Ts 11/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 maja 2021 r. Pozycja 85 POSTANOWIENIE z dnia 15 kwietnia 20 21 r. Sygn. akt Ts 11/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Parafii R zymskokatolickiej [ … ] w S . w sprawie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z ar t. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 , ze zm.) w zakresie, w jakim: – „u możliwiają nabycie przez zasiedzenie służebności przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieru - chomości [Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 6 4, ze zm.], art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu n ieru - cho mości (Dz. U. z 1991 r. N r 30, poz. 127, ze zm.), art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz . U. z 2020 r. p oz. 1990 , ze zm.)”; – „umożliwiają doliczenie posiadania przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonywanego przed dniem 3 sierpnia 2008 r., do okresu korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia w sposób odpowiadający sł uż ebności przesyłu po dniu 3 sierpnia 2008 r., potrzebnego do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie z pominięciem zawie - szenia biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości skarżącego, któremu przy znano nieruchomość zamienną w zamian za b ezprawnie wywłaszczoną w czasie PRL własność nieruchomości, której zwrot nie był możliwy – po przemianach ustrojowych Państwa Polskiego po 1989 r., zgodn ie z ustawą z 17 maja 1989 r. o stosunku Pań stwa do Kościoła Kato li - ckiego w Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.) a który to właściciel został pozbawiony możliwości dochodzenia zwrotu własności swojej nieruchomości z uwagi na obowiązujące przepisy prawne w PRL oraz uwarunkowania polityczne, co skutkowało zawieszeniem biegu zasiedz en ia służebności gruntowych a następnie służebności przesyłu do czasu przyznania własności nieruchomości zamiennej zamiast nieruchomości wywłaszczonej w postępowaniu regulacyjnym w stanie wolnym od obciążeń przez Komisję Majątkową”; – „naruszono prawo ska rż ąc ej do rzetelnego procesu – art. 45 Konstytucji – p oprzez narażenie skarżących na nieuzasa dnione koszty opinii biegłego OTK ZU B/202 1 Ts 11/21 poz. 85 2 są dow ego, która nie została przez S ąd wykorzystana do orzekania z uwagi na rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej oceny zarzutu posta wi onego przez przeciwnika procesowego dotyczącego zasiedzenia służebności przesyłu” , z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, ar t. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2021 r. (data nadania) , Parafia R zymskokatolicka [ … ] w S . (d alej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnik a z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . Skarżąca jest właścicielem sześciu działek o numerach: 8, 5 6/2, 56/9, 111/5, 209/1 i 213/1 , położonych w S . D ziałki zostały przyznane skarżącej na mocy ugody zawartej z uczestnikami postępowania regulacyjnego p rzed Komisją Majątkową, która 4 czerwca 1993 r. wydała w tej kwestii orzeczenie (nr [ … ] ). Na działk ach o numerach 56/2, 56/9 oraz 111/5 przebie ga napowietrzna linia elektroenergetyczna niskiego napięcia 0,4 kV NN, przy czym na działce nr 56/2 znajdują się dwa słupy rozkraczne ( 105 i 205 ) , trójnóg ( 104/204 ) oraz słup przelotowy ( 206 ), na działce nr 56/9 znajduje się jeden słup ro zkraczny ( 207 ) i t rzy słupy przelotowe ( 208, 209 i 211 ) , a na działce nr 111/5 posadowiony jest jeden słu p rozkraczny ( 208 obecnie 106 z szafki kablowej ze Słońska). Linia ta została pobudowana w 1981 r. Natomiast p rzez działki o numerach 8, 209/1 oraz 213 /1 przebiega napow ietrzna linia elektroenergetyczna średniego napięcia 15 kV SN GPZ G . oraz posadowione są słup y . Przedmiotowa linia została pobudowana w 1969 r. oraz poddana k apitalnemu re montowi w 1973 r. Od 1981 r. dla linii niskiego na pięcia 0,4 kV NN o raz od 1973 r. dla linii średniego napięcia 15 kV SN nie były przeprowadzan e żadne większe modernizacje, w sz cz e gólno ś ci nie miały miejsca zmiany ich przebiegu. Od momentu wybudowania oraz podłączenia linie są cały czas eksploatowane. Wła ścicielem linii na powietrznych oraz posadowionych na działkach skarżącej urządzeń jest ENEA Operator Sp. z o.o. z s iedzibą w P . (dalej: przedsiębiorstwo energetyczne). Pismami z 6 listopada 2015 r. i 7 stycznia 2016 r. skarżąca wezwała przedsiębiorst wo energetyczne do zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem i o wypłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Uzy skała jednak odpowiedź odmowną. W związku z tym skarżąca wystąpiła do Są du Rejonowego w P . IX Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) z pozwem o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z wyżej wymienionych n ieruchomości . W yrokiem z 21 lutego 201 9 r. (sygn. akt [ … ] ) S ąd Rejonowy oddalił pozew skarżącej. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelację, którą Sąd Okręgowy w P . Wydział XV Cywiln y Odwoławczy oddalił wyrokiem z 11 sierpnia 2020 r. (sygn. akt [ … ] ). Orzeczenie to, doręczone skarżącej 8 paź - dziernika 2020 r., wskazane zostało jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem skarżącej wykła dnia kwestionowanych przepisów, przyjęta w dotychczas - sowym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz części sądów powszechnych, zgodnie z którą „możliwe jest zasiedzenie przez przeds iębiorstwo energetyczne służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu bądź służebności przesył u w dobrej wierze (mimo, że OTK ZU B/202 1 Ts 11/21 poz. 85 3 została wprowadzon a do systemu prawnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. przez u stawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 116, poz. 731) i doliczenie okresu posiadania służebności gruntowej o treści odpowia - dającej służebności przesyłu do okresu posiadania służebności przesył u oraz pominięcie zawieszenia ewentualn ego okresu zasiedzenia służebności gruntowej i przes yłu w czasie gdy właściciel nie mógł dysponować własnośc ią nieruchomości do czasu przyznania nieru - chomości zamiennej w zamian za nieruchomość bezprawnie wywłaszczoną w okresie PRL, której zwrot nie był mo żliwy – w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową przeprowadzony m zgodnie z przepisami ustawy z 17 maj a 1989 r. o stosunku Państwa do Ko ścioła Katolickiego w Rzeczypos politej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.)” (s. 3 skargi) , narusza k onstytucyjne prawo własności, zasady proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Skarżąca wskazała ponadto (s. 2 ) na naruszenie: art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 w związku z art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U . z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sier pnia 1997 r. o gospodarce nieruc ho mościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 1990 , ze zm.) w związku z art. 61 i art. 63 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 u st. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje . Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i try bie postępo- wania przed Trybunałem Konst ytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego ro zstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar - dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o .t.p.TK. W ocenie Trybunału skarga kons tytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznego rozpoznania, ponieważ: 1) skargę sporządził radca prawny, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do sporządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącej w po stę powaniu przed Trybunałem; 2) skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okręgowego w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy z 11 sierpnia 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) nie przysł uguje żaden zwykły środek zaskarżenia; 3) dochowany został przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 8 paź dziernika 2020 r., a skarga konstytucyj na została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 8 stycznia 2021 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Skarżąca wskazała, jakie konstytucyj ne prawa oraz w jaki sposób zostały – j ej zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), a także uzasadniła sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). OTK ZU B/202 1 Ts 11/21 poz. 85 4 W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą z arzuty nie są oczywiście bezzasadne (ar t. 61 ust. 4 pkt. 3 u.o.t.p.TK), Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej da lszy bieg.