Ts 112/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 listopada 2021 r. Pozycja 162 POSTANOWIENIE z dnia 20 października 2021 r. Sygn. akt Ts 112/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki – przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Julia Przyłębska , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalen ia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 23 marca 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej syndy- ka masy upadłości [ … ] Sp. z o.o. w upadłości z sied zibą w P. , p o s t a n a w i a: nie uwzględni ć zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 sierpnia 2020 r. (data nadania) syndyk masy upadłości [ … ] Sp. z o.o. w u padłości z siedzibą w P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że art. 134 ust. 1a zdanie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U . z 2020 r. poz. 1228, ze zm. ; dalej: prawo upadłościowe ) , „rozumiany jako nieprzyznający syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane na podstawie art. 134 ust. 1a zd[anie] [pierwsze], w sytuacji, gdy postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka”, jest niezgod ny z art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji. 2. Zdaniem skarżącego zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis, przez to, że nie przyznaje syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydanego na skutek rozpoznania wniosk u syndyka, narusza jego prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji). Skarżący dowodzi, że syndyk, „mimo statusu org anu postępowania, jest swoistym depozy ta - riu szem interesu wierzycieli upadłego”. W zw iązku z tym, jak podkreślił, „skarga konsty tu - cyj na została wniesiona przez syndyka w ystępującego jako depozytariusz interesu wierzy - cieli, którzy to wierzyciele w toku postę powania upadłościowego tracą uprawnienia do samodzielnego dochodzenia roszczeń z tyt ułu bezskuteczności czynności prawnych upa - OTK ZU B/202 1 Ts 112/20 poz. 162 2 dłego”. Dlatego, jak zaznaczył, „naruszeni e konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępowania, należy w niniejszej sprawie o dnosić do sfery konstytucyjnych praw i wolności wierzycieli upadłego, a nie syndyka jako takiego”. 3. Postanowieniem z 23 marca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 30 marca 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówi ł nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu , stwierdziwszy, że nie spełnia ona przesłanek określonych w art. 79 u st. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393). Try- bunał zwrócił uwagę, że zakres podmiotowy art. 78 Konsty tucji obejmuje jedynie strony (uczestników) post ę powania, a więc podmioty, których praw lub obowiązków dotyczy roz- strzygni ę cie wydane w pier wszej instancji, nawet jeżeli prawo nie przewiduje udziału tych podmiotów w postępowaniu prowadzącym do wydania dane go rozstrzygnięcia (wyrok TK z 14 marca 2006 r., s ygn. SK 4/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 29 ). Syndyk nie jest uczestni- kiem , lecz organem postępowania, dlatego nie posiada przymiotu strony. W związku z tym wskazany przez niego art. 78 Konstytucji nie jest adekwatnym wzorcem kontro li dla zakwe- stionowanego w skardze przepisu. Zdaniem Trybunału przekazania skargi do merytorycznej oceny nie uzasadnia ł także argument, jakoby naruszenie art. 78 Konstytucji należało odnosić do sfery konstytucyjnych praw i wolności wierzycieli upadłego, a nie syndyka. Powyższe stwierdzenie Trybunał uznał za sprzeczne z art. 79 ust. 1 Konstytucji, któr y stanowi, że upra - wnionym do wystąpienia ze skargą jest „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zo- stały naruszone”. 4. W zażaleniu złożonym 2 kwietnia 2021 r. (data nadania) ska rżący zarzucił, że Try- bunał , odmawiając przyjęcia skargi konstytucyjne j do rozpoznania , naruszył art. 79 ust. 1 Konstytucji . Według skarżącego Trybunał błędnie przyjął, że przepis ten nie legitymuje syn- dyka, jako organu postepowania, do wystąpienia ze skargą konstytucyjną w sprawie stwier- dzenia niezgodności z Konstytucją art. 134 ust. 1a zdanie drugie prawa upadłościowego. Skarżący z wrócił uwagę, że w sprawach dotyczących sankcji bezskutecz ności czyn ności prawnych upadłego jest on depozytariuszem interesów wierzycieli upadłego, którzy z mocy ustawy pozbawieni są możliwości samodzielnego dochodzenia roszczeń związanych z tą sankcją. Ta czynność został a powierzona wyłącznie syndykowi. W tym st anie rzecz y należy przyjąć, że syndyk działający w interesie ogółu wierzycieli jest stroną post ę powania. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Tr ybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędzió w, rozpatr uje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga konstytucyjna, a w konsekwencji zażale- nie na postanowienie o odmowie przyjęcia jej do rozpoznania są o czywiście bezzasadne. Nawiązując do zarzutu skarżącego o rzekomej nieprawidłowości („absurdalności”) wykładni zaprezentowanej przez Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu (uzasadnienie zażalenia, s. 5), należy skonstatować, że to argumentacja skarżącego zawiera poważne braki, w szczególności natury racjonalnej i merytorycznej. Zatroskany o interes prawny wierzycieli upadłeg o syndyk (profesjonalny prawnik), czemu daje nieustannie dowód w uzasadnieniu zażalenia, zdaje sobie sprawę z tego, że wie rzycielom wprost przysługuje OTK ZU B/202 1 Ts 112/20 poz. 162 3 środek zaskarżenia w postaci zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza (art. 134 ust. 1a zdanie drugi e ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1228, ze zm.). Dogłębnie i nie pozostawi ając w tej kwestii żadnych wątpliwości wyłoży- ły tę kwestię w przedmiotowej sprawie sądy obydwu instancji. Konstytucyjne prawo do za- ska rżenia (art. 78 Konstytucji) zostało zatem w sferze ustawodawstwa zwykłego w oczywisty sposób zrealizowane. Zważywszy na t o, żądanie uznania przedmiotu kontroli za niezgodny z art. 78 Konstytucji, jeżeli rozumiany jest w ten sposób że nie przyznaje środka zaskarżenia syndykowi – „swoistemu depozytariuszowi interesów wierzycieli upadłego”, trzeba ocenić jako co najmniej niepor ozumienie. Przyjmując do merytorycznego rozpoznania niniejszą skargę Trybunał Konstytucyjny musiałby bowiem uznać, że konstytucyjne pr awo do zaskar- żenia obejmuje, obok bezpośrednio przysługującego jednostce prawa do zaskarżenia, zreali- zowanego już w ustawi e, także prawo do zaskarżenia przez „swoistego depozytariusza intere- sów wierzycieli upadłego”. Trybunał Konstytucyjny stwierdzając oc zywistą bezzasadność skargi konstytucyjnej, nie odnosi się już do zarzutów formułowanych w zażaleniu jako zarzutów bezprze dmioto- wych. Z tych względów należało postanowić jak w sentencji (art. 6 1 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK w związku z art. 61 ust. 8 u.o.t.p.T K ).