Ts 160/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 7 września 2023 r. Pozycja 236 POSTANOWIENIE z dnia 24 maja 2023 r. Sygn. akt Ts 160/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.B. o zbadanie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm.) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w zwią - zku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nada ć skardze konstytucyjnej dalsz y bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 5 lipca 2022 r. (data nadania) R.B. (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia . 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego . Uchylanie się przez skarżąc ego od poddani a je go małoletniego dziecka obowiązko- wym szczepieniom ochronnym spowodowało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z osta- ł o ono zainicjowane wystawieniem 18 października 2016 r. ([…] ) tytułu wykonawczego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS). Wystawienie tego tytułu poprzedzone zostało upomnieniem PPIS w Poznaniu z 14 maja 2015 r. , wzywającym skarżą- c ego do wykonania szczepień dziecka. Po bezskutecznym upływie terminu , 26 października 2016 r. PPIS wystąpił do Wojewody Wielkopolskiego o egzekucję obowiązku o charakterze niepieniężnym i przesłał powołany wyżej tytuł wykonawczy z 18 października 2016 r. OTK ZU B/2023 Ts 160/22 poz. 236 2 Postanowieniem z 26 stycznia 2017 r. ([…] ) Wojewoda Wielkopolski nałożył na skar- żąc ego grzywnę w celu przymuszenia i nadał klauzulę tytułowi wykonawczemu wystawio- nemu przez PPIS w Poznaniu. Jednocześnie wezwał skarżąc ego do poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom . Wojewoda ocenił, że nałożony na skarżąc ego obowiązek wynikał wprost z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych). Jednocześnie uznał, że dolegliwość finansowa polegająca na konieczności uiszczenia grzy - wny powinna stanowić istotny bodziec skłaniający skarżąc ego do wykonania wskazanego wyżej obowiązku. Wniesienie przez skarżącego zażalenia na powyższe postanowienie skutkowało wyda- niem postanowienia przez Ministra Zdrowia z 22 grudnia 2017 r. ([…] ) o utrzymaniu w mocy postanowienia Wojewody Wielkopolskiego z 26 stycznia 2017 r. W ocenie Ministra Zdrowia , postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób prawidłowy , a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób, które są zobowiązane do pod- dania się tym szczepieniom, zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych ora z w rozporządzeniu . W ojewódzki S ąd A dministracy jny w W. wyrokiem z 7 listopada 2018 r. ( sygn. akt […] ) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddalił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Zdrowia . Następnie N aczelny S ąd A dministracyjny wyrokiem z 9 mar ca 2022 r. ( sygn. akt […] ) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia również oddalił skargę kasacyjną skarżące go . 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 6 października 2022 r. (dorę- czonym pełnomocnikowi skarżące go 1 3 października 2022 r.), wezwał skarżą cego do : 1) do- ręczenia odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) pełnomocnictwa szczególnego, b) ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona skarga kon- stytucyjna, tj. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2022 r. (sygn. akt […] ), c) orzeczeń (wyroków, postanowień, decyzji, innych rozstrzygnięć) potwierdzających wy- czerpanie drogi prawnej; 2) udokumentowania daty doręczenia skarżącemu orzeczenia wska- zanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne; 3) doręczenia czterech odpisów skargi kon- stytucyjnej. Pismem z 18 października 2022 r (data nadania) skarżąc y , reprezentowan y przez swo- jego pełnomocnika, częściowo usunął braki formalne skargi. Zamiast postanowienia Woje- wody Wielkopolskiego o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z 26 stycznia 2017 r., którego adresatem jest skarżący , doręczy ł postanowienie wydane przez tegoż Wojewodę s kie- rowane do M.B . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 29 listopada 2022 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącego 5 grudnia 202 2 r.) skarżąc y został wezwan y do usunięcia braku formalnego skargi przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z ory- ginałem tytułu wykonawczego wystawionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarn ego w P. z 18 października 2016 r. ([…] ) i postanowienia Wojewody Wielkopolskie- go o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia z 26 stycz nia 2017 r. ([…] ), którego adresatem jest skarżący. W piśmie procesowym złożonym w Trybunale 12 grudnia 2022 r. (data nadania) skar- żący usunął powyższy brak skargi. OTK ZU B/2023 Ts 160/22 poz. 236 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału skarga spełnia przesłanki przekazania jej do kontroli meryto- rycznej. 2.1. Skarga została sporządzona przez adwokata, który przedłożył stosowne pełno- mocnictwo. 2.2. Przysługująca skarżące mu droga prawna została wyczerpana, ponieważ od wyro- ku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2022 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Skarżąc y dochował trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż wskazane powyżej rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego , wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skarżące mu 2 5 kwietnia 202 2 r. Na- tomiast skarga została wniesiona do Trybunału 2 5 lipca 2022 r . (data nadania). 2.4. Prawidłowo został określony przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho- rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm .; da lej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzenie) oraz art. 17 ust. 1 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia. Po- wyższe przepisy statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. 2.5. Trybunał stwierdz ił , że wystawi ony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego tytuł wykonawczy i wydane w stosunku do skarżące go postanowienie o nałoże- niu grzywny w celu przymuszenia do wypełnienia obowiązków, którym i zainicjowane zostało postępowanie zakończone wyrokiem NSA z 9 marca 2022 r. ( sygn. akt […] ) , nie są oparte wprost na wyżej wymienionych przepisach. Należy jednak zauważyć, że skarżąc y kwestionu- je obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, który wynika z ustawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ administracji publicznej. W konsekwencji skarżąc y nie ma możliwości uzyskania ostatecznego orzeczenia, wydanego w je go indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną byłyby kwestionowane przepisy. 2. 6 . Zakwestionowanym przepisom skarżąc y zarzucił naruszenie konstytucyjnej zasa- dy „ dostatecznej określoności przepisów prawa” (art. 2 Konstytucji) oraz ,,prawa do prywat- ności i decydowania o swoim życiu osobistym” (art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu- cji), a także art. 87 Konstytucji , który statuuje zamknięty katalog źródeł prawa powszechnie obowiązującego. OTK ZU B/2023 Ts 160/22 poz. 236 4 2.7. Skarżąc y wskazał, w jaki sposób – je go zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zarzucił bowiem, że wyłączają one możliwość odmow y poddania się obowiązkowym szczepieniom przez osoby obowiązane albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych. Podniósł , że ograniczenie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycz- nym obarczonym znacznym ryzykiem. Jednocześnie wskazał , że brak jest specjalnego fundu- szu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszcze- piennymi. Skarżąc y stwierdził też, że występujące w niniejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołał przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skarżące go , przedmiotowe ograniczenie nie nastąpiło na podstawie ustawy, gdyż liczba dawek poszczególnych szczepionek, jak również lata i mie- siące, w których należy podać szczepionkę, wynika ją z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego. 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżąc ego za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.