SK 77/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 19 października 2023 r. Pozycja 74 POSTANOWIENIE z dnia 19 września 202 3 r. Sygn. akt SK 77 /2 1 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr P szczółkowski – przewodniczący Jakub Stelina – sprawozdawca Wojciech Sych Micha ł Warciński Rafał Wojciechowski , po r o zp o zna n i u, na posiedzeni u niejawnym w dniu 19 września 202 3 r., skargi konstytucyjnej Z . D . o zbadanie zgodności : 1 ) art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz . U . Nr 89, p oz. 555, z e zm.) „w zakres ie, w ja kim n ie stanowi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń (postanowień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywiście bezzasadne, ponieważ w swojej dyspo- zycji odnosi się tylko do uzasadnień (co potwierdza dyspozycja art. 537 § 1 k p k , któr y sta no wi, że Sąd N ajwyższy po rozpoz naniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co doprowadziło Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt [ … ] do wydania na rozprawie posta- nowienia, oddalającego kasacje obrońców Z . D . jako oczyw iście bezzasadne bez podstawy prawnej”, z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, 2 ) art. 535 § 3 ustawy – Kodeks postępowania karnego „w zakresie, w jakim da- je Sądowi Najwyższemu prawo do odmowy sporządzania uzasadnieni a wyd an ych n a rozprawie pos tanowień, uznających kasacje za «oczywiście bezzasadne» i przyznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasadnień jedynie stronom pozbawionym wolności, które nie zostały spro- wadzone na rozprawę, przy jednoczesnym dys krymi no wan iu pozostałych ob ywateli”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 2 UZASADNIENIE I 1 . W s k ardze konstytucyjnej z 1 5 października 201 9 r . Z . D . (dalej : skarżący) wniósł o z badanie zgod ności : 1) art. 535 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze z m. ; dalej: k.p. k. lu b k odeks postępowania karnego ) „w zakresie, w jakim nie st anowi podstawy prawnej wydawania przez S ą d Najwyższy o rz eczeń (postano- wień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywiście bezzasadne, poni eważ w swojej dys- pozycji odnosi się tylko do uzasa dnień (co potwierd za dyspozycja art. 537 § 1 [k.p.k.], który stanow i, że Sąd Najwyż szy po rozpoznan iu spraw y oddala kasac ję a lbo zaskarżone orzecze- nie uchyla w całości lub w części), co doprowadziło Sąd Naj wyższy w sprawie o sygn. akt [ … ] do wydania na rozp rawie po stanowienia, oddalającego k asacje obrońców Z . D . jako oczywiście bezzasadne bez podstaw y prawnej”, z ar t. 2, art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 7 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wol- noś ci, sporządzonej w Rzy mie dnia 4 listopada 1950 r., zm ieni onej następnie P rotokołami nr 3, 5 i 8 o raz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Kon- wencja) oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 K onwen cji, 2) art. 535 § 3 k.p.k. „w zakresie, w jakim daje Sądo wi Najwyższemu prawo do od- mow y sporządza n ia uzas adn ie nia wydanych na rozprawie postanowień, uznających kasacje za «oczywiście bezzasadne » i przyznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasadnień jedynie stron om pozbawionym wolności, które nie zostały sprowad zone na roz- prawę , przy j e dnoczes nym d ysk ryminowaniu pozostałych obywateli”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 us t. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 3) k odek s u postępo wania karnego „w zakresie, w jakim brak def inicji ustawowej «ocz ywistej bezzasadn ości» w us ta wie, uznającej skargę kasacyjną, apelację, czy inny środek zaskarż enia za oczywiści e bezzasadny, powoduje, że sądy już w wyniku pobieżnej analizy podnies ionych w nim zar zutów jednoznacznie stwierdzają, ż e są one bezzasadne, bez wska- zania podsta w prawn ych i po dstaw faktycznych, które dopro wadziły je do takiej decyzji, wy- korzystując przy t ym regulacje prawne, dotyczące odmowy sporządzania uzasadnień, o któ- ry ch mowa w art. 5 35 § 3 [k.p.k.]”, z art. 2, art. 7 Ko nstytucji w związ ku z art. 7 Konwencji oraz a rt. 4 5 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwencji, 4) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2 018 r . poz. 5, ze zm. ; dalej: ustawa o Sądzie Najwyższym ) „w zakresie, w jakim dokonując powołania Sądu Najwyżs zego do sprawowania wymiaru sp ra wiedliwości poprzez zapewnie- nie z godności z prawem i jednolitości orzecznictwa sądó w powszechnych i sądów wojsko- wych p rzez rozpoznawanie środkó w odwoławczych oraz podej m owanie uchwał rozstrzyg ają- cych zagadnienia pra w ne oraz kontrolę nadzwyczaj n ą prawomoc ny ch orzeczeń sądowych w celu zapew nienia praworządności i sprawiedl iwości społecznej przez rozpoznawanie ska rg nad zwycz ajnych, nie przewiduje obowiązku przestrzegania pr a wa powszechnie obowiązują- cego w trakcie sprawo w ania czy nności określonym p r zepisem, d o których jest powołany, co doprowa dziło do naruszenia powagi przepi su art. 536 [k.p. k.] (…) i nie uwzględnienia w spraw ie skarżącego ujemnej prz esłanki procesowej w post a ci tzw. braku skargi up rawnio- nego oskarżyciela” , z art. 2, art. 7 Konst ytuc ji w związ ku z art. 7 Konwencji oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 ust. 1 Konwe ncji, 5) art. 1 pkt 1 lit. a i b us tawy o Sądzie Najwyższym „w zakresie, w jakim doko n ując powołania Sądu Najwyższego do sprawowania wymiaru sprawiedliwości prz e z zapewnie ni e zgodności z prawem i jednolitoś ci orzecznictwa sądów powszechnyc h i sądów wojskow ych przez rozpoznawanie środków odw oławczych oraz podejmowan ie uchwał rozstrzygającyc h OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 3 zagadnienia prawne ora z kontrolę nadzwyczajną prawomocnych orzeczeń są dow y ch w celu za pewnienia praworządności i sprawi edliwości społecznej przez rozpoz nawanie skarg nad- zwyczajnych, nie przewiduje ob owiąz ku pr zestrzegania prawa powszechnie obowiązującego w trakcie sprawowania czynności określonym prze pisem, d o których jest powo ł any, co do- pr owadziło do naruszenia powagi prz episu art. 536 [k.p.k.] (…), z kt órego wynikał obo wią- zek sprawdzenia z urzędu – nieza leżnie od przedstawionej przez skarżącego w kasacj i argu- mentacji – czy zas karżony nią wyrok nie je st dotknięty jedną z tzw . b e zwzględnyc h przyczyn odwoławczych wskazanych w art. 439 § 1 [k.p.k.], w tym skut kiem nieważności postępowa- nia z powodu orzeka nia p rzez sędziego, który z mocy prawa podlega wyłączen i u od rozpo- znawania sprawy i który był objęty wn ioskiem o wyłączenie”, z art. 2, art. 7 Ko nstytucji w związku z art. 7 Konw encji oraz art. 45 ust. 1 Konstyt ucji w związku z art. 6 ust. 1 Kon- wencji, 6) art. 1 pkt 1 lit. a i b ustawy o Sądzie Najwyższym „w z akr esie, w jakim dokonuj ąc powołania Sądu Najwyż szego do sprawowania wym i aru s prawiedliw oś ci przez zapewnienie zgodności z prawe m i jednolitości orzecznic twa sądów powszechn ych i sądów wojskowych przez rozp oznawanie środków odwoławczych oraz podejmowanie u c hw ał rozstrzygających zagadnienia prawne ora z k ontrolę nadzwyczajn ą praw omocn ych orzecz eń s ądowych w celu zapewnienia praw orządności i sprawiedliwości sp ołecznej przez rozp oznawanie skarg nad- zwyczajnych, n ie przewiduje obowiązku przestrzegania prawa powsz ech nie obowiązującego w trakcie sprawowania c zyn ności określony m przepisem, d o których je st powołany, co do- prowadziło do n aruszenia powagi przepisu art. 53 6 w zw . z art . 2 [k.p.k.] (…), z którego wy- nik ał ob owiąz ek sprawdzenia z urzędu – niezależnie od prze d stawionej przez skarżącego w k asacji argumentac ji – czy za skarżony nią wyrok nie jest dotkn ięty jedną z tzw. bez- względnych p rzyczyn odwoła wczych , wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k., przede ws zystkim prz y zai stnieniu sytuacji braku dowodów winy skazanego”, z art. 2 , art. 42 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Kons tytucji w związku z art . 6 ust. 1 K onwencji . 1.1. Po stan owieniem z 2 gru d nia 2020 r. , sygn. T s 155/19 ( OTK ZU B/202 2 , po z . 7 ) , Trybunał Konstytucyjny na da ł d alszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej bada- nia zgodności: a) art. 535 § 3 k.p.k. „ w zakresi e , w jakim nie stanowi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyż szy orzeczeń (postanowień, wyroków), oddalających kasacje jako oczywi- ście bezzasadne , ponieważ w swojej dyspozycji odnosi się tylko do uzasadn ień (co potwier- dza dyspozycja art. 537 § 1 k.p.k . , który stanowi, że Sąd Najwyższy po r ozpoznaniu sprawy oddala ka sację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co doprowadził o Sąd Najw yższy w spraw ie o sygn. akt [ … ] do wydania na rozprawie postan owienia, oddalają- cego k asacje o b ro ńców Z . D . jako oczywiście bezzasadne bez pod stawy p rawnej”, z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, b) art. 535 § 3 k.p. k. „w zakresie, w jakim daje Sądowi Najwyższemu prawo do od- mowy sporządz ania uza sadnienia wyda ny ch na r ozprawie postanowień, uznających kasa cje za «oczywiście bezzasadne» i przy znaje uprawnienie do skutecznego żąda nia sporządzenia uzasadnień jedynie stronom poz bawionym wolności, które nie zostały sprowadzone na roz- pra wę, przy jednocze snym dyskrymin ow aniu p o zostałyc h obywate li”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Kon stytucji. W pozostały m zakresie Trybunał odmówił nadania d alszego biegu skardze kon s tytu- cyjnej. P o rozpozn aniu zażalenia skarżącego na postano wienie Tr ybunału Konstytu cyjneg o z 2 g r u dnia 2020 r. w zakresie dotyczącym odmowy nadania dalszego biegu skardze k on- stytucyjnej , Trybuna ł K onstytucyjny postanowieniem z 16 listopada 2021 r. , sy gn. T s 1 55/19 ( OTK ZU B/20 22, poz. 8 ) pozostawił zażalenie bez rozpozna nia. OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 4 1 . 2 . Skarga kons ty tucyjn a została wniesiona na t l e n iż e j o pisanego s tan u fak t yczne g o . Wyrokiem z 3 października 2011 r. Sąd Okręgowy uznał m.in. skarżącego za winnego popełnienia czyn u z art. 13 § 1 w związku z art. 286 § 1 w związku z art. 2 94 § 1 w związku z art. 64 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; d alej: k.k.) i na podstawie art. 14 § 1 w związku z art. 294 § 1 k.k. wymierzył m u kar ę dwóch lat pozbawienia wolności. Po ponownym rozpoznaniu spr awy Sąd Okręgow y , wyrokie m z 3 p aździ ern ika 2 016 r. uz na ł skar żącego za winnego popełnienia czynu z art. 2 96 § 3 w związku z art. 21 § 2 w związku z art. 64 § 1 k.k. i na podstawie art. 296 § 3 w związk u z art. 64 § 1 k.k. wymierzył mu karę dwóch lat pozba wie nia wolności. W następ stwie a pel a c ji wnies ionych pr ze z prok uratora oraz obrońcę skarżącego Sąd Apelacyjny , wyrokiem z 22 listopada 201 7 r. dokonał zmiany w opisie czynu popełnionego przez skar żącego, sprostował oczywistą omyłkę pisarsk ą w sentencji wyro ku sądu pierw sz ej instanc ji oraz utrz ymał w m ocy zaskarżony w yr ok w p ozostałej części. Sąd Najwyższy – Izba Karna, 18 lipca 2019 r. , po rozpoznaniu na rozprawie kasacji wniesionych przez obrońcó w skarżącego , wydał postanowieni e o ich oddal eniu jako oczywi- ści e bezza sad ny ch oraz obciążył skarż ąc eg o ko sz tami sądowymi postępowania kasacyjnego. W piśmie z 29 li pca 20 19 r. Prze wodniczący W ydziału V Izby Karnej Sąd u Najwy ż- szego poinformował obrońcę , że „ zgodnie z treścią wydanego na rozprawie postanowienia ( art . 535 § 3 k p k ), u zasadnienie na piśmie postanowie ni a nie zostanie sporządz o ne nawet na wniosek ” . 1 . 3 . W ska rd ze kon stytucyjnej , w zakresie w jakim Trybun ał Konstytucyjny nadał jej dalszy b ie g , ska rżący podniósł dwa zarzuty. Po pierwsze , zaskarżył art . 535 § 3 k.p.k. w za k resie , w jakim nie st anowi po dstawy pra w nej wydawa nia przez Sąd Najwyższy orzeczeń oddalających kasacje ja ko oczywiście bez zasadne , ponieważ w swojej dy spozycji odnosi si ę ty lko d o uzasadnień , co doprowadziło Sąd N ajwyższy w sprawie skarżą cego do wydania n a rozprawie po stanowi enia oddalając ego k asacje jak o oczywiście bezzasadne bez pods tawy prawnej, uznając , ż e jest niezgodny z art . 2 , art . 7 i art . 45 ust. 1 Konstytucji . W oc enie skarżącego, Sąd Najwyższy całkowicie pominął okoliczności stanowiące bezwzględne przesłanki odwo ła wc ze , o których mo w a w art . 4 39 k.p .k. , i bez merytorycznego rozpoznania zarzutów o dd alił kasacje jako oczywi ście bezzasadne . Skarżący podkreślił , że w p rzepi sach prawa nie ma podstawy prawne j do wyda- nia przez S ąd Najwyższy tego rodzaj u rozstrzygnięcia ( po stanowie nia odd a l ająceg o k asacj ę jako oczywiście bezzasadn ą ) , a zatem z tego pow od u istnieją uzasadnione wątpliwości co do poprawności orzeczenia Sądu Najwyżs ze go. Jego zdaniem, zgodnie z zasadą państwa prawa , sądy są powołane do stosowania prawa , a nie do określania jeg o treści . Sprzeczność z Kon- stytucją polega więc na tym, że posługuje się on pojęciem „ oczywistej bezzasadności ” , nie definiując go p rzy ty m, co może p rowadzi ć d o dowolności interpretacyjnych. W piśmie z 26 marca 20 20 r. uzupełniającym s kargę konstyt ucyjną skarżący p odniósł ponadto, że Sąd Najwyższy w tr a kc ie rozpoznawania jego kasacji , o pierając się na ustawowym usprawiedli- wieniu , spr z ecznym z Ko nstytu c ją i zasad ą sprawiedliwości społecznej , dok onał obrazy art . 45 Ko ns tytucji, a w szczególnoś ci zaniechał dokona nia analiz y orzekania w sprawie przez sędziów objętych wnioskami o w yłączenie . W konsekwencji podję ta „ decyzja Sądu Najwyż- szego o uzna niu k asacji z a oczywiśc ie bez zasadną była oparta na świ adomości działania bez- pr awn ego , a usprawiedliw i o na w adli wym prawem ” . Po drugie , skarżący zaskarżył art . 535 § 3 k.p. k. w zakresie , w jakim przepis ten daje Sądo wi N ajwyższemu prawo do odmowy s por ządzania uz asadnie n ia wydan ego na rozprawie postanowie nia uznaj ąc ego kasacje za „ oczywi ście bezzasadne ” i prz yznaje u prawnienie do sku tecznego żądania sporządzenia uzasadnie ń jedynie stronom pozbawionym wolności , które OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 5 nie zostały sprowadzone na rozprawę , pr z y j ednoc zesnym dy s kryminowan iu pozostałych obywateli , uznają c , że jest ni ezgod ny z a rt . 2, art . 32 ust. 1 i 2 oraz art . 45 ust.1 Konstytucji. W ocenie skarżącego, „ brak wymogu sporz ądz e nia uzasadnienia (nawet na wniosek) i całkowita swoboda sądu , który u zasadnien ie sporzą d zić może , ale nie musi (co w praktyce oz na cza , że uzasadnien ie nie jest sporządzane, gdy ż sąd nie podejmuje takiej d ecyzji pomimo, i ż wniosek strony powinien go skł onić do jej podjęcia, aby sprostać oczekiwaniom w zakresie należytego i j a wne go wy jaś nienia sprawy ora z zadoś ć uczynić prawu s trony do uzyskania pe ł- nej i nforma cji w tym za kresie), u niemożli wia stronie zapozn anie się z tokiem rozumowania sądu, który doprowadził do negatywnego dla niego ro zstrzygnięcia . ( … ) [S]przeczność za- skar żon e j r egula cji z art . 2 Konstytucji prowadz i do naruszenia konstytucyjnego prawa pod- mio towego sformułowanego w art . 4 5 ust. 1 Konstytucji – a więc do sprawie dliwego i jawne- go rozp atrzeni a sprawy przez są d, w tym wypadku przez Sąd Najwyższy. Skarżą cy wywodzi, że państ wo z obowiązane jest do kreowania takich «norm prawnych, w tym pro ceduralnych , które zapewniają oby watelowi realizację je go podmiotowego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd , a zasadę tę należy odnieść do p ostępowania sądo- weg o we wszy s tkich instancjach , a więc ta kże do post ę powania kasacyjnego przed Sądem N a jwyż szym » ” (s. 17 i 18 skar gi). Sk arżący uznał ponadto, że Sąd N a jwyższy w sposób ce- lowy skierował sprawę na rozprawę , by oddalić kasacje jako oczywiście bezzasadne i tym s amym uw o lnić się od obowią z ku sporząd zenia uzasadnienia takiej decyzj i , który by zaistn iał w w ypadku ro zpozn ani a sprawy na posie dzeniu , co jego zda niem, „ świadczy o dążeniu Sądu N ajwyższego do uniknięcia mo ra lnej odpowiedzialności za podejmowane w imieniu państ w a decyzje ” . W oce n ie skarżąc ego, w świetle zaskarżonego art . 535 § 3 k.p. k. , o soby , które nie st a- wiły się na posie dzenie sądu z powodu pozbawienia wolności , są traktowane w sposób szcze- gólny w stosunku do pozostałych osób, które są dyskrymi nowane pr zez p o z bawienie prawa sk u tecznego ż ądania sporządzenia pisemnego uz asadnienia or zecze nia o uznaniu kasa cji za o czywiście bezzasadną . „ N ierówność w prawie w zakresie jego stanowienia, a w konsekwen- cji jego stosowania jest tu o czywista i powoduje bezpodstawn e i n i e mające żadnego ra c jo- nalnego uzasadnienia upr zywilejowanie pe wnej grupy p odmiot ów (osób pozbawio nych wol- ności) – w stosunku do pozostałych ” (s . 19 skargi). 2. Rzecznik P raw Obywatelskich w pi śmi e z 23 gru dnia 2021 r. nie zgłosił udzi a łu w postępowaniu . 3 . P rokurat o r Generalny w piśmie z 24 l utego 202 2 r . prze dst awił stano wis ko , zgo dn ie z którym po stęp o w an i e powinn o podlega ć umorzeniu wobe c ni ed o p u szczal noś c i wy dania orzeczenia . W odniesieniu do pi erwszego zarzut u skargi dotyczącego art . 535 § 3 k .p.k. w z a kre- sie , w jakim nie stanowi podstawy prawnej wydawa nia przez Sąd Najwyższy orze czeń odda- lając ych kasacje ja ko oczywiście be z zasadn e , po nieważ w swojej dy spozycji odnosi się tylko do uzasadnień , Pr ok urator Generaln y uznał, że ów zarzut został ski e rowan y n i e tyle przeciw- ko abstrakcyjnej re gulacji normatywnej, i le dotyczył sposob u rozpa trzeni a ka sacj i obrońc ów skarżąc ego. W związku z ty m , że przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym w t rybie skargi konstytucyjnej nie mogą być akty stos owani a p r awa, skarga konstytu- cyjna we wskazanym zakresie – jako skarga na wadliwe stos owa nie zaskarżone go przepisu – była niedopuszczalna . W kontekście drugiego zarzutu dotyczącego art . 535 § 3 k.p.k. w zakresie , w jakim przepis ten daje Sądo wi N ajwyższemu pra wo do odmowy s porządzania uzasadnienia wyda- nyc h na rozprawie postanowień uznający ch kasacje za „ oc zywiście bezzasadn e ” i przyznaje u p rawn ienie do sku tecznego żądania sporządzenia u zasadnień jedynie stronom pozbawionym OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 6 wolności , które nie zostały sprow adzon e na rozprawę , przy jednoczesnym dyskryminowan iu pozostałych obywateli , Prok urato r Generalny zauwa żył , że skarż ący nie wykazał, iż w jego sprawie w ogóle doszło do naruszenia „ kons tytucyjnego prawa do rzetelnego sądu z uwa g i na brzmienie zaskarżonego przep is u . Je żeli bow iem o naruszeniu prawa do sądu miałby świad- czyć brak uzasadni enia k onkretnego posta nowienia , dotycząc ego Skarżąc ego, t o zar zut ten jest chy biony. Postanowienie było u zasadnione w posta ci ustnej. Natomiast niestawiennictwo Skarżącego spo wodow ał o , że nie zapoznał się z nim. Tak więc również i w tej sytuacji własne działanie Skarżąc ego pozo staje w łańcuchu przyczynowy m z bra k iem uzasad nienia – a to powoduje, że w s p rawie nie zachodzi konie czny związek między treści ą zaskarżonego prze pi- su a rzeko my m naruszeniem prawa konstytucyjnego Skarżącego. Ty m samym nie zachodzi jed na z p rzesł anek uzasad niającyc h dopuszczalność sk argi kon s t ytu cyjnej, a mianowicie wy- kazanie naruszenia k onstytucyjnego pra wa lub wolności ” (s. 23 pisma). Prokurator Generalny wsk a zał również na dru gą niezależną p rzesłankę umo rzenia pos tępowania w zakresie te go zarzutu, a miano wicie zbędność wydania orzecze ni a . W jego oce nie, „ [ z ] akres art . 535 § 3 k.p.k. ob j ęty wyrokiem Tryb unału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. akt SK 60/19 jest d e facto tożsamy z zakres em zaskarżenia tego samego przep isu, określonym w pkt 2 petitum skargi ko nstytucy jnej . ( … ) [W] obu porównywa n ych sprawach ( … ) występuje ten sam pro- blem kons tytucyjny, którego źródłem jest wprowadzenie do art . 535 § 3 k.p.k. og ranic z enia powinności informacyjnych S ądu N a jwyższego podczas r ozpoznawania oczyw iście bezza- sadnych kas acji, p olegającego na braku obowiąz k u sp orządz enia pisemnego uzasadnienia tego typu postanowień , jeże li zostały w ydane na roz prawi e, a strona nie jest po zbawi o n a wol- ności . ( … ) Podobnie też jak w sprawie o sygn. akt SK 60/19 w skardze konstytu cy jnej ( … ) jed ynym dop uszczalnym w zorcem kontroli zakwestionowanej regulacji moż e być art . 45 ust . 1 K o nstytucji ” (s . 24 i 25 pisma). 4. Marszał ek Sejmu w piśmi e z 14 kwie tn i a 202 3 r . pr zedłoż ył st a nowis k o w imie niu Sejmu, wnosząc o umo rzenie postępowania ze względu na niedopu szczal ność i zbędność wy- dania wyroku. Zdaniem Sejmu , jedy n ym d opuszczalnym wzorcem kontroli zgodności zas karżonego art . 535 § 3 k.p.k. w zakresie , w j ak i m p rzepis ten nie stanowi podstawy prawnej wydawa nia przez Sąd Najwyższy o rzeczeń oddalających kasa cje jako o czywiście bez zasadne może być art . 45 ust. 1 K o nsty t ucji . Jednakże analiza skargi konstytucyjnej do prowadziła do wnio sku o nie dopuszczalności wy da n ia wyroku z uwagi na niesp ełnienie wymogu określonego w art . 53 ust . 1 pkt 3 ustaw y z dni a 30 l istopada 201 6 r. o o r gan izacji i trybie postępowa nia przed T rybun a łem Konstytucyjnym (Dz. U . z 2019 r. poz. 2393; dalej: u. o.t.p.TK ). Ska rżący wprawdzie wskaz ał prawo do sądu określone w art . 45 ust. 1 Konstytucji jako prawo naru- szone wskutek zastosowania p rzez Sąd Najw yższy art . 535 § 3 k.p.k. , jednakże nie przedsta- wił żadn ej argumentacji uzasadniającej z arzut niezg odności zaskarżone go przepisu z wyżej wymieni on y m wzorcem kontroli. W ocenie Sejmu, trudno jest zidentyfikować, jaki w rze- czywistości jest prze dmiot sk argi k onstytu cyjnej , ponieważ j ej uza sadnienie w znacznej czę- ś ci odn osi się do rozstrzy gn ięcia Sąd u Najwy ższego w konkre tne j sprawie, co ws kazuje , że p r z edmiotem zaskarżenia jest fakt stosowania prawa przez s ąd, a nie abstrakcy jna norma prawna. Odn osząc się do d rugiego zarzut u dotyczącego art . 535 § 3 k.p.k. w za kres ie , w jakim daje Sądo wi N ajwyższemu prawo d o odmowy s porządz a nia uzasadnienia wydan ego n a rozprawie postanowi enia uznając ego kasacje za „ oczywiście bezzasadne ” i prz yznaje upraw- nienie do sku tecz nego żąd ania sporządzenia uzasadnie ń je dynie stronom pozbawi onym wol- ności , które nie zostały sprowadzone na rozprawę , przy j e dnoczesnym dyskrymin owan i u po- zostałych obywateli , Sejm zauważył , że zagadnienie zgodności z K o nstytucją przepisów re- gu lując ych p ostępowanie przed Sądem N a jwyższym wskutek wniesienia kasacji, w ty m w za - OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 7 kresie uzasadniania postanowień oddal ających kasacje o c zywiście bezzas adne, było wie l o- krotnie prze dmiotem rozstrzygnięć trybunalskich. S ej m zwrócił szczególn ą uwagę na wyrok Tryb unał u K o nstytucy jnego z 22 lipca 20 21 r. , sygn. SK 60 /19 ( OT K Z U A /2 021, poz. 44 ) , w którym w św i etle rozpatrywanej sprawy wyst ąpiła pełna merytoryczna t ożsam ość b ada- nych norm i ich kontekstu prawnego. Postępowani e w zakresie kontroli zgodności art . 535 § 3 k.p.k. z art . 45 ust . 1 Konstytucji powinno podlegać umo rzeniu ze wzg lędu na zbędność wy- dania wyroku. W ocenie S ejmu, przedmiotem badania Trybunału w sp rawi e o s ygn. SK 60/19 była również pośred nio zg odność art . 535 § 3 k.p.k. z art . 2 Konstytucji, a ska rga opierała si ę na tak ich samych zarzutach ja k t e, które zostały w skaz ane w skardze konstytucyjn ej w ni ni ej- szej s prawie , co do prowa dzi ło do wniosku, że równi eż w zakresie kontroli zgodno ści zaskar- żonego przepisu z art . 2 Konstytucji postęp owanie powinno p odlegać umo rzen iu ze względu na zbędność wydan ia wyroku . Odnosząc s ię n atomiast do trzecie go w z orca kontroli w kon- tekście omawianego zarzutu , a mianowici e art . 32 ust. 1 i 2 K o nstytucji, Sejm podniósł, że skarżący wskazał a rt. 32 ust. 1 i 2 K o nstytucji jak o samois tny wzorzec kontroli oraz nie p r z edstawił żadnych istotnych argumentów potwierdzają cych naruszenie jego konstytucy j- ny ch praw przez na rusz enie zasady równości , a zatem post ępowanie w tym zakresie pod lega umorz e ni u ze względu na niedopuszczalność wyd ania wyroku. I I Trybunał Konsty tuc y jn y zważył, co n astępuje : 1 . Przedmiot i za k res za skarżenia. Przedmiotem zaskarże ni a ( w częś c i , w jaki ej T r ybunał Konstytucyjny nadał s ka rdze dalszy bi eg ) s karżąc y uczynił: a) art. 535 § 3 ustaw y z dnia 6 czerwc a 199 7 r. – K odeks postępowania karnego (ów- cześ nie : Dz. U. Nr 89, poz. 5 55 , ze zm. ; o becnie : Dz. U. z 20 22 r. poz. 1375 , ze zm.; dalej : k.p.k.) „ w zak resie , w jakim nie stanowi p od stawy prawnej wyda wani a przez Sąd Najwyższy orzeczeń (postanowień, wyroków), odda lających kasacje jako oczywiście bezzasadne, ponie- waż w swoj ej dyspozycji odnosi się tylko do uzasadnień (co potwierdza dyspozycja art. 537 § 1 k .p.k. , który stanowi, że Są d N ajwyższy po r ozpoz nani u sprawy oddala kasację albo za- skarżo ne orzeczenie uchyla w całości lub w części), co doprowadziło Sąd Najwyższy w spra wie o sygn. akt [ … ] do wydania na rozprawie po stanowienia, oddalającego k asac je ob ro ńców Z . D . j ako oczywiście bez zasa dne bez pod stawy prawnej”, wnosząc o stwierdzenie niezgodno ści tego przepisu z art. 2, art. 7 oraz art. 45 ust. 1 Konst ytucji, b ) art. 535 § 3 k.p.k. „w zakresie, w jakim daje Sądowi Najwyższemu praw o do od- mowy sporządzania uzasadn i en ia wyda ny ch na roz praw ie postanowień, uznających kasa cje za «oczywiście bezzasadn e» i prz yznaje uprawnienie do skutecznego żądania sporządzenia uzasadnień jedynie stronom pozbawionym wolności, kt óre nie zostały sprowadzon e na roz- prawę, przy jednoczesnym dy skrymin ow aniu p ozo stał ych obywateli”, wnosząc o stwierdze- nie niezgodności tego pr zepisu z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji . A rt . 535 § 3 k.p.k . ma następującą treść: „ O ddalenie kasacj i jako oczywi ście bezza- sadnej nie wymaga pisem nego uzasadnienia; jeżeli postanowienie zostało wydane na pos ie- dzeniu oraz wtedy, gdy zost ało wydane na rozprawie a strona pozbawiona wolności nie miała przedstawiciela procesowego i nie została sp rowadzona na rozprawę, uza sadn ienie sporządza się na jej wn iosek. Przepisy art. 422 i 423 stosuje się odpowiednio ” . OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 8 2 . Do puszczalność rozpoz nania skargi. 2.1. N a każdym etapie postępow an ia Trybunał K o nstytucyjny jest zob owiązany do k o nt ro l i , c z y merytoryczna ocena z arzutów okre ślo nyc h w b ad ane j skardze konstytu cy jnej jest w ogól e dopus zczalna . D latego też, p rzed przystąpi eniem do meryto ry czn e j oceny z arzu- tów sfor mułowanych przez skar żącego w skardze konstytucyjnej , Trybunał Ko nstytuc y jny zbada ł , czy nie zach odzą ujemne przesł ank i w aru nkują ce je j rozpoznani e . Co is totne, T ryb u- n a ł K o nstytucyjny , rozpoznając kon kretną sprawę , nie je st związan y s t anowiskiem zaję ty m na et apie wstępnego ro zpo znania . D okonując oceny istnieni a pozytywnych oraz b rak u ujem- nych p rze słanek p rocesowych , może d oj ść do od mie nnyc h w nio s ków ni ż t e , kt óre zostały uprzednio w yrażo n e w pos t ano w ieniu wyda nym n a et apie wstęp ne go roz poznan ia ko n kre tne j skargi konsty tucyj nej. Nawet pozytywny wynik wst ępne j kon troli ska r gi konstytucyj nej nie pr z esądza bowiem de finitywnie o do p u szczalnośc i późn i ej s z eg o jej ro zpoznania c o do meri- t um . Trybunał przypomni ał , że w w ypadk u stwi e rdzenia p rz e szk od y formal n ej n a et apie me- ry tor yczne go ro z po zna n i a s k argi jest zobowiązany u m orzyć p o stępo wani e , w szczególności , jeżeli wydanie orzeczenia jest ni e dop uszczalne ( zob. m. in . p ostanow ienie pe łnego s kładu TK z 15 listopada 2018 r., syg n. SK 5/14, OTK ZU A/20 1 8 , poz . 66 ) lub zbędn e. 2 .2. Przesłanki wniesi enia or az meryt orycznego rozpozn ania skargi konstytucyjnej zo- stały u regulowane w ar t. 79 us t. 1 K onstytucji , a uszczegółowio ne w ustawie z dni a 30 listo- pada 201 6 r. o o rgan izacj i i trybie postępowa nia przed T ry b un a łem Konstytucyj nym (Dz. U . z 2019 r. poz. 2393; dalej: u. o.t.p.TK). Z godn ie z art. 79 ust. 1 Konstyt ucji, każ dy, czyje kon- st ytucyjne wolnoś ci lub prawa zostały na ru s zone, ma prawo – n a zasadach okre ślo nych w u staw ie – wnieść sk argę do Trybunału K ons t y t ucyjne go w sp r awie zg o d ności z Konstytu- cją us tawy lub innego aktu normatywneg o, na podstawie którego sąd lub orga n administracji publicz nej orz ekł ostatecznie o jego wol nościach lub prawa ch albo o jego obo wiązkac h okr e- ślon ych w Konstytucji. Skarga kon s t y tu cyjna jest zatem ś rodk iem o chron y kon s ty tuc y jny ch w o lności lub p raw . Trybunał zwra cał w swoim orz ecz nictwie równ ież uwagę, że d o zasadni- czych p rzesłan ek dopu szczalnoś ci wystąpienia ze skargą konst ytucyjną należy uczynienie jej p rze dmiot e m wyłącznie prze p i s ó w pra wa , któr e wy kazu j ą podwójną kwalifi kację . Oznacza to , że z jednej s trony prz episy te mają s tan owi ć po d staw ę prawną ostatecznego or zeczeni a wydan ego pr z ez sąd lub o rgan administracji pu bliczn ej w sprawie skarżącego , z drugi ej zaś strony m uszą jednoc ze śn i e prowad zić do nar usz e n ia wskazywan ych przez skarżącego praw l ub wolności konstytu cyjn ych ( zob . p o st anow i en i e TK z 19 paździer n ika 2004 r., sygn. SK 1 3/03, O TK ZU nr 9/A /2004, poz. 101) . 2.3. Pierwszy z zarzutów skargi do tyczył art . 535 § 3 k.p .k. „ w z akr es ie , w jakim nie stan owi podstawy prawnej wydawania przez Sąd Najwyższy orzeczeń (postanowień, wyro- ków), oddalających kasacje jako oczy wiś cie bezzasadne, ponieważ w swo j ej dyspozycji od- nosi się tylko do uzasadn ień (co potwierdza dyspozycja art . 537 § 1 k. p.k. , który stanow i, ż e Sąd Najwyższy po r ozpoznaniu sprawy oddala kasację albo zaskarżone orzeczenie uchyla w całości lub w części), co do prowadziło Sąd Najwyższy w spr a wie o sygn. akt [ … ] do wy- dania na rozprawie postan owienia, oddalającego kas acj e ob ro ńców Z . D . jako oczywiście bez- zasadne bez pod stawy prawnej ” . W zorcami kontroli tego zarzutu skarżący ucz ynił samo- dzi eln ie art . 2, art . 7 oraz art . 45 us t. 1 K o nstytu cji. Trybunał pragnie zauważyć , że w skar dze nie ma argumen tów i do wodów uzasadnia- jących stawiany pr z ez skarżą cego zarzut niezgodności art . 535 § 3 k .p.k. w zakresie , w jakim wymieniony przep is nie stanowi podst a wy prawnej do wyda wa nia prz ez Sąd Najwyż szy po- stanowienia o o ddaleniu kasacji j ako o c zywi ście bezzasadn ej z e ws kazanymi wzorcami kon- troli . Za tak ą argumentację nie można uznać lako n iczn ej wypowiedzi w kontekście zasady OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 9 demokraty cznego państwa prawn eg o wyni kającej z art . 2 K o nstytucj i , dotycz ącej braku usta- wowej definicji „ oczywistej bezzasadności ” , że „ [s] przecznoś ć zaskarż oneg o p rzepisu z Ko n- stytucją polega więc na tym, że posługuje się on pojęciem «oczywistej bezzasadności», nie definiując go przy ty m, co może prowadzić do do wolnośc i interpretacyjnych ” (s. 16 skargi) . Skarżąc y n ie wyjaśnił ró wnież , w jaki sposó b z aska rżo n a reg ulacja narus zała jego konstytu- cyjne prawa i wolności , a odnosząc się do powyższego zarzutu, przede wszystkim skoncen- trował się n a sp osobie rozpatrzeni a kasacji p rzez S ą d Najwyższy . Z astrze żenia skarżącego dotyczyły również wcz eśni e jszyc h orze c ze ń wydanych w toku post ępowania karnego . Uza- sadniając przedmiotowy zarzut , stwierdził między innymi , że „ [w ]o bec faktu, że w przepisach pra wa br ak j est podstawy prawnej do wydania przez Sąd Najwyższy tego rod zaju rozstrzy- gnięcia ( a rt . 535 § 3 kpk mówi t yl k o o uza sadnieniu d o ni ego), to już z tego powodu istnieją uzasadnione wątpliwości co do poprawności orzeczenia Sądu N a jwyższego ” (s. 17 ska rgi), czy też podniósł , że „ całe postępowanie , toczące się w następstwie uchylonego wyroku , było dotknięte r ażącym n a ruszeniem prawa. S ąd N ajwyższy całkowicie pominął te okoliczności , stano wiące bezwzględne przesł anki odwoławcze z art . 439 kpk i bez meryto ryczn ego rozpo- znania powyższych o koliczności i zarzutów kasacyjnych , oddalił kasacje jako oc zywiście bezzasa dne ” ( s. 16 skar gi ). T r ybu nał K o nstytucyjny w swoim orzecznic twie wielokrotnie zwracał uwagę , że kon- trola stosowania prawa przez sądy , nawet błędne go , p ozostaje poza jego kognicją ( zob. m . in. wyrok z 27 marca 20 0 7 r ., sygn. SK 3/05, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 32). Do kompetencji Try b unału K onstytucyjnego nie należy również ocena praktyki działania innych organów czy dokonywanie jaki chkolwiek ustaleń f aktycz nych . „ Art. 79 ust. 1 Konst ytucj i nie sta nowi pod- stawy kont roli konstytucyjności stosow ania prawa, nawet jeżeli w spraw ie występuje naru- szenie prawa konstytucyjnego, l ecz nie wiąże się ono z treścią kontrolowaneg o przepisu. Skarga konstytucyjna w pol skim s ystemie prawnym jest bowiem zaws ze « sk arg ą na przepis » , a n ie n a jego konkretne wadliwe zastosowanie , nawet jeś li to prowadziłoby do niekonstytu- cyjnego skutku. Przedmi otem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie s ą akty stosowania prawa, a więc orzecz enia l ub ostateczne decyzje zapad łe w indywi dua lnych sprawach ska rżą- c ych, lecz akty normatywn e, na podstawie których rozstrzy gnięcia te zostały wydane. Trybu- nał jest co do z asady powołany do orzekania w sprawach zgodno ści z Konstytucją aktów normatywnych, w celu wyeliminowania z systemu p rawne go n ie kon stytucyjnych przep isów prawa (zob. postanowienie TK z 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98). Dlateg o też niedopuszczalna jest skarga konstytucyj na na stosowanie prawa ” ( po- stanowienie z 22 li pca 2021 r. , sygn. SK 24/20 , OTK ZU A/2 021 , poz. 43) . Rozważ ania skarżącego w kontek ś cie podniesionego zarzut u nie do tyczyły zaskarżo- nej regulacji, nie odnosiły się de facto również do treści zarzutu , natomiast wyraźnie koncen- tr o wały się na kwestionow ani u konkret nego postępowania ka r nego toczącego się w jego spraw ie . Trybunał uz nał zatem, że p rze dmiote m skargi w omaw ianym zakresie nie był a abs- trakcyjna norma praw na , ale fakt stosowania prawa przez s ąd , co również w swych stanowi- skach podnieśli Prokurat or Generalny i S ejm . Niniejsza sk arga nie odpowiadała zatem wymaga niom wynikającym z art . 79 ust. 1 K o nstytucji . P ostępowa nie w tym zakresie , na podstawie art . 59 ust. 1 pkt 2 u. o.t.p.TK , zostało umor z one ze względ u na niedopuszczalność wydan ia wyr oku . 2. 4 . Drug i zarzut skargi dotyczył ar t. 535 § 3 k.p.k. „w zakresie, w jakim daje Sądowi Najwyższemu prawo do odmowy s porządzania uzasadnienia wyda ny ch na rozprawie posta- nowień, uznających kasa cje za «oczyw iście bezzas adne» i przyznaje uprawnieni e do skutecz- neg o żądania sporzą dzenia uzasadnień jedynie stronom pozbawionym wolności, które nie zostały sprowadzone na rozprawę , przy j ednoczesnym dyskrymin ow aniu p ozostałych obywa- OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 10 teli” . Skarżący w n iósł o stwierdzen ie nie zgodno ści tego przepisu z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytuc ji . Z a ga dnien ie zgodności z Konstytuc ją przepisów regulujących kwestie uzasadni ania postanowień Sądu Najwyższego odd alających kasacje oczywiście bezz asadne było już pr zedmio tem rozstr zygnię ć trybunalskich. W wyroku z 22 li pc a 2021 r. , syg n. SK 60/19 ( OTK ZU A/2021, poz. 44 ) , Try bunał Konstytucyjny orzekł , że „ [ a ] rt. 535 § 3 zdanie pi erw- sze u stawy z dnia 6 c zerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karneg o (Dz. U. z 2021 r. poz. 534, ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza obowiązek sp o rządzenia przez Sąd Najwyższy uza sadnienia postanowienia o oddaleniu oczywiście bezzasadnej kasacji, wydanego na roz- prawie, gdy strona nie jest pozbawiona wolności, jest zgodny z art. 45 ust. 1 Konstyt ucji R ze- czypospo litej Polskiej ” . Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytuc yjnego, w sytuacj i gdy za- skarżony przepis był już prze dmiotem rozstrzygnięcia Trybunał u K o n stytucyjnego oraz gdy postępowanie zainicjowa ł te n sam podmiot, zac hodzi wówczas ni edopuszczalność wydania orzeczenia z uw agi na pow agę rze czy osądzonej (z asadę res iudicata ; zob. m . in . postanowie- nie z 18 lipca 2011 r., sygn. SK 5/11, OTK ZU n r 6/A/2011, poz . 66). Natomiast w wypadku , gdy ten sam przepis zo stał wcześniej zak westio nowany prz ez inny podmiot na po dstawie tych sa mych zarzu t ów niezgodności z Kons tytucją (a zatem w sytuacji wyłącznie tożsamości przedmiotowej), zastosowanie ma zasada ne bis i n idem , to jest zakaz ponownego orzekania o tym samym (w tej samej spra wie) – zo b . postanowienie TK z 14 grudnia 2022 r., sygn. SK 32/21 ( OTK ZU A/2023, poz . 7) . „ Zastosowanie zasady ne bis in idem jest uzasadnione, gdy istnieje wcześniejsze orze- cz eni e o zgodności bada nego przepisu ze wskazanym wzor cem kontroli lub j eżeli Trybunał u znał wskazany wzorzec za nieadekwatny do badani a danego prz edmiotu kontroli, czy li w sytuacjach gdy przedmiot badania pozostaje nadal w systemie prawa. Istotne znaczenie dla stwi erdzenia, czy w sprawie aktualizuje się zaka z wynikający z zas ady ne bis in id em , ma przy tym treść podniesionego zarzutu. Tr ybunał Ko ns t ytucyjny, co do zasad y, przyjmuje, że zaistnienie przesłanki ne bis in idem powoduje konieczność umorzenia post ępo wania z uwagi na zbędność wydania wyroku (art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o. t.p.TK ) ” – posta no wien ie TK o sygn. SK 32/21 . Z uwagi na po wyż sze us ta leni a Tryb u nał Konstytucy jny rozważ ył , czy w niniejszej sprawie nie zachodzi ujemna prze słanka procesowa wynikająca z zasad y ne bis in idem , skut- kująca koniecznoś cią um orzenia postępowan ia prz ez Trybuna ł ze względu na zbędność wy- dania wyroku. W oce nie Trybunał u K onstytucyjnego , w niniejszej sprawie, w zakresie dotyczącym omawianego zarzutu niezgodności art. 535 § 3 k.p .k . z art. 45 ust. 1 Konstyt ucji, mamy do czynienia z tożsamośc ią przedmiotow ą an alizow anej skarg i konstytucyjnej oraz skarg i kon- styt ucyjne j, któ ra została rozstrzygn ięt a wyrokiem o sygn. SK 60/19 . Tożsama jest bowiem istota pro blemu konstytucyjnego podnie sionego w obu spr awach, a ustalenia Trybunału po- czynione na gru ncie sprawy o sygn . SK 6 0/19 zacho wują aktualność w odniesieniu do zar zu- tów sformu łowanych przez skarżą cego w niniejszej sp r awie . W obu porównywanych spra- wach źródłem problemu konstytucyjnego b yło wprowa dzenie do art . 5 35 § 3 k.p.k. (zdanie pierwsze) br aku obowiązku spo rząd zania pisemnych uz asadni e ń postano wień oddalających oczywiście b ezzasadne kasacje , wy danych na roz prawie, gdy strona nie jest pozbawiona wol- ności . Równie ż argumentacja skarżąc ych w ob u spr awach opierała się na tożsamych tez ach. W sprawie o sygn. SK 60/19 skarżący podnosił m. in. , że art. 535 § 3 zdanie pie rwsze k.p.k. p ozwala Sądowi Najwy ższemu zaniechać sporządzenia pisemnego uzasadnienia wydanego na rozprawie postanowienia o o ddaleniu oczywiście bezzasadnej kasacji. W jego opinii, narusza to prawo do sprawiedliwie ukształtowanej i jawnej procedury w spraw ach karnych . W niniej- szej s kardz e konstytucyjnej skarżący również podobnie wskazy wał , że „ [t]rudn o mówić OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 11 o zachowaniu jawnośc i postęp owania skoro strona nie ma prawa do za poznania się z pisem- nymi motywami decyzji sądu, wydanej w wyniku rozpoznania nadzwyc zajnych środków za- skarżenia ” (s. 17 skarg i). Jak słusznie zauważył również Prokurator Generalny , z astrze żenia skarżącego poczy nione w kontekście omawianego zarzutu skar g i , tak samo jak miało to mi ej- s ce w sp rawie o sygn. SK 60/19, odnos iły się wyłącznie do określonego ele mentu wynikaj ą- ce go z art . 45 ust. 1 K o nstytucji prawa do sądu , to jest prawa do inf ormacji o przyczynach wydani a orzecz enia , który stanowi element prawa do właściwie uks ztałtowanej procedury są dowej (sprawiedliwoś c i proceduralnej) . Trybunał dostrzegł przy tym , że a rt . 2 K o n stytucji wskaza ny przez skarżącego jako wzorzec kontroli rozpatrywanego zarzutu w niniejszej spra- wie by ł także przedmiotem analizy w sprawie o sygn. SK 60/19 . W ówczas, w tym zakresi e Trybunał post ępowanie jednak umor z ył , st wier dz ając , że ten przep is nie mo że stan owić sa- modzielnego wzorca kontroli w postępowaniu skargo wy m. Uznał tak ż e za niecelowe i niedo- p uszczalne potraktowanie m. in. art . 2 Konstytucji jako wzorca związkowego wobec art . 45 ust. 1 Konstytucji , ponieważ standardy wywodzone p rzez skarżą cego z art . 2 K o nstytucji były t ożsa me z gwara nc ja mi wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ni niejszej sprawie u za- sadnienie zarzutu i argum entacja skarżąc ego w kontekście naruszenia art. 2 K onstytucji rów- nież nie pozostawia ły wątpliwości , że gwaran cje wywodzon e z zasady demokra tyc zne go p ań- stwa praw nego odpowiada ły istoc ie jednego z elementów prawa do sądu ( art . 45 ust. 1 K o n- stytucji) – prawa do informacji o przyczynach wydani a orzeczenia . Skarżący wprost podniósł , że „ sprzeczno ść zaskarżone j reg ulac ji z art . 2 K o nstytucji pro wadzi do naruszenia konstytu- cyjnego prawa podmioto wego sformułowanego w art . 45 ust. 1 Konstytucji. ( … ) W celu rea- lizacji za sady państwa prawa , zdanie m skarżącego, przepisy proceduralne powinny okre ślać dla rozstrzygnięć sądów t a kie wymogi formal ne, ab y nie było ż adnych wątpliwości, że po- dejmowane roz strzygnięcia opie rają się na przepisa ch pra wa i zostały wydane w jego g rani- cach . Jest to możliwe tylko w drodze ustanowienia obligator yjnego lub fakultatywnego (na wniosek) w ymogu sp o rząd ze nia uzasadn ień t a kich rozst rzygnięć . Ska rżący wskazuje, ż e obecnie strona nie m a możliwości uzys kania informacji o rzeczywistych powodach uznania kasacji za oczywiście bezzasadną ” (s. 16 i 17 skargi). Mając powyższe na wz g lędzie , Trybu- nał st wierdził, że również w ni niejszej sprawie u względnienie relacji między tymi przepi sami w ujęciu skargi nie zmie niłoby z akresu ani perspektywy oceny zas karżonej regulacji , a w zwią zku z tym niecelowe i zbędne było potraktowanie art. 2 Konstytucji jako wzor c a do- pełni ając ego (związkow ego ) wobec art. 45 ust. 1 Konstytucji . Skarżąc y nie przedstawił przy tym żadnych nowy ch argumentów i dowodó w , które mo głyby świadczyć o niezgo dn ości ar t . 535 § 3 k.p . k. z art. 45 ust. 1 Konstytucji, a których Trybunał nie rozpatrz ył w spr awie o sygn. SK 60/19 . Tylko w ta kiej bowiem sytuacji Trybu- nał mógłby dok onać ponownej kontroli zakwest ionowane go przepisu . Postępowanie w tym zakresie zo sta ło zatem umor zone na podstaw ie art. 59 ust. 1 pkt 3 u.o. t.p.TK z uwagi na zbędność wydania wyroku . Jedynym wzorcem kontrol i w zakresie rozpatrywanego zarzutu , który nie został powo- ł a ny w sprawie o sygn . SK 60/19 , był art . 32 ust. 1 i 2 K o nstytucji, ujęty przez skarżącego ja ko samodzielny wzo rzec k o ntroli. T rybunał K o nstytucyjny przypom niał , że z godnie z jego ugruntowanym o r zecz ni c- twem , art. 32 Konstytucji nie statuuje ża dnej konkretnej wolności czy pra wa. „ Wyn ikające z tego przepisu zasada równ ości oraz zakaz dyskryminacji wyrażają zasady o gólne, znajdują- c e zastosowanie tylko w związku z konkre tn ym i prawami lub wolnościami wyraż onymi w Konstytucji. Zasady te nie tworzą praw ani wolności « samoistnie » , tj . w oderwaniu od kon- stytucyjnie uregulowany ch (zob. postanowienie TK z 2 4 października 200 1 r., sygn. SK 1 0/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). ( … ) Ró wność i zakaz dyskryminacji nie m ają cha- rakteru abstrakcyjnego i absolutnego, ale funkcjonują zawsze w pewnym kontekś cie sytua- cyjnym; odniesione być muszą do zakazów lub nakazów alb o nadania uprawnie ń okre ślonym OTK ZU A/2023 SK 77/21 poz. 74 12 jed nostkom (grupom jednostek) w porównaniu z e statusem innych jednostek (grup ). W związku z powyższym art. 32 Konstytucji może stanowić wzorzec kontroli w postępowa- niu skargowym jedynie w razie wskazania przez skarżącego, jak a jego wolność lub prawo , wynikają ce z innych przepisów Konstytucji, są u re gulowane z naruszeniem powyższych za- sad. Inaczej ujmując, w postępowaniu skar gowym art. 32 Konstytucji może s tanowić wzorzec kontroli tylko wtedy, gdy jest powołany wraz z innym prz episem, statuujący m praw o lub woln ość konstytucyjną (zob. np. wyrok z 7 m aj a 2013 r., sygn. SK 11/11, OTK ZU nr 4/A/2003, poz. 40 oraz postanowienie z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87) ” – postanowienie TK z 18 grudnia 2019 r., sygn. SK 71/19 ( O TK ZU A/2020, po z. 2 ) . Wskazany przez skarżącego art . 3 2 u st. 1 i 2 Konstytucji nie został natomiast pow ołany z żadnym innym przepisem wyrażającym konstyt ucyjne prawo podmiot owe. Uza- sadnienie skargi, co słusznie zauważył także Sejm, nie pozw oliło również na wyk azanie ist- nienia ewentualnego związku pomiędzy za s a dą równości a inną regulacją kons tytucyjną wy- raż ającą wolność lub prawo jednostki, w tym art . 45 ust. 1 Konsty tucji. Skar żący , uza sadnia- jąc niezgodność art. 535 § 3 k.p.k. z art . 32 Konstytucji , wpra wdzie wskazał , że „ [ n ] aruszenie zasady równości wobec pr a wa i dyskryminacja osób nie pozbaw ionych wolności w stosunku do osób pozbawion ych wolności wyraża się w pozbaw ieniu ic h prawa do skutecznego ż ąda- nia sporządzenia uzasadnienia ” (s. 19 skargi) , n i e p odał jednak żadnej szcze gółow ej argumen- tacji a n i dowodów n a przyjęcie niez godnoś c i zaskarżon ej regulacji z zasadą równości w za- kresie prawa do informacji o motywach rozs trzygnięcia S ądu Najwyższego w przedmiocie oczywiście bezzasadnej kasacji . N i ezależnie od powyższego, Trybunał przypomniał, że u zasadnienie zarz utu narusze- nia z asady równości wy maga z jednej strony precyz yjn e go określenia kręgu adresatów, do który ch odno s i s ię kw estionowana norma prawn a, z drugiej zaś wskazania wspóln ej cech y relewa ntn ej , a zatem podo bieńst wa pom iędzy por ównyw anymi podmiotami, któ re stanowi przes łankę stoso wani a zasady równości. Jednocześnie , w wypad ku zarzutu narusz e nia zas a d y równoś ci ni ezbędne j est również w ykazanie, że podmioty podobne zosta ły przez prawo p o- traktowa ne odmiennie, a zróżni cowani e sytuacji prawnej było nieusprawie dliwione w świet le nor m i wa rto śc i konstytucyjnyc h ( zob. m. in . post anow ien ie T K z 1 7 lip ca 2019 r . , sygn. SK 6/ 19 , OTK ZU A/201 9, poz . 38 ) . Tymczas em w s kardze konstytucyjnej skarżący ni e podał ż a dnej argumentacji ani d owodów wskazując ych na występowanie w świetle zaska rżo- nego art . 53 5 § 3 k.p.k. cechy relewantnej pomiędzy wymienionymi podmi o tami, to jest oso- bami p ozbawionymi i niepozbawionymi wolności , w zakresie prawa do uzasadnienia posta- nowienia S ądu N ajwyższego w prz edmiocie oczywiście bezzasadnej kasa cji . Skarżący n ie dokonał równ ie ż jakiejkolwiek analizy regulacji w zakresie s tatusu pr awnego wymienionych podm iotów , a po nadto nie odniósł się do występujących między nimi róż nic . Nie dostrzegł m. in . różnicy statusu prawn ego osób pozbawio nych wolności , kt óre nie m ają ustan owi onego p rzedstawiciela procesowego i nie są sprowadzone na rozprawę (m . in. w tym wypadku , z godnie z treścią art . 535 § 3 k.p .k., uzasadnienie sporządzane jest na wniosek) oraz osób , które nie są poz bawione wolności i m ogą uczestniczyć w rozprawie – w kontekście realizacji konstytucyjnego p rawa do sądu , w t ym praw a do informacji o przyczynach wyd ani a orz ecze- ni a . Statusy tych podmiotów są odmienne i nie mogą być porównywane w świetle konstytu- c yjnej zasady równości. P ostępowanie w tym zakr e sie podlegało um orzeniu na po dstawie art. 59 u s t. 1 pkt 2 u. o.t. p.T K z e względu n a niedopuszczalność wydania wy roku. Z uw agi n a po wyższe oko lic znoś c i T r y bunał Ko ns t yt ucyjny pos ta nowił j ak w sen te n- c ji .