SK 73/25

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 1 czerwca 2026 r. Pozycja 59 POSTANOWIENIE z dnia 12 maja 202 6 r. Sygn. akt SK 73 /2 5 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Ja kub Stelina – przewodniczący Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski Bartłomiej Sochański Andrzej Zielonacki – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 202 6 r., skargi konstytucyjnej M .K. o zbadanie zgodności: art. 30 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagroże- niom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 152) „w zakresie w jakim przyznaje osobie prawomocnie skazanej za popełnienie przestępstw, w przypadku gdy w kwalifikacji prawnej przyjętej w prawomocnym orzeczeniu, które zapadło po dniu wejścia w życie tejże ustawy, powołano przepis wskazany w art. 29 ust. 1 pkt . 1 tejże ustawy, prawo do wystąpienia do sądu z wnioskiem o wyłączenie zamieszczenia jej danych w Rejestrze publicznym wyłącznie z przyczyny, o której mowa w art. 9 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu zagroże- niom przestępczością na tle seksualnym w terminie 2 miesięcy od dnia uprawo- mocnienia się orzeczenia”, z art. 45 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 51 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. U Z A S A D N I E N I E I 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 grudnia 2021 r. (data nadania) M .K. (dalej: skarżący) zarzucił regulacji wskazan ej w komparycji ni- niejszego postanowienia niezgodność z art. 45 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 51 ust. 2 Konstytucji . OTK ZU A/2026 SK 73/25 poz. 59 2 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującym stanem fak- tycznym. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł . z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt [ … ] ), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Ł . z 5 marca 2019 r., skarżący został skazany na karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności m.in. za dwa czyny wyczerpujące dyspozycję art. 197 § 1, § 2 i § 3 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 5 5 3, ze zm.; dalej: k.k.) , stanowiące ciąg przestępstw opisanych w art. 91 § 1 k.k. 8 czerwca 2020 r. skarżący złożył w Zakładzie Karnym w Ł . wniosek o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze publicznym z uwagi na ochronę jego życia zawodo- wego i życia prywatnego. Postanowieniem z 8 września 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Okręgowy w Ł . na podsta- wie art. 30 w związku z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 405; obecnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 110; dalej: u.p.z.p.s. lub ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom) pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania, ponieważ złożył on wniosek o wyłączenie zamieszcze- nia jego danych w Rejestrze publicznym po upływie ustawowego terminu. Zażaleniem z 29 września 2020 r. skarżący zaskarżył wskazane postanowienie Sądu Okręgowego w Ł . , zarzucając mu naruszenie art. 47 Konstytucji przez nierozpatrzenie jego wniosku, umieszczenie jego danych w Rejestrze sprawców przestępstw na tle seksualnym bez jego wiedzy oraz uprzedniego poinformowania go o tym, co godzi w jego prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. W oparciu o ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postano- wienia i rozpatrzenie jego wniosku, alternatywnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Ł . Sąd Apelacyjny w Ł . postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. 1.2. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że kwestionowane przepisy wyłączają prawną możliwość złożenia wniosku o wyłączenie zamieszczenia danych w publicznym Re- jestrze sprawców przestępstw na tle seksualnym po upływie terminu 2 miesięcy, niezależnie od tego , czy skazany został poinformowany o tym, że jego dane personalne będą w nim za- mieszczone oraz terminie 2 miesięcy, w jakim powinien złożyć stosowny wniosek o wyłącze- nie zamieszczenia tych danych w Rejestrze. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji w aspekcie rzetelnego procesu i prawa do sądu, które realizuje się również przez prawo uruchomienia procedury przed sądem oraz właściwe uregulowanie procedury sądowej zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności. Naruszenie to jest szczególnie dotkliwe w sytuacji, gdy skazany nie zostaje poinformowany czy to przez sąd orzekający w sprawie karnej , czy przez organ dokonujący wpisu, że jego dane zostaną umieszczone w publicznym Rejestrze sprawców przestępstw na tle seksualnym oraz nie zostaje pouczony o możliwości złożenia stosownego wniosku o wyłączenie zamieszczenia jego danych w ter- minie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Ponadto wyznaczony zaskarżonymi przepisami termin złożeni a wniosku o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze jest zbyt krótki i de facto wyłącza możliwość złożenia wniosku osobie skazanej, która przebywa w zakładzie karnym. Zdaniem skarżącego do postępowania w przedmiocie zamieszczenia danych osobo- wych w Rejestrze publicznym i postępowania w zakresie wyłączenia danych osobowych sprawcy przestępstw na tle seksualnym z Rejestru publicznego mają zastosowanie podstawo- we standardy konstytucyjne wynikające z zasady nullum crimen ( nulla poena ) sine lege ante- rior i . Tymczasem dane skarżącego zostały zamieszczone w Rejestrze publicznym, mimo że OTK ZU A/2026 SK 73/25 poz. 59 3 popełnił on przypisane mu czyny, określone w art. 29 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.s. w okresie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed 1 października 2017 r.). Na skarżącego nałożona została zatem kara surowsza od kary przewidzianej w ustawie, która obowiązywała w czasie popełnienia przez niego przestępstwa, co skutkuje naruszeniem art. 2 i art. 42 ust. 1 Konstytucji. W ocenie skarżącego został on pozbawiony prawa do obrony w rozumieniu art. 2 i art. 42 ust. 2 Konstytucji, ponieważ wyłączenie zamieszczenia danych w publicznym Reje- strze sprawców przestępstw na tle seksualnym może nastąpić tylko na wniosek złożony w określonym terminie wyłącznie z przyczyn , o których mowa w art. 9 ust. 4 u.p.z.p.s. Nato- miast niezłożenie przedmiotowego wniosku przez skazanego w terminie 2 miesięcy, nawet z przyczyn przez niego niezawinionych, pozbawia go prawa do obrony. Skarżący wskazał, że zaskarżona regulacja nakazuje zamieszczenie w Rejestrze pu- blicznym danych osób skazanych za przestępstwa stypizowane w art. 197 § 3 pkt 2 lub § 4 k.k., popełnione przed wejściem w życie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom w sytuacji, gdy prawomocne orzeczenie kończące postępowanie w ich sprawie zapadło po wejści u w życie tej ustawy. Jednakże zgodnie z art. 9 ust. 4 u.p.z.p.s. możliwość wyłączenia z Reje- stru publicznego danych może nastąpić w sytuacji, gdy zachodzi wyjątkowy przypadek uza- sadniony wyłącznie dobrem małoletniego pokrzywdzonego. Takie ograniczenie powoduje, że sąd , rozpatrując wniosek skazanego o wyłączenie danych z rejestru , nie ma prawa kierować się przy tym dobrem sprawcy bądź członków jego rodziny, a ci ostatni w ogóle nie są upraw- nieni , by ubiegać się o jakiekolwiek orzeczenie w tym przedmiocie. Taka regulacja narusza konstytucyjne prawa osobiste skazanego określone w art. 45 ust. 1 i art. 42 ust. 2 Konstytucji. Według skarżącego, z uwagi na publiczny dostęp do danych personalnych sprawców przestępstw popełnionych na tle seksualnym, możliwa jest głęboka ingerencja w dobra osobi- ste skarżącego. Udostępnienie danych skarżącego w Rejestrze publicznym wywoływać będzie skutki sięgające daleko w przyszłość, bez względu na to, czy będzie on stwarzał realne zagro- żenie dla porządku prawnego. Negatywne skutki mogą dotknąć niewinnych osób należących do rodziny skarżącego. Z tego powodu zamieszczenie danych skarżącego w publicznym Re- jestrze godzi również w prawo skarżącego do prywatności i poszanowania życia rodzinnego, chronionych na mocy art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.), art. 17 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz art. 47 Konstytucji. Ponadto, jak stwierdził skarżący, brak podstawy prawnej do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą uzasadnia niezgodność art. 29 ust. 2 u.p.z.p.s. z art. 51 ust. 2 i 4 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 11 lipca 202 5 r., sygn. Ts 2 86 /2 1 (OTK ZU B/2025, poz. 308 ), Trybunał Konstytucyjny nadał skardze konstytucyjnej dalszy bieg. 3. W piśmie z 24 września 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 4. Sejm i Prokurator Generalny – uczestnicy niniejszego postępowania – nie zajęli sta- nowisk w sprawie. OTK ZU A/2026 SK 73/25 poz. 59 4 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot zaskarżenia. 1.1. Skarżący jako przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie wskazał art. 30 i art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 152 ; obecnie: Dz. U. z 2026 r. poz. 110 , ze zm. ; dalej: u.p.z.p.s. lub ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom) „w zakresie w jakim przyznaje osobie prawomocnie skazanej za popełnienie przestępstw, w przypadku gdy w kwalifikacji prawnej przyjętej w prawomocnym orzeczeniu, które zapadło po dniu wejścia w życie tejże ustawy, powołano przepis wskazany w art. 29 ust. 1 pkt. 1 tejże ustawy, prawo do wystąpienia do są- du z wnioskiem o wyłączenie zamieszczenia jej danych w Rejestrze publicznym wyłącznie z przyczyny, o której mowa w art. 9 ust. 4 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestęp- czością na tle seksualnym w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia” . 1.2. W peti t um skargi konstytucyjnej jako wzorce kontroli z askarżone j regulacj i wska- zane zostały następujące przepisy: art. 45 ust. 1, art. 42 ust. 1 i 2, art. 47 i art. 51 ust. 2 Kon- stytucji . Argumentacja zawarta w skardze konstytucyjnej jest szersza w porównaniu z e wskazanymi w petitum wzorcami i koncentruje się na wykazaniu, że zaskarżona regulacja pozbawiła skarżącego prawa do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji) , narusza zasadę nullum crimen sine lege poenale anteriori ( art. 42 ust. 1 Konstytucji), uniemożliwia realizację praw a do obrony w postępowaniu karnym ( art. 42 ust. 2 Konstytucji), godzi w prawo do prywatno- ści i ochrony prawnej życia rodzinnego ( art. 47 Konstytucji) , prawo do ochrony danych oso- bowych (art. 51 ust. 2 Konstytucji) , a także prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą (art. 51 ust. 4 Kon- stytucji). Dla wzmocnienia argumentacji naruszenia prawa do prywatności i ochrony prawnej życia rodzinnego przywołane zostały również art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej na- stępnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) , a także art. 17 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Poli- tycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167). 2. Dopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. 2.1. Skarga konstytucyjna stanowi środek ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, którego rozpatrzenie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a uszczegółowionych w przepisach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Merytoryczne rozpoznanie zarzutów sformułowanych w skardze konstytucyjnej jest uzależnione od spełnienia wszystkich warunków jej dopuszczalności. Składu Trybunału roz- poznającego sprawę in merito nie wiąże stanowisko zajęte na etapie kontroli wstępnej w po- stanowieniu o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu lub postanowieniu o uwzględ- nieniu zażalenia skarżącego na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Choć skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu, w ramach któ- rego Trybunał bada, czy odpowiada ona warunkom formalnym i czy nie jest oczywiście bez- zasadna, to jednak zakończenie tego etapu formalnej weryfikacji skargi nie wyłącza dalszej oceny warunków jej wniesienia dokonywanej na kolejnym etapie postępowania sądowokon- OTK ZU A/2026 SK 73/25 poz. 59 5 stytucyjnego. Przekazanie skargi konstytucyjnej po zakończeniu jej wstępnej kontroli do roz- poznania przez odpowiedni skład Trybunału nie przesądza więc ostatecznie o dopuszczalno- ści jej merytorycznego rozpatrzenia (zob. np. postanowienia TK z: 28 maja 2003 r., sygn. SK 33/02, OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 47; 21 marca 2006 r., sygn. SK 58/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 35; 1 marca 2010 r., sygn. SK 29/08, OTK ZU nr 3/A/2010, poz. 29; 10 marca 2015 r., sygn. SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35; 18 grudnia 2018 r., sygn. SK 25/18, OTK ZU A/2018, poz. 82 i 3 grudnia 2020 r., sygn. SK 27/17, OTK ZU A/2020, poz. 68). 2.2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji k ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub pra- wa zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Ustrojodawca unormował przy tym wyraź- nie, że prawo do wniesienia skargi ma być realizowane na zasadach określonych w ustawie. Szczegółowe zasady wnoszenia i rozpoznawania skarg konstytucyjnych określają przepisy u.o.t.p.TK. Z przywołanego przepisu Konstytucji, określającego model skargi konstytucyjnej i podstawowe przesłanki jej wniesienia, wynika, że warunkiem skorzystania z prawa do skar- gi konstytucyjnej do Trybunału jest uzyskanie rozstrzygnięcia (orzeczenia lub decyzji), w którym sąd lub organ administracji orzekłby ostatecznie o określonych w Konstytucji prawach, wolnościach lub obowiązkach skarżącego. Warunek ten został skonkretyzowany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK . W myśl tego przepisu s karga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wyjaśniał , że przez wyczerpanie drogi prawnej, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, należy rozumieć konieczność skorzystania przez skarżącego ze wszystkich zwyczajnych środków odwoławczych, które przysługują mu w toku instancji i umożliwiają merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, wystąpienie zaś ze środkami o charakterze nadzwyczajnym nie zawiesza biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyj- nej. Wymóg ten warunkowany jest subsydiarnym – wobec innych środków służących ochro- nie praw i wolności konstytucyjnych – charakterem skargi konstytucyjnej (zob. np. postano- wieni a TK z : 29 października 2002 r., sygn. SK 20/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 79; 18 listopada 2009 r., sygn. SK 12/09, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 158 oraz 24 września 2024 r., sygn. SK 26/21, OTK ZU A/2024, poz. 83 ). Instytucja skargi konstytucyjnej ma charakter środka ochrony podstawowych praw i wolności zagwarantowanych w Konstytucji. Dlatego też przy rozpatrywaniu skargi szcze- gólnie istotne wydaje się zwrócenie uwagi na zabezpieczenie interesu prawnego skarżących. Możliwe jest to jednak dopiero w przypadku wykazania przez skarżącego minimalnej choćby staranności w trosce o zabezpieczenie tychże interesów. Poziom tej staranności wyznaczony został przez określenie wymogów dopuszczalności wniesienia skargi konstytucyjnej. Trybu- nał wielokrotnie podkreślał, że: „skarga ta nie może być wykorzystywana jako instrument służący korygowaniu zaniedbań, popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesie- nie” (postanowieni a z: 16 października 2002 r., sygn. SK 43/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 77 oraz 17 marca 1998 r., sygn. Ts 27/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 20). Skarga konsty- tucyjna, stanowiąca w istocie zarzut przeciw prawu, jest ultima ratio , ostatnią szansą docho- dzenia praw i wolności naruszonych przez zastosowanie kwestionowanego w skardze przepi- su. Skarga konstytucyjna nie może jednak zastępować zwykłych środków odwoławczych czy środków zaskarżenia. Poza oceną Trybunału Konstytucyjnego muszą zatem z konieczności OTK ZU A/2026 SK 73/25 poz. 59 6 pozostawać również te sytuacje, w których utrata prawa do rozpoznania skargi konstytucyjnej następuje w rezultacie uchybień popełnionych przez skarżącego na wcześniejszych etapach postępowania (zob. np. postanowieni a TK z : 21 września 2006 r., sygn. SK 10/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 117 ; 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10 oraz 31 stycznia 2024 r., sygn. SK 60/23, OTK ZU A/2024, poz. 23 ). 2.3. W niniejszej sprawie Trybunał stwierdził, że zachodzą przeszkody formalne, które uniemożliwiają merytoryczne rozpoznanie skargi konstytucyjnej. Trybunał dostrzegł, że badana skarga konstytucyjna nie spełniła przede wszystkim wymagań związanych z zasadą subsydiarności, zgodnie z którą Trybunał może interweniować dopiero po wyczerpaniu wszystkich procedur pozwalających na rozstrzygnięcie sprawy, które mogą i powinny być uruchomione przez samego skarżącego. Skarżący musi dołożyć jednak minimum starań, aby w ramach regulacji prawem przewidzianych wyczerpać drogę prawną i uzyskać orzeczenie o jego prawach podmiotowych. W okolicznościach niniejszej sprawy Trybunał uznał, że skarżący nie dochował wy- mogu wyczerpania drogi prawnej. Jako ostateczne orzeczenie skarżący wskazał postanowienie Sądu Apelacyjnego w Ł . z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt [ … ] ), utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Ł . z 8 września 2020 r. (sygn. akt [ … ] ), pozostawiające bez rozpoznania wniosek skarżącego. Jednakże , jak wynika z treści tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny w Ł . po- stanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w Ł . , ponieważ skarżący złożył wniosek o wyłączenie zamieszczenia jego danych w Rejestrze publicznym po upływie ustawowego terminu, tzn. po upływie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orze- czenia kończącego postępowanie w jego sprawie. W konsekwencji skarżący – w następstwie własnych uchybień formalnych popełnionych na etapie postępowania przed właściwymi są- dami – zamknął sobie możliwość poszukiwania ochrony w trybie skargi konstytucyjnej, która nie może być wykorzystywana do sanowania zaniedbań w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie. W związku z tym, działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, niniejsze postępowanie należało umorzyć ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z przedstawionych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.