Ts 1/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 października 2019 r. Pozycja 177 POSTANOWIENIE z dnia 11 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 1/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych – przewodnicząc y i sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski Michał Warciński , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na post anowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 14 listopada 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej I.D., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Kon stytucyjnego 21 grudnia 2017 r. (data nadania), I.D. (dalej: skarżąca) zakwestionował a zgodność art. 491 4 ust. 1 usta- wy z dnia 28 lutego 2003 r. – P rawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, ze zm., obec- nie: Dz. U. z 2019 r. poz. 498) z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 14 listopada 2018 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu. Stwierdził, ż e z e względu na sposób sformułowania uzasadnienia skargi nie było możliwe zrekonstruowanie konkr etnego, konstytucyjnego prawa podmioto- wego, które w sprawie miałoby zostać naruszone. Skarga nie spełniała zatem podstawowego wymogu wynikającego z art. 79 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopa- da 2016 r. o organizacji i trybie po stępowania przed Trybunałem Konstytuc yjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK). Na powyższe postanowienie skarżąca – w ustawowym terminie – złożyła zażalenie, w którym wniosła o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżając postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 14 listopada 2018 r. skarżą- ca zarzuciła , naruszenie: art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK przez „uznanie, że skarga konstytucyj- na nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie braków nie jest możliwe”; art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK przez uznanie, że ska rga nie zawiera ła wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącej i w jaki sposób zostało naruszone ; art. 79 ust. 1 Konstytucji przez „uznanie, iż zasada równości nie jest źródłem praw podmiotowych w postępow aniu skargowym i nie może być wzorcem kontroli” . OTK ZU B/2019 Ts 1/18 poz. 177 2 Jej zdaniem, oparcie skargi tylko i wyłącznie na zarzucie naruszenia zasady równości nie może z góry wykluczać jej merytorycznego rozpoznania, a sama ocena zasadności kryte- rium zróżnicowania osób fizycznych wykracza poza zakres wstępnej kontrol i skargi konsty- tucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 207 2, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK), skarżą cej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyj- nego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu n iejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c i art. 61 ust. 7 u.o.t.p.TK). Na tym etapie postępowania Trybunał bada przede wszystkim, czy w za- skarżonym postanowieniu prawidłowo ustalono istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie je s t prawidłowe, a zarzuty sfor- mułowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu. 3. W zażaleniu skarżąca twierdzi, że Trybunał niewłaściwie ocenił, iż skarga konsty- tucyjna n ie zawierała wskazania, „która konsty t ucyjna wolność lub prawo skarżącej i w jaki sposób zostało naruszone” oraz, że usunięcie tego braku nie jest możliwe . Dowodzi ponadto, że Trybunał niewłaściwie uznał, iż zasada równości nie jest źródłem praw podmiotowy ch i nie może być wzorcem kontroli. W jej opinii a rt. 32 ust. 1 Konstytucji może być samoist- nym wzorcem kontroli konstytucyjnej , gdyż prawem obywatela jest, „(…) aby wszelkie róż- nice (…) wynikały jedynie z merytorycznych przesłanek oraz były uwarunkowane koniecz- nymi potrzebami (…) , a tym samym możliwe jest potraktowanie zasady równości jako samo- istnej podstawy skargi konstytucyjnej” . 4. Trybunał , odnosząc się do zarzutów skarżącej , stwierdza, że zasada równości może być źródłem praw podmiotowych, tylko wtedy, gdy jest „współstosow an a” z innym przepi- sem. Oparcie skargi konstytucyjnej tylko i wyłącznie na zarzucie naruszenia zasady równości spowodowało, że nie ma możliwości zrekonstruowania konkretnego, konstytucyjnego prawa podmiotowego. W tej sytuacji wzorzec kontroli stanowi jedyn ie zasadę systemu prawa, a nie wolność lub praw o o charakterze konstytucyjnym. U zupełnienie tego braku jest natomiast niedopuszczalne, gdyż doprowadziłoby do rozszerzenia skargi konst ytucyjnej o kolejny wzo- rzec kontroli. Skarżąca w zażaleniu nie podnosi argumentu na związkowy charakter narusze- nia zasady równości. 5. Trybunał Konstytucyjny w niniejszym składzie uważa za trafne i podtrzymuje sta- nowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieni u, zgodnie z którym zasada równości nie jest samoistnym źródłem praw podmiotowych, których ochrony skarżąca mogłaby się domagać w trybie skargi konstytucyjnej, lecz wyznacza konstytucyjne standardy ich kształtowania. 5.1. Trybunał już wielokrotnie wypowia dał się o charakterze normy ustawy zasadni- czej wynikającej z treści art . 32 ust. 1, w tym – najpełniej – w postanowieniu z 24 październi- ka 2001 r. (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225) wydanym w pełnym składzie. S twierdził wówczas , m.in., że „(…) art. 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną, i dlatego winien być w pierwszej kolejności odnoszony do konkretnych przepisów OTK ZU B/2019 Ts 1/18 poz. 177 3 Konstytucji, nawet jeżeli konstytucyjna regulacja danego prawa jest niepełna i wymaga kon- kretyzacji ustawowej. W taki m zakresie wyznacza on także konstytucyjne prawo do równego traktowania. Mamy tu do czynienia z sytuacją »współstosowania« dwóch przepisów Konsty- tucji, a więc nie tylko z prawem do równego traktowania, ale ze skonkretyzowanym prawem do równej realizacji określonych wolności i praw konstytucyjnych. W skardze konstytucyjnej nal eży powołać oba przepisy Konstytucji, dopiero one wyznaczają bowiem konstytucyjny status jednostki, który przez regulację ustawową lub podustawową został naruszony. Nato- miast gdy chod zi o uprawnienia określone w innych niż Konstytucja aktach normatywnych – j eśli treść konkretnego prawa ustala się wyłącznie na ich podstawie – art. 32 Konstytucji stanowi zasadę systemu prawa, a nie wolność lub prawo o charakterze konstytucyjnym”. 5.2. Tr ybunał podtrzymuje pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu z 14 li- stop ada 2018 r., że nie wskazano żadnego prawa podmiotowego ani wolności o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których doszło do naruszenia zasady równości. Konieczność określenia , kt óre z konstytucyjnych praw lub wolności zostało naruszone i w jaki sposó b, wy- nika bezpośrednio z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. Dopiero spełnienie tej przesłanki umożli- wia weryfikację interesu prawnego skarżącego w domaganiu się od Trybunału Konstytucyj- n ego zbadania konstytucyjności określonej regulacji prawnej, której zasto sowanie doprowa- dziło do naruszenia tych praw lub wolności. 6. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze k onstytucyjnej dalszego biegu, dlatego – zgodnie z art. 61 ust. 8 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji.