Ts 120/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 czerwca 2019 r. Pozycja 133 POSTANOWIENIE z dnia 21 lutego 2019 r. Sygn. akt Ts 120/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący i sprawozdawca Stanisław Rymar Andrzej Zielonacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunał u Konstytu- cyjnego z 9 maja 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej W.K., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W.K. (dalej: skarżący) wystąpił 29 maja 2017 r. (data nadania) do Trybunału Konst y- tucyjnego ze skar gą konstytucyjn ą , kwestionując zgodność art. 53 ust. 2, art. 55 ust. 3, art. 56 ust. 3, art. 62 ust. 2 i 3, oraz art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1030, ze zm.; dalej: u.p.n.) z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 2 oraz art. 40 Konstytucji. Na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), z arządzeniem Sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2017 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi przez: wskazanie ostatecznego orzecze- nia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji wydanego w jego sprawie; wskazanie naruszo- nych wolności lub praw z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 40 Konstytucji; wyjaśnienie sposo- bu nar uszenia tych wolności lub praw oraz nadesłanie pełnomocnictwa szczególnego udzielo- nego w związku z wniesioną skargą . S karżąc y odniósł się do powyższego zarzą dzenia pismem z 29 czerwca 2017 r. (data nadania). P ostanowieniem z 9 maja 2018 r. Trybunał Konstytucyjny na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK odm ówił nadania analizowanej skardze dalszego biegu z uwagi na nieusu- nięcie braków skargi w terminie. Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżący wystąpił 21 maja 2018 r. (data nada- nia) do Trybunału z zażalenie m na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu. Kwestionując postanowienie w całości, wniósł o jego uchylenie oraz podtrzymał skargę , wnosząc o skierowanie jej do rozpoznania merytorycznego. OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 133 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Przysługujące skarżącemu zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu wpłynęło do Trybunału w terminie wskazanym w art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK. W myśl art. 37 ust. 1 p kt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 6 u.o.t.p. TK, zażalenie podlega rozpoznaniu przez Trybunał w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrzenie zażalenia ma na celu ustalenie, czy na etapie rozpoznania wstępnego Trybunał prawidłowo zidentyfikował przesłank i odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego bie- gu. 2. Trybunał ustalił, że zaskarżone postanowienie Trybunału z 9 maja 2018 r. jest pra- widłow e, zaś zarzuty podniesione w zaż aleniu skarżącego nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu wniesionej przez niego skardze konstytucyjnej. 3. Trybunał przeprowadza wstępne rozpoznanie skargi konstytucyjnej pod kątem speł- nienia kryteriów jej skutecznego wniesienia , które wynika ją z przepisów Konstytucji oraz u.o.t.p. TK i które warunkują skierowanie skargi do rozpoznania merytorycznego. W myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK do kryteriów tych zalicza się dochowanie trzymiesięcznego terminu wniesienia skar gi, który zaczyna bieg od daty doręczenia osta tecznego rozstrzygnięcia wyda- nego w sprawie skarżącego, na tle której wywodzona jest skarga konstytucyjna. Zasadniczej wagi na tym etapie nabiera zatem zidentyfikowanie wydanego wobec skarżącego ostateczne- go orzeczenia o jego prawach lub w olnościach konstytucyjnych oraz udokumentowanie daty doręczenia tego orzeczenia. Jak ustalił Trybun ał na etapie rozpoznania wstępnego , analizowana skarga poprzedzo- na była wydaniem wobec skarżącego wyroku Sądu Rejonowego w K., Wydział Karny z 4 grudnia 2015 r. (sygn. akt […] ) w I instancji oraz wyroku Sądu Okręgowego w K., Wy- dział K arny Odwoławczy z 10 sierpnia 2016 r. (sygn. akt […]; dalej: wyrok Sądu Okręgowe- go) w II instancji. Trybunał ustalił jednocześnie, że uprawomocnienie wyroku Sądu Okręgo- wego wyczerpało dwuinstan cyjny tok postępowania sądowego w sprawie skarżącego , a zara- zem zakończyło przysługującą mu drogę odwoławczą . Ostatecznym r ozstrzygnięciem, od którego nie przysługiwały skarżącemu zwykłe środki odwoławcze i które ostatecznie ukształ- tow ało jego sytuację prawną w zakresie wskazanego przedmiotu kontroli wskazanego w skardze, pozostaje zatem prawomocny wyrok sądu II instancji , tj. wyrok Sądu Okręgowe- go. O koliczność ta doprowadzi ła Trybunał do trafnego ustalenia przy wstępnym rozpoznaniu skargi , że początek biegu trzymiesięcznego terminu jej wniesienia wyznaczy ła data doręcze- nia prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, tj. 5 września 2016 r. (data prezentaty Kance- larii Adwokackiej) . Nie może jednocześnie ulegać wątpliwości, że termin wniesienia s kargi upłynął w tych warunkach 5 grudnia 2016 r. Analizowana skarga konstytucyjna została tym- czasem wniesiona do Trybunału 29 maja 2017 r. , a więc z przekroczeniem trzymiesięcznego terminu wskazanego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 4. Trybunał oceni a jako b łędne przekonanie skarżącego, że w jego sprawie ostatecz- nym rozstrzygnięciem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK jest wymienione w skardze postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lutego 2017 r. (sygn. akt […] ) o oddal eniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Jak bowiem celnie wskazał Trybunał w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu, skarżący przed wnie- sieniem skargi jest zobowiązany do wyczerpania zwykłych środków zaskarżenia w ramach przysługującej mu drogi prawnej (zob. postanowienie TK z 8 lipca 2015 r., sygn. Ts 88/14, OTK ZU nr 5/B/2015, poz. 457). Należy zwrócić uwagę, że ani Konstytucja, ani u.o.t.p. TK nie uzależniają skutecznego wniesienia skargi konstytucyjnej od uprzedniego uruchomienia OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 133 3 środków prawnych o charakterze nadzwyczajnym, do których niewątpliwie zalicza się kasacja (zob. postanowienie TK z 19 kwietnia 2016 r., sygn. Ts 246/15, OTK ZU nr B/2016, poz. 348). 5. Trybunał przypomina , że w zakresie art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK nie miesz czą się insty- tucje, które mogą zostać ewentualnie wykorzystane przez skarżącego w celu doprowadzenia do uchylenia prawomocnego orzeczenia wydanego w jego sprawie, o ile dojdzie do ziszczenia przesłanek uzasadniających uruchomienie nadzwyczajnych środków zaskarżenia (zob. np.: postanowien ie TK z 17 października 2017 r. sygn. Ts 41/17, OTK ZU nr B/2017, poz. 208). Ponadto, j ak orzekł Trybunał w postanowieniu z 6 listopada 2002 r. (sygn. SK 4/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 85), „[w]yczerpanie (…) drogi prawnej winno być rozumiane jako ko- nieczność wykorzystania tych środków prawnych, które prowadzą do wydania w sprawie prawomocnego wyroku sądowego, nie zaś kolejnych rozstrzygnięć dotyczących prób uru- chamiania nadzwyczajnych środków proceduralnych, takich jak wzn owienie postępowania czy rewizja nadzwyczajna. W przeciwnym razie istniałaby każdorazowa możliwość przywró- cenia terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej w sprawie dawno zakończonej ostatecz- nym rozstrzygnięciem poprzez użycie, czy próbę użycia, takich nadzwyczajnych środków do wzruszenia prawomocnych i ostatecznych rozstrzygnięć. Dopuszczenie takiej możliwości stanowiłoby obejście normy wprowadzającej trzymiesięczny zawity termin do wniesienia skargi konstytucyjnej (…), co należy uznać za niedopuszczalne” . Tr ybunał zwraca uwagę, że powyższe stanowisko, choć sformułowane pod rządami ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.), zachowuje swoją aktualność także w obowiązującym stanie prawnym , ukształt owanym przepisami Konstytucji i u.o.t.p. TK. 6. Choć postanowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu opierało się na poprawnie zidentyfikowanych, samoistnych podstawach z art. 61 ust. 4 w zw iązku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, czyli nieprawidłowym wskazaniu ostatecznego rozstrzygnięcia i w konsekwencji niedochowaniu terminu wniesienia skargi , Trybunał odniósł się w nim tak- że do kwestii zakresu zaskarżenia , tj. przepisów, których zgodność z Konstytucją została za- kwestionowana w analizowanej skardze. Trybunał poprawnie ustalił w rozpoznaniu wstęp- nym, że spośród zaskarżonych przepisów jedynie art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1030, ze zm.; dalej: u.p.n.) stanowi ł podstawę ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Jedynie więc w tym zakresie s pełniona była konstytucyjna przesłank a skutecznego inicjowania kon- troli konstytucyjności prawa w trybie skargi konstytucyjnej, dopuszczalnej tylko względem p rzepisów, któ re stanowił y podstawę ostatecznego rozstrzygnię cia w sprawie skarżącego . W reakcji na powyższe ustalenie Trybunału , wskazane w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu, s karżący poinformował w zażaleniu na to postanowienie, że wobec tego „og ranicza s kargę do art. 62 ust. 2 u.p.n. – tak aby udzielone pełnomocnictwo pozwalało na jej rozpoznanie”. Trybunał zwraca tymczasem uwagę, że błędne jest przekona- nie skarżącego o dopuszczalności modyfikowania zakresu zaskarżenia wniesionej skargi za pomocą z ażaleni a na odmowę nadania jej dalszego biegu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że środek odwoławczy , jakim jest zażalenie, przysługujące na mocy art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK, daje skarżącemu możliwość odniesienia się do ustaleń Trybunału w zakresie identyfikacji podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze rozpoznawanej w kształcie , w jakim została ona wniesiona. Art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK nie uprawnia skarżącego do zmiany zakresu zaskar- żenia w zależności od ustaleń Trybunału wskazanych w postanowieniu o odmowie nadania skardze dalszego biegu. W wyniku rozpoznania wstępn ego skargi Trybunał wydaje bowiem rozstrzygnięcie, oparte na przesłankach określonych w Konstytucji i u.o.t.p. TK , nie zaś pora- OTK ZU B/2019 Ts 120/17 poz. 133 4 dę prawną w przedmiocie skutecznego uruchomienia środków ochrony konstytucyjnych praw lub wolności w konkretnej sprawie. Ponadto, odmienn e określenie zakresu zaskarżenia wy- maga ł oby odmiennego uzasadnienia. Tym sposobem dochodziłoby do sformułowania w isto- cie nowej skargi: po pierwsze, innej niż ta, do której odnosi łoby s ię postanowienie Trybunału o odmowie nadania biegu, a po drugie – kolejna skarga na tle tej samej sprawy rozpoznawana byłaby z ominięciem przepisów określających warunki skutecznego inicjowania kontroli kon- stytucyjności prawa w tym trybie, na przykład w zakresie terminów, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 7. Rozpoznając zażalenie w pozostałym zakresie , Trybunał ustalił także, że skarżący co do zasady przywołał w nim główne tezy skargi kon stytucyjnej, które przybrały charakter polemiki z wydanymi w jego sprawie wyrokami sądowymi . Skarżący nie wskazał , jakie przy- sługujące mu konstytucyjne prawa podmiotowe lub wolności wywodzi z art. 40 Konstytucji, który odnosi się do zakazu stosowania tortur, okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego trak- towania i karania oraz do zakazu stosowania kar cielesnych . Wystąpienia skarżącego do Try- bunału nie wykaz ały również , w jaki sposób mogło do j ść do naruszenia praw i wolności wy- nikających z art. 40 Konstytucji w związku z zastosowaniem kwestionowanych w skardze przep isów u.p.n. W odniesieniu zaś do art. 30 i art. 32 Konstytucji, Trybunał również po- prawnie ustalił, że w stanowiskach skarżącego zabrakło dowodów na naruszenie względem niego konstytucyjnych zasad ochrony godności obywatela oraz równości wobec prawa po- przez zastosowanie zaskarżonych przepisów u.p. n . Należy jednocześnie zauważyć, że posta- nowienie Trybunału o odmowie nadania skardze dalszego biegu trafnie przytacza w tym kon- tekście dorob ek orzeczniczy , zgodnie z którym art. 2, art. 30 oraz 32 Konstytucji mogą sta- nowić wzorce kontroli tylko w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami wywodzonymi z Konstytucji. 8. W ocenie Trybunału zarówno skarga konstytucyjna , jak i z ażalenie skarżącego przybrały w związku z powyższym właściwości postulatu, charakterystycznego dla instytucji skargi pojmowanej według zasad actio popularis , a więc innych niż przyjęt e w polskim mo- delu ochrony praw i wolności konstytucyjnych . W związku z powyższym, Tr ybunał Konsty- tucyjny ustalił, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe , a zarzuty sformułowane w zażaleniu nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.