Sygnatura
SK 45/21
Postanowienie - umorzenie TK SK 45/21
- Data orzeczenia
- 15 lutego 2022
- Data publikacji
- 22 lutego 2022
Treść rozstrzygnięcia
O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 22 lutego 2022 r. Pozycja 10 POSTANOWIENIE z dnia 15 lutego 2022 r. Sygn. akt SK 45/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2022 r., skargi konstytucyjnej A.K. o zbadanie zgodności: art. 743 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne- go (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim przewiduje nadanie przez sąd postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzuli wykonalności z urzędu w przypadku postanowień o charakterze konstytutywnym, tj. co do roszczenia, o istnieniu którego dłużnik przed wydaniem postanowie nia o udzie- leniu zabezpieczenia n ie miał wiedzy – pozbawiając tym samym dłużnika moż- liwości dobrowolnego wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, z art. 45 ust. 1 w zw iązku z art. 2 oraz z art. 21 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 7 września 20 20 r. (data nadania) A.K. wniósł o stwier- dzenie niezgodności art. 743 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim p rzewiduje nadanie przez sąd postanowieniu o u dzieleniu zabezpieczenia klauzuli wykonalności z urzęd u w przypadku postanowień o charak terze kon- stytutywnym, tj. co do roszczenia, o istnieniu którego dłużnik przed wydaniem postanowienia o udzieleniu zabezpiec zenia nie miał wiedzy – pozbawiając tym samym dłużnika możliwości OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 2 dobrowolnego wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia pr zed wszczęciem po- stępowania egzekucyjnego, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz z art. 21 ust. 1 Konstytucji. W petitum skargi konstytucyjnej skarżący dodał, że kwe stionowana przez niego regulacja skutkuje rozpatrzenie m sprawy w zakresie postępowania klauzulowego w sposób niesprawie- dliwy, niejawny, z naruszeniem prawa do obrony oraz prawa do sądu, a także prow adzi do narus zenia prawa własności strony procesu cywilnego, a także narusza zasadę prawidłowej legislacji. 1.1. Ska rgę konstytucyjną wniesiono na tle poniżej opisanego stanu faktycznego: Wyrokiem s ądu o kręgowego z 3 czerwca 2015 r. skarżący zobowiązany został do pła- cenia alimentów na rzecz swojej córki. 14 marca 202 0 r. córka skarżącego – reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – złożyła pozew o podwyższenie alimentów. 9 kwietnia 2020 r. s ąd rejonowy, na wniosek powódki, na podstawie art. 730 1 § 1 w zw iązku z art. 753 § 1 k.p.c., wydał postanowienie zabezpieczające powództwo, zobowią- zując skarżącego do uiszczen ia na rzecz powódki alimentów w podwyższonej wysokości. 20 kwietnia 2020 r. s ąd z urzędu nadał temu postanowieniu klauzulę wykonalności. Skarżąc y ws kazał, że odpis po zwu w sprawie podwyższenia alimentów wraz z postanowieniem zabez- pieczającym został mu dorę czony 22 kwietnia 2020 r. Pismem z 22 kwietnia 2020 r. komor- nik s ądowy przy s ądzie rejonowym zawiadomił skarżącego o wszczęciu egzekucji; tego s a- mego dnia sk arżący dowiedział się o zajęciu egzekucyjnym rachunków bankowych, a jego pełnomocnik zgłosił swój udział w postępowaniu egzekucyjnym i na podstawie art. 822 k.p.c. wniósł o wstrzymanie czynności egzekucyjnych. 28 kwietnia 2020 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie s ądu rejonowego o nadaniu klauzuli wykonalności postanowieniu zabezpieczającemu z 9 kwietnia 2020 r., za- rzucając, że brak było podstaw do nadania klauzuli z uwagi na brak zawiadomienia go o to- czącej się sprawie o podwyższenie alimentów, o raz podnosząc, iż naruszono jego prawo do obrony. Postanowieniem z 28 maja 2020 r. s ąd rejonowy odd alił zażalenie skarżącego. Sąd stwierdził, że tytuł egzekucyjny spełniał wszystkie przesłanki warunkujące nadanie klauzuli wykonalności, a nadto ws kazał, że nie może badać zasadności treści tytułu egzekucyjnego. 1.2. Kwestionując art. 743 § 1 k.p.c. (w zakresie wskazanym w petitum skargi), skar- żący po pierwsze zarzucił mu niezgodność z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącego , przepis ten prowadzi do naruszenia prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy oraz prawa do obrony. S karżący, uzasadniając zarzut niezgodności z art. 45 ust. 1 Konstytucji , podniósł, że: „(…) faktycznie nie miał żadnych szans na dobrowolną realizację postano wienia o udzieleniu zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego oraz niezwłocznie po dorę- czeniu o dpisu (…) postanowienia, bowiem nie miał żadnej wiedzy o żądaniach małoletniej (…) [córki] reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego – ma tkę (…). Dodatkowo już w dniu doręczenia odpisu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia Skarżący pozostawał rz ekomo w zwłoce, bowiem odpis postanowienia został doręczony w dniu 22 kwietnia 2020 r., a obowiązek podwyższonych alimentów istniał rzekomo od d nia 1 marca 2020 r. – Skarżący nie miał jednak o tym żadnej wiedzy. Takie działanie Sądu narusza w sposób rażący prawo Skarżącego do obrony oraz prawo Skarżącego do sądu. Wydany w okolicznościach faktycznych (…) sprawy tytuł wykonawczy – mając na uwadze da ty poszczegól nych zdarzeń – doprowadził do oczywistego naruszenia prawa do obrony oraz prawa do sądu. Obowiąz- kiem S ądu było czuwać nad zabezpieczeniem praw Skarżącego, w tym zapewnić mu prawo do obrony. Sąd miał pełne możliwości umożliwić Skarżącemu zajęci e stanowiska w formie pisemnej, po doręczeniu odpisu pozwu i dopiero następnie wydać postanowienie zabezpiecza- ją ce, Sąd mógł również wysłuchać stron przed wydaniem postanowienia” (s. 7 i 8 skargi). OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 3 Zdaniem skarżącego, art. 743 § 1 k.p.c. w zakresie, w jak im przewiduje nadanie przez sąd postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzuli wykonalności z urzędu w przypadku postanowień o charakterze konstytutywnym , powoduje: 1) niesprawiedliwe rozpatrzenie sprawy – dłużnik nie ma wiedzy o istnieniu roszczenia; 2) niejawne rozpatrzenie sprawy – dłużnik jest pozbawiony możliwości zajęcia stanowiska w sprawie, a postanowienie o udzie- leniu zabezpieczenia jest wydawane na posiedzeniu niejawnym; 3) naruszenie prawa do obro- ny – dłużnik jest pozbawiony możliwości podjęc ia obrony swo ich praw, czy też dobrowolne- go zaspokojenia roszczenia, o którym przed wydaniem postanowienia zabezpiec zającego oraz przed wszczęciem egzekucji nie miał wiedzy. Skarżący, uzasadniając zarzut naruszenia prawa do sądu, dodał, że wiąże go również z naruszenie m wyrażonej w art. 2 Konstytucji zasady prawidłowej legislacji. Stwierdził, że kwestionowany przepis je st niezgodny z tą zasadą, gdyż pozwala na nadanie klauzuli wyko- nalności postanowieniu zabezpieczającemu niezależnie od wiedzy zobowiązanego co do ist- nien ia zobowiązania. Podniósł, że obywatel nie może być zaskakiwany postępowaniami eg- zekucyjnymi, co w okol icznościach sprawy, na tle której wystąpił ze skargą konstytucyjną, wynika z wadliwej konstrukcji art. 743 § 1 k.p.c. Po drugie, skarżący zarzucił, że k westionowana przez niego regulacja prowadzi do na- ruszenia prawa własności (art. 21 ust . 1 Konstytucji). Wskazał, że: „[n]adanie klauzuli wyko- nalności postanowieniu zabezpieczającemu tworzącego nowy obowiązek dla zobowiązanego bez prawa zajęcia stanowiska, a także bez wiedzy o takim obowiązku – prowadzi wprost do naruszenia prawa własności, w drodze wszc zęcia postępowania egzekucyjnego”. Zdaniem skarżącego, prawo nie powinno zezwalać na wszczęcie egzekucji, nawet na podstawie posta- nowienia zabez pieczającego, bez wiedzy z obowiązanego o powstaniu zobowiązania. Skarżą- cy wyjaśnił, że „(…) kluczowe jest, iż uprawn iona z alimentów, nigdy nie wzywała Skarżą- cego do dobrowolnego zwiększenia alimentów, a mimo t ego skierowała pozew i uzyskała postanowienie zabezpieczają ce wraz z kla uzulą wykonalności, a następnie wszczęła postępo- wanie egzekucyjne i wyegz ekwowała środ ki f inansowe”. 2. Po wstępnym rozpoznaniu skargi konstytucyjnej A .K., postanowieniem z 31 grud- nia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny n a podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopa- da 2016 r. o organizacji i trybie postępow ania przed Trybun ałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) odmówił nadania skardze dalszego biegu. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie. Pos tanowieniem z 9 lipca 2021 r. Try- bunał Konstytucyjny uwzględnił zażalenie skarżącego i nadał skardz e dalszy bieg. 3. Sejm oraz Prokurator Generalny 27 lipca 2021 r. zostali zawiadomieni o obowiązku przedstawienia stanowiska w sprawie skargi konstytucyjnej zarejestrowanej pod sygn. SK 45/21. Do dnia 15 lutego 2022 r. stanowiska takie nie wpłynęły do Trybunału Konst ytu- cyjnego. 4 . Rzecznik Praw Obywatelskich w piśmie z 27 sierpnia 2021 r. poinformował Trybu- nał Konstytucyjny, że postanowił nie przystępować do postępowan ia w sprawie o sygn. SK 45/21. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. We wniesione j do Trybunału Konstytucyjnego skardze konstytucyjnej A .K. (dalej: skarżący) zakwestionował art. 743 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodek s postępo- OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 4 wania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim przewiduje nadanie przez s ąd postanowieniu o udziele- niu zabezpieczenia klauzuli wykonalności z urzędu – w przypadk u postanowień o charakterze konstytutywnym, tj. co do roszczenia, o i stnieniu którego dłużnik przed wydaniem postano- wienia o udzi eleniu zabezpieczenia nie miał wiedzy – pozbawiając tym samym dłużnika moż- liwości dobrowolnego wykonania postanowi enia o udziel eniu zabezpieczenia przed wszczę- ciem postępowania egzekucyjnego. Zas karżony a rt. 743 § 1 k.p.c. ma następujące brzmienie: „Jeżeli postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia podlega wykonaniu w drodze egzekucji, do wykonania tego po- stanowienia stosuje się o dpowiednio pr zepisy o postępowaniu egzekucyjnym, z tym jednak, że sąd nadaje postanowieniu o udziel eniu zabezpieczenia klauzulę wykonalności z urzędu. W razie zbiegu zabezpieczenia udzielonego przez sąd i organ administracyjny przepisy art. 773 i art. 774 nie mają zastosowania, z wyjątkiem wypadków przewidzianych w art. 751” . Już samo porównanie treści art. 743 § 1 k.p.c. z zasto sowaną przez skarżącego szeroką formułą zaskarżenia prowadzi do wniosku, że obejmuje ona nie tylko ten jeden przepis doty- czący wyk onania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia , lecz dotyczy także przebiegu samego postępowania zabezpieczającego, a nawet postępowania głównego, w którym docho- dzone jest roszczenie (w sprawie, w związku z którą skarżący wystąpił ze skargą konstytucyj- ną : roszczenie alimentacyjne). Ściśle rzecz biorąc, tylko część ujęteg o w petitum skargi zakre- su zask arżenia odnosi się bowiem do treści art. 743 § 1 k.p.c., a mianowicie ten fragment, w którym skarżący kwestionuje ten przepis „w zakresie, w jakim przewiduje nadanie przez sąd postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia klauzuli wykonalności z urzędu”. W po zosta- łej części skarżący opisuje sytuację, w jakiej regulacja wyrażona w art. 743 § 1 k.p.c. znalazła zastosowanie. Wniosek taki potwierdza uzasadnienie skargi konstytucyjnej. Wynika z niego bowiem, że skarżący naruszenie swych praw wiąże nie tyle z nadawa n iem przez sąd klauzuli wykona l- ności z urzędu, ile z brakiem powiadomienia go o toczącym się postępowaniu głównym i do- chodzonym w nim roszczeniu alimentacyjny m, a także z niemożnością dobrowolnego wyko- nania przez niego postano wienia zabezpieczającego przed wszczęciem egzekucji. Czyniąc przedmiotem zaskarżenia formalnie abstrakcyjnie określoną w petitum skargi treść norma- tywną, w uzasadnieniu skargi skarżący często wskazuje na konkretne okoliczności sprawy i podjęte w jej ramach działania sądu. Wobec tak ujętego zaskarżenia, Trybunał Konstytucyjny przede wszystkim zbadał, czy skarga konstytucyjna A.K. spełnia formalnoprawne warunki jej skutecznego wniesienia , oraz ustalił, czy jej przedmiotem jest dekodowana z zakwestionowanego przepisu norma prawna, czy raczej akt stosowania prawa. Trybunał jest zobowiązany dokonać takiej analizy na każdym etapie wszczętego na podstawie skargi konstytucyjnej postępowania. Jest bowiem tak, że choć skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w r amach którego Try- bunał bada to, czy odpowiada ona warunkom formalnym i czy nie jest oczywiście bezzasad- na, to je dnak zakończenie tego etapu formalnej weryfikacji skargi nie wyłącza dalszej oceny warunków jej wniesienia, dokonywanej na kolejnym etapie postępowania sądowokonstytu- cyjnego. Przekazanie skargi po zakończeniu jej wstępnej kontroli do rozpoznania przez od- po wiedni skład Trybunału nie przesądza więc ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycz- nego rozpatrzenia. Trybunał, rozpoznając taką sprawę, nie jest związany stanowiskiem zaję- tym na etapie wstępnego rozpoznania. 2. Skarga konstytucyjna stanowi nadzwyczaj ny środek ochrony konstytucyjnych praw i wolności, a jej wniesienie uwarunkowane zostało spełnieniem wymogów wynikających za- równo z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Ko nstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 5 u.o.t.p.TK). Zg odnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji – skarga konstytucyjna może być wnies iona wyłącznie w sprawie zgodności z Konstytucją „ustawy lub innego aktu normatyw- nego”, z czego wynika, że jej przedmiotem nie może być akt stosowania prawa. Skarga kon- stytucy jna w polskim systemie prawnym jest zatem zawsze „skargą na przepis”, a nie na j ego konkretne, nawet wadliwe, zastosowanie. Do kompetencji Trybunału nie należy zatem ani sprawowanie kontroli sp osobu wykładni obowiązujących przepisów, ani prawidłowości ich stosowania lub niestosowania przez sądy orzekające w indywidualnych sprawach. Tr ybunał także wielokrotnie wy jaśniał, że do zasadniczych przesłanek dopuszczalno- ści występowania ze skargą konstytucyjną należy uczynienie jej przedmiotem przepisów (ustawy lub innego aktu normatywnego) wykazujących podwójną kwalifikację. Będąc pod- stawą pr a wną ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego przez sąd lub organ administracji publicznej, muszą one prowadzić jednocześnie do naruszenia wskazywanych przez skarżącego konstytucyjnych wolności lub praw. Skarżący, który jest zobligowany do praw idłowego oznaczenia w skardze konstytucyjnej przedmiotu kontroli, musi wykazać, że zaskarżone przepisy posiadają taką podwójną kwalifikację, a więc, po pierwsze, że były pod- stawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego oraz, po drugie , że to w treści normatywnej tych przepisów tkwi bezpośrednia przyczyna naruszenia określonych w Konstytucji woln ości i praw skarżącego (por. art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK) . Innymi słowy, ist- nieć musi ścisły, merytoryczny związek między treścią normatywną zask a rżonej regulacji, treścią wydanego na podstawie tej regulacji ostatecznego rozstrzygnięcia organu władzy pu- blicz nej dotykającego sfery wolności i praw konstytucyjnych skarżącego oraz określonym przez skarżącego w skardze konstytucyjnej naruszeniem przysłu g ujących mu wolności lub praw konstytucyjnych. 2.1. Jak wyjaśniono wcześniej, choć skarżący w niniejszej sprawie zakwestionował wyłącznie przepis dotyczący nadawania postanowieniu zabezpieczającemu klauzuli wykonal- ności, a jako ostateczne orzeczenie o pr z ysługujących mu prawach konstytucyjnych wskazał postanowienie s ądu r ejonowego oddalające zażalenie na postanowie nie o nadaniu klauzuli wykonalności, to podniesione przez niego zarzuty dotyczą przebiegu postępowania zabezpie- czającego, a nawet głównego (w s p rawie o podwyższenie aliment ów). Zarówno w petitum skargi, jak i w jej uzasadnieniu skarżący przyczynę naruszeni a wskazanych przez niego praw konstytucyjnych dostrzega przede wszystkim w tym, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie posiadał wiedzy o dochodzonym w postępowa- niu głównym roszczeni u alimentacyjnym . Skarżący wskazał, że odpis pozwu w sprawie o podwyższenie alimentów wraz z postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia został mu doręczony dopiero w dniu, w którym już dowiedział się o zaję ciu jego rachunków banko- wych. Ta koincydencja czasowa nie wynika jednak z treści regulacji zaskarżonego art. 743 § 1 k.p.c. Przepis ten ani nie normuje kwestii związanych z doręczeniem pozwu, ani nie okre- śla momentu, w którym sąd w postę powaniu rozpoznawczy m wydaje i doręcza stronie p osta- nowienie o udzieleniu zabezpieczenia. To stosownie do art. 737 k.p.c. wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ze względu na cel i istotę postępowania zabezpieczającego postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpie- czenia powinno być wydane możliwie szybko, a w każdym razie w takim czasie, by mogło zapewnić skuteczność realizacji roszcze nia (zob. I. Gil, komentarz do art. 737, [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz , red. E. Marszałkowska -Krz eś, Warszawa 2021, zob. powołany tam wyrok SN z 17 kwietnia 1975 r., sygn. akt II CR 92/ 75). Należy zauważyć dodatkowo, że w przypadku spraw o alimenty kwestie związane z doręczeniem postanowienia zabezpieczającego są uregulowanie także nie w zaskarżonym art. 743 § 1 k.p.c., lecz w art. 753 § 2 k.p.c., w którym przewidziano , że sąd z urzędu doręcza OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 6 stronom odpis postanowienia o zabezpieczeniu, o którym mowa w § 1 tego przepisu. Art. 753 § 2 k.p.c. stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 740 § 1 k.p.c., zgodnie z którą posta- nowienie o udzieleniu zabezpieczenia doręczane jest uprawnionemu przez sąd, natomiast zo- bowiązanemu przez organ egzekucyjn y wraz z przystąpieniem do wykonania tego postano- wienia. To znaczy , że de lege lata skarżący, jako zobowiązany w post ę powaniu zabezpiecza- jącym związanym z postępowaniem rozpoznawczym w sprawie o podwyższenie alimentów, ma możliwość uzyskania wiedzy o zabezpieczeniu , zanim jeszcze rozpocznie się egzekucja. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny już na etapie wstępnego ro zpoznania, w doktrynie wy- jaśniono, że taka regulacja ma celu umożliwienie zobowiązanemu dobrowolną realizację na- łożonego na niego obowiązku (zo b. A. Sadza, Z asady doręczania postanowień w przedmiocie zabezpieczenia , „ Polski Proces Cywilny ” , nr 3/2018, s. 369). Niekonstytucyjność art. 743 § 1 k.p.c. skarżący zdaje się również wiązać z brakiem możliwości zajęcia przez niego stanowiska w sprawie do t yczącej rozpatrzenia wniosku strony powodowej o udzielenie zabezpieczenia. Tymczasem możliwość rozpoznania wnios ku o udzielenie zabezpieczenia na posi edzeniu niejawnym także wynika z innych przepisów niż zakwestionowany przez skarżącego (zob. zwłaszcza ar t. 148 § 3 k.p.c.). Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, analiza nie tylko petitum skargi (ujętego zakre- sowo), lecz przede wszystkim opisanego przez ska rżącego sposobu naruszenia jego konstytu- cyjnych praw oraz uzasadnienia postawionych zarzutów, prowadzi do wniosku, że skarżący przedmiotem tych zarzutów w istocie nie uczynił art. 743 § 1 k.p.c. i regulowanej przez ten przepis wykonawczej fazy postępowania zabezpieczającego. Zarzuty postawione przez skar- żącego są skierowane wobec wcześniejszych etapów postęp ow ania zabezpieczającego, po- wiązanego z postępowaniem w sprawie o podwyższenie alimentów, przy czym skarżący nie o kreśla nawet w przybliżony sposób, które konkretnie przepisy regulujące te postępowania (samodzielnie lub związkowo) są źródłem naruszenia pra w lub wolności wywodzonych przez skarżącego z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 oraz z art. 21 ust. 1 Konstytucji. Trybunał w tym kontekście uwzględnił, że skarga konstytucyjna powinna nie tylko – tak jak inne wnioski o dokonanie przez Trybunał kontroli ko ns tytucyjności – oznaczać precyzyjnie przedmiot za- skarżenia oraz przedstawiać przekonujące argumenty lub dowody uzasadniające trafność sta- wianych zarzutów (zob. art. 53 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.t.p.TK), lecz także ze względu na szczegól- ne wymagania formalne waru nkujące dopuszczalność tego środka ochrony skarżący jest zobowiązany wykazać swoistą relację istniejącą pomiędzy przedmiotem zaskarżenia, osta- tecznym orzeczeniem w sprawie (w związku z którą występuje ze skargą konstytucyjną) i zarzutami naruszenia praw lu b wolności konstytucyjnych. Takich warunków w skardze kon- stytucyjnej A.K. nie spełniono. Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z zasadą związan ia grani- cami zaskarżenia (art. 67 u.o.t.p.TK), nie może wyręczać skarżącego ani w określeniu przed- miotu zas karżenia właściwego dla opisanego w skardze konstytucyjnej sposobu naruszenia praw konstytucyjnych, ani w doborze argumentacji adekwatnej do sformuło wanych przez skarżącego zarzutów. 2.2. Dodatkowe problemy z określeni em rzeczywistego przedmiotu skargi konstytu- cyjnej A.K. wynikały z przedstawionego przez skarżącego jej uzasadnienia. Mianowicie skar- żący nie odnosił się do treści normatywnej kwestionowanego przepisu, lecz odwoływał się do okoliczności sprawy o podwyższenie alimentów oraz do pr ze biegu postępowania zabezpie- czającego, kwestionując działania sądu rozpoznającego sprawę. Skarżący wyjaśnił z jed nej strony, że: „W niniejszej sprawie kluczowe jest, i ż uprawniona do alimentów, nigdy nie wzy- wała Skarżącego do dobrowolnego zwiększenia alim entów, a mimo tego skierowała pozew i uzyskała postanowienie zabezpieczające wraz z klauzulą wykonalności, a następnie wszczę- ła postę powanie egzekucyjn e i wyegzekwowała środki finansowe”, z drugiej podniósł, iż: „Wydany w okolicznościach faktycznych niniej sz ej sprawy tytuł wykonawczy – mając na OTK ZU A/2022 SK 45/21 poz. 10 7 uwadze daty poszczególnych zdarzeń – doprowadził do oczywistego naruszenia prawa do obrony oraz prawa do sądu. Obowiązkiem Sądu było czuwać nad zabezpieczeniem praw Skarżącego, w tym zapewnić mu prawo do obrony. Sąd mi ał pełne możliwości umożliwić Skarżącemu zajęcie stanowiska w formie pisemnej, po doręczeniu odpisu pozwu i dopi ero następnie wydać postanowienie zabezpieczające; Sąd mógł również wysłuchać stron przed wydaniem postanowienia”. Niezależnie od tego, że prz ytoczone fragmenty uzasadnienia po- twierdzają, iż podnoszone przez skarżącego problemy wykraczają poza zakres normo wania art. 743 § 1 k.p.c., to również dotyczą one sfery stosowania prawa. Trybunał Konstytucyjny nie jest upoważniony do kontroli prawidłowośc i rozstrzygnięć sądowych wydanych w spra- wie, na kanwie której skarżący wniósł skargę. Trybunał nie jest bowiem instancją odwoław- czą od orzeczeń sądów ani nie sprawuje nadzoru judykacyjnego nad sądami, a skarga konsty- tucyjna nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia ostatecznych rozstrzygnięć sądowych. 2.3. Z powyżej poczynionych ustaleń wynika, że skarga konstytucyjna A.K. nie speł- nia wymogów wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak z art. 53 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.t.p.TK. W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wydanie wyroku w niniejszej sprawie było niedopuszczalne, co skutkowało umorzeniem postępowania na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Zważywszy powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sen- tencji.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Informacje o sprawie
- Rodzaj orzeczenia
- Postanowienie - umorzenie
- Publikacja
- OTK ZU A/2022, poz. 10
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Trybunał Konstytucyjny