Ts 107/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 lutego 2021 r. Pozycja 35 POSTANOWIENIE z dnia 3 grudnia 2020 r. Sygn. akt Ts 107/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Michał Warciński, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 17 października 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J. K. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E W skardze kons tytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 lipca 2019 r. (data nadania) J. K. (dalej: skarżący), wystąpił o stwierdzenie, że art. 62 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. ̶ Kodeks karny skarbowy (obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 19; dalej: k.k.s. ) w zakresie, w jakim dopuszcza odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe polegające na posługiwaniu się fakturą i rachunkiem wystawionymi nierze- telnie , jest niezgodny z art. 2, art. 22, art. 30, art. 31, art. 32, art. 42 oraz art. 45 ust. 1 Kon sty tucji Rz eczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 17 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skar- żącego 30 października 2019 r.) Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowan ia przed Try- bunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) odmówił nadania skardze dal- szego biegu. Uzasadniając swoje orzeczenie Trybunał wskazał skarżącemu, że nie powiązał on zarzutu naruszenia art. 2 oraz art. 32 Konstytucji z naruszeniem innych p rzepisów konstytucyjnych. W stosunku do zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Try- bunał wskazał, że użycie w art. 62 § 2 k.k.s. zwrotu niedookreślonego „faktura nierze- telna” nie skutkowało powstaniem rozbieżności w orzecznictwie. W dalszej części uza- sadnien ia Trybunał nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 22 Konstytucji, gdyż art. 62 § 2 k.k.s. nie zakazuje podejmowania i wykonywania określonej działalności gospodarczej. W zakresie zarzutu naruszenia art. 30, art. 31 oraz art. 45 ust. 1 Trybunał OTK ZU B/202 1 Ts 107/19 poz. 35 2 ocen ił, że skarżący przez wniesienie skargi konstytucyjnej zmierza do korygowania zaniedbań, do jakich doszło przed jej wniesieniem. Zdaniem Trybunału zaskarżony przepis nie mógł naruszyć art. 42 Konstytucji, ponieważ nie odnosi się on do pozycji i uprawnień o skarżonego w postępowaniu karnym. W zażaleniu złożonym 5 listopada 2019 r. (data nadania) skarżący podniósł, że wniesiona skarga konstytucyjna nie powinna być oceniona jako oczywiście bezzasadna. Uzasadniając powyższe wskazał na rozbieżności między orz eczeniami Trybunału przy- toczonymi w skardze a powołanymi w zaskarżonym postanowieniu. W ocenie skarżą- cego Trybunał błędnie uznał, że kwestionowany przepis nie narusza art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postanowieniu nie wyjaśniono również , dlaczego skarga została uznana za oczywiście bezzasadną. Niezależnie od powyższego skarżący stwierdził, że powiązał zarzut naruszenia art. 32 Konstytuc ji z inną normą konstytucyj- ną. Trybunał ‒ zdaniem skarżącego ̶ pominął ponadto jego twierdzenia odnosz ące się do problematyki bezprawności posługiwania się fakturą nierzetelną oraz prawa do uzy- skania zgodnego z prawdą materialną rozstrzygnięcia sądowego, co skutkowało naru- szeniem art. 42 Konstytucji. Skarżący zarzucił Trybunałowi niedokonanie wykładni art. 30, art. 31 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, a dokonana w zaskarżonym postanowieniu wykładnia art. 22 Konstytucji była jego zdaniem błędna, ponieważ w niniejszej sprawie występuje ograniczenie wolności działalności gospodarczej polegające na wadliwej kon strukcji art. 62 § 2 k.k.s. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) s karżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Try- bunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W ocenie Trybunału Konstytucyjn ego, zarzuty podniesione w zażaleniu nie po - dwa żają ustaleń dokonanych w za skarżonym postanowieniu, zaś sposób, forma i treść przedstawionych przez wnioskodawcę racji nie zasługuj ą na ich uwzględnienie. Zażale- nie nie wnosi do rozpatrywanej sprawy żadnych no wych merytorycznych argumentów, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami zawartymi w postanowieniu . Trybunał podkre- śla, że podstawą zażalenia powinien być zarzut skarżącego mający za przedmiot uchy- bienia, które jego zdaniem zaszły przy wydawaniu postanowieni a z 17 października 2019 r. Jednocześnie na wstępie warto podkreślić, że skarżący nie uzasadnił zarzutów, które w zażaleniu zostały oznaczone numerami 8 oraz 9. Ustosunkowując się do pierwszego zarzutu ocenić należy, że skarga została prawidłowo uznana za oczywiście bezzasadną. W dotychczasowym orzecznictwie Try- bunał Konstytucyjny wielokrotnie wypowiadał się na temat pojęcia oczywistej bezza- sadności zarzutów skargi. W postanowieniu z 12 lipca 2004 r. Trybunał wskazał, że stwierdzenie oczywistej bezzasadnoś ci może mieć miejsce, gdy sformułowane w skar- dze zarzuty wobec kwestionowanej regulacji „choćby w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniają negatywnej jej kwalifikacji konstytucyjnej” (sygn. Ts 32/03, OTK ZU nr 3/B/2004, poz. 174). Z kolei w postanowieniu z 26 listopada 2007 r. stwierdził , że : „z oczywistą bezzasadnością mamy (…) do czynienia w sytuacji, w której podstawa skargi konstytucyjnej jest co prawda wskazana przez skarżącego poprawnie, a więc wy- OTK ZU B/202 1 Ts 107/19 poz. 35 3 raża prawa i wolności, do których skarżący odwołuje s ię w swych zarzutach, jednak wyjaśnienie sposobu naruszenia owych praw i wolności w żadnym stopniu nie upraw- dopodobnia zarzutu niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów. Jest to więc sytuacja, w której podnoszone zarzuty w sposób oczywisty nie znajdują uzasadnienia i w zakresie wskazanych praw i wolności są oczywiście pozbawione podstaw” (sygn. Ts 211/06, OTK ZU nr 5/B/2007, poz. 219). W postanowieniu z 15 maja 2013 r. Trybunał zazna- czył również, że „oczywista bezzasadność skargi może (…) występować między innymi wtedy, gdy z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wyraźnie wynika, że sformułowane w skardze zarz uty nie mają podstaw” (sygn. Ts 189/12, OTK ZU nr 3/B/2013, po z. 272). Trybunał orzekający w niniej szym składzie stwierdza, że w postanowieniu wykazano nieadekwatność powołanych wzorców kontroli , a omawiając każdy z nich odwołano się do dotychczasowego orzecznictwa Trybunału. Podkreślić przy tym należy, że uwzględniono między innymi poglądy prawne Trybu nału wyr ażone w orzeczeniach wydanych w pełnym składzie, t j. w wyroku z 31 marca 2005 r. (sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29) oraz w postanowieniu z 24 października 2001 r. (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). P oglądami tymi ‒ wyrażonymi w powyższych orzeczeniach ̶ związane są pozostałe składy orzekające, a odstąpić od nich może – w myśl art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e u.o.t.p. TK – wyłącznie Trybunał orzekają- cy w pełnym składzie. W rezultacie nie naruszono art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Jednocześnie Trybunał nie podziela stanowiska skarżącego, zgodnie z którym skarga nie powinna zostać oceniona jako oczywiście bezzasadna, ponieważ między orzeczeniami Trybu nału przytoczonymi w skardze, a powołanymi w zaskarżonym po- stanowieniu , występują rozbieżności. Podkreślić należy, że skarżący nie sprecyzował, które orzeczenia Trybunału są ze sobą sprzeczne. Wyjaśnić więc należy , że chcąc sku- tecznie podważyć stanowisko wyrażone w postanowieniu z 17 października 2019 r. skarżący powinien w ramach każde go wzorca kontroli wskazać orzeczenia, w których zajęto odmienne stanowisko w st osunku do orzeczeń powołanych w postanowieniu. Dopiero tak sformułowany zarzut mógłby skutkować uwzględnieniem zażalenia. Trybunał stwierdza, że orzeczenia powołane w postanow ieniu oraz w skardze nie są ze sobą sprzeczne, ponieważ odnoszą się do różnych zagadnień konstytucyjnych. Na uwzględnienie nie zasługiwał również drugi zarzut. Skarżący błędnie uważa, że posłużenie się przez ustawodawcę zwrotem niedookreślonym w przepisie prawa na- rusza art. 2 Konstytucji i wywodzoną z niego zasadę określoności przepisów pr awa. Trybunał w wyroku z 31 marca 2005 r. wyjaśnił, że „niedostateczna precyzja i brak dookreśloności przepisu może tylko wtedy być podstawą zarzutu braku zgodności z art. 2 Konstytucji, gdy dany zwrot nie daje możliwości (…) ustalenia jego znaczenia” (sygn. SK 26/02 , OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29). Jednocześnie f ormułując zarzut naru- szenia art. 2 Konstytucji skarżący pominął stanowisko Trybunału, zgodnie z którym wyżej wymi eniony artykuł ‒ co do zasady ‒ nie może stanowić samoistnego wzorca kontroli i należy go powiązać z naruszeniem innych wolności lub praw konstytucyjnych (zob. postanowienie TK z 8 kwietnia 2014 r., sygn. SK 15/11, OTK ZU nr 4/A/2014, poz. 47). Trybunał ni e podziela również zarzutu dotyczącego niewskazania przyczyn uznania skargi za oczywiście bezzasadną. W postanowieniu z 17 października 2019 r. odmówiono na dania skardze dalszego biegu ze względu na nieadekwatność wzorców kontrolnych. W konsekwencji skarg a konstytucyjna nie uprawdopodobniała tezy o nie- konstytucyjności art. 62 § 2 k.k.s. Podkreślić należy, że w treści postanowienia odnie- siono się do wszystkich powołanych wzorców kontroli i wykazano ich nieadekwatność. Trybunał nie mógł uwzględnić zarzutu n aruszenia art. 32 Konstytucji, ponieważ skarżący, wbrew swoim twierdzeniom, we wniesionej skardze nie powiązał zarzutu OTK ZU B/202 1 Ts 107/19 poz. 35 4 naruszenia wy żej wymienionego artykułu z innym przepisem konstytucyjn ym . Poprze- stał jedynie na twierdzeniach, że zaskarżony przepis zrówn uje sytuację prawną wystaw- ców nierzetelnych faktur oraz podmiotów, które nimi się posługują . Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 42 Konstytucji. S karżący nie podważył przede wszystkim stanowiska Trybunału, zgodnie z którym art. 62 § 2 k.k.s. ni e wpływa na pozycj ę i uprawnienia oskarżonego w postępowaniu karnym. Jednocze- śnie Trybunał nie pominął wywodów skarżącego odnoszących się do zagadnienia bez- prawności posługiwania się nierzetelną fakturą oraz do prawa do uzyskania zgodnego z prawdą material ną rozstrzygnięcia sądowego . Wskazać trzeba, że ich istota sprowa- dzała się do twierdzenia, iż skarżący poniósł odpowiedzialność karną za czyn, na który nie miał wpływu. Do powyższego Trybunał ustosunkował się w postanowieniu z 17 paź dziernika 2019 r. anali zując zarzuty naruszenia art. 30, art. 31 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut niedokonania wykładni art. 30, art. 31 oraz art. 45 ust. 1 Ko nstytucji. W postanowieniu z 17 października 2019 r. Try- bunał odniósł się d o istoty twierdzeń skarżącego o poniesieniu odpowiedzialności za zdarzenie, na które nie miał on wpływu. Trybunał , opierając się na ustaleniach sądów powszechnych stwierdził, że skarżący mógł zweryfikować uczciwość swo ich kontra- hentów. Uznając, że w powyżs zym zakresie skarga konstytucyjna służyła korygowaniu zaniedbań, do jakich doszło przed jej wniesieniem, zbędnym było dokonanie wykładni art. 30, art. 31 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 22 Konstytucji, gd yż ma on cha- rakter polemiki z e stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący uważa, że każda regulacja prawna oddziałująca na prowadzenie działalności gospodar- czej może stanowić ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Pozostaje to w sprzeczności z orzecznictwem Trybunału, który wyjaśnił, że właściwe ograniczenia wolności prowadzenia działalności gospodarczej to takie regulacje prawne, które for- mułują bezwzględne lub względne zakazy podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej (zob. wyrok TK z 19 stycznia 2010 r., sygn. SK 35/08, OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 138). Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.