SK 72/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 8 listopada 2021 r. Pozycja 55 POSTANOWIENIE z dnia 19 października 2021 r. Sygn. akt SK 72/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: J ulia Przyłębska – przewodnicząc y Zbigniew J ędrzejewski Krystyna Pawłowicz Stanisław P iotrowicz J us t yn Piskor ski Piotr P szczó łk owski Bartłomiej S ochański Jak ub Stel ina Wojciech Sych – sprawozdawca Michał Warciński Rafał Wojciechowski Andrzej Z ielonacki , po r o zpoznaniu, na posiedz eniu niejawnym w dniu 19 października 2021 r., sk argi konst yt u- cy j nej I . K . o z badanie zgodnośc i: art . 398 16 ust awy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywiln e go (Dz. U. z 201 9 r . poz. 1 460 , ze zm. ) w zakresie, w jakim „ nie daje podstaw do zaskarżenia postanowienia w przedmioci e kosztów p r o cesu, zasądzonych po raz pierwszy po rozpatr zeniu skargi kasacy jnej wyrokiem p rzez Sąd Najwyższ y i rozpoznan e j w trybie art . 398 16 k.p.c. ” , z a rt . 2, art . 32 u st. 1 , art . 45 ust. 1 i art. 1 76 Konstytucji R zeczypospolitej Polski ej , p o s t a n a w i a : um orz yć po stępowanie. Or zec zeni e zapadło jedn ogłośnie . U Z A S A D N I E N I E I 1. W skardze konstytuc yjnej z 24 luteg o 202 0 r. I . K . (dal ej: s karżąca), r eprezen towana przez ad wo k at a ustanowion ego pełnomocnik iem z wybor u, wn iosła o z badanie zgodno ś ci art. 39 4 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodek s postępowania cywiln e go (Dz. U. OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 2 z 201 9 r. poz. 1 460 , ze zm. ; obecnie: Dz. U. z 2 020 r. poz. 1575 , ze zm. ; dale j: k.p.c. ) w za- kresie , w j akim „ nie daj e podst aw do zaskarżenia postanowienia w przed mioc ie kosztów pro- cesu, zasądzonych po raz p ierwszy po rozpa tr zeniu skargi kasacyjnej wyrokiem p rzez Sąd Najwyższ y i rozpoznan e j w trybie art . 398 16 k.p.c. ” , z art . 32 , ar t . 45 ust. 1 , art . 78 i a rt . 1 76 ust. 1 Konsty tucji . Skarżąca w niosła ponadto o „ wyda n ie postan ow ienia tymczasow ego o wstrzyman i u wy konania o rze c zenia w sprawie, zobowiązujące go [ ją ] do pon oszenia kosztów postę p owania ap elacy jnego i kasacyjne go (pkt 2 wyr o ku SN z 18 paździe rn i ka 20 19 [r.]) ” or az „ nie obcią- żan ie ( … ) ko sztami postę powania wy woła nego wni esieniem skargi konstyt u cyjn ej ” . 1.1. S karga k on stytucyjna został a wni esiona w związku z następującym stanem fak- t ycznym: W w yr ok u z 18 października 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) S ąd Najwyższy , na skute k skargi kasacyjnej wniesionej od wyrok u Są du Apelacyjne go w P . z 18 maja 201 7 r. (sygn. a kt [ … ] ) przez stronę pozwaną, na podstawie art. 398 16 k.p. c . uchylił zask arżony wyrok i orzekł co do is toty sprawy, oddalają c a p el ację powodów (w tym sk arżącej), a także stwierdził, że koszty pos tępowania apelacy jnego i kasacyjnego pon osi skarżąca, a szczegółowe ich rozliczenie po- zos tawił referendarzowi w Sądzie O kręgowym w P . 1.2. Zdaniem skarżącej , art. 394 1 § 1 k.p.c . n a ru sza prawo do kontroli i nstancyjnej rozstrzygnięcia w przedmioc ie k osztów procesu, wydanego przez Sąd Najwy ższy w toku po- s t ępowania kasacyjnego. Sk arż ąca wskazała, ż e rozstrzyg nięc ie o k o sztach ma cha rakter wy- daneg o po raz pi erwsz y, jest zatem orzecze n ie m p ierwszoin sta ncyjnym. Br a k możliwości zażalenia tego rozstrzygn ięci a narusza art . 176 ust. 1 i art . 78 Kons tytucji, sta tuuj ące zasadę dw uinstanc yjności postępowania. Zasada ta dotyczy o g ółu postęp owa ń sądowych, bez roz- ró żn ienia, czy odn oszą się one d o r o zs trzygni ęcia merit um spra w y, czy też dot ycz ą orzeczenia w zakres ie k osztów postępowan ia. S karżąca argumentuj e także, że zost ało naruszone jej pra- wo domagania się spraw iedliwego orzeczeni a , uwzgl ęd niaj ącego sytuację majątkową i mat e- rialną strony postęp o wa n ia , któreg o ź r ód łem jes t a rt. 45 ust. 1 K onstyt ucji. S karżąca, uz asad- niaj ąc zarzut naruszenia art. 32 Konstyt ucji, wskaz ała, że sk oro przedstawiła w postępowaniu dowody przem awi ające za z w olnien iem jej od kosztów, to „ [ s ] ąd miał obow iązek je rozpo- znać i u wz g lę dnić oraz za stosować p rz y orzekaniu ” . 2. W p ismach procesowy c h z 26 lutego i 3 marca 2020 r. peł nomocnik skarżące j uzu- pe łnił „ uzasad nienie wniosk ów zawartych w pkt 2 i 3 s kargi konstytucyjnej o w yd anie posta- now ienia tymczas owego i nieobci ą żanie p o w ó d ek kosztami ” . 3. W piśmie proceso wym z 11 marca 2020 r. pełno moc n ik s k arżącej , „ w uzu pełnieniu uzasadnienia s k argi kon stytuc y jn ej ” , odni ósł się do treści art . 398 16 k.p.c. Wskaz ał, że orze- czenie wyda ne w trybie powołanego przepisu m a char ak te r p odobn y d o orzeczenia sądu dru- giej ins tancji oraz orzeczenia kończ ącego postę powa nie w sprawie , a Sąd N ajwyższy musi w ni m również orzec o kosztach postępowa nia . Art. 398 16 k.p.c. nie zawiera jednak dys pozy- cji d otyczącej orzeczenia w tym zakresie, a orze cz en i e j est o st a teczne i nie podlega zas k a rż e- n iu , m imo że ma charakter orzeczen ia w ydanego po raz p ierwszy w s pra wie tych k osztów pr ocesu. 4 . W pi ś mie procesowy m z 24 marca 202 0 r . pełnomocnik sk ar żącej „ [ skonkr ety zo- wał ] tezę za ga dni enia prawnego przedst aw io nego w sk a r dze konstytucyj nej ”, wskaz ując jako przedmiot kontro li art . 398 1 6 k .p .c. , a j ako wzorce kontroli art . 176 ust . 1, art . 78, ar t . 45 ust. 1, art . 3 2 ust. 1 i art . 2 K onstytucji . OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 3 Po nad t o p oi nformował , że w postan ow ieniu z 5 lut ego 2 020 r. ( syg n. akt [ … ] ) Są d Najwyżs zy odr zu c ił zaż a l e nie skarżącej na postan o wienie o k osztac h procesu zawarte w p unkcie 2 wy ro k u z 18 pa ździer nika 2 019 r . O dpis post anow i e ni a załączył do pis ma . 5 . W p iśmie proc es owym z 24 kwietni a 2020 r. pełnomoc nik s karż ąc ej pr ze dsta wił d od at k ow e a rgumen t y przem awiające za niezgo dnością art . 398 1 6 k . p.c. z Kon st ytucją . Ponadto w ni ósł o zasądz eni e ko sztów pos tęp owani a , w tym k osztów zastępstw a ad- wokack ie go, według no rm pr zepi sanych. 6 . P osta nowieni em tymczasow ym z 3 czerwca 2 02 0 r. , syg n. Ts 41 /20 , Trybu na ł Kon- s tyt ucyjny wstrzymał wykonanie punktu 2 wy ro ku Sądu N ajwyższego z 1 8 p a ź d z i e r n i k a 2 0 1 9 r . 7 . W pos tanowieni u z 24 czerwca 2020 r. , sygn. Ts 41/20 (OTK Z U B/20 20 , po z. 253) Tr ybuna ł Konstytucyj ny nada ł s kardze konsty tu cy jnej dals zy bieg . 8 . W piśmie proce sowym z 2 września 2020 r. peł nom ocnik skar żąc ej wy jaśnił , że s to- s ując się d o dotyc h c za s owe go or zec zn ictwa Trybunał u , z go d nie z którym , „ j e ś li przedmiot em skargi K onstyt ucyjne j jest prz epis (tutaj art. 398 1 6 k.p.c. w z w . z art . 108 § 1 k.p.c.) nie prze- widuj ący w danym przypadku środka odw oławc ze go , to pom imo t ego należy wnieść środ e k za sk a rże nia , aby uzy s ka ć ro zstr zygnię cie o jego odrzuceniu lub p ozostawieniu bez roz pozna- nia ” , sk arżąca wni osła zażalenie na postanowie nie zawarte w p u nkcie 2 wyrok u Sądu Naj- wyż szego z 18 października 2019 r. Z ażale nie oraz wydane w związku z n im postanowien i e S ądu N ajwyższe go z 5 lute go 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) został y załączo ne do p isma ( odp is powo łanego postan ow ienia został uprzedn io także d ołączo ny do pisma pr oce sow ego z 24 marca 202 0 r .). 9 . W odpowied zi n a pism o przewodni czące go skła du orzeka ją ce go z 9 marca 2 021 r. pełnomocnik skarżącej, w piśmie z 22 mar ca 2021 r., p owołują c się n a pi s mo procesowe z 24 marc a 20 20 r., wy jaś nił, ż e pr zedmiotem sk argi konstyt ucy jne j jest art. 39 8 16 k.p.c. (w piśmi e powo ł yw a ny kons ekwentnie jako art . 396 16 k.p.c . ) , a ostatecznym rozstrzygnięci em o prawa ch s karżącej jest wyrok SN z 18 paźd zier nika 2019 r. Jako wzo rce kontro li wskazał art. 45 ust. 1 ( w piśmie powołany jako art. 45 pkt 1) , art . 176 , a rt . 32 ust. 1 oraz art. 2 Ko nsty- tucj i . 10 . W p iśm ie procesowym z 18 sierpnia 2020 r . Rzecz nik Praw Obywatelskic h poin- f orm ował , że n ie zg łasza u dział u w postępowaniu . 1 1 . W pi śmie z 4 gru dnia 2 020 r. Proku rator Generalny wnió sł o stw ierdzen ie, że art . 394 1 § 1 k. p .c. w zak resie, w j akim nie daje podstaw do za sk arżenia pos tanow ie nia w prz edmiocie kosztów procesu , zasądzony ch p o raz pierwsz y przez Sąd Najwyższy po roz- p atrzeniu skargi kasacyj nej w try bie art . 398 16 k.p.c. , je st z go dn y z art . 45 ust. 1 i art. 78 Kon- stytu cji . W pozost ałym zakresi e P rokurator General n y wni ó s ł o um orzen ie postęp owania na podstawie art . 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 l istopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powani a p rze d Tryb unałem Konstytuc yjny m (D z . U. z 201 9 r. poz. 2393 ) z powodu nied o- p uszczaln ości wydania wyro ku. 12. W p iśmie z 15 lipc a 2021 r. Marsza łe k Sejmu wni ós ł w imieniu Se jm u o umo rze- nie postępowa nia w s prawie ze względu na zbędność wydania wyroku . OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 4 13. W piśmie procesow ym z 11 pa ździernika 2021 r. pełnomocnik skar żącej , odnosząc się do sta nowisk Sejmu i Pr okurator a Ge neraln ego , wniósł „ o oddale nie wn iosków o umorze- nie postępowania w s prawie ze względu na zbędność wydani a wy roków ” . II T rybun ał K onst ytucyj ny zważ ył, co n astępuje : 1 . W sk ardze kons tytucyjnej sporządzonej i wni esione j do Try b un ału 24 lutego 202 0 r. I . K . (da lej: sk arżą ca) w ystąpiła o zbad anie zgodn ości art. 3 9 4 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ępowani a cywil n e go (Dz. U. z 20 19 r. poz. 1 460 , z e zm. ; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 , ze zm. ; dal ej: k.p.c. ) w zakresie, w jakim „ ni e daj e po dsta w do zaskar ż e ni a postanowienia w pr zedmiocie kos ztów procesu, zasądzonych po raz pierwszy po roz pat r zeniu skargi kasacy jnej wyrokiem p rzez Sąd Najwyższ y i rozpoz nan e j w trybie art . 398 16 k.p.c. ” , z „ art . 1 76 ust. 1 , art . 78 , art . 45 ust. 1 , ar t . 32 ust . 1 i 2 ” Konstyt ucj i . Jako osta teczne r ozstrzygnięc i e o s wo ic h pr aw ac h i wol nościach wskazała wyrok Są d u N ajwyż- szego ( dalej : SN) z 18 paździe rnika 2019 r., sygn. akt [ … ] , w któr ym skarżąca z ostała , m.in . , o bciążona kosztam i postęp owania apelacyjn ego i kasacyjne g o (pkt 2 senten cji). 2 . W pos tanowi eniu z 24 czerwca 2020 r. , sygn. Ts 41/20 (OTK Z U B /20 20, poz. 2 53) , wy danym po wstępnym rozpoznaniu , Tr ybunał Ko nstytu cy jny nada ł s kardze dal- szy bieg w zakresi e w s kazanym w petitum skargi konsty tucyjn ej . W uzasadnieniu wyja śnił , że skarga spe łnia warunki for malne , określo ne w art . 53 ustaw y z dni a 30 list op ada 2016 r . o or ga nizacji i trybie postępowania przed Tryb un ałem K on stytuc yjnym (Dz. U . z 2019 r. poz. 2393 ; da lej: uotpTK). W szczególności z wrócił uw agę, że w y rok S N z 18 p aździernika 201 9 r. w zakre si e r ozstrzygnięcia o kosztach postępowania jest niez ask arżal ny . W t ym kon- tek ście p o wołał dotychczas owe orzecz nictwo Trybun a łu , zg odni e z któ rym , gdy p rzedmiotem skar gi konstytucyjnej jest przepis nieprzewi dujący w danym p rzypadk u środka od woła wcze- go, należy mimo to wnieś ć środek zaskarżenia, aby uzyskać roz strzygni ęcie o jego od rzuceniu (pozostawieniu bez rozpozn ania), wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możli- wość zaskarżenia orzeczenia , i w ty m zakresie uznał za koni e czn ą weryf i kacj ę te go stan owi- ska na etapie kontr o li merytory cznej. 3 . Z g odnie z utr wa lo n ym o rz ecznic twem Trybunału s kładu wyz naczonego d o roz po- zn ania sprawy c o do meritum nie w iąże s tan ow isko zajęte w po st a now ieniu o nadani u ska rd ze dals zego b ie gu ( zob . wyrok pełn eg o sk ładu z 25 wrze śni a 2019 r., sygn. SK 31/ 16 , OTK ZU A/2019, poz. 5 3 oraz powoła ne ta m orzecznictwo ) . W szczegól ności nadani e s k ar dze konsty- tucyjnej biegu nie oznacza konwalidacji jej wad formalnych. Tym samym T rybunał Konsty- tucyjny na każ dym etapie postęp o wan i a ma prawo i ob owiązek badan ia, czy nie zachodzi która kolwiek z ujemn yc h przes ła nek wydania wyroku , pociągaj ąc ych za so bą obligat oryjn e umor zen ie postęp o w an ia (zob. np. postanowie nie z 30 stycznia 2020 r., sygn. S K 32/18, OTK ZU A/2020 , poz. 6 oraz powoła ne tam orzec znict wo) . W związku z tym T rybunał Ko nstyt u cyjny po czyn ił następujące us t alenia f orm alne : Po złożeniu skargi kons tytucyjnej , a przed wydan iem przez Trybunał post anowie nia o nadaniu jej dalsze go biegu , p ełnomocnik sk arżące j wniós ł do Trybuna łu Konstytu cyjn ego p ięć pism procesowy ch (z : 26 lutego ; 3 , 11 i 24 mar ca oraz 24 kwietn ia 2020 r. ) , któr ych treść zost ała pr zedst awiona w części I uzasadnienia . W pi śmie z 24 marca 202 0 r . pełnomoc nik skar żą ce j „ [ skon krety zował ] tezę za ga d- ni enia p rawnego przedstawionego w sk a rdze konstytucyj nej ( … ) w n astę pując y spo sób: [c] zy art . 398 1 6 k .p .c. jest zgo dny z art . 176 ust. 1, ar t . 78, art . 45 ust. 1, art . 3 2 ust. 1 i art . 2 K onsty- OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 5 tucji ( … ) , w zakresie w jakim nie daje po dstaw do zask arżenia postanowi enia w przedmiocie kosz tów p r ocesu , zasą dzony ch po raz pierwszy po roz patr zeni u skargi kas acyj n ej wyrokiem przez Sąd N ajwy ższy i roz poz nane j w trybie art . 398 1 6 k .p.c. ” . Po nad t o poi nformował , że w postan ow ieniu z 5 lut ego 2 020 r. ( sygn. [ … ] ) Są d Najwyżs zy odr zu c ił zaż a l e nie skarżącej na postan o wienie o kosztac h pro cesu zaw arte w p unkcie 2 wy ro k u z 18 pa ździernika 2019 r . Po st anowienie zostało mu dorę czone 7 lutego 2020 r. J ego o dpis pełnomocnik załączył do pis ma . N a s t ępni e pełno mocnik skar żące j , już na etapie kontroli m e ryto ryczn ej , w piśmie pro- ces ow ym z 2 września 2020 r . , ponown ie poinformował T r ybunał o wniesionym zażaleniu na pkt 2 sente ncji wyroku S N z 18 paźd ziernika 2019 r., kt ór e zosta ło odrzucone w pos t anowie- n i u SN z 5 lutego 2020 r. D odatkow o w pi śmie tym jako przedmiot ko ntroli pozostający w związk u z art. 398 1 6 k .p.c. w skazał art. 108 § 1 k.p.c. M ając na względzi e r o zbieżnoś ci międz y zakresem nadania dalszego biegu ska rdze kons tytucyjnej , w s kaza nym w petitum postanow i enia Tr ybunału Konstytucyjn ego z 24 czer - wca 2020 r. a p rzepisam i wskazanymi prz ez ska rżącą jak o p rzedmiot kontr oli w powoł anych wyżej pismac h pr oces owyc h , a także rozb ieżności między ustaleni ami w zakresie ostateczne- g o rozstrzyg nięcia o p r aw ach s k arżącej, przewodniczą cy sk ład u or zek ające go zwró cił się o wyjaśn ien ie tych kwestii do pełno mocnika pro c es o wego ska rżąc ej. W piś mie procesowym z 22 mar ca 2021 r. pełnomocnik skarż ą cej wy jaś nił, że żądan ie sk a rżą cej zo stał o „ ostatecznie skonkretyzo wane ” w p iśmie z 24 marca 2020 r. , w którym jak o przedmiot ko ntroli wskazany zos tał art . 39 8 1 6 k.p.c. Tymczasem w piśmie z 2 2 marca 2021 r. – jak o podstaw ę postanow ien i a S N w zakresie kosztów p ostępowania – konsekwe nt nie wska- z uje a rt. 396 1 6 k.p.c. Mając na względz i e , że takiej je dn ostk i red a kcyjn ej w ogól e n ie ma w kodeksie p ostę powania cywil nego , a we wszystkich do tychczasowyc h pismach proces o- wych pełnomocnik skar żącej zaw sze powoływał art . 39 8 1 6 k.p.c. , Try bunał , kieruj ąc się zasa- dą f alsa demons tratio non nocet , p otra ktował powołan ie art . 3 96 1 6 k.p.c. jako oczywist ą omyłkę pisar ską. J ako ost ateczn e rozstrzygnięci e o prawa ch s karżącej j ej pełn omocnik wskazał wyro k SN z 18 p aździer nika 2019 r . Jako w zo rce kontro li powołał zaś art. 45 ust. 1 Konstyt uc ji ( w p iśmie powo łany błędnie jako art. 45 pkt 1) – pr awo do sprawie dl iwego rozpat rzen ia s prawy; art. 176 Kon sty tucji – praw o do co najmniej d wuinst ancyjnego postępowa nia sądo- we go oraz a rt . 32 ust. 1 K onstyt ucji – prawo „ d o równ ego trak towania sk arżących jako str o ny postęp owani a sądowego prze z władze sądowe R P ” . Wyja śnił t a k że, że „ [n]arusz enie pow yż- s zych przepisów K onstyt ucji (...) p ozostaje w spr zec zności z orzekaniem przez sądy demokra- tycz nego pań stwa prawa oraz w s przeczności z funkcją poprawnego ustaw odawcy , u wzgl ęd- nia jąc ą i ndywidualne interesy obywateli oraz zasady sp ra wiedliwości społecznej ( art . 2 Kon- stytucj i ) ” . 4 . Na podstaw ie p oczynio n ych u stal e ń formalnopraw n ych Trybunał st wierdza, że ska rżąca skutecz nie zmodyfikowa ła przed miot i wzorc e kontroli w roz p atrywanej s p rawie. Mo dyfikacja nastąpi ła bowiem z zachowaniem t ermin u , o k tórym mowa w art . 77 ust. 1 uotpT K. S k arżąca ż ąda zatem stwierdzen ia przez Trybuna ł n iezgodności ar t. 39 8 16 k.p.c. „ w zakresie w jaki m nie daje podstaw do zask arżenia postanowienia w przedmioci e kosztów pr ocesu , zasą dzony ch po raz pierwszy po r ozpatrzeniu skargi kas acyj nej wyrokiem przez Sąd N ajwy ższy i rozpoz nane j w try bie art . 398 1 6 k .p .c. ” (tak w piś mie proc es owym z 24 marca 2020 r. , d o k tóre go odwołu je się w pi ś mie z 22 m arca 202 1 r. ) z art . 2 , art . 32 ust . 1 , art . 45 ust. 1 oraz art . 176 Ko nstytucji. Ostatecznym rozstr zygnięciem w sprawie , wedle t wierdze ń pełnomo cnika sk arżącej, b y ł zaś w yrok SN z 1 8 paź dziernika 2019 r., a „ ko nk retnie ( … ) po- stanowieni [ e ] zawarte [] w p kt 2 te go w yroku z asądz ające [] koszty procesu od [skarż ącej] ” OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 6 (tak w piś m ie z 22 marca 2021 r. ; w piśm ie z 24 marca 2020 r. jako ostat eczne rozstrzygni ę- cie zostało wskaz a ne p ostan owieni e SN z 5 lutego 2020 r. ). 5 . P owyż sz e wym aga oceny Trybunału, czy skarg a spełnia wymogi forma l ne okreś lo- ne w art . 53 uotp TK. Jednym z po dstaw o wych wymogów jest, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 uotpTK, okreś lenie kwestionowa nego przepisu usta w y lub innego a ktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orz ekł ostateczn ie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach sk arż ącego określonych w Kon stytucji i w stosunku do które- go skarż ący domaga się st wierdzenia niezgod n ości z Konstyt ucją . Trybunał K onstyt u cyjny st wierdza, że skarżąca bł ędnie wskaza ła ostateczne orzecze- ni e o s woich konstytucyjnych prawach . Nie jest nim bow iem wyrok SN z 18 paźdz ierni ka 2019 r. , lecz postan owi e nie SN z 5 lutego 2020 r., w k tórym sąd ten o drzu cił zażalen ie skar- żącej na postanowienie zawarte w p unkcie 2 wy roku z 18 pa ździe rnika 2019 r. , na podstaw ie którego zost ała ona ob cią żona kosztami postę powan ia . Ko nse kwencją b łędne j identyfika cji ostat ecznego rozstrzyg nięcia o konstyt u cyjnych prawach sk a rżącej jest niewłaś ciw ie okreś lony przepis , w s tosunku do kt órego skarż ąca do- maga się stwie rdzenia niezgod ności z Konstytucją . Skarżąca uczyniła bo wiem przed mi o tem kontroli a rt. 398 16 k.p.c . , zgod nie z k t ó rym „ [j] eżeli p odstawa na ruszeni a prawa mater ialne g o jest oczyw iście uzasadniona, a skargi kasacyjnej nie oparto także na podstawie naruszenia przepisów post ępowania lub podstawa ta okazała się nieuzasad niona , Sąd Najwyższy może na wniosek skarżącego uch yl ić zaskarżony w yrok i orz ec co d o istoty spra wy. P r zepis art. 4 15 stosuje się odpowiednio ” (a rt. 415 k.p.c. s ta nowi, że „ [u] chylając lub zmien iając wyrok, są d na wniosek skarżącego w orzeczeniu kończącym post ęp owanie w sprawie orzeka o zwrocie spełnioneg o lub wyegzekwowa nego świadczenia lub o przywróce niu stanu poprze dnie go. Nie wyłącza to możliwości dochodzenia w osobnym procesie, także od Skar bu Państwa, nap ra- wienia szkody poniesionej wskutek wydania lu b wyk on ania w yroku ” , przepis ten n ie ma jed- nak znac ze nia w ninie j sze j s praw ie ) . Prze p is ten nie był jed n ak podstaw ą ostatecznego orze- czenia o jej konstyt ucyjnych prawach , k t órym to orzecze niem , j ak ustal ił Tryb unał, było po- stanowien ie S N z 5 lutego 2020 r . W uzas adnieniu powołanego postanowi enia SN w yj aśni ł , że katalog pos tanowień zaskarża lnych za ż alen iem d o tego ż sądu został określony w art . 394 1 § 1 i 1 1 k.p.c. W myś l tych przepisów z ażalenie do Sądu Najwyższe g o przysługuje na pos ta- nowienie sądu dr ugiej i nstancj i odrzucające skargę kasacyjną oraz na posta nowienie sądu dru giej lub pierwsze j instancji odrzuc a j ące skargę o stwier dzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz w ra zie uchy l enia przez sąd drugiej i nsta ncji wyroku s ądu pierwszej instan cji i przekazaniu spra wy do ponownego r ozpoznania . N ie ulega zatem wąt- pliwości, że t o właśn ie powoła ne w yżej przepi s y były podstawą ostate czneg o rozs tr zygnięcia o prawach sk arżącej i one po winny być wska zan e w skardze jak o przedmiot kontroli. 6. Trybunał zwrac a uwagę, że art . 394 1 § 1 k .p. c. zosta ł pier w o tnie wskazan y p rzez skarżącą jak o przedmiot kontro l i . C o więcej, skarżą ca także dokładnie wyja śniła wycz erpa nie d rogi prawnej w swojej sprawie, w y kazując się z najomością linii orzeczniczej Trybunał u w tym zakr e s ie i prawidł owo wskazując osta tecz ne rozstrz ygnięcie ( zob. p i smo pro cesowe z 2 września 2020 r . ) . Nie ma to je dnak znaczenia dla oceny f ormalnej rozpat r ywanej skargi konstytucyjnej, gdyż d la Trybunał u wią żą ce jes t ost ateczne określenie przez skarż ąc ą prze d- miotu kon troli w s praw ie. Trybuna ł nie d ział a bo w ie m z urz ęd u, lecz wy łączn ie na wniosek uprawn i o nego podmiotu i jest związan y zakresem za sk arż enia wskazany m w skardze konsty- t ucyjnej ( art . 67 ust. 1 uotpT K). Zakres zaskar żenia obejmuje m.in . wskazan ie kwe stionowa- nego aktu normatywnego lub jego częśc i (określenie pr zedmiotu kontroli ; art. 67 ust. 2 u o tpTK ) . Z oczyw istych wzgl ędów nie może znaleźć zastosowania w zaistni ałej syt uacji za- sada f a lsa demo nstratio non nocet , k tó ra służy pr os towan iu oczy wisty ch pom yłek , a n ie wy- OTK ZU A/202 1 SK 72/20 poz. 55 7 bi er aniu przez Trybunał w łaśc iw ego przedmiotu k on t roli spo śró d p rzepis ów wskazanyc h pr zez sk arżąc ego . 7 . Ze względ u na uchybienie przez skarżącą po dstaw owym w ymogom zbędna j est anali za pozos tałych wa runków forma lny ch skargi konst ytucy jnej . Postępowanie w niniejszej spra w ie pod lega umo rzen iu na podsta wie art . 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK ze w zględu na niedo- puszczalnoś ć wydania wyroku .