Ts 149/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 grudnia 2020 r. Pozycja 391 POSTANOWIENIE z dnia 6 października 2020 r. Sygn. akt Ts 149/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący, Krystyna Pawłowicz – sprawozdawca, Piotr Pszczółkowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażaleni a na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 5 lutego 2020 r. o odmowie nadania dalszego bi egu skardze konstytucyjnej M J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADN I ENI E W skardze konstytucyjnej wnies ionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 0 września 2020 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżący) , reprezentowany przez radcę prawnego ustano- wionego pełnomocnik iem z wyboru , wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kode ks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.; dalej: k.p.c. ) w zakresie zwrotu „jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” jest niezgod- ny z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związ ku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 ; art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3 ; art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 370 k.p.c. w zakresie zwrotu „nieopłaconą” j est niezgodny z a rt. 30 w związ- ku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 ; art. 77 ust. 2 ; art. 79 ust. 1 ; art. 31 us t. 3 ; art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 3) art. 123 § 2 oraz art. 398 23 § 2 zdanie 2 k.p.c. jest niezgodny z art. 10 ust . 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art . 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 Konstytucji; 4) art. 394 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „ nie dotyczy on orzeczeń sądu drugiej instancji gdy w przedmiocie wskazanym w tym przepisie sąd ten wypowiada się po raz pierwszy ” jest niezgodny z art. 45 ust . 1; art. 45 ust. 1 w zwi ązku z art. 176 ust. 1; art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1; art. 31 ust. 3 ; art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji; 5) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.) jest niezgodny z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 2 ust. 1; art. 45 u st. 1 w związku z art. 2 oraz w związku z a rt. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Zarządzeniem z 7 listopada 2019 r. sędzia Trybunał u Konstytucyjnego wezwał skar- żącego do usunięcia braków formalnych skargi m.in. p rzez wskazanie sposobu naruszenia konstytucyjnych praw i wolności oraz doręczenie oryginałów lub poświadczonych za zgod- ność z oryginałem kopii dokumentów dołączonych do skargi . Zarządzenie doręczono skarżą- cemu 13 listopada 2019 r. Pismem z 21 listopada 2019 r. (data nadania) skarżący ustosunkował się do niniejsze- go wezwania. Postanowieniem z 5 lutego 2020 r., doręczonym skarżącemu 17 lutego 2020 r., Trybu- nał Konstytucyjny odmó wił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej ze względu na nieusunięcie braków formalnych skargi w ustawowo przewidzianym terminie ( art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK). Na postanowienie to – 24 lutego 2020 r. (data n adania) – skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o nadanie skardze dalszego biegu. Zarzucił w nim, powołując się na orzecz- nictwo s ą dów powszechnych, że Trybunał błędnie przyjął, iż skarga konstytucyjna „była obarczona jakimkolwiek brakiem formalnym” i w związku z tym – w jego ocenie – „we zwa- nie z dnia 7 listopada 2020 r. jako nieuzasadnione nie mogło odnieść żadnych negatywnych skutków procesowych” (zażalenie, s. 5). Zdaniem skarżącego „[w] uzasadnieniu skargi na kilkudziesięciu stronach wywodu punkt po punkcie określono dokładnie kwestio nowane przepisy wskazując przy tym jakie wolności skarżącego i w jaki sposób zostały naruszone oraz uzasadniono tenże zarzut” (s. 3 zażalenia) . Podniósł przy tym, ż e w ocenie Sąd u Okręgowego w K r a k o w i e „ « [w]ezwanie do uzupełnienia braków formalnyc h jest za strzeżone i ograniczone wyłącznie do takich braków, które faktycznie uniemożliwiają nadanie sprawie biegu. Tym samym wyłąc zona jest jakakol- wiek dowolność» . Podobnie Sąd Okręgowy w K a t o w i c a c h (…) [który] wskazał, [że] przepis art. 373 KPC [ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. , poz. 1460, ze zm.; dalej: KPC)] (…) « należy odczytywać łącznie z art. 130 KPC. Odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie dotyczy zatem tylko ta kich braków, które uniemożliwiają nadan ie apelacji prawidłowego bie- gu» (…) . Podzielając t[ę] konstatacj[ę] wskazać należy, [ż]e dokładne i niebudzące wątpliwo- ści określenie przedmiotu zaskarżenia (…) nie stanowiło przeszkody w nadaniu biegu spra- wie”. Skarż ący wskazał ta kże, że zacytowane postanowienia Sądu Okręgowego stanowi ą rea- lizację poglądu wyrażonego w orzecznictwie Sądu Najwyższego (s. 4 - 5 zażalenia) . S formuł ował również zarzut, w myśl którego u.o.t.p.TK „nie określa, nie definiuje i nie zawęża obow iązku do doręczenia oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii orzeczeń. Obowiązek taki nie został nałożony przez ustawodawcę. Przedmiotową kwe- stię normuje jednoznacznie [a]rt. 129 § 2 KPC w związku z [a]rt. 36 [u]staw [ y ] z dnia 30 li- stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym który jednoznacznie określa, że żądanie doręczenia oryginału dokumentu albo jego poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii może nastąpić wyłącznie na zarzut procesowy” (s. 5 zażale- nia). Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 l it. c OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 3 w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada prze- de wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konsty- tucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. For mułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skar- żący nie zd ołał skutecznie podważyć podstawy odmowy , tj. nadesłania pisma usuwającego braki formalne skargi z przekrocze niem ustawowo przewidzianego terminu ( art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK ) . Zażalenie nie wnosi do rozpatrywanej sprawy żadnych nowych merytorycznych ar- gumentów, stanowi jedynie polemikę z ustaleniami Trybunału, negującą to , iż badana skarga konstytucyjna była dotkni ęta jakimkolwiek brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu i w związku z tym skarżący wskazuje , że wystosowane w niniejszym zakresie z arzą- dzenie było nieuzasadnione . A co za tym idzie , ustalenia Trybunału w zakresie nietermino- wego ustosunkowania się do wezwania nie powinny wywołać wobec niego negatywnych skutków procesowych. Ustosunkowując się do pierwszego zarzutu ocenić należy, iż zasadnie uznano, ż e zło- żona przez skarżącego skarga nie wyjaśnia, w jaki sposób treść kwestionowanych przez niego przepisów wpłynęła na naruszenie jego konstytucyjnych praw i wolności . W dotychczaso- wym orzecznictwie Trybunał podnosi bowiem , że „skarżący obowiązany jest przedstawić konkretne i prze konywające argumenty świadczące o niekonstytucyjności zakwestionowa- nych regulacji. Tym samym skarżący nie tylko winien wskazać, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, lecz także opisać « sposób » tego naru- szenia. Argumenty te muszą koncentrować się na problemie merytorycznej niezgodnośc i za- chodzącej między unormowaniami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej oraz tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli (zob. postanowienie TK z 8 maja 2009 r., sygn. Ts 242/07, OTK ZU nr 5/B/2009, poz. 373). Tym samym nie wystarczy, że s karżący wskaże określone przepisy oraz przepisy kon stytucyjne, z którymi są one, w jego opinii, niezgodne. Musi on także wyjaśnić, na czym owa niezgodność polega. Jest to przesłanka konieczna do uznania dopuszczalności skargi konstytucyjnej” (postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie (zob. wyrok TK z 1 9 paź- dziernika 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, po z. 78; postanowienie TK z 25 lute- go 2015 r., sygn. Tw 37/14, OTK ZU nr 1/B /2015, poz. 3). C harakter skargi konstytucyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia wymusza bowiem „ przyjęcie założenia, że nadanie jej dalszego biegu w wyniku wstępnej kontroli u wa runkowane jest prawidłowym, tj. przeko- nującym, a nie dowolnym, uzasa dnieniem zarzutów skarżącego. Z tego powodu ustawodawca przewidział obowiązek skorz ystania przy jej sporządzaniu z pomocy profesjonalnego pełno- mocnika. Trybunał, oceniając realizację tej przesłanki formalnej, może więc stosować surow- sze kryteria niż w przypadku zwyczajnych środków odwoławczych, takich jak apelacja” (postanowienie TK z 19 lutego 2020 r. sygn. Ts 141/19, OTK ZU B/2020, poz. 143 ) . Na uwzględnienie nie zasługiwał również drug i zarzut. Skarżący błędnie utrzymuje, iż Trybunał nie był uprawniony wzywać go do usunięcia brak u formalnego skargi przez nade- słanie oryginałów (lub kop ii poświadczonych za zgodność z oryginałem) dokumentów dołą- czonych do skargi. P odczas gdy p odstawę prawn ą wskazanego wyżej działania stanowi art. 129 § 3 k.p.c. w związku z art. 36 u.o.t.p.TK (zob. postanowienie TK z 27 lipca 2012 r., sygn. akt Ts 169/10, OTK nr 4 / B/2012 poz. 341). W związku z powyż szym, skład orzekający w niniejszej sprawie uznaje, że p raw idło- wo postąpiono wzywając skarżącego do usunięcia wyżej wymienionych braków formalnych skargi . W jego treści zawarto pouczenie, że w przypadku nieusunięcia wskazanych braków w wyznaczonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze d al- OTK ZU B/2020 Ts 149/19 poz. 391 4 szego biegu. Ostatni dzień terminu ich usunięcia przypadał na 20 listopada 2019 r. Mimo upływu przewidzianego prawem terminu, braki te nie zostały przez skarżącego usunięte , co – jak słusznie zauważył Trybunał w postanowieniu z 5 lutego 2020 r. – impliko wało ko- nieczność odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK) . Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Ko nstytucyjny p ostan o wi ł jak w sentencji.