SK 87/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 marca 2021 r. Pozycja 11 POSTANOWIENIE z dnia 25 lutego 2021 r. Sygn. akt SK 87/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski Piotr Pszczółkowski – sprawozdawca Bartłomiej Sochański , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r., skargi konstytucyjnej [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w T . o zbadanie zgodności: art. 398 9 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia stronie merytoryczne rozpoznanie sprawy ograniczając obowiązek przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjne j do rozpoznania jedynie do skarg oczy- wiście uzasadnionych i tym samym dochodzenie odpowiedniego odszkodowania od Skarbu Państwa, z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 , oraz z art. 45 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 20 lutego 2019 r. [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w T . (dalej: skarżąca, spółka) wniosła o stwierdzen ie niezgodności art. 398 9 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) w zakresie, w jakim uniem ożliwia stronie merytoryczne rozpoz nanie sprawy ograniczając obowiązek przyjęcia przez Sąd Naj- wyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania jedynie do skarg oczy wiście uzasadnionych i tym samym dochodzenie odpowiedniego odszkodowania od Skarbu Państwa, z art. 77 ust. 1 OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 2 w związku z art. 2 w związ ku z art. 45 ust. 1, oraz z art. 45 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 1 Konsty- tucji. Skargę konstytucyjną wniesiono na tle po niżej opisanego stanu faktyc znego: Skarżąca złożyła do Sądu Okręgowego w K . pozew przeciwko Sk arbowi Państwa o zapłatę określonej kwoty tytułem odszkodowania za bezprawne naruszenie konstytucyjnego prawa do złożenia skargi ko nstytucyjnej przez wydanie orzeczenia w sposób oczywiście nie- zgodny z prawem. Jako drugą podstawę dochodzonego przez nią odszkodowania skarżąca wskazała przepisy o zadośćuczynieniu za naruszenie dobra osobistego, podnosząc, że prawo do złożenia skargi konstytucyjnej jest dobrem osobistym. Najpierw przed Sądem R ejonowym w T. toczyło się postępowanie na skutek wniosku skarżą cej o ustanowienie pe łnomocnika celem wniesienia skargi konstytucyjnej (w związku z i nną sprawą, w której skarżąca została obciążona kosztami proc esu). Postanowieniem z 20 grudnia 2013 r. sąd ustanowił dla skarżącej pełnomocnika. Następnie ustanowiony peł- nomocnik – uznawszy, że jest do t ego uprawniony na podstawie art. 118 § 5 k.p.c. – sporzą- dził opinię o braku podstaw do wniesienia sk argi konstytucyjnej. Następnie skarżąca wystąpiła o ustanowienie pełnomocnika z urzędu celem złożenia skargi konstytucyjnej w sprawie niekonstytucyjności art. 118 § 5 k.p.c. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 czerwca 2014 r. oddalił wniosek skarżącej; stwierdził, że prawo do skargi konstytucyjnej przysługuje wyłącznie wtedy, gdy w sprawie zostało wydane ostateczne orzeczeni e, a wydanie opinii przez pełnom ocnika o braku podstaw do wniesienia skargi nie stanowi takiego orzeczenia. Skarżąca złożyła zażalen ie na postanowienie referendarza, lecz zostało ono oddalone postanowieniem Sądu Rejonowego w T . z 8 sierpnia 2014 r. Zdaniem skarżącej, to właśnie wydane w tej sprawie rozstrzygnięcia są oczywiście niezgodne z pra- wem. Sąd Okręgowy w K . wyrokiem z 16 marca 2016 r. oddalił powództwo skarżącej prze- ci wko Skarbowi Państwa o zapłatę. Uznał, że skarżąca nie wykazała, że kwestionowane przez nią orzeczenie jest oczywiście niezgodne z prawem, a nadto że po jej stronie na skutek wyda- nia tego orzeczenia powstała szkoda majątk owa po zostająca w adekwatnym związk u przy- czynowym z tym orzeczeniem. Sąd o kręgowy przyjął, że do postanowienia kończącego postępowan ie w sprawie, na tle której skarżąca wystąpiła ze swym powództwem, stosuje się art. 424 1b k.p.c. Zdaniem s ą du o kręgow ego, nie było także podstaw, by uznać, że orzeczenie kwestio- nowane przez skarżącą było działaniem bezprawnym. Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykaza- ła naruszenia jej dobra osobistego. W jego ocenie , uprawnienie do złożenia skargi konstytu- cyjnej nie jest to żs ame z p ojęciem dobra o sobistego. Skarżąca złożyła apelację od tego wyroku, zarzucając naruszenie prawa mate rialnego i procesowego, w tym pr zez: orzekanie w sprawie sędziego sądu rejonowego delegowanego do sądu okręgowego; błędną wykładnię art. 23 w zw ią zku z art. 43 k.c. i uznanie, że prawo konstytucyjne nie jest dobrem osobistym; błędną wykładnię art. 448 k.c. i uznanie, że stronie nie należy się zadośćuczynienie lub odszkodowanie za bezprawne uniemożliwienie wniesie- nia środka odwoławczego w postaci skargi konstytucyjnej ; błędną wykładnię art. 417 § 1 k. c. w związku z art. 77 ust. 1 Konstytucji i uznanie, że ni ezgodne z prawem działanie władz y pu- blicznej nie niesi e odpowiedzialności Skarbu Państwa za pozbawienie strony prawa do spra- wiedliwego i zgodnego z prawem wyroku, w tym jego skutków; błędne zastosowanie art. 6 k.c. i przyjęcie, że wskutek wydania orzeczeni a niezgodnego z prawem stronie n ie wyrządzo- no szkody. Sąd Apelacyjny w K . w wyroku z 14 czerwca 2017 r. oddalił apelację skarżącej od wyrok u Sąd u Okr ęgow ego w K. , który uznał za trafny. OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 3 Od wyroku s ądu a pelacyjnego skarżąca złożyła skargę kasacyjną, którą oparła na na- stępujących podstawach: „a) naruszenia prawa materialnego (art. 398 3 § 1 pkt 1 k.p.c.), a mianowicie art. 23 w zw iąz ku z art. 43 [k.c.] poprzez błędną wykładnię, a to poprzez uzna- nie, że konstytucyjnie chronione prawo do sądu n ie stanowi dobra osobistego osoby prawnej, b) naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy (art. 398 3 § 1 pkt 2 k.p.c.), a mianowicie: – art. 379 pkt 4 [k.p.c.] poprzez rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji przez skład sądu orzekającego sprzeczny z przepisami pr awa, względnie przez skład sędziowski obejmujący sędziego wyłączonego z mocy ustawy , – art. 55 ust. 1 i 2 ustawy Pra- wo o us troju sądów powszechnych w związku z art. 10, art. 45 ust. 1, art. 173 i art. 180 Kon- stytucji poprzez rozpoznanie sprawy w pierwszej instancji przez skład orzekający obejmujący sędziego pełniącego obowiązki w sądzie niezgodnym z aktem powołania g o na stanowisko sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej”. Stosownie do art. 398 4 § 2 w związku z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. skarżąca wniosła o przyjęcie sk argi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu tego wniosku, ż e w sprawie zachodzi niew ażność postępowania. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 27 czerwca 2018 r. odmówił przyjęcia do rozpo- znan ia skargi kasacyjnej skarżącej o d wyroku s ądu a pelacyjnego. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzas adni ając e wniosek o przyj ęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Wskazał, że wniosek o przyję- cie skargi kasacyjne j do rozpoznania nie może być oparty na zarzucie nieważności postę po- wania występującej przed sąd em pierwszej instancji. Dod ał, że kontrola ważności (nieważno- ści) postępowania pierwszoinstancyjnego ma charakter pośredni i jest możliwa jedynie w sy- tuacji, gd y skarżący powoła się, w ramach drugiej podstawy, na zarzut naruszenia przez sąd drugiej instancji art. 386 § 2 k.p.c. Zaznaczy ł także, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien obejmować przesłankę przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., z uwzględnieniem obowiązku skarżącego wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesoweg o, polegającego na jego oczywistości widocznej od razu, bez potrzeby wnikliwej analizy stanu fakt ycznego i uregulowań prawnych. W ocenie Sądu Najwyższego wniosek skarżącej tych wymagań nie spełniał. Przyjąwszy, że art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. był pods tawą p rawnego ostatecznego orzecze- nia o przysługujących jej prawach konstytucyjnych, skarżąca zarzuciła, iż dokonywana na podstawie teg o przepisu arbitralna ocena oczywistej zasadności skargi kasacyjnej narusza prawo strony do rzetelnego rozpoznania sprawy oraz prawo do sądu. Zdaniem skarżącej , odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej, która nie spełnia kryterium przewidzianego w kwestio- nowanym przepisie, zamyka stronie możliwość dochodzenia swych praw, w sprawie skarżą- cej – prawa do odszkodowania za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej. Wobec tego – w ocenie skarżącej – zaskarżony przepis uniemożliwia m erytoryczne rozpoznanie sprawy o raz wynagrodzenie szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy pub licznej. Skarżąca podniosła tak ż e , że k westionowany przep is nie definiuje, czym jest „oczywi- sta zasadność”, co prowadzi do „dowolności interpretacyjnych oraz budzi wątpliwości w prze dmiocie techniki legislacyjnej”. W odniesieniu do art. 176 ust. 1 Konstytucji, ska rżąca podniosła: „P ost ę powanie zai- nicjowane wnie sieniem skargi kasacyjnej jest postępowaniem jednoinstancyjnym, w sytuacji, g dy z uwagi na okoliczność, że powinno być postępowaniem niezależnym od wcześniej pro- wadzonych postępowań na których jest oparte, na rusza art. 176 ust. 1 Konstytu cji”. Skarżąca stwierdziła, że mimo iż wniosła skargę kasacyjną , zachowując wszystkie przewidziane przepisami prawa wymogi for malne oraz obszernie przedstawiając swe żądania, to i tak odmó wiono jej przyjęcia skargi do rozpozna nia z powodu niespe łn ienia prz esłanki „oczywistej zasadności skargi”. Podkreślając wysoce ocenny charakter wymienionej prze- OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 4 s łanki, skarżąca podniosła dodatkowo, że Sąd Najwyższy rozstrzyga w składzie jednego sę- dziego, a nadto postanowienie SN jest niezaska rżalne. Skarżąca p odkre śliła, że zgo dnie z art. 417 1 § 2 k.c. warunkiem uzyskania odszkodo- wania jest stwierdzenie we właściw ym post ępowaniu, że wydanie orze czenia jest niezgodne z prawem, czyli uzyskanie tzw. prejudykatu. Istnieją przy tym trzy możliwości stwierdzenia, że o rzeczenie jest niezgodne z prawem: skarga kasacyjna, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem oraz skarga o wznowienie post ę powania. Sk arżąca wskazała, że każda z tych skarg ma jednak swój zakres zastosowania. 2. Prokurator Generaln y w piśmie z 29 grudnia 2020 r . przedstawił stan owisko, zgod- nie z którym postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) wobec ni edopuszczalności wydania orzeczenia. Prokurator Generalny stwierdził, że zaskarżony art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. nie był pod- stawą prawną postanowienia Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2018 r. Zauważył, że z analizy skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą wynik a, iż wniosek o przyjęcie tej skargi do roz- poznania został oparty nie na przesłance z art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., lecz na art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. – a więc na przesłance nieważności postępowania. Zatem – zdaniem Prokuratora Gene- ralnego – Są d Najw yżs zy, na eta pie przedsądu, dokonał weryfikacji, czy skarga kasacyjna wniesiona przez skarżącą, spełnia kr yterium formalne z art. 398 4 § 2 k.p.c., a następnie, czy zawarty w skardze wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania jest merytorycznie uzasadniony, w szcz ególności z punktu widzenia publicznoprawnej funkcji skargi. Prokurator Generalny zauważył, że SN uznał, iż choć skarga kasacyjna spół ki zawie- rała stosowny wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, to wniosek ten został skonstruowany wadliwie. Wadl iwość ta w ynikała z oparcia wniosku o ewentualną nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego. W ocenie Prokuratora Generalnego, okoliczności te były rzeczywistą przyczyną odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Prokurator Generalny wyw iódł, ż e podstaw ą prawną o statecznego orzeczenia w spra- wie skarżącej był art. 398 9 § 2 w związku z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. Zauważył, że Sąd Naj- wyższ y jedynie na marginesie zasadniczych rozważań wskazał, że okoliczności fakt yczne podniesione w uzasadnieniu skargi kasacy jnej mogłyby stanowić uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, jednakże w ramach innej przesłanki. Podsumowuj ąc, Prokurator Generalny stwierdził, że skarżąca przedmiotem skargi konstyt ucyjnej uczyniła przepi s, któr ego Sąd Najwy ższ y nie mógł zastosować w jej sprawie, ponieważ uniemożliwiła to konstrukcja wniosku o przyjęcie skargi k asacyjnej do rozpozna- nia. To znaczy, w jego ocenie, że skarga konstytucyjna spółki nie spełnia jednej z przesłanek swej dopuszcza lności , dotyczy bowiem p rzepisu, który nie był podstawą ostatecznego orze- czenia w sprawie skarżącej. 3. Rzecznik Praw Obywatel skich w piśmie z 3 września 2020 r. poinformował, że nie przystępuje do postępowania w spraw ie skargi konstytucyjnej spółk i. II Trybunał Kon stytucyjny z ważył, co następuje: 1. Przedmiot i zarzuty skargi konstytucyjnej. W skardze konstytucyjnej [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w T . (dalej: skarżąca lub spółka) wnio sła o stwierdzenie niezgodności art. 398 9 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.; obecnie: Dz. U. OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 5 z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) w za kresie, w jakim uniemożliwia stronie meryto- ryczne rozpoznanie sprawy ograniczając o bowi ą zek pr zyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi k asacyjnej do rozpoznania jedynie do skarg oczywiście uzas adnionych i tym samym docho- dzenie odpowiedniego odszkodowania od Skar bu Państwa, z art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, oraz z art. 45 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. jest jednym z elementów regulacji instytucji przedsądu. Zgodni e z tym przepisem Sąd Najwyższy przyjmuje sk argę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli jest ona oczywiście uzasadniona. Jak wynika z analizy uzasadnienia skargi konstytucyjnej, mimo użycia w jej petitum zakresowej formuły zaskarżenia, spółka zakwestionowała w i sto- cie nie fragment treści normatywnej wyraż onej w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., lecz przedmiotem swych zarzutów uczy nił a o kreśloną w tym przepisi e przesłankę przyjęcia skargi kas acyjnej do rozpoznania. Stan faktyczny sprawy, w związku z którą spółka wystąpiła ze skargą konstytucyjną, opisano szczegó łowo w części I niniejszego uzasadnienia. W tym miejscu wystarczy przyp o- mni eć , że spółka wniosła skargę konst ytuc yjną dotyczącą art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. na tle sprawy, w której żądała od pozwanego – Skarbu Pańs twa zapłaty określo nej kwoty jako od- szkodowania. Sąd okręgowy oddalił powództwo skarżącej, a następnie sąd apelacyj ny oddali ł jej apelację. Uznawszy, że orzeczenia te są niezgodne z prawem, co – zdaniem skarżącej – ud aremniło jej uzyskanie odszkodowania, wystąpiła ona ze skargą kasacyjną. Sąd Najwyżs zy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Przyjąwszy, że podst awą rozst rzygnię- cia S ą d u Najwyższego był właśnie art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., skarżąca wywiodła, że przepis ten uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie jej sprawy oraz spo wodował zamknięcie drogi sądo- wej uzyskania przez skarżącą stosownego odszkodowania za niezg odne z prawem działa nie władzy publicznej. W petitum skargi konstytucyjnej jako wzorce kontroli zakwestionowanej przez nią re- gulacji skarżąca wskazała art. 77 ust. 1 w związku z art. 2 w zw i ą zku z art. 45 ust. 1 Konsty- tucji oraz art. 45 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. Z anali zy dość lakonicznego uzasad- nienia skargi konstytucyjnej można wywieść, że skarżąca zarzuciła, iż art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. narusza kon stytucyjne prawo do sądu (wysłowione w art. 45 ust. 1 Konstytucji) w roż- nych jego aspektach or az w związku z różnymi praw ami i zasadami konstytucyjnymi. Po pierwsze, skarżąca stwierdziła, że zaskarżony przez nią przepis uniemożliwia uzyskanie me- rytoryczneg o rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej odszkodowania za niezgodne z prawem dzia- łanie org anu wł adzy publicznej, co dodatkowo powiązała także z brakiem jasności i precyzji przesłanki „oczywistej zasadności”. Po drugie, skarżąca podniosła, że postę powanie kasacyj- ne jest jednoinstancyjne, a postanowienie wydawane przez Sąd Najwyższy w ramach prze dsądu jest n iezaskarżalne, co – w jej ocenie – także narusza prawo do sądu. 2. Warunki merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. 2.1. W pierwszej kolejności Trybunał Konstytucyjny miał obowiązek ustalić, czy skarga konstytucyjna spółki spełnia warunki jej merytoryczne go rozpoznania. Trybunał Kon- stytucyjny w swym ugruntowanym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał, że na każdym eta- pie postępowania wszczętego na skut ek wniesienia skargi konstytucyjnej – zanim przystąpi do oceny konstytucyjno ści zaskarżonych przepisów – ma ob owiązek zbadać, czy skarga speł- nia wszystkie wymagania formalne. Tak też uczynił w niniejszej sprawie, mając w szc zegól- ności na uwadze, że jeden z uczestników postępowania, a mianowicie Prokurator Generalny, zajął stanowis ko, że skarga konstytucyjna spółki takich wym agań nie spełnia. 2.2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 6 łu Konsty tucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostateczn ie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji . Pr zywoła ny przepis wyznacza polski model skargi konstytucyjnej, a ta kże określa podstawowe wymaga- nia dotyczące jej konstrukcji, od których spełnienia zależy dopuszczalność merytorycznego rozpoznania skargi. Podstawowym elementem skargi konstytucyjnej jest naruszenie konstytucyjnych praw i wolności, z czego wyni k a, że wzorc em kontroli w postępowaniu ze skargi konstytucyjnej może być przepis Konstytucji, który jest źródłem takich wolności lub praw. Zgodnie z utrwa- lonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjneg o chodzi o przepisy Konstytucji, które wy- rażają publiczne prawo podmiotowe. Nadto – z godnie z treścią art. 79 Konstytucji – skarga konstytucyjna może być wnie- siona wyłącznie w sprawie zgodności z Konstytucją „ustawy lub innego aktu normatywnego”, z czego wyn ika, ż e jej przedmiotem nie może być akt stosowania pra wa. Skarga konstytucyj- na w p olskim systemie prawnym jest zatem zawsze „skargą na przepis”, a nie na jego kon- kretne, nawet wadliwe zastosowanie. Do kompetencji Trybunału nie należy ani sprawowanie kontr oli sposobu wykładni obowiązujących przepisów, ani praw idłowości ic h stosowania lub niestosowania przez sądy orzekające w indywidualnych sprawach. Przepis (akt normatywn y) kwestionowany za pomocą skarg i konstytucyjnej wykazy- wać powinien złożoną kwa lifikac ję. Po pierwsze, ma być podstawą prawną ostatecznego or zeczenia sąd u lub orga nu administracji rozstrzygającego o konstytucyjnych wolnościach lub prawach przysługujących skarżącemu. Po drugie, ma stanowić źródło naruszenia tych praw i wolności, czyli ma być niezgodny z unormowaniami konstytucyjnymi, te prawa lub wolno- ści wyrażającym i. Skuteczne zainicjowanie kontroli aktów normatywnych w trybie skargi konstytucyjnej uzależnione jest zatem od spełnienia szeregu konstytucyjnych przesłanek dopuszczalnoś ci skargi, doprecyzowanych w przepisach ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej : u.o.t.p.TK), zwłaszcza w a rt. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK. Przepis ten nakłada na ska rżą cego obow ią- zek: określenia kwestionowanego przepi su ustawy lub innego aktu normatywnego, na pod- stawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o kon stytucyjnych prawach (lub wolnościach albo obowiązkach) skarżącego (pkt 1), wsk azania, która konstytu- cyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób zostały naruszone (pkt 2), a także – uza- sadnienia zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną przez skarżącego konstytucy jną wolnością lub prawem (pkt 3). 3. Ocena dopuszczaln ości m erytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej w niniejszy m postępowaniu. 3.1. Już z samego sformułowania petitum skargi wynika, że podstawowym postawio- nym prz ez spółkę zarzutem wobec kwestionowanej regulacji jest „uniemożl iwienie stronie merytorycznego rozpoznania sprawy i tym samym dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa”. Skarżąca wywodzi bowiem, że uzależnienie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpo- znania od spełnienia przesłanki oczywistej zasadności ograniczyło przy s ługują ce jej prawo do sądu we wskazanych przez nią aspektach. Tymczasem – czego dow odzą w ydane w sprawie pozostającej u podłoża skargi kon- stytucyjnej wyroki sądu okręgowego oraz sądu apelacyjn ego – skarżąca dochodziła na drodze sądowej odszkodowania od Sk arbu Pa ństwa za n aruszenie je j prawa do złożenia skargi kon- stytucyjnej, kwal ifikując je ja ko odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez wydanie nie- zgodnego z prawem orzeczenia bądź jako zadośćucz ynienie za naruszenie jej dóbr osobistych. OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 7 Sądy obu instancji s twierdz iły, że sk a rżąca nie w ykazała, że kwestionowane przez nią orze- czenie jest ocz ywiści e niezgodne z prawem, a nadto że po jej stronie na skutek wydania tego orzeczenia powstała szkoda majątkowa pozostająca w adekwatnym związku przyczynowym z tym orzeczeniem. Nadto nie p odzieliły stanowiska skarżącej, że uprawnienie do złożenia skargi konstytucyjnej jest dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 (w związku z art. 43 ) usta- wy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740; dalej: k.c.). W sprawie, w zw iązku z którą spółka wystąpiła ze skargą konstytucyjną, zr ealizowa ła ona zatem swe prawo do sądu w postępowaniu przed sądami pierwszej i drugiej instancji. Jak wynika ze skargi konstytucyjnej, spółka założyła jednak, że przysługujące jej kon- stytucyjne praw o do sądu doznało naruszenia wskutek uniemożliwienia jej rozpoznania skargi kasacyjne j i uzyskania kasacyjnego orzeczenia Sądu Najwyższego. Ograniczenie owego pra- wa do rozpoz nania sprawy także w postę powani u kasacyjnym spółka powiązała z konstrukcją jednej z przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania opartą na użyc iu niedookre- śl onego wyrażenia „oczywiście uzasadniona”. Jej zdaniem, zastosowanie w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. zwrotu niedookreślonego rodzi ryzyko dowolnej interpretacji, a nawet arbitralności rozstrzygnięć Sądu Najwyższego . 3.1.1. Jeśli chodzi o pierwszy wymieniony wyżej aspekt podnoszonego przez spółkę na ruszenia prawa do sądu – czyli naruszenia „prawa do kasacji” (jak wskazano w skardze – w związku z dochodzeniem roszczeń odszkodowawczych), Trybunał Konstytucyjny stwier- dził, że r ozpoznanie tak s formułowanego zarzutu jest niedopuszczalne. Trybunał Konstytucyjny wyjaśniał już w swym orzecznictwie, że mi nimalnym stan- dardem dotyczącym postępowań sądowych – obejmującym postępowania, w ramach których sądy „sprawują wymiar sprawied liwoś ci” w rozumieniu art. 175 ust. 1 Konstytucji – jest standard ich dwuinstancyjności. Zgodnie z art. 176 us t. 1 Konstytucji, po stępowanie sądowe jest co najmn iej dwuinstancyjne. Na gruncie art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Trybu- nał przyjmuje, że „ Konstytucja nie gwarantuje ani powszechnego prawa do kontroli orzecze- nia przez trzecią instancję (kasacja ), ani jakiegoś ogól nego prawa do wznawiania postęp owa- nia” (postanowienie z 28 maja 2003 r., sygn. SK 33/02, OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 47). Z przep isów Konstytucji nie wynika zatem „ prawo do kasacji ” jako prawo do rozpoznania sprawy przez kolejną , trzecią in stancję, nie istnie je zatem także konstytucyjne pr a wo podmio- towe do trzeciej instancji sądowej ( zob. wyrok TK z 30 maja 2007 r., sygn. SK 68/06, O TK Z U nr 6/A/2007, p oz. 53 oraz powołane tam wcześniejsze orzecznictwo, por. także wyrok TK z 10 grudnia 2019 r., sygn. SK 16/19, OTK ZU A/2019, poz. 71). Mają c powyższe na uwadze, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że skarga konstytu- cyjna sp ółki w zakresie, w jakim skarżąc a wnios ła o stwierdzenie, że art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. „uniemożliwia stronie me rytoryczne rozpoznanie sprawy i dochodzenie odpowiedniego od- szkodowa nia od Skarbu Państwa” , nie spełnia jednego z podstawowych wymagań określo- nych w art. 79 Konstytucji. W tej c zęści wątpliwości skarżące j są oczywiście bezzasadne. Skarżąc a wskazał a na naruszenie prawa, które nie jest o bjęte zakresem ochrony wynikają cej z a rt. 45 ust. 1 Konstytucji, w tym także – z art. 45 ust. 1 w związku z powołanym i przez skarżą c ą art. 77 ust. 1 oraz art. 176 ust. 1 Konstytucji. 3.1.2. Jeśli chodzi z kolei o ten aspekt n aruszenia, który skarżąca zdaje się wiązać z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji (ewentualnie także z art. 77 ust. 1 Konstytucji), gdy wskazuje na nie dookreśloność zw rotu zastosowanego w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., to za- sadniczo tak sformułowany zarzut, odczytany jako zarzut niezgodności z zasad ą sprawiedli- wości proceduralnej oraz zasad ą przyzwoitej legislacji, mógłby być przedmiotem rozpo znania merytorycznego w post ę p owaniu wszczętym na podstawie skargi konstytucyjnej , pod pew- nymi wszakże warunkami, o czym niżej. W swym dotychczasowym orzecznictwie Trybu nał Konstytucyjny zaznaczał, że usta- wodawca, realizując decyzję o ustanowieniu nadzwyczajnych środków zaskarżenia, n ie ma OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 8 pełnej swobody normowania reguł ich wnoszenia i rozpoznawania. Po pierwsze, określając zakres dopuszcza lności takich ś rodków, musi nal eżycie wyważyć konkurujące wartości kon- stytucyjne. Po drugie, same postępowania sądow e zainicjowane wniesieniem nadzwyczajnych środków zaskarżenia muszą spełniać wymagania wynikające z prawa do sądu. Na tle instytu- cji kasacji w postępowania ch karnych, Tryb unał stwierdził, że „[j]ak już wskazano, Konstytu- cja nie gwarantuje prawa do rozpoznan ia każdej spr awy w trzech inst ancjach. Jeżeli jednak ustawodawca kreuje instytucj ę kasacji, wówczas musi respektować zasady sprawiedliwości proceduralnej oraz zasady przyzwoi tej legislacji (…). We wszystkich wypadkach, w których ustawodawca uznał za uzasad nione ustanow ienie dostępu do kasacji, musi to być unormowa- ne w zgodzie z normami, zasadami i wartościami konstytucyjnymi (…). Konstytucyjn y stan- dard sprawiedliwej procedury sądowej stosuje się zatem nie tylko do postępowania w pierw- szej i drugiej instancj i. Wychodzić należy bowiem z założenia, że gwarancje proceduralne wyrażone w art. 45 i art. 2 Konstytucji odnoszą się także do postępowań n adzwyczajnych, takich jak postę powa nie kasacyjne czy postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowa- nia karnego zakoń czonego prawomocnym orzeczenie m sądowym” (wyrok z 16 stycznia 2006 r., sygn. SK 30/05, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 2 , zob. także w nowszym orz ecznictwie: wyrok z 18 listopada 2020 r., sygn. SK 5/20, OTK ZU A/2020, poz. 62). Jednakże, zważywszy treść zarzutu postawionego w skardze konstytucyjnej rozpo- znawanej w niniejszej sprawie, Trybuna ł Konstytucyjny musiał także przypomnieć swe wcze- śniejsze judykaty, w który ch wskazywał , że z jednej strony standard postępowania sprawie- dliwego i rzetelnego w istocie wyklucz a dowolność i arbitralność orzeczeń, lecz z drugiej strony – wynikający z art. 2 Konstytucji zakaz formułowania przepisów niejasnych i niep re- cyzyjnych nie wyklucza per se możliwości posługiwania się przez ustawodawcę pojęciami i zwrotami niedookreślonymi – pod warunkie m wszakże, że moż liwe jest ustalenie ich desy- gnatów. Z tego względu „(…) « w celu stwierdzenia niezgodności z Konstytucją nie w ystarcza tylko i wyłącznie abst rakc yjne stwierdzenie niejasności tekstu prawa, wynikającej z posłuże- nia się przez ustawodawcę wyrażeniem czy zwrote m niedookreślonym. Zwroty niedookreślo- ne są bowiem zawarte w klauzulach, których celem jest umożliwienie organom stosującym prawo – zwłaszcza są dom – uwzględnienie wielości okoliczności faktycznych » (wyrok o sygn. P 37/07, do tyczący dopuszczalności odmowy uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądo wych z uwagi na « oczywistą bezzasadność » dochodzonego roszczenia) ” – (zob. wyrok z 18 listopada 2020 r., sygn. SK 5/20). W wyroku z 16 stycznia 2006 r. (sygn. SK 30/05 ), dotyczącym oddalenia kasacji w postę powaniu karnym z powodu jej oczywistej bezzasadności, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że zakaz formułowani a przepisów nieja- snych i nieprecyzy jnych nie wyklucza konstytucyjności sytuacji, gdy to na orzekające sądy spada powinność doprecyzowania pojęć niedookreślonych przez ustawodawcę. Zaznaczył przy tym równocześnie, że użycie zwrotu nieostrego wymaga istnieni a szczególnych gwaran- cji procedural nych, zapewniających przejrzystość i ocenność praktyki wypełniania nieostrego zwrotu konkretną treścią przez organ, decydujący o tym wypełnieniu. W tym aspekcie Trybu- nał podkreślił szczególne znaczenie takich elementów ja k np. dostępność przeprowadzone go rozumowania dla zainteresowanych dzięki jawności postępowania lub ujawnianiu motywów rozstrzygn ięcia. Jak zauważył: „ Uzyskanie in formacji, danych umożliwiających ocenę, że praktyka w tym zakresie jest prawidłowa, jest możliwe zwłaszcza n a podstawie analizy orzecznictwa sądowego, które autorytatywnie usuwa istniejące obiektywnie wątpliwości co do tre ści zwrotu niedookreślonego. Nie ulega wątpliwości, że ustalanie treści zwrotu «oczy- wista bezzasadność » może być dokonane w sensowny sposób tylko na podstawie analizy uzasadnień orzeczeń sądu kasacyjnego przyjmującego in concreto istnienie oczywistej bezza- sadności (…)”. Sk arżąca w niniejs zej sprawie – kwestionując art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. – ogranicza się tymczasem jedynie do ws kazania, że prz epis ten jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 9 art. 2 Konstyt ucji tylko z tego powodu, że posłużono się w ni m zwrotem niedookr eślonym. Skarżąca ani nie wykazuje, że gwarancje proceduralne instytucji przedsądu nie zapewniają należytej przejrzystości d ecyzji procesowych o nieprzyjęciu skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu niespełnienia wymagania „oczywistej zasadności”, ani nie wykazuje, że praktyka stosowania tego przepisu przez Sąd Najwyższy prowadziła do takiego skutku. W tej płaszczyźnie koniec zne jest przypomnie nie, że w wyroku z 30 maja 2007 r. (sygn. SK 68/ 06), Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodnoś ci art. 398 9 § 2 zdanie drugie k.p .c. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji, który to przepis stanowił, że postanowienie Sądu Najwyższego o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kas acyjnej do rozpoznania nie wymaga pisemnego uzasadnienia. Trybuna ł wskazał wówcza s: „Wprowa- dzenie przedsądu kasacyjnego jest równoznaczne ze znacznym ograniczeniem dostępnośc i kasacji i uza leżnieniem jej m erytorycznego rozpoznania od spełnienia niedookreśl onych i ocennych przesłanek. Okoliczności stanowiące przesłanki, których wykazanie jest koniecz- ne, aby kasacja została przyjęta do rozpoznania, leżą w sferze polityki sądowej, znanej Sądo- wi Najwyższemu orz eka jącemu w sprawie przyjęcia kasacji do rozpoznania, nie należą nato- miast do sfery znanej stronie składającej skargę kasacyjną. Dla wykazania przesłanek, od których zależy przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, konieczn a jest zatem zn ajomość szerszej praktyki kasacyjnej, i to widzianej z perspektywy sądowej, tymczasem konstrukcja przedsądu wymaga ich wykazania przez stron ę wnoszącą skargę kasacyjną. Jak już wskazano, ocena, czy okoliczności te są spełnione, dokonywana je st jednoosobowo , bez możliwości wn iesienia zażalenia. Na kwestie te Trybunał Konstytucyjny zwrócił już uwagę w wyroku z 31 marca 2005 r., sygn. SK 26/02, z apadłym na gruncie stanu prawnego sprzed nowelizacji k.p.c. dokonanej ustawą z 22 grudnia 2004 r. o z mianie ustawy – Kodeks postępow ania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Trybunał podkreślił w szczególności, że wprowadzeni e dodatk owego szczebla wstępnego w postaci przedsądu spowodowało przekształcenie kasacji w środek w rzeczywistości udzielany arbitralnym po- stan owieniem, niepodlegającym zaskarżeniu. Wskazał ponadto, że krytyczna ocena przedsądu utrwaliła się pod wpływem pr aktyki u zasadniania odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania w formie schematycznego szablonu odtwarzającego treść art. 393 k.p.c., niwecząc możliwość wyrobienia sobie przez środowisko adwokac ko- radcowskie poglądu na temat wymogów sta- wiany ch przez Sąd Najwyższy w tym zakresie. Przesłanki uzasadniające przyjęcie kasacji do rozpoznania to zasadniczo zwroty niedookre ślone, które – po to, by nie kolid owały z art. 2 Konstytucji – muszą być doprecyzowane przez organy stosujące prawo. To zaś możli we jest wyłącznie przez uz asadnienia wydawanych orzeczeń”. Skutki przytoczonego wyroku Trybu- nału są znamienne przy analizie oto czenia normatywnego kwestionowanego art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. i podczas dokonywan ia oceny dopuszczalności posłużenia się w nim z wrotem niedookreśl onym, cz ego skarżąca , stawiając zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji, zdaje się w ogóle nie dostrze gać. Nie możn a p rzy tym tracić z pola widzenia, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego – po ogłoszeniu wyroku TK o sygn. SK 68/06 – znajdujemy liczne przykłady wypowiedzi, w których SN wyjaśnia pojęcie skargi „oczywiście uzasadnionej”. W wydanym w sprawie sk arżącej postan owieniu z 27 czerwca 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Najwyższy wskazał, że „wniosek o przyjęci e skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien obejmować przesłankę przewidzianą w art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., z uwzględnieniem obowiązku skarżąceg o do wyka- zania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa mater ialnego lub procesowego, polegają- cego na jego oczywist ości widocznej od razu, bez potrzeby wnikliwej analizy stanu faktycz- nego i uregulowań prawnych”. Jak się wydaje , skarżąca ma zastrzeżenia ni e tyle do prz yję te- go przez Sąd Najwyższy rezultatu interpretacyjnego kwestionowanego przez nią przepisu, ile raczej do dokonanej prz ez Sąd Najwyższy określonej kwalifikacji wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Nawet gdyby tak zrekonstr uować skargę konstytucyjną spół ki, to i tak Trybunał OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 10 musiałby uznać jej niedopuszczalność, gdyż co do zasady proces stosowania pr awa nie jest objęt y zakresem jego kognicji. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że nie jest upoważniony do kontroli prawidłowoś ci rozstrzygni ęć sądowych wydan ych w sprawie, na kanwie której skarżący wniósł skargę. Trybunał nie jest bowiem instancją odwoławczą od orzeczeń są dów ani nie sprawuje nadzoru judykacyjnego nad sądami, a skarga konstytucyjna nie jest kolejnym środkiem zaskarżenia ostate cznych rozstrzygn ięć sądowych. Jak już wcześniej zaznaczono, Tr ybunał nie ocenia sposobu i prawidłowości zastosowan ia prawa przez sąd y. Artykuł 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK nakłada na skarżącego nie tylko obowiązek wskazania, która konstytu cyjna wolność lub prawo skarżąc ego i w jaki sposób zostały naru- szone, lecz ta kże powinność uzasadnienia zarzutu niezgodności kwes tionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów i do- wodów na jego poparcie. Dokonana wyżej a naliza skargi konstytucyjnej spółki przy wiodła Trybunał do wniosku, że tych wymagań w skardze nie spełniono . Trybunał przypom n iał, że jest związany granicami wniosku, pytania prawnego lub skargi (art. 67 u.o.t.p.TK), co w kon- sekwencji uniemożliwia samodzielne określ anie przez Trybunał nie tylko p rzedmiotu kontro- li, lecz także sformułowanie zarzutu. Trybunał nie może zastępować skarżącego w obowiązku doboru właściwych wzorców kontroli konstytucyjności zaskarżonych przepisów i korygować a rgumentacji dotyczącej zarzutu nie zgodności zakwestionowanego przepisu z Konstytucją (zob. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28). 3.1.3. Na marginesie swych rozważań Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że skarga spółki nie jest pierwszą dotyczącą niekonstytucyjności art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. wniesioną w oparciu o istotnie podobne zarzut y. Trybunał wielokrotnie stwierdzał, że skargi tego rodza- ju nie spełniają wymagań dopuszczalności ich merytorycznego rozpozna nia (zob. postano- wienia z: 15 kwietnia 2009 r., sygn. Ts 185/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 26; 17 lutego 2010 r., sygn. Ts 185/08, OTK ZU nr 1/B/2010, poz. 27; 24 listopada 2009 r., sygn. Ts 85/09, OTK ZU nr 4/B/2010, poz. 283; 14 lipca 2010 r., sygn. Ts 85/09, OTK ZU nr 4/B/2010, poz. 284; 7 czerwca 2011 r., sygn. Ts 48/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 119; 11 stycznia 2012 r., sygn. Ts 48/11, OTK ZU nr 1/B/2012, poz. 120; 25 sierpnia 2011 r., sygn. Ts 62/11, OTK ZU nr 5/B/2012, poz. 431; 23 października 2012 r ., sygn. Ts 62/11, OTK ZU nr 5/B/201 2, poz. 432; 15 paź dziernika 2012 r., sygn. Ts 179/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 267; 12 czerwca 2013 r., sygn. Ts 179/12, OTK ZU nr 3/B/2013, poz. 268; 11 września 2013 r., sygn. Ts 83/13, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 606; 27 listopada 2013 r., sygn. Ts 83/13, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 607; 18 października 2013 r., sygn. Ts 134/12, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 582; 26 listopada 2013 r., sygn. Ts 134/12, OTK ZU nr 6/B/2013, poz. 583; 28 października 2015 r., sygn. Ts 214/15, OTK ZU B/2016, poz. 175; 3 marca 2016 r., sygn. Ts 214/15, OTK ZU B/2016, poz. 176; 27 kwietnia 2016 r., sygn. Ts 58/16, OTK ZU B/2016, poz. 381; 13 czerwca 2017 r., sygn. Ts 262/16, OTK ZU B/2018, poz. 59; 7 lutego 2018 r., sygn. Ts 262/16, OTK ZU B/2018, poz. 60). 3.1.4. W petitum skargi konst ytucyjnej spółki wśród wzorców kontroli wymieniono jeszcze odrębnie art. 176 ust. 1 Konstytucji, natomiast w uzas adnieniu spółka podniosła, że: „Postępowanie zainicjowane wniesieniem skargi kasacyjnej jest postępowaniem je dnoinstan- cyjnym, w sytuacji, gdy z uwagi na okolicz ność, że powinno być postępowaniem niezależ- nym od wcześniej prowadzonych postępowań na których j est oparte, narusza art. 176 ust. 1 Konstytucji”. W świetle ustaleń poczynionych wyżej w punkcie 3.1.1, Trybu nał uznał, że także to twierdze nie skarżącej jawi się jako oczywiście bezzasadne. Raz jeszcze podkreślić należy, że przepisy Kons tytucji nie gwaran tują „prawa do kasacji”, a zatem tym bardziej – prawa do dwuinstancyjnego postępowania kasac yjnego. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że w tym zakresie skarżąca nie spełniła również wymagań wynikających z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Wskazany przez skarżącą przepis procesowy dotyczy jednej z przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozp oznania, a nie OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 11 uk ształtowania postępowania kasac yjnego w aspekcie je go „instancyjności” lub „zaskarżalno- ści” wydawanych w jego toku rozstrzygnięć. Skarżąca nie podała żadnych argumentów lub dowodów na poparcie sformułowanego przez nią zarzutu niezgodności art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Jak wynika z jednolitego orzecznictwa Trybunału, uzasad- nienie zarzutu musi spełniać określone warunki, w t ym przede wszystkim precyzyjnie wska- zywać co najmniej jeden argument za naruszeniem określon ych wzorców kontroli. Nie reali- zują omawianego w ymagania uwagi nazby t ogólne, niejasne czy też czynione jedynie na marginesie in nych rozważań (zob . zamiast wielu, wyrok z 19 czerwca 2018 r., sygn. K 47/14, OTK ZU A/2018, poz. 40 oraz powołane tam wcześniejs ze orzecznictwo). 3.2. Prokurator Generalny w stanowisku przedstawionym w niniejszej sprawie wy- wiódł, że zaskarżony przez spółkę art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c. nie był podstawą prawną postano- wienia Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2018 r. Trybunał Konstytucyjny, przeanalizowa wszy skargę kasacyjną spółki or az wyd ane w jej sprawie orzeczenie Sądu Najwyższego, podzielił pow yższe stanowisko uczestnika postępowania. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie już wyjaśniał, że na gruncie art. 79 ust. 1 Kon- sty tucji „[d]o zasadniczych przesłanek dopuszczalności występowan ia ze skargą konstytucyj- ną należy uczynienie jej przedmiotem przepisów (ustawy lub innego aktu nor matywnego) wykazuj ących podwójną kwalifikację. Będąc podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wy- d anego w sprawie skarżącego przez sąd lub organ administracji p ublicz nej, muszą one pro- wadzić jednocześnie do naruszenia wskazywanych przez skarżącego konstytucy jnych wolno- ści lub praw” (postanowienie z 19 października 2004 r., sygn. SK 13/03, OTK ZU nr 9/A /2004, poz. 101). Skarżący powinien wykazać, że zaskarżone prz episy mają taką po- dwójną kwalifikację, a więc po pierwsze, że były podstawą prawną ostatecznego or zeczenia wydanego w jego sprawie, oraz po drugie, że to w treści normatywnej tych przepisó w tkwi bezpośrednia przyczyna naruszenia określonych w Konstytucji w olności i praw skarżącego. Skarżący może uczynić zatem przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego sprawie, które legły u podstaw ostatec znego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej . „Warunek ten spełniony jest wówczas, gdy kwestionowany w skar- dze akt normatywny determinuje w sensie normatywnym treść orzeczenia przyjętego za p od- stawę skargi w tym jego aspekcie, w którym skarżący upatruje naruszenia przysługujących mu praw lub wolnośc i o charakterze konstytucyjny m” (postanowienie pełnego składu TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 27/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 84). Innymi słowy, istnieć musi ścisły, merytoryczny związek między treścią normatywną zaskarżonej regulacji, treścią wy- danego na podstawie tej regulacji ostateczneg o rozstrzygnięcia organu władzy publicznej do- tykającego sfery wolności i praw konstytucyjnych skarżącego oraz podniesionym przez skar- żącego w skardze konstytucyjnej naruszeniem wolności lub praw konstytucyjnych (zob. np. p ostanowienie TK z 15 paździer nika 2019 r., sygn. SK 10/19, OTK ZU A/2019, poz. 54 oraz wcześniejsze orzecznictwo tam powołane). Jak dowodzi analiz a skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą, jej wniosek o przy- jęcie s kargi kasacyjnej do rozpoznania opart y był na przesłance z art. 39 8 9 § 1 pkt 3 k.p.c. Stosownie do art. 398 4 § 2 w związku z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu tego wniosku, że w sprawie za- chodzi nieważność postępowania. W związku z konstrukcją sk argi kasacyjnej spółki, Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 27 czerwca 2018 r. stwierdził: „Sąd Najwyższ y bada tylko wskazane w skardz e kasacyjnej okoliczności uzasadniające wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich u zasadnienie. (…) Zgodnie z art. 398 9 § 1 pkt 3 k.p.c. przyczyn ą wniosku o przyjęcie skargi kasac yjnej do rozpoznan ia jest nieważność postępowania, obejmująca podstawy wymienione w art. 379 k.p.c., występująca w postępo- waniu przed sądem drugiej instancj i. N iezależnie od możliwości powołania się skarżącego we OTK ZU A/2021 SK 87/20 poz. 11 12 wniosku na uchybienie procesowe, które wywo łało nieważność, Sąd Najwyższy bierze przy- czyny nieważności pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia, stosownie do art. 398 [13] § 1 k.p.c., przy czym chodz i również o postępowanie drugoinstancyjne. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania n ie może być oparty na zarzucie nieważności postępowania występującej przed sądem pierwszej instancji. Kontrola ważności (nieważności) postę powa- nia pierwszoinst ancyjnego ma jedynie charakter pośredni i jest możliwa jedynie w sytuacji, gdy skarżący powoła się, w ramach drugie j podstawy, na zarzut narusze nia przez sąd drugiej instancji art. 386 § 2 k.p.c.”. Trafnie zatem wskazał Prokurator Generalny, że to te ok oliczno- ści były „rzeczywistą” podstawą odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej spółki do rozpoznania. Cho ć Sąd Najwyższy w uzasadnieniu o dwołał się do art. 398 9 § 1 pkt 4 k.p.c., to przepis ten nie wyznaczył treści analizowanego roz strzygnięcia. 3.3 . W świet le powyższego – wobec niespełnienia konstytucyjnych i ustawowych przesłanek dopuszczalności skargi k onstytucyjnej, co p owodowało niedopuszczalność wyda- nia wyroku w niniejszej sprawie – Trybunał Konstytucyjny postanowił umorzyć postępowa- nie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. 4. Na marginesie Trybunał Konstytucyjny zauważył, że w wyroku z 20 l istopada 2019 r. (sygn. SK 6/18, OTK ZU A/2019, poz. 62) – po rozpoznaniu p ołączonych skarg kon- stytucyjnych [ … ] sp. z o.o. – orzekł o konstytucyjnośc i kilku kwestionowanych przez tę spół- kę przepisów k.p.c. Trybunał w niniejszej sprawie nadmienił o t ym fakcie ze względ u na podobieństwo niektórych okoliczności leżących w tle skargi rozpoznanej w niniejszym postę- powaniu oraz w sprawach rozpoznanych w wyroku o sygn. SK 6/18. Zważywszy powyższe okoliczności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sen- tencji.