SK 65/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 4 stycznia 2024 r. Pozycja 4 POSTANOWIENIE z dnia 29 listopada 2023 r. Sygn. akt SK 65/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Rafał Wojciechowski Jarosław Wyrembak Andrzej Zielonacki , po rozpoznaniu, na pos iedzeniu niejawnym w dniu 29 listopada 202 3 r. , skargi konstytucyjnej S . S . o zbadanie zgodności: 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) w zakresie, w jakim „ pozwala są- dowi na oddalenie wniosku, złożonego przez adwokata ustanowionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata z in- nej miejscowości ” z art. 65 ust. 1 i 2 Konstyt ucji , 2) art. 394 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 , w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r. , w zakresie, w jakim „ nie przewiduje możliwości zaskar- żenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawne- go (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwróce- nie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miej- scowości (art. 118 § 4 k.p.c.) ” , z art. 45 ust. 1 w zw iązku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 2 UZASADN IENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 14 marca 20 19 r. S . S . (dalej: s karżąc y ) wni ósł o stwier- dzenie niezgodności : 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 20 23 r. poz. 1550 , ze zm. ; dalej: k.p.c.) w za- kresie, „ w jakim pozwala sądowi na oddalenie wniosku, złożonego przez adwokata ustano- wionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie adwokata z innej miejscowo- ści ”, z art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji; 2) art. 394 § 1 k.p.c. , w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r. , w zakresie, w jakim „ nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo- kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.) ” , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji . 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Pismem z 18 maja 2018 r. s karżąc y – adwokat mający siedzibę zawodową w Ł . – został wy- znaczony przez Okręgow ą Rad ę Adwokack ą w Ł . jako pełnomocnik z urzędu do reprezento- wania S.N. przed Sądem Rejonowym w Ł . dla potrzeb sporządzenia i wniesienia skargi kon- stytucyjnej. Skarżący, jako pełnomocnik z urzędu, wniósł o zwolnienie go z przedmiotowego ob- owiązku wskazując, że nie jest on zobowiązany do świadczenia pomocy prawnej w okręgu S ądu R ejonowego w S . (gdzie w drugiej instancji orzekał w sprawie S . N . sąd okręgow y oraz gdzie w Zakładzie Karnym przebywa ł wówczas S. N.) ani w okręgu S ądu R ejonowego w Z . (gdzie znajduje się sąd orzekający w sprawie S . N . w pierwszej instancji). Postanowieniem z 28 sierpnia 2018 r. Sąd Rejonowy w Ł . nie uwzględnił wniosku złożonego w trybie art. 118 § 3 k.p.c. o zwolnienie z funkcji pełnomocnika z urzędu do repre- zentowania S.N. dla potrzeb przygotowania i złożenia skargi konstytucyjnej. Nie przychylił się również do wniosku o zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł . o wyznacze- nie do reprezentowania innego pełnomocnika z urzędu mającego siedzibę zawodową w okrę- gu Sądu Rejonowego w S . lub okręgu Sądu Rejonowego w Z . Nie uwzględni ł także wniosku złożonego w trybie art. 118 § 4 k.p.c. o zwrócenie się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł . o wyznaczenie adwokatów mających siedzibę zawodową w okręgu Sądu Rejonowego w Z . oraz w S . celem wykonania czynności poza siedzibą Sądu Rejonowego w Ł. Sąd Rejonowy w Ł . postanowieniem z 25 września 2018 r. odrzucił zażalenie skarżą- cego na postanowienie z 28 sierpnia 2018 r. , a p ostanowieniem z 13 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy w S . oddalił zażalenie skarżącego na wymienione wyżej postanowienie z 25 wrze- śnia 2018 r. 1.2. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że art. 118 § 4 k.p.c. narusza art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji, który deklaruje , że każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy, a obowiązek pracy może być nałożony tylko przez ustawę. Zgodnie z art. 21 ust . 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwoka- turze (Dz. U. z 2018 r. poz. 1184, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 1184, dalej: p.a.) OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 3 adwokat świadczy pomoc prawną z urzędu w okręgu sądu rejonowego, w którym wyznaczył swoją siedzibę zawodową (zgodnie z art. 4a ust. 1 p.a.). Zdaniem skarżącego z żadnego prze- pisu prawa nie wynika obowiązek działania adwokata w innym okręgu przez zastępcę. W konsekwencji – jak podkreślił skarżący – pozostawienie w kompetencji sądu możliwości nieuwzględnienia wniosku o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wy- znaczenie adwokata z innej miejscowości mimo zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie, stanowi naruszenie wskazanych przepisów Konstytucji. Wniosek winien podlegać jedynie kontroli formalnej w sytuacji zaistnienia przesłanek, o których mowa w kwe stionowanym przepisie. W zakresie skargi obejmującym art. 394 § 1 k.p.c. – zdaniem skarżącego – niezaskar- żalność postanowienia oddalającego wniosek o zwolnienie od obowiązku zastępowania stro- ny w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.), jak również o zwrócenie się o wyznaczenie adwokata z innej miejscowości do określonych czynności (art. 118 § 4 k.p.c.), doprowadziła do naru- szenia jego prawa do zaskarżenia orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytu- cji), do dwuinstancyjnego postępowania (art. 176 Konstytucji) , do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i nie zawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji). 1.3. Zarządzeniem z 30 stycznia 2020 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał s karżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez m.in. : określenie przedmiotu za- skarżenia w odniesieniu do zakwestionowanego art. 394 § 1 k.p.c. ( w związku ze zmianą jego brzmienia po wniesieniu skargi konstytucyjnej ), wskazanie ostatecznego orzeczenia . W piśmie z 27 lutego 2020 r. skarżący podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze co do przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do art. 394 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r., dodatkowo wskazując, że zmiana przepisów, która weszła w życie 7 listopada 2019 r., nie usunęła niekonstytucyjności przepisu wskazanego w skardze tylko r ozdzieliła dotychczasowy przepis na dwa, tj. art. 394 § 1 i art. 394 1 a § 1 k.p.c., z których pierwszy dotyczy zażaleń wnoszonych do sądu drugiej instancji, kolejny zaś zażaleń wnoszo- nych do innego składu sądu pierwszej instancji. Skarżący wskazał również, że ost at ecznym orzeczeniem o jego konstytucyjnych wol- nościach i prawach było postanowienie Sądu Okręgowego w S . z 13 listopada 2018 r. 2. Pismem z 7 sierpnia 2020 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie przystępuje do udziału w rozpoznaniu niniejszej skargi konstytucyjnej. 3. Pismem z 24 czerwca 2022 r. w imieniu Sejmu stanowisko przedstawił jego Mar- szałek, wnosząc o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wyro- ku. W odniesieniu do pierwszego zarzutu, naruszenia art. 65 ust. 1 i 2 Konstytucji przez art. 118 § 4 k.p.c. Marszałek stwierdził, że zakwestionow ana norma prawna nie stanowiła podstawy wskazanego przez skarżącego ostatecznego rozstrzygnięcia , a nadto orzeczenie to nie dotyczyło przysługującej skarżącemu wolności wykonywania zawodu. Ponadto , z uwagi na fakt , że konstytucyjnej wolności wykonywania zawodu wprost dotyczyło doręczone skar- żącemu wcześniej inne ostateczne orzeczenie sądowe, uznanie dopuszczalności skargi we wspomnianym wcześniej zakresie prowadziłoby do naruszenia art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) . N awet gdyby przyjąć, że hipotetycznie doszło do naruszenia przez regulację ustawową przysługującej skarżącemu wolności wykonywania zawodu, to wy- dane w jego sprawie orzeczenia dotyczyły dokonania konkretnych czynności przygotowaw- czych związanych z ustanowieniem go pełnomocnikiem z urzędu do złożenia skargi konsty- OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 4 tucyjnej i reprezentowania określonej osoby w postępowaniu przed TK. Z uwagi na upływ czasu (i związany z tym upływ terminu wniesienia takiej skargi) trudno przypuszczać, aby w wyniku wznowienia postępowania skarżący mógł uzyskać korzystne rozstrzygnięcie, po- stępowanie w tej sprawie stało się bowiem bezprzedmiotowe. Oceniając skargę z perspektywy drugiego z zarzutów – niezgodności art. 394 § 1 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 78 i art. 176 Konstytucji – Marszałek stwierdził, że podstawą rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego w S . był wyłącznie art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. i tyl- ko ta jednostka redakcyjna może być uznana za podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Zdaniem Marszałka , skarżący, używając formuły : „w zakresie, w jakim nie prz e widuje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo- kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)” kwestionuje pominięcie prawo- dawcze. Robi to jednak nie spełniając wymogów wskazanych w orzecznictwie TK, których spełnienie jest niezbędne , aby pominięcie prawodawcze kwestionować – co skutkuje ko- niecznością umorzenia postępowania również w zakresie drugiego z zarzutów skargi. Dodatkowo Marszałek wskazał, ż e uzasadnienie obu zarzutów skargi pod względem ich niezgodności z Konstytucją jest krótkie i lakoniczne, a „sama podstawa argumentacji skarżącego opiera się raczej na jego odczuciach i wyobrażeniach, a nie na merytorycznej ar- gumentacji” (s. 17 stanowiska), co oznacza, ż e skarżący nie wykazał w sposób dostateczny związku pomiędzy zaskarżonymi przepisami a przysługującymi mu wolnościami lub prawami konstytucyjnymi. 4. Pismem z 27 lipca 2022 r. stanowisko w sprawie przedstawił Prokurator Generalny (dalej: Prokurator), który wystąpił o umorzenie postępowania ze względu na niedopuszczal- ność wydania orzeczenia. Prokurator zwrócił uwagę, że w piśmie z 27 lutego 2020 r. skarżący doprecyzował, i ż orzeczeniem ostatecznie rozstrzygającym o przynależnych mu konstytucyjnych wolnościach oraz prawach i wydanym w oparciu o kwestionowane przepisy k.p.c. jest postanowienie Sądu Okręgowego w S . z 13 listopada 2018 r. A rt. 118 § 4 k.p.c. nie stanowił podstawy prawnej wskazanego wyżej postanowienia ani w inny sposób nie determinował, w sensie normatyw- nym, jego treści. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącego złożonego w trybie art. 118 § 4 k.p.c. – o wyznaczenie adwokatów dla dokonania czynności w siedzibie Sądu Rejonowego w Z . i Sądu Rejonowego w S . – nastąpiło ostatecznie już w postanowieniu Sądu Rejonowego w Ł . z 28 sierpnia 2018 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Prokurator zauważył, po- dobnie jak Marszałek, że skarżący nie sformułował poprawnie zarzutu niekonstytucyjności. Sposób jego sformułowania sugeruje, że kwestionuje on braki regulacji prawnej, czego jed- nak nie wykazał w poprawny sposób. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Wykorzystanie skargi konstytucyjnej, jako instrumentu ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostek, uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz w ustaw ie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępo- wania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u . o . t . p . TK) . OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 5 Skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach którego Trybunał bada, czy odpowiada ona warunkom formalnym oraz czy nie jest oczywiście bezzasadna. Zakończenie tego etapu formalnej weryfikacji skargi nie wyłącza jednak dalszej oceny wa- runków jej wniesienia, dokonywanej na kolejnym etapie postępowania. Postanowienie o prze - kazaniu skargi konstytucyjnej do rozpoznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesą- dza więc ostatecznie o dopuszczalności jej merytorycznego rozpatrzenia. Trybunał na każdym etapie postępowania ma obowiązek ustalania , czy merytoryczna ocena zarzutów określonych w badanej skardze konstytucyjnej jest w ogóle dopuszczalna (por. wyrok TK z 9 listopada 2010 r., sygn. SK 10/08, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 99). Trybunał rozpoznając sprawę nie jest związany stanowiskiem zajętym w zarządzeniu lub postanowieniu zamykającym wstępne rozpoznanie. Kontrolując istnienie pozytywnych oraz brak ujemnych przesłanek procesowych Trybunał może także dojść do wniosków od- miennych niż te, które zostały uprzednio wyrażone w postanowieniu wydanym na etapie wstępnego rozpoznania konkretnej skargi konstytucyjnej (zob. postanowienie z 18 grudnia 2019 r., sygn. SK 71/19, OTK ZU A/2020 , poz. 2). Uwzględniając powyższe ustalenia Trybunał postanowił zweryfikować, czy w niniej- szej skardze dopuszczalne jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. 2. Skarżący zakwestionował : 1) art. 118 § 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360 , ze zm., obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 1550; dalej: k.p.c.) o tre- ści: „Z ważnych przyczyn adwokat lub radca prawny może wnosić o zwolnienie od obo- wiązku zastępowania strony w procesie. Sąd, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, zwra- ca się jednocześnie do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby rad- ców prawnych o wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego. Przepis art. 117 3 § 2 stosuje się odpowiednio” w zakresie, w jakim „ pozwala sądowi na oddalenie wniosku, złożo- nego przez adwokata ustanowionego przez sąd mającego podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie ad- wokata z innej miejscowości ” oraz 2) art. 394 § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r . Należy w tym miejscu zauważyć, że choć w petitum skargi został powołany jako przedmiot kontroli cały art. 394 § 1 k.p.c. to przedmiot kontroli winien być ograniczony wyłącznie do art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Słuszność takiego ograniczenia przedmiotu kontroli wskazuje zarówno treść uza- sadnienia skargi konstytucyjnej, w której zostało to doprecyzowane (pkt 2.2. uzasadni e nia skargi), jak i uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego w S . zapadłego w sprawie skar- żącego. Przedmiotem postępowania przed Trybunałem jest więc art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. o treści: „Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej in- stancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest: (…) 2) odmowa zwolnie- nia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwo- kata lub radcy prawnego lub ich odwołanie” w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (usta- nowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy praw- nego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 6 3 . Skarżący w piśmie uzupełniającym braki formalne skargi konstytucyjnej wskazał, że ostatecznym orzeczeniem o jego konstytucyjnych wolnościach i prawach było postano- wienie Sądu Okręgowego w S . z 13 listopada 2018 r. N ależy przyznać , że Sąd Okręgowy w S . powołał w uzasadnieniu wskazanego powyżej orzeczenia art. 118 § 4 k.p.c. , ale uczynił to dla ustalenia, że „ [ s ] kutkiem zwolnienia od obowiązku zastępowania strony w całym po- stępowaniu lub przy poszczególnych czynnościach danego pełnomocnika procesowego, na jego wniosek złożony w trybie art. 118 § 3 lub 4 k.p.c. nie jest pozbawienie strony prawa do korzystania z pomocy pełnomocnika z urzędu , lecz jedynie wyznaczenie do pełnienia obo- wiązków pełnomocnika innej osoby” (s. 2 postanowienia sądu ). Sąd nie zastosował więc art. 118 § 4 k.p.c. , a wyłącznie przedstawił konsekwencje jego zastosowania we wcześniej- szym postępowaniu, w kontekście regulacji zawartej w art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. Wynika to z faktu, że sąd okręgowy rozpatrywał zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia skarżącego, a nie zażalenie na postanowienie z 28 sierpnia 2018 r., w którym zawarta została merytoryczna ocena zasadności wniosków skarżącego. Fakt ten przesądza, że art. 118 § 4 k.p.c. nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Postępowa- nie w tym zakresie należało więc umorzyć ze względu na niedopuszczalność wydania meryto- rycznego orzeczenia (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Odnosząc się do drugiego z zarzutów – niekonstytucyjności art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. – Trybunał zwraca uwagę, że przepis ten został zakwestionowany w zakresie, w jakim „nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia sądu oddalającego wniosek adwokata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz postanowienia sądu oddalającego wniosek adwo- kata lub radcy prawnego (ustanowionego przez sąd) o zwrócenie się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego z innej miejscowości (art. 118 § 4 k.p.c.)”. Jedną z konstytutywnych przesłanek umożliwiających rozpoznanie skargi stanowi wykazanie przez skarżącego, że doszło do naruszenia określonych w Konstytucji wolności lub praw, których jest podmiotem. W tej części postępowania, dotyczącej art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. należy stwierdzić, że skarżący nie dotrzymał wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Owszem, wskazał regulację, na podstawie której sąd orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach, a także przedstawił stan faktyczny i wskazał, która jego konstytucyjna wolność lub prawo zostały naruszone. Jednak nie ma podstaw , aby przyjąć, że skarżący uzasadnił zarzut niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi konstytu- cyjnymi prawami. Skarżący nie powołał również argumentów lub dowodów na poparcie swo- jego zarzutu. Uzasadnienie zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanej normy ogranicz one zostało przede wszystkim do przytoczenia treści art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. oraz art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 Konstytucji , a następnie wskazania zakresu zaskarżenia, czyli tego, czego przepis ten nie zawiera. W części, w której można by przyjąć, że skarżący sformułował zarzut, ograniczył się on jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że: „art. 394 k.p.c. i nast. tworzą enumeratywnie ujęty reżim prawny weryfikacji w postaci zażalenia postanowień i zarządzeń przewodniczą- cego sądu pierwszej i drugiej instancji, dotyczących także kwestii incydentalnych. Sytuacje tam niewymienione traktowane są jako niepodlegające weryfikacji w żadnym trybie. Kwestia ta zatem może być przedmiotem oceny konstytucyjności. Sytuacje, kiedy nie przysługuje za- żalenie, ani inna forma weryfikacji rozstrzygnięcia wpadkowego wyrażonego w postanowie- niu wydawanym przez sąd drugiej instancji, są niejednorodne. Ocena konstytucyjności wy- maga analizy poszczególnych wypadków tu się pojawiających, przy uwzględnieniu przed- miotu incydentalnej decyzji sądu (por. wyrok TK z dnia 2 czerwca 2010 r. wydany w sprawie o sygn. akt SK 38/09 ) ”. OTK ZU A/2024 SK 65/20 poz. 4 7 Trybunał nie mógł uznać, że dodany akapit będący prawie dosłownym cytatem ze wskazanego wyżej orzeczenia TK stanowi spełnienie wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Przywoływanie treści orzeczeń Trybunału oraz Sądu Najwyższego może jedynie stanowić wzmocnienie argumentacji, ale nie może tej argumentacji zastąpić (zob. np. postanowienie TK z 8 marca 2023 r., sygn. SK 80/21, OTK ZU A/2023, poz. 35). Odnosząc się do części skargi dotyczącej art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. stwierdzić należ ało , że skarżący nie dotrzymał wymogów określonych w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Wskazane uchybienia skarżące go skutkowały koniecznością umorzenia postępowania. Dopuszczenie do merytorycznego rozpoznania sprawy oznaczałoby bowiem przerzucenie ciężaru określenia sposobu naruszenia praw skarżące go na Trybunał i niedopuszczalne prze- łamanie zasady domniemania konstytucyjności. To natomiast pozostawałoby w sprzeczności z szeroko rozumianą zasadą skargowości, na której oparte jest postępowanie przed TK. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji .