Ts 125/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 marca 2020 r. Pozycja 119 POSTANOWIENIE z dnia 21 stycznia 2019 r. Sygn. akt Ts 125/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . C . o zbadanie zgodności: art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim nie normuje wyłączenia sędziego na wniosek strony uzasadniony subiektywną utratą zaufania strony co do bezstronności sądu i obiektywnego działania w granicach prawa, z art. 32 ust. 1, art. 7 w związku z art. 83, art. 30 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 3 sierpnia 2019 r. (data nadania) J . C . (dalej: skarżąc y ), reprezent owan y przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego : W toku postępowania o rozwód skarżący (będący stroną pozwaną) na rozprawie 5 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę - powania cywilnego (ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 155, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ; dalej: k.p.c. ), złożył wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego sędziego oraz dwóch ławników argumentując, że podejmowane przez sąd w kontestowanym składzie osobowym czynności procesowe świadczyły o braku bezstronności w rozstrzyganej sprawie. Postanowieniem z 9 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w G . oddalił wniosek skarżącego uznawszy , że zachowanie sędziego i ławników odpowiadało standardom niezawisłości i bezstronności, a ponadto wniosek skarżącego nie miał umocowania w art. 48 ani w art. 49 k.p.c. Zażalenie skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie zostało oddalone postanowieniem Sądu Apelacyjnego w G . z 18 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ), który podzielił argumentację sądu pierwszej instancji. OTK ZU B/2020 Ts 125/19 poz. 119 2 2. W petitum skargi konstytucyjnej jako wzorce kontroli wskazano art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, natomiast na s t ronie 5 uzasadnienia skargi podniesiono, że skarżący zarzuca niezgodność kwestionowanego przepisu z art. 32 ust. 1, art. 7 w związku z art. 83, art. 30 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Zdaniem skarżącego art. 49 k.p.c. jest sprzeczny z : prawem „do równości wszystkich obywateli i równego traktowania przez władze publiczne” (art. 32 ust. 1 Konstytucji ), prawem „do zaufania do organów państwa, które w swej działalności przestrzegają prawa, przepisów proceduralnych i działają w oparciu i w gr anicach prawa” (art. 7 w związku z art. 83 Konstytucji), prawem „do ochrony przyrodzonej i niezbywalnej godności” (art. 30 Konstytucji) oraz prawem „do rozpoznania sprawy przez bezstronny i obiektywny sąd zobowiązany do przestrzegania praworządności” (art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji) . 3. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 1 4 listopada 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 listopada 2019 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych s kargi konstytucyjnej. W piśmie procesowym , wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 26 listopada 2019 r. (data nadania) , powyższe zarządzenie zostało wykonane. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia uczyniono art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko - deks postęp owania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: „ Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzas adnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie ”. Na mocy art. 1 pkt 19 w związku z art. 17 in principio ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469) dotychczasowa treść art. 49 k.p.c. stanowi od 7 listopada 2019 r. wyodrębnioną jednostkę redakcyjną tego artykułu, jako jego § 1 . 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania mery torycznego . Z ostała sporządzona w imieniu skarżące go przez adwokata ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu (art. 44 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 2 u.o.t.p. TK) , s karżąc y zaś : 1) wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK), ponieważ po- stanowienie Sądu Apelacyjnego w G . z 18 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) jest prawomocn e i nie przysługują od niego żadne zwykłe środki zaskarżenia ; 2) dochował przepisanego ( 90 - dniowego ) terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 w związku z art. 44 ust. 3 w związku z art. 36 u.o.t.p. TK w związku z art. 165 § 1 k.p.c. w związku z art. 114 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, Dz. U. z 201 9 r. poz. 1145, ze zm. ) ponieważ : a) odpis postanowienia Sądu Apelacyjnego w G . z 18 lutego 2019 r. został doręczony s karżące mu 2 1 lutego 201 8 r. , a 20 marca 2019 r. z łożył on do sądu rejonowego wniosek o usta- nowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi, czyli po upływie 27 dni, OTK ZU B/2020 Ts 125/19 poz. 119 3 b) Sąd Rejonowy w S . G . postanowieniem z 10 marca 2019 r. ( s ygn . a kt […] ) przyznał skarżącemu pełnomocnika . P ismo Dziekana Pomorskiej Izby Adwokackiej w G . z 17 czerwca 2019 r. (znak: […] ) w sprawie wyznaczenia dla skarżącego pełnomocnika zostało doręczone 25 czerwca 2019 r. , a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału 13 sierpnia 2019 r., czyli po upływie kolejnych 49 dni ; 3) prawidłowo określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), albowiem wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK) a także przedstawił w tym zakresie stosowne uzasadnienie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 4. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, zaś sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Przedmiotem skargi jest regulacja pozbawiająca możliwości wyłączenia sędziego w postępowaniu cywilnym w przypadku wątpliwości co do jego bezstronności z powodów innych niż wyraźnie określone w ustawie ( in casu : art. 49 k.p.c. – w brzmieniu obowiązującym do 6 listopada 2019 r. – w zakresie, w jakim nie normuje wyłączenia sędziego na wniosek strony uzasadniony subiektywną utratą zaufania strony co do bezstronności sądu i obiekty - wnego działania w granicach pr awa ) . W świetle dotychczasowego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyroki z : 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, OTK ZU nr 11/A/2005, poz. 134 oraz 24 czerwca 2008 r., sygn. P 8/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 84) dopuszczalna jest kontrola przepisów proceduralnych w przedmiocie przesłanek wyłączenia sędziego także pod kątem tego, czego ustawodawca nie uregulował, czyli w zakresie tzw. pominięcia prawodawczego. Wziąwszy powyższe pod uwagę, dyskwalifikacja formalna analizowanej skargi konstytucyjnej na etapie wstępnej kontroli wykraczałaby w istocie poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p. TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowiono jak w sentencji.