą w zakresie uboju drobiu. Zgodnie z wymo- giem, wynikającym z ustawy o funduszach, spółka pobrała od dostawców zbywających jej drób żywy wpłaty w wysokości 0,1% od wartości netto dostarczonego drobiu na podstawie faktur wystawianych przez zbywców. Spółka wyliczyła kwotę ok. 26 121 zł, którą wykazała w deklaracji FPZ_fl z 24 listopada 2009 r. złożonej do Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR). 5 sierpnia 2010 r. skarżąca spółka wystąpiła do ARR o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłaty na Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego (dalej: FPMD) za III kwartał 2009 r. n a pod- stawie art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 s ierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa). Spółka wskazała, że „nienależność” zapłaconego podatku nie została ustawowo zdefiniowana i może mieć różne podstawy. Uzna- ła, że suma wpłacona na FPMD jest „w całości nienależna”, gdyż przepisy nakładające obo- wiązek naliczania, pobierania i odprowadzania wpłat na fundusze promocji, w tym na FPMD, są niezgodne z art. 64 ust. 1, art. 84 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem spółki, obowiązek poboru wpłat środków na fundusze został w ustawie okre- ślony wadliwie. Nałożenie obowiązkowych wpłat na fundusze, gdy nie mają one charakteru środków publicznych, oraz przyznanie organom administracji uprawnień do przymusowej egzekucji wpłat na fundusze powoduje nadmierne ograniczenie prawa własności przedsię- biorcy. Spółka uznała, że suma wpłacona przez nią na FPMD za III kwartał 2009 r. (od 1 lip- ca do 30 września 2009 r.), objęta wnioskiem o zwrot nadpłaty, stanowi kwotę podatku zapła- conego nienależnie Skarbowi Państwa. 1.2. P rezes Agencji Rynku Rolnego (dalej: Prezes ARR) odmówił stwierdzenia nad- płaty z tytułu wpłaty na FPMD za III kwartał 2009 r. w decyzji z września 2010 r ., wydanej na podstawie art. 72 § 1 ordynacji podatkowej w związku z art. 3 ust. 2 oraz art. 3 ust. 3 pkt 7 i art. 6 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 4 i 5 ustawy o funduszach. Uznał, że twierdzenia spółki są bezza- sadne. Dopóki obowiązują przepisy ustawy o funduszach, dopóty obowiązuje też zasada do- mniemania ich zgodności z Konstytucją. Z tego względu nie ma podstaw do kwestionowania obowiązujących regulacji ustawowych przez organy i osoby, do których są one zaadresowane, nawet jeśli treść tych regulacji może budzić wątpliwości konstytucyjne. Prezes ARR stwier- dził, że brak jest dostatecznych podstaw prawnych do przyj ęcia, że jest on organem upraw- nionym do oceny zgodności obowiązujących przepisów ustawy o funduszach z Konstytucją . Nie może on też o dm ówić stosowania obowiązujących przepisów prawa. O d decyzji Prezesa ARR spółka wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ( dalej także: Minister) o uchylenie decyzji w całości oraz o stwierdzenie nadpłaty z tytułu pobranych i dokonanych wpłat na FPMD za III kwartał 2009 r. Spółka powt órzyła argumen- tację o naruszeniu art. 64 ust. 1, art. 84 i art. 217 Konstytucji. Zarzuciła Prezesowi ARR za- wężającą wykładnię art. 72 § 1 pkt 2 ordynacji podatkowej oraz uchylenie się o d merytorycz- nego załatwienia sp rawy. 1.3. W decyzji z listopada 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 3 ust. 2 i 3, art. 6 ust. 4-6 i art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach oraz art. 72 § 1 pkt 1 i 2 i art. 75 § 2 pkt 2 lit. c ordynacji podatkowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARR. Minister zgodził się ze skarżącą spółką, że środki zgromadzone w ramach funduszy promocji n ie są środkami publicznymi w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, co wynika wprost z art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach. Stwierdził, że wpłat na FPMD nie można OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 3 uznać ani za podatek, ani za daninę publiczną. Podkreślił jednak, że o zasadach gospodaro- wania funduszem i o wydatkowaniu środków zgromadzonych na rachunku FPMD decyduje komisja zarządzająca, a rola administracji rządowej ogranicza się wyłącznie do zapewnienia administracyjnej obsługi wypłat środków. Minister wskazał, że gromadzenie środków n a pod- stawie ustawy o funduszach jest uzasadnione. Środki te są przeznaczane na poprawę sytuacji danej branży rolno - spożywczej, gdyż mechanizm funduszu zapewnia promocję branżową, której celem jest wzrost sprzedaży polskich produktów rolnych, w tym także produktów skar- żącej spółki. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do sądu administracyjnego. 1.4. Wyrokiem z czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W . (dalej: WSA) oddalił skargę spółki S.A. na decyzję Mi nistra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zarzuty za- warte w skardze uznał za niezasadne. WSA wskazał, że organ administracji miał obowiązek zastosować akty normatywne obowiązujące w dniu wydania decyzji, bez względu na zgłasza- ne wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją. WSA stwierdził, że skoro środki na fundusz promocji pochodzą od przedsiębiorców działających w danym sektorze, a koszty związane z realizacją większości działań będą współfinansowane ze środków budżetu unijnego, to fundusze promocji, w tym FPMD, mają charakter środków publicznych, tyle że nie w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. Wobec tego, jeżeli mają one charakter środków publicznych, zasadn e jest dokonywanie wpłat przez skarżącą spółkę na FPDM . W tym wypadku n ie występuje więc nadpł ata w rozumieniu art. 72 ordynacji podatkowej. WSA uznał, że nie było potrzeby zwrócenia się do TK z pyta- niem prawnym co do zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o funduszach, odnoszących się do FPMD. 1.5. Spółka skierowała skargę kasacyjną od wyroku WSA. Podniosła w niej m.in. na- ruszenie prawa materialnego z art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach poprzez jego błędną wykład- nię polegającą na uznaniu, że środki FPMD mają charakter środków publicznych, choć nie w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, oraz że współfinansowanie niektórych dzia- łań będących zadaniami funduszu ze środków budżetu unijnego nadaje tym środkom charak- ter środków publicznych. Wyrokiem ze stycznia 2013 r. NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącej spółki. W oce- nie NSA skarga kasacyjna, mimo częściow o błędnego uzasadnienia wyroku przez sąd pierw- szej instancji, nie zasługiwała na uwzględnienie. NSA przyznał, że WSA wyraził dość niezro- zumiały pogląd, iż fundusze promocji, w tym FPMD, mają charakter środków publi cznych, ale nie w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. NSA uznał to stanowisko sądu pierwszej instancji za błędne, jednak nie miało ono ostatecznie wpływu na wynik rozstrzy- gnięcia sprawy przed sądem administracyjnym i nie dotyczyło bezpośrednio sp oru. Przedmiotem postępowania był bowiem wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat na FPMD. W postępowaniu tym zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 ordynacji podatko- wej okazał się niezasadny. O nadpłacie można mówić wówczas, gdy uiszczone świadczenie w świetle obowiązującego prawa nie powinno było w ogóle powstać (świadczenie nienależ- ne) lub gdy świadczenie zostało uiszczone w kwocie wyższej niż wynika to z treści obowią- zującego prawa (świadczenie nadpłacone). W ocenie NSA , żadna z tych sytuacji nie wystąpi- ła w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uiszczona przez spółkę wpłata na FPMD znajduje uregulowanie w ustawie o funduszach. W ustawie tej przewidziano odpowiednie stosowanie przepisów działu III i V I ordynacji podatkowej i przepisów o postępowaniu egzeku cyjnym w administracji, niezależnie od prawnego charakteru środków finansowych funduszy promocji. W ocenie NSA, zarzuty spółki dotyczące braku ustawowych podstaw do naliczenia, pobrania i wpłacenia wpłat na FPMD oraz bezpodstawnego nałożenia na spółkę obowiązków płatni- OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 4 czych z tym związanych, były nieuzasadnione. NSA uznał też, że celowość powoływania funduszy promocji leży poza zakresem kontroli dokonywanej przez sądy administracyjne. NSA zgodził się z sądem pierwszej instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Wyrok NSA był osta- tecznym rozstrzygnięciem w sprawie skarżącej spółki. 1.6. Spółka wniosła do TK skargę konstytucyjną, w której stwierdziła, że zaskarżone przez nią przepisy stanowiły podstawę prawną wydania i utrzymania w mocy przez NSA nie- korzystnej dla niej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z listopada 2010 r. w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłaty na FPMD. NSA uznał bowiem, że odmowa stwierdzenia nadpłaty nie naruszała przepisów prawa, mimo że od początku postępowania administracyjnego spółka wskazywała na niekonstytucyjność przepisów ustawy o fundu- szach, na podstawie których naliczyła i wniosła wpłatę na FPMD. To rozstrzygnięcie, którego bezpośrednią przyczyną jest brzmienie kwestionowanych przepisów, narusza konstytucyjne prawo własności skarżącej spółki (art. 64 Konstytucji oraz niewskazany w petitum skargi art. 21 ust. 1 Konstytucji), w związku z zasadą powszechności ponoszenia ciężarów publicz- n ych określonych w ustawie (art. 84 Konstytucji oraz niewskazany w petitum skargi art. 217 Konstytucji). 1.7. Główny zarzut skarżącej spółki dotyczył przekroczenia przez ustawodawcę kon- stytucyjnych granic regulacji obowiązku ponoszenia przez obywateli ciężarów publicznych. Zdaniem skarżącej, sposób gromadzenia i wydatkowania środków publicznych określa wyłącznie i wyczerpująco ustawa o finansach publicznych. Zatem wyłączenie środków FPMD z tej ustawy oznacza, że wpłaty na Fundusz nie są środkami publiczn ymi w żadnym znaczeniu. Nie są to również należności jednostek samorządu terytorialnego ani Unii Euro- pejskiej. Środki FPMD w całości pochodzą od producentów branży drobiarskiej. Możliwość współfinansowania promocji towarów branżowych ze środków budżetu unijnego nie czyni też „wkładu własnego” zgromadzonego na FPMD środkami publicznymi w żadnym rozumieniu. Skarżąca uznała, że jeżeli środki pochodzące z wpłat, którymi obciążeni są przedsię- biorcy działający w branżach rolno - spożywczych , nie mają charakteru środków publicznych, to znaczy, że mają one charakter środków prywatnych i indywidulanych. To znaczy, że wpła- ta na fundusz promocji nie stanowi świadczenia publicznoprawnego w rozumieniu art. 84 i art. 217 Konstytucji, a zebrane przez FPMD środki mają nadal charakter prywatny (niepu- bliczny). Tymczasem są one gromadzone z zastosowani em państwowych środków przymusu, na podstawie skarżonych przepisów ustawy o funduszach, które: – nakładają na skarżącą, jako płatnika, odpowiedzialność za naliczenie, pobranie i w płacenie z jej majątku sum na konto FPMD, – stanowią, że do wpłat i podmiotów zobowiązanych stosuje się odpowiednio przepisy działu III i VI ordynacji podatkowej, – nakładają na skarżącą o bowiązki związane z dokonywaniem wpłat na FPMD w postaci: samodziel nego naliczania kwoty należnej wpłaty na FPMD, składania pisemnych oświadczeń o naliczeniu i pobraniu wpłat na fundusz promocji zawierających szczegółowo określone dane, składania osobnej deklaracji wykazującej wysokość zobowiązania na rzecz FPMD wraz ze s zczegółowymi wyszczególnieniami kwot naliczonych i pobranych w danym kwartale, – przyznają organowi administracji kompetencję w zakresie stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w celu wyegzekwowania od skarżącej należ- ności przypadających na rzecz FPMD. W ocenie skarżącej spółki, zasada władztwa podatkowego państwa może mieć zasto- sowanie wyłącznie do ciężarów, których celem jest realizacja funkcji publicznych. Skarżąca OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 5 spółka wskazała, że przedsiębiorcy, na których nałożono obowiązkowe wpłaty na fundusze promocji, nie należą do sektora publicznego. W wypadku ustawowej regulacji FPMD nie zo- stały spełnione formalne wymogi wynikające z art. 84 i art. 217 Konstytucji. Ustawodawca w szczególności nie wykaza ł publicznego charakteru nałożonej w ustawie daniny (świadcze- nia) na rzecz państwa. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o funduszach, Prezes ARR dysponuje środkami funduszy na podstawie uchwał komisji zarządzających. Prezes ARR jest jednak podmiotem sektora finansów publicznych i realizuje zadania publiczne, więc nie może realizować zadań publicznych finansowanych ze środków prywatnych ani dążyć do celów innych niż publiczne. Prezesowi ARR nie wolno gospodarować środkami niebędącymi środkami publicznymi w rozumieniu ustawy o finansach p ublicznych. Wyłączona jest zatem możliwość rozciągania obowiązku ponoszenia obowiązku wobec państwa na ponoszenie przez jednostki, w tym przedsiębiorców, przymusowych opłat niemających charakteru publicznego. W ocenie skarżącej spółki, system wpłat na FPMD i gromadzenia w ten sposób środ- ków niepublicznych nie budziłby wątpliwości konstytucyjnych, gdyby miał charakter dobro- wolny. Prawo polskie nie zakazuje dobrowolnych wpłat na określony cel, w tym na prowa- dzenie działalności promocyjnej produktów określonej branży. Każdy z przedsiębiorców mo- że finansować akcje promocyjne w części, którą uzna za celową. Przedsiębiorcy mogą także finansować akcje promocyjne swoich produktów w zakresie wynikającym z umowy zawartej między sobą. Cele promocji określonych towarów powinny być realizowane dobrowolnie przez najbardziej zainteresowanych producentów danej branży. Cele branżowe (czyli niepu- bliczne) takie jak wsparcie marketingu rolnego i wzrostu spożycia określonych produktów powinny zostać pozostawione organizacjom zrzeszającym przedsiębiorców w danych bran- żach. W takim wypadku zebrane przez branżę środki nie miałyby charakteru środków pu- blicznych i mogłyby być wykorzystywane na cele istotne dla podmiotów prywatnych działa- jących w danej branży oraz na promocj ę ich produ któw. Skarżąca podniosła, że kwestionowane przepisy naruszają jej prawo własności, gdyż prawodawca przekroczył granic e dopuszczalnej ingerencji w prawo majątkowe poprzez nało- żenie dodatkowego obciążenia podatkowego. Spółka uznała, że poniosła ciężar mająt kowy, którego zwrotu od państwa dochodziła w toczących się postępowaniach. Spółka powtórzyła stanowisko Trybunału, że niezgodne z Konstytucją naruszenie legislacyjnych reguł stanowie- nia podatków może stanowić niezgodną z Konstytucją ingerencję w prawo własności podat- nika. Ustawa o funduszach z jednej strony pozbawia wpłaty na FPMD cech „środków pu- blicznych”, czyniąc je środkami prywatnymi, a z drugiej strony nakłada ustawowy obowiązek wpłacania sum na FPMD i nakazuje stosowanie przepisów działu III i VI ord ynacji podatko- wej oraz przepi sów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem skarżącej, skoro wpłaty na FPMD nie są środkami publicznymi, to nie ma podstaw do stosowania form przymusu państwowego d o egzekwowania realizacji obowiązku wpłat na fundusz. Z tego względu możliwość zas tosowania wszystkich zaskarżonych przez spółkę form przymusu stanowi nieuzasadnioną ingerencję w istotę prawa własności skarżącej. Ingerencja ta nie jest uzasadniona konstytucyjnie. 1.8. Skarżąca spółka podniosła też zarzut, niezależny od kwalifikacji środków FPMD jako środków publicznych czy prywatnych. Dotyczy on nadmiernego – w porównaniu z in- nymi uczestnikami obrotu drobiem – obciążenia świadczeniem nałożonym w ustawie na rzecz FPMD. Zdaniem spółki, skarżone przepisy nakładają wyłącznie na skarżącą, jako płatnika, odpowiedzialność osobistą i całym jej majątkiem za niepobrany podatek oraz za podatek po- brany, a niewpłacony na konto FPMD. To narusza jej prawo własności. Z art. 6 ust. 4 i 6 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a ustawy o funduszach wynika, że tylko na skarżącej spółce, OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 6 a nie na jej kontrahentach, ciąży odpowiedzialność z tytułu wpłat na FPMD. Spółka znajduje się więc w sytuacji jednoczesnego podatnika i płatnika, „a przecież ponoszenie ciężaru z tytu- łu wpłat miałoby być przerzucone na podmioty wskazane w art. 3 ust. 4 ab initio ustawy o funduszach”. Skarżąca spółka nie może dochodzić w żaden sposób roszczeń regresowych z art. 30 ordynacji podatkowej w razie wadliwych rozliczeń z dostawcą drobiu żywego, gdyż a rt. 6 ust. 4 ustawy o funduszach zawiera tu regulację szczególną wobec przepisów ordynacji podatkowej. 2. Trybunał Konstytucyjny zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz do Prezesa ARR o udzielenie odpowiedzi na pytania: 1) C zy środki gromadzo ne w ramach FPMD są środkami publicznymi ?, 2) C zy obowiązek wpłat przedsiębiorców na FPMD ma charakter daniny publicznoprawnej?, 3) J akie cele i zadania były dotychczas faktycznie reali- zowane ze środków FPMD ?, 4) C zy środki zgromadzone na FPMD współfinansują cele i za- dania razem ze środkami z UE i jakie są to cele i zadania ?, 5) Kto wchodzi w skład Komisji Zarządzającej FPMD ?, 6) W jaki sposób wyłania się członków Komisji i jakie obecnie grupy producentów lub środowiska branżowe są reprezentowane w Komisji? 2.1 . W piśmie z 19 lutego 2015 r. odpowiedź przekazał Prezes ARR, a w piśmie z 20 lutego 2015 r. – Minister . Oba organy administracji udzieliły podobnej odpowiedzi na postawione pytania. Minister i Prezes ARR wyjaśnili, że środki FPMD z woli ustawodawcy nie są środka- mi publicznymi w rozumieniu przepisów o finansach publicznych (art. 7 ust. 3 ustawy o fun- duszach), a tym samym nie są daninami publicznymi w rozumieniu tej ustawy, gdyż daniny publiczne są dochodami publicznymi, a tym samym środkami publiczny mi. Pomimo to, cele, które są realizowane za pomocą F PMD, mają charakter ogólny, społeczny i w tym znaczeniu – publiczny. Ustawowe cele działania FPMD wymienia art. 2 ust. 2 pkt 8 i art. 9 ust. 1 ustawy o funduszach . Służą one, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o funduszach, ogólnej poprawie sytua- cji polskiej branży drobiarskiej za pomocą wsparcia marketingu rolnego, wzrostu promocji i spożycia produktów rolno - spożywczych. Z tego względu nawet jeśli obowiązek dokonywa- nia wpłat jest pewnym ograniczeniem majątko wym, nie stanowi ono naruszenia art. 64 Kon- stytucji. W świetle przepisów Konstytucji dozwolone jest bowiem ustanawianie obowiązków ponoszenia świadczeń publicznych. Działania promocyjne finansowane ze środków funduszy dotyczą grup produktów, a nie konkre tnych marek czy produktów. Takie podejście wyraźnie przemawia na rzecz pu- blicznego, ogólnego ukierunkowania celu i sposobu wykorzystania środków FPMD. Nieza- leżnie od charakteru podmiotów wnoszących wpłaty na rzecz funduszy promocji, z uwagi na cel ich utwo rzenia oraz sposób gromadzenia i dysponowania środkami tych funduszy, środki zgromadzone na FPMD są zarządzane i rozdysponowane w sposób charakterystyczny dla dysponowania środkami publicznymi, jednak nie w znaczeniu ustawy o finansach publicz- nych. Minist er i Prezes ARR zauważyli, że cele publiczne postawione FPMD nie mogą być utożsamiane z celami i zadaniami państwa. Środki FPMD nie służą realizacji zadań państwa. Wprawdzie Prezes ARR dysponuje środkami funduszy promocji (art . 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o fund uszach), to jednak czyni to na podstawie uchwał komisji zarządzających. Dysponowa- nie przez Prezesa ARR środkami FPMD pochodzącymi od przedsiębiorstw funkcjonujących w branży drobiarskiej ogranicza się do technicznego przekazywania środków finansowych w ind ywidualnych sprawach, jednak decyzja o tym, jakie zadania powinny być wspierane nie należy do Prezesa ARR. O tym decydują przedstawiciele branży działający w ramach komisji zarządzającej FPMD. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 7 Cele funduszy promocji, w tym FPMD, służą nie tylko zapewnieniu bezpieczeństwa gospodarczego, dzięki rozwojowi danej branży i rozszerzani u rynków zbytu na jej produkty, ale także są związane z zapewnieniem zdrowia publicznego (zdrowia konsumentów). Celem FPMD jest poprawa jakości produkowanych wyrobów oraz wzrost spoż ycia lepszych jako- ściowo produktów. Fundusz wspiera w szczególności badania naukowe oraz szkolenia produ- centów i przetwórców mięsa drobiowego. Konsumenci , dzięki finansowanym działaniom , m ogą zapozna ć się z walorami zdrowotnymi mięsa drobiowego . N abywając wiedzę o produk- tach wysokiej jakości , mogą podejmować świadome decyzje dotyczące wyboru zdrowszych produktów. Przekazywana konsumentom wiedza pozwala na kreowanie świadomych postaw i zdrowych nawyków żywieniowych, które mogą przyczynić się do prowadzenia z drowszego trybu życia przez konsumentów. Minister oraz Prezes ARR przedstawili zadania faktycznie wspierane ze środków FPMD. W 2010 r. wydatkowano ok. 3,6 mln zł, w 2011 r. – 16,24 mln zł, w 2012 r. – 6,1 mln zł, w 2013 r. – 9,35 mln zł, w 2014 r. – 7,85 mln zł, w 2015 r. – 12,1 mln zł. Łącznie wydat- kowano dotychczas ok. 55,2 mln zł. Najwięcej środków FPMD (ponad 86%) przeznaczono na działania dotyczące promocji spożycia mięsa drobiowego i jego przetworów oraz na działa- nia , których celem było informowanie o ich jakości i cechach. Pozostała część środków prze- znaczona została głównie na sfinansowanie udziału w wystawach i targach związanych z pro- dukcją i przetwórstwem mięsa drobiowego, szkoleń dla producentów i przetwórców mięsa drobiowego, a także na składki członkowskie w unijnych organizacjach branżowych i mię- dzynarodowych organizacjach zawodowych. J edynie jeden projekt (w 2013 r.) został prze- znaczony na wsparcie badań naukowych i prac rozwojowych mających na celu poprawę jako- ści mięsa drobiowego, zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 8 lit. e ustawy o funduszach. Środki zebrane na FPMD służą organizacjom branżowym na sfinansowanie „wkładu własnego” wymaganego w przypadku realizacji kampanii promocyjnych i informacyjnych prowadzonych w ramach mechanizmu Wspólnej polityki rolnej (dalej: WPR) „Wsparcie dzia- łań promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych”. Promocja produktów rolnych w ramach mechanizmu WPR jest możliwa zarówno na rynku wewnętrz- nym UE, jak i na wybranych rynkach poza UE. Uczestnik iem mechanizmu WPR mogą być organizacje branżowe i międzybranżowe, reprezentatywne dla danej branży. Dotychczas pro- gramy informacyjne i promocyjne, zrealizowane w ramach WPR, otworzyły nowe rynki zby- tu. Minister oraz Prezes ARR podali, że rokrocznie rośnie eksport polskich produktów dro- biarskich na rynki krajów trzecich, a to przyczynia się do poprawy sytuacji ekonomicznej polskiej branży drobiarskiej. W 2011 r. wartość polskiego eksportu wyniosła ok. 20,25 mln euro, natomiast w 2014 r. – 31,22 mln euro. Z ebranie wkładu własnego warunkuje pozyskanie przez polską branżę drobiarską wie- lokrotnie większych środków z budżetu UE na promocję produktów tego sektora. Minimum 20% kosztów netto oraz podatek VAT stanowić ma wkład własny organizacji branżowej lub międzybranżowej, a maksymalnie 50% kosztów działań promocyjnych i informacyjnych mo- że pochodzić ze środków UE, zaś 30% - z budżetu krajowego. Środki własne organizacji promującej mogą pochodzić ze środkó w funduszy promocji, w tym FPMD. Dotychczas w ramach mechan izmu WPR dofinansowanie z FPMD otrzymały dwie kampanie. W latach 2011- 2014 kampania „Nowa jakość w drobiarstwie” skierowana była na rynek Polski i Nie- miec w celu informowania konsumentów o wysokiej jakości mięsa drobiowego produkowa- nego w systemie certyfik atu jakości QAFP (drób bez antybiotyków i hormonów, produkowa- ny z troską o dobrostan zwierząt). W 2015 r. rozpoczęła się realizacja programu „Ekoeuropa – jakość i tradycja” skierowanego na rynek Japonii, USA oraz Singapuru i dotyczącego kształ- towania pozyt ywnego wizerunku europejskich produktów rolnictwa ekologicznego, w tym mięsa drobiowego. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 8 3. W piśmie z 19 lutego 2015 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w toczącym się postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie o sygn. SK 42/14. 4. W piśmie z 21 lipca 2015 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny , wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie obu punktów petitum skargi konstytucyjnej ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. 4.1. Prokurator zaz naczył, że w petitum skargi kwestionuje się zgodność z Konstytucją dwóch grup przepisów ustawy o funduszach, jednak uzasadnienia stawianych zarzutów doko- nano łącznie w odniesieniu do wszystkich skarżonych przepisów i powołanych wzorców kon- troli. Zdaniem Pr okuratora, w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma zarzut skarżącej, że podmioty skupujące drób żywy ponoszą osobistą odpowiedzialność całym majątkiem na zasadach określonych w dziale III ordynacji podatkowej i przepisach o postępowaniu egzeku- cyjnym w administracji za zrealizowanie obowiązków przewidzianych w ustawie o fundu- szach. 4.2. W odniesieniu do punktu pierwszego petitum skargi konstytucyjnej postę powanie powinno zostać umorzone z uwagi na braki formalne, gdyż skarżąca nie wykazała, w jaki spo sób wywodzona ze wskazanych tam przepisów norma prawna doprowadziła do naruszenia jej chronionego konstytucyjnie prawa własności. Przepisy wymienione w punkcie pierwszym petitum skargi określają jedynie, od jakich czynności naliczane są wpłaty na fundusze promo- cji, które podmioty są zobowiązane do naliczania, pobierania i przekazywania tych wpłat oraz od jakich podmiotów wpłaty są naliczane i pobierane. Jednocześnie Prokurator zauważył, że przepisy te mają wpływ na prawa majątkowe sprzedawców drobiu żywego, gdyż prowadzą do pomniejszenia uzyskiwanej przez nich zapłaty. T a okoliczność nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia problemu konstytucyjnego, podobnie jak podnoszony przez skarżącą brak jednoznacznego określenia charakteru środków finansowych wpłaca nych na FPMD. 4.3. K westia ponoszenia przez skarżącą spółkę całym majątkiem odpowiedzialności z tytułu niewywiązywania się z obowiązków płatnika wpłat na FPMD (punkt 2 petitum skar- gi) nie była przedmiotem zainicjowanego przez nią postępowania przed organa mi administra- cji i ostatecznego rozstrzygnięcia NSA (tj. wyroku NSA z e stycznia 2013 r.). Merytoryczne rozpoznanie tego zarzutu s tanowiłoby więc abstrakcyjną kontrolę norm, niezastosowanych w sprawie, niedopuszczalną w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną. 5. W piśmie z 14 października 2015 r. stanowisko w sprawie zajął Marszałek Sejmu , wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie obu punktów petitum skargi konstytucyjnej. Stwierdził on, że w odniesieniu do żadnego ze wskazanych w petitum skargi przedmiotów (zakresów) zaskarżenia nie zostały spełnione wymagania stawiane przez art. 79 ust. 1 Konsty- tucji. 5.1. Marszałek uznał, że w skardze n ie wykazano, że możliwe było naruszenie konsty- tucyjnych wolności i praw skarżącej, w szczególności prawa własności, innych praw mająt- kowych i prawa dziedziczenia (art. 64 ust. 1 Konstytucji), prawa do równej ochrony własno- ści i innych praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji) oraz zakazu naruszania istoty wła- sności (art. 64 ust. 3 Konstytucji). Wynika to stąd, że ciężar ekonomiczny wpłat na fundusze promocji spoczywa ł w istocie na podmiotach, które zbywają na rzecz płatników (t akich jak skarżąca) towary wskazane w art. 3 ust. 2 ustawy o funduszach. To producenci i dostawcy są uznawani za zobowiązanych do finansowania wpłat płatnika na fundusz promocji zgodnie OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 9 z art. 3 ust. 4 ustawy o funduszach. Wpłaty dokonuje wprawdzie płatnik (tj. skarżąca), ale ciężar finansowy tego świadczenia ponosi ostatecznie producent lub dostawca, ponieważ to od nich skarżąca pobierała środki na wpłatę. Następowało to wprawdzie nie w postaci pobie- rania wpłat od producentów lub dostawców, ale w formie dyskonta od ceny sprzedaży o kre- ślonego rodzaju produktów rolno - spożywczych, jednak związane z tym obciążenia finansowe nie dotykają sfery majątkowej płatników. Wpłaty na fundusze promocji pomniejszają cenę sprzedaży należną od skarżącej (płatnika) na rzecz dostawców i producentów, od których skupywała drób żywy. Skarżąca nie poniosła ze swojego majątku żadnych kosztów na sfinan- sowanie nienależnych jej zdaniem wpłat na FPMD . N ie może zatem kwestionować charakter u wpłat jako ciężaru nałożonego na nią niezgodnie z Konstytucją. 5.2. Mar szałek stwierdził, że nie doszło do n aruszenia konstytucyjnych praw i wolno- ści, gdyż przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a następnie postępowania sądowo - administracyjnego, toczących się z inicjatywy skarżącej , było stwier- dzen ie nadpłaty w zakresie dokonanych już wpłat na FPMD. Przedmiotem tych postępowań nie było pociągnięcie skarżącej do odpowiedzialności z tytułu należnych , a niepobranych od dostawców lub pobranych od dostawców , a niewpłaconych do ARR wpłat na rzecz FPMD. Ni e zastosowano przepisów ordynacji dotyczących odpowiedzialności majątkowej płatnika za niepobrane lub ni euiszczone należności podatkowe. N ie zastosowano także przepisów o po- stępowaniu egzekucyjnym w administracji. 5.3. Marszałek podkreślił, że s karga konstytucyjna nie zawiera uzasadnienia zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 64 i art. 84 Konstytucji . Skarżąca wskazała jako przedmiot kontroli dwa zespoły przepisów, a w ich ramach zróżnicowane treściowo normy. W ramach pierwszej grupy podstawow e znaczenie ma przepis przewidujący obowiązek do- konywania wpłat na rzecz fundusz u promocji, a w ramach drugiej grupy – przepis nakładają- cy na płatnika odpowiedzialność majątkową za niepobrane lub nieuiszczone wpłaty na rzecz ARR. Zdaniem Marszałka Sejmu , nie można wykazać relacji między zarzutami skarżącej a wskazanymi przez skarżącą przepisami . Co więcej, skarżąca w niewłaściwy sposób sprecy- zowała i uzasadniła zarzuty dotyczące merytorycznej niezgodności kwestionowanych przepi- sów z art. 64 i art. 84 Konsty tucji i w żaden sposób nie powiązała z nimi zarzutów naruszenia Konstytucji. Nie uzasadniła też zarzutu naruszenia istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Kon- stytucji). II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. 3 stycznia 2017 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: otpTK). Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadza- jące ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. 2074 ; dalej: przepisy wprowa- dzające ) d o postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wej- ścia w życie otpTK , stosuje się przepisy tej ustawy. Jednocześnie art. 9 ust. 2 p rzepisów wprowadzających stanowi, że „Czynności procesowe dokonane w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, pozostają w mocy”. Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie zastosowanie będzie miała zatem nowa ustawa dotycząca postępowania przed Trybunałem. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 10 2. W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała dwie grupy przepisów: 1) art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz art. 3 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji pro- duktów rolno - spożywczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2122 , ze zm.; dalej: ustawa o funduszach) jako niezgodne z art. 64 Konstytucji oraz 2) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2-6 w zwi ązku z art. 3 ust. 2 pkt 7, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a-b oraz art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach jako niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 oraz z art. 84 Konstytucji. 3. W dotychczasowym orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny uznawał, że na każdym etapie postępowania niezbędne jest kontrolowanie, czy nie zachodzi któraś z ujemnych prze- słanek wydania wyroku, powodujących konieczność umorzenia postępowania ( zob. np. po- stanowienia TK z: 21 października 2003 r., sygn. SK 41/02, OTK ZU nr 8/A/2003, poz. 89; 6 lipca 2004 r., sygn. SK 47/03, OTK ZU nr 7/A/2004, poz. 74; 21 marca 2006 r., sygn. SK 58/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 35; 24 października 2006 r., sygn. SK 65/05, OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 145 oraz wyrok z 13 lipca 2011 r., sygn. K 10/09, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 56). Trybunał konsekwentnie stwierdzał, że skład rozpoznający sprawę merytorycznie nie jest związany stanowiskiem zajętym uprzednio w zarządzeniu albo postanowieniu wyda- nym w toku wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej lub wniosku (zob. postanowienia TK z: 24 października 2006 r., sygn. SK 65/05; 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98; 16 czerwca 2009 r., sygn. SK 22/07, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 97; 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131; 8 lipca 2008 r., sygn. K 40/06, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 113; 4 lipca 2011 r., sygn. SK 27/10, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 63). Nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu nie oznacza bowiem konwalidacji jej wad formalnych. Wydanie przez sędziego odpowiedniego zarządzen ia w tej kwestii nie usuwa zatem braków formalnych czy oczywistej bezzasadności (zob. postanowie- nia TK z: 20 marca 2002 r., sygn. K 42/01, OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 21; 16 października 2002 r., sygn. K 23/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 76 oraz 16 lutego 2011 r., sygn. SK 40/09, OTK ZU nr 1/A/2011, poz. 6). Jeśli więc występują wątpliwości co do dopuszczalności skargi, należy przede wszyst- kim zbadać , czy nie istnieją przeszkody formalne uniemożliwiające merytoryczne rozpozna- nie sprawy. 4. Zgodnie z art. 79 us t. 1 Konstytucji: „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecz- nie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji”. Zatem że skarżący może wnieść skargę, gdy : 1) posiada zdolność skargow ą, to znaczy, że jest podmiotem konst ytucyjnych wolno- ści lub praw; 2) właściw ie określ i przedmiot zaskarżenia, czyli wskaże ustaw ę lub inny akt norma- tywny, na postawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji; 3) wykorzysta wszystkie przysługując e mu w toku instancji sądowej lub administra- cyjnej środk i zaskarżenia wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia wydanego na podstawie kwestionowanego aktu normatywnego i przedstawi „ostateczne orzeczenie”; 4) uprawdopodobni naruszenie przez skarżony przepis określonych ko nstytucyjnych wolności lub praw. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 11 Skarga musi być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego i należy ją wnieść w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu ostatecznego rozs trzygnięcia w jego sprawie. 5. Odnosząc powyżej wskazane przesłanki do rozpatrywanej przez Trybunał sprawy , należy stwierdzić, że skarżąca spółka posiada legitymację do wniesienia skargi konstytucyj- nej. Choć nie jest osobą fizyczną, która korzysta z ochro ny przewidzianej w rozdziale II Kon- stytucji, może być podmiotem praw wynikających z tego rozdziału Konstytucji. Jako wzorce kontroli skarżąca wskazała w odniesieniu do obu zarzutów art. 64 Konstytucji dotyczący ochrony własności i innych praw majątkowych o r az zasad ograniczenia własności, a także art. 84 Konstytucji odnoszący się do obowiązku ponoszenia ciężarów i danin publicznych . Skarga została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika i wniesiona w ustawowo ustalonym terminie. Skarżąca wykazała również, że skorzystała z wszystkich środków zaskarżenia w toku postępowania sądowego. Wskazała ostateczne rozstrzygnięcie, które zostało wydane w jej sprawie. W skardze zakwestionowała określone przepisy ustawy o funduszach . Zaskarżenie jest szerokie. Sposób argumentacji przedstawionej przez skarżącą budzi wątpliwość co do tego, czy wszystkie wskazane przez nią przepisy były po d stawą ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie oraz czy zostało uprawdopodobnione, że te przepisy naruszyły konstytucyjne wol- ności lub prawa skarżącej. 6. Ostatecznym rozstrzygnięciem, wydanym na podstawie przepisów , które skarżąca uważa za niezgodne z Konstytucją , był wyrok NSA. Postępowanie przed tym sądem dotyczy- ło stwierdzenia nadpłaty z tytułu wpłat na Fundusz Pro mocji Mięsa Drobiow ego (FPMD). Podstawą orzekania był więc art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm.; dalej: ordynacja podatkowa). Przepis ten sta- nowi, że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W celu ustalenia istnienia określonego zobowiązania podatkowego NSA musiał się odnieść do charakteru wpłat na FPMD oraz stwierdzić, czy świadczenie było nienależne. Sąd wyjaśnił, że z nadpłatą mamy do czynienia, gdy uiszczone świad czenie w świetle obowiązującego prawa nie powinno było powstać (świadczenie nienależne) lub też gdy świadczenie zostało uiszczone w kwocie wyższej , niż wynika to z treści obowiązującego pra- wa (świadczenie nadpłacone). Sąd podniósł ponadto, że intencje wnoszące j skargę kasacyjną nie są do końca zrozu- miałe, choć należy przyjąć, że: „składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu wpłat na fundusz promocji za III kwartał 2009 r. strona zmierzała do wykazania braku podstaw do na- liczania, pobierania i wpłacania wpłat na FPMD, a w szczególności bezpodstawności nałoże- nia na nią obowiązków płatniczych z tym związanych”. NSA stwierdził, że uiszczona przez spółkę wpłata na FPMD jest uregulowana w przepisach ustawy o funduszach. Z art. 3 ust. 3 pkt 7 ustawy o funduszach wynika określo- ny obowiązek dokonania wpłaty określonej wysokości. Wysokość tę reguluje art. 3 ust. 2 pkt 7 ustawy o funduszach. Wobec tego, oceniając skargę kasacyjną , NSA musiał uwzględnić treść wyżej wska- zanych przepisów o funduszach. W sprawie chodziło bowiem jedynie o to, czy wpłacone świadczenie było należne, czy też nie. NSA nie mógł ocenić instytucji FPMD i zasadności jej wprowadzenia do systemu prawnego, czego domagała się skarżąca. W związku z tym przepi- sami, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia przez NSA, oprócz ordynacji podat- kowej, były art. 3 ust. 2 pkt 7 i art. 3 ust. 3 pkt 7 w związku ust. 4 ustawy o funduszach. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 12 7. Tymczasem skarżąca spółka szerzej określiła w skardze zakres zaskarżenia. Wska- zała przepis y ustawy o funduszach , które służyły NSA do rozstrzygnięcia sprawy , tj.: a) dotyczący sposobu wyl iczenia kwoty wpłaty na fundusz , a mianowicie art. 3 ust. 2 pkt 7 ustawy o funduszach, zgodnie z którym: „Wpłaty na fundusze promocji, o których mo- wa w art. 2 ust. 1 pkt 2- 9, są naliczane, w wysokości 0,1% wartości netto, od następujących rzeczy ruchomych, będących przedmiotem czynności podlegających opodatkowaniu podat- kiem od towarów i usług: ( … ) 7) drób żywy, ( … ) – zwanych dalej « towarami »” ; b) dotyczące kształtu zobowiązania do naliczania, pobierania i przekazywania wpłat na FPMD . Są to art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a ustawy o funduszach, zgodnie z którym: „Do nalicza- nia, pobierania i przekazywania wpłat na Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego są obowiąza- ni przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą w zakresie uboju drobiu” , oraz art. 3 ust. 4 ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Wpłaty na fundusze promocji, o których mo- wa w art. 2 ust. 1 pkt 2- 9, są naliczane i pobierane od podmiotów, które zbywają towary na rzecz podmiotów, o kt órych mowa w ust. 3 pkt 1-5, pkt 6 li t. a, pkt 7 oraz pkt 8 lit. a”. Skarżąca zakwestionowała jednak również przepisy dotyczące formalnych obowiąz- ków związanych z w ykonaniem zobowiązania dotyczącego naliczania i poboru kwot na wpła- ty na FPMD określonych w poniższych przepisach: a) art. 3 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 1- 5, pkt 6 lit. a, pkt 7 oraz pkt 8 lit. a, naliczają i pobierają od podmiotów, które zbywają na ich rzecz towary, wpłaty na f undusze promocji z należności za te towary na podstawie faktur, nie później niż w terminie 14 dni od dnia ich wystawienia”; b) art. 3 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Podmioty, o których mowa w ust. 3 pkt 1-5, pkt 6 lit. a, pkt 7 oraz pkt 8 lit. a, potwierdzają, w formie pisemnego oświadczenia, naliczenie i pobranie wpłat na fundusze promocji, które zawiera w szczególno- ści: – nazwę, siedzibę i adres albo imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres podmiotu obowiązanego do wpłat na dany fundusz promocji oraz podmiotu, od którego naliczono i pobrano tę wpłatę , – określenie wartości i rodzaju towaru, stanowiącego podstawę wpłaty, – kwotę pobraną z tytułu wpłaty na dany fundusz promocji od zbytego towaru” ; c) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Podmioty określone w art. 3 ust. 3 składają Prezesowi Agencji deklaracje, w których wykazują wysokość zobo- wiązania na rzecz danego funduszu promocji, z wyszczególnieniem odrębnie kwoty naliczo- nej i kwoty pobranej, za okresy kwartalne, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym kwartale”; d) art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Podmioty określone w art. 3 ust. 3, bez wezwania Prezesa Agencji, obliczają kwotę należną z tytułu naliczenia wpłaty na rzecz danego funduszu promocji za okresy kwartalne i przekazują tę kwotę w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po danym kwartale”; e) art. 6 ust. 2 ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Deklaracje, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, są składane na formularzach opracowanych i udostępnionych przez Agen- cję i zawierają w szczególności: 1) nazwę, siedzibę i adres albo imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres podmiotu naliczającego, pobierającego i przekazującego wpłaty na dany fundusz promocji oraz numer rejestracyjny w centralnym rejestrze przedsiębiorców, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektó- rych rynków rolnych (Dz. U. z 20 12 r. poz. 633, ze zm.); 2) określenie ilości lub wartości towaru, stanowiących podstawę wpłaty; 3) kwotę należną z tytułu wpłaty na dany fundusz promocji za określony kwartał”; OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 13 f) art. 6 ust. 3 ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Jeżeli wysokość zobowiązania za dany kwartał nie przekracza pięciokrotnie wysokości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązanie to zalicza się na poczet zobowiązania za kolej- ny kwartał. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio”; g) art. 6 ust. 3a ustawy o funduszach, zgodnie z którym „W przypadku, o którym mowa w ust. 3, deklaracje określone w ust. 1 pkt 2 lit. a składa się, jeżeli suma zobowiązań na rzecz danego funduszu promocji za dany kwartał i kolejne kwartały przekracza pięciokrotnie wyso- kość kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji ”. Skarżąca wniosła ponadto o zbadanie przepisów dotyczących wyłączeni a środków fi- nansowych funduszy promocji z przepisów o finansach publicznych przy jednoczesnym zo- bowiązaniu do odpowiedniego stosowania przepisó w ordynacji podatkowej oraz przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Chodzi tu o: a) art. 6 ust. 4 ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Do wpłat i podmiotów, o których mowa w art. 3, stosuje się odpowiednio przepisy działu III i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 , z późn. zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej”; b) art. 6 ust. 5 ustawy o funduszach, który stanowi, że „Uprawnienia organów podatko- wych określone w ustawie, o której mowa w ust. 4, przysługują: 1) Prezesowi Agencji jako organowi pierwszej instancji; 2) ministrowi właściwemu do spraw rynków rolnych jako organowi odwoławcze mu od decyzji Prezesa Agencji ”; c) art. 6 ust. 6 ustawy o funduszach, zgodnie z którym „Do egzekucji należności przypa- dających na rzecz danego funduszu promocji od podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji” oraz d) art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach, że „Środki finansowe funduszy promocji nie są środkami publicznymi w rozumieniu przepisów o finansach publicznych”. 8. Trybunał Konstytucyjny uznał, że głównym problemem podnoszonym przez skar- żącą jest wyłączenie środków FPMD określonych w art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach spod definicji „środków publicznych” w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, ze zm.), z jednoczesnym obowiązkiem egzekucji wpłat na FPMD w taki sposób, jakby to była danina publiczna. Zdaniem skarżącej , ustawodawca przekroczy ł granice dopuszczalnej ingerencji w pra- wo własności i inne prawa majątkowe poprzez nałożenie władztwa daninowego na środki niepubliczne. Obciążenie ustanowione w ustawie jest nadmierne. Ponadto skarżąca zarzuc iła kwestionowanej regulacji naruszenie jej pr awa własności w związku z ustanawiającym zasadę powszechności ponoszenia ciężarów publicznych art. 84 Konstytucji, poprzez nałożenie na nią osobistej odpowiedzialności całym majątkiem za realizowanie obowiązków określonych w art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz ust. 5 pkt 1 lit. a i b ustawy o funduszach. 9. Trybunał porównał podstaw ę ostatecznego rozstrzygnięcia wydanego w sprawie skarżącej z przepisami stanowiącymi przedmiot zaskarżenia i stwierdził, że nie występuje w tym zakresie tożsamość wymagana przez ar t. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał zwrócił uwagę, że w dwóch punktach petitum skargi spółka w skazała dwa zespoły przepisów o różnej treści. W ramach pierwszej grupy skarżonych przepisów (art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz art. 3 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach ) istotą zarzutu jest przepis przewidujący obo- wiązek dokonywania wpłat na rzecz funduszy promocji, podczas gdy te, w ocenie skarżącej, nie są środkami publicznymi i powinny być dobrowolne. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 14 W wypadku grupy drugiej (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2- 6 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 7, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b oraz art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach) argu- mentacja skarżącej skupia się na przepisie nakładający m na płatnika odpowiedzialność mająt- kową za niepobrane lub nieuiszczone na rzecz Agencji Rynku Rolnego (dalej: ARR) wpłaty z tego tytułu. 10. Przepisy wymienione w punkcie pierwszym petitum skargi określają zasady nali- czania wpłat na fundusze promocji. Określają, które podmioty są zobowiązane do naliczania, pobierania, przekazywania tych wpłat. Wskazują też , od jakich podmiotów wpłaty są nalicza- ne i pobierane. Zgodnie z ustawą o funduszach, skarżąca jest podmiotem zobowiązany m do naliczania, pobierania i p rzekazywania wpłat na FPMD. Kwoty przeznaczone na wpłaty są naliczane i pobierane z należności przysługujących dostawcom żywego drobiu. Skarżąca zo- bowiązana jest pomniejszyć zapłatę za sprzedany jej drób żywy o kwotę w wysokości 0,1% wartości netto i przekazać ją na FPMD. 10.1. Skarżąca nie wskazała, jaki związek z ostatecznym rozstrzygnięciem jej sprawy oraz jej konstytucyjnymi wolnościami i prawami mają przepisy dotyczące: 1) obowiązku spo- rządzania pisemnego oświadczenia dotyczącego naliczenia i pobrania wpłat na fundusze pro- mocji (art. 3 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o funduszach) oraz 2 ) charakteru prawnego środków finansowych funduszy promocji (art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach). Przepisy te nie były rów- nież przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia w spr awie skarżącej dotyczącego wniosku o stwierdzenie nadpłaty poprzez nienależnie pobrane świadczenie. Wobec tego, wskazane wyżej przepisy nie są właściwym przedmiotem kontroli w sprawie i postępowanie przed Try- bunałem Konstytucyjnym ich dotyczące powinno zostać umorzone. 10.2. Naczelny Sąd Administracyjny , wydając ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie skarżącej , zastosował art. 3 ust. 2 pkt 7 i art. 3 ust. 3 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o fundusza ch. Służyło to ustaleniu istnienia danego obowiązania oraz jego wysokości . Zdaniem Trybunału, skarżąca nie uprawdopodobniła i nie uzasadniła, że wyżej wska- zane przepisy narusz yły jej konstytucyjne prawo własności i inne prawa majątkowe . Należy wskazać, że ciężar wpłat na FPMD ponoszą podmioty , które zbywaj ą drób na rzecz p rzedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w zakresie uboju drobiu albo na rzecz przedsiębiorców będących podatnikami podatku od towarów i usług w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2016 r. poz. 710, ze zm.) , którzy prowadzą działalność gospodarczą w zakresie wywozu poza terytorium RP ży- wego drobiu. Kwoty są potrącane w formie dyskonta od ceny sprzedaży określnego rodzaju produktów rolno - spożywczych. Obciążenia finansowe dotyczące omawi anej konstrukcji nie dotykają zatem sfery majątkowej płatników, takich, jakim jest skarżąca. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że kwestionowane w pierwszym punkcie petitum skargi konstytucyjnej przepisy (art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o funduszach) mają wpływ na prawa majątkowe sprzedawców drobiu żywego, gdyż prowadzą do pomniejszenia uzyskiwanej przez nich zapłaty. Okoliczność ta, podobnie jak podnoszony przez skarżącą brak jednoznacznego określenia charakteru środków finanso- wych wpłacanych na FPMD, nie mają jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia przedstawionego przez nią problemu konstytucyjnego . Skarżąca nie powiązała zarzutów naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji (ochrona własności i innych praw majątkow ych) z przepisami odnoszącymi się do przedmiotu i podstawy naliczania wpłat na rzecz funduszy promocji (art. 3 ust. 2 pkt 7 ustawy o fundu- szach) oraz podmiotów zobowiązanych do ponoszenia obciążeń z tego tytułu. Nie uzasadniła również zarzutu naruszenia istoty prawa własności, wynikającego z art. 64 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 15 Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 3 otpTK, skarga konstytucyjna zawiera uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor matywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżące- go, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Wobec tego we wskazanym wyżej zakresie skarga nie zawiera uzasadnienia zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 64 Konstytucji i tym samym uchybia wymogom formalnym przewidzianym w przepi- sach prawnych. To stanowi podstawę umorzenia postępowania w zakresie badania zarzutu określonego w p unkcie 1 petitum skargi. 10.3. Z e względu na powyżej wskazane argumenty Trybunał Konstytuc yjny stwier- dził, że wydanie wyroku w odniesieniu do zarzutu niezgodności z Konstytucją art. 3 ust. 2 pkt 7 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a oraz art. 3 ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b w związku z art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach jest niedopuszczalne. 11. Drugi zarzut skarżącej został określony w p unkcie 2 petitum skargi konstytucyjnej i dotycz y zgodności z Konstytucją art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2- 6 w związku z art. 3 ust. 2 pkt 7, ust. 4 i ust. 5 pkt 1 lit. a i b oraz art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach. Wska- zane przepisy odnoszą się do nałożeni a przez ustawę na przedsiębiorców prowadzących dzia- łalność gospodarczą w zakresie uboju drobiu obowiąz ku naliczania, pobierania i przekazywa- nia wpłat na FPMD. Przez odwołanie się do odpowie dniego stosowania wobec tych przedsię- biorców przepisów dział u III i VI ordynacji podatkowej ustawa o funduszach sytuuje ich w roli p łatnika w rozumieniu przepisów o rdynacji podatkowej. Znaczy to , że płatnik, który nie wykonał nałożonych na niego obowiązków, odpowiada całym swoim majątkiem za poda- tek niepobrany lub podatek pobrany, a niewpłacony (art. 30 § 1 i 3 ordynacji podatkowej). Trybunał zauważył, że n a podstawie art. 6 ust. 4 w związku z art. 3 ust. 3 pkt 7 lit. a ustawy o funduszach na skarżącej ciąży odpowiedzialność całym majątkiem za nalicze- nie, pobranie i przekazanie wpłat na FPMD należnych od podmiotów, które zbywają jej żywy drób . Art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2-6 ustawy o funduszach nie były jednak przedmiotem ostatecznego roz strzygnięcia w sprawie skarżącej w wydanym przez NSA wy- roku oddalającym skargę kasacyjną na odmowę stwierdzenia nadpłaty. To znaczy, że kwestia odpowiedzialności za niewypełnienie ustawowych obowiązków związanych z wpłatą okre- ślonej kwoty na FPMD nie była przedmiotem postępowania toczącego się w związku z wnio- skiem skarżącej przed organami administracji i zakończonego wyrokiem NSA. Trybunał uznał, że skarżąca podniosła zarzut wobec wskazanych w punkcie 2 petitum skargi przepisów w sposób abstrakcyjny, oderwany od sprawy dotyczącej stwierdzenia nad- płaty z tytułu wpłat na FPMD. Ostateczne rozstrzygnięcie NSA nie odnosiło się do żadnej z sytuac ji określonych w art. 6 ust. 4 lub 6 ustawy o funduszach, które uzasadniałyby odpo- wiednie stosowanie przepisów ordynacj i podatkowej lub przepisów o postępowaniu egzeku- cyjnym w administracji i następstwem zastosowania których byłoby obciążenie skarżącej odpowiedzialnością majątkową z tytułu wpłat należnych na F PMD. Przedmiotem postępowa- nia był zwrot wpłat naliczonych i pobranych od sprzedawców żywego drobiu na podstawie art. 3 ust. 4 ustawy o funduszach. Środki te nie pochodziły z mienia skarżącej. Postępowanie w sądzie administracyjnym w sprawie skarżącej nie było związane z odpowiedzialnością z tytułu należnych, a niepobra nych lub niewpłaconych do ARR wpłat na rzecz FPMD. Jeżeli zatem kwestia ponoszenia przez skarżącą odpowiedzialności majątkowej z tytułu niewywiązania się z obowiązków płatnika wpłat na FPMD nie była przedmiotem zai- ni cjowanego przez nią postępowania przed organami administracji i ostatecznego rozstrzy- gnięcia NSA, postępowanie w odniesieniu do zarzutów podniesionych w p unkcie drugim pe- titum skargi należało umorzyć. OTK ZU A/2017 SK 42/14 poz. 15 16 12. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W wypadku zar zutów określonych w p unkcie pierwszym petitum skargi konstytucyj- nej umorzenie zostało oparte na braku uprawdopodobnienia przez skarżącą wskazanych przez nią konstytucyjnych wolności i praw oraz na stwierdzeniu, że w odniesieniu do art. 3 ust. 5 i art. 7 ust. 3 ustawy o funduszach nie były przedmiotem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie (tj. wyroku NSA). W zakresie dotyczącym przepisów zakwestionowanych w p unkcie drugim petitum skargi podstawą umorzenia było to, że art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a i b oraz art. 6 ust. 2-6 ustawy o funduszach nie były przedmiotem postępowania przed NSA, którego wyrok został wskaza- ny jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.