Ts 167/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 października 2024 r. Pozycja 218 POSTANOWIENIE z dnia 17 kwietni a 2024 r. Sygn. akt Ts 167/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski – przewodniczący Jarosław Wyrembak – sprawozdawca Michał Warciński , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 20 sierpnia 201 9 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P . S . p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło większością głosów . U ZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 listopada 2018 r. (data nadania) , radca prawny P . S . (dalej: skarżący ) , występujący we własnej sprawie , wniósł o stwierdzenie, że : 1) art. 9 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754, ze zm. ; dalej: Kodeks wyborczy ) jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 405 § 2 Kodeks u wyborcz ego jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 31, art. 32, art. 37, art. 77, art. 78, art. 176 ust. 1 Konstytucji ; 3) art. 12, art. 425 w związku z art. 426, art. 454 Kodeks u wyborcz ego w zakresie, w jakim „ przewiduje, że głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy, a także możliwości zgłoszenia przez komitet wyborczy w każdym okręgu wyborczym tylko jednej listy kandydatów ” , jest niezgodny z art. 2, art. 4 ust. 2, art. 7, art. 16, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Konstytucji ; 4) art. 10, art. 11 Kodeks u wyborcz ego w zakresie, w jakim „ przewiduje zróżnicowanie w prawach wyborczych – wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz wybieralności (bierne prawo wyborcze) – w wyborach do organów stanowiących jedno- stek samorządu terytorialnego, jak również wójtów, burmistrzów, prezydentów miast ” , jest niezgodny z art. 2, art. 4 ust. 2, art. 7, art. 16, art. 31, art. 32, art. 37 w związku z art. 62 Kon- stytucji ; 5) art. 57 ac § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszech- nych (Dz. U. z 2018 r. poz. 23, ze zm.) „poprzez pozostawienie zgłoszenia bez rozpatrzenia wobec zgłaszającego kandydaturę, wobec przyjęcia, iż toczy się inne postępowanie w sprawie powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim (…)” jest niezgodny z art. 2, OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 2 art. 7, art . 24, art. 30, art. 31, art. 32, art. 37, art. 65 ust. 1 oraz art. 77 Konstytucji ; 6) art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm. ; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u .o.t.p.TK ) w zakresie, w jakim „ obecność na rozprawie skarżącego, jego przedstawiciela lub pełnomocnika jest obowiązkowa . Co skutkuje, w razie niestawiennictwa prawidłowo powia- domionych umorzeniem postępowania albo odroczeniem rozprawy” , jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 32, art. 37, art. 77 Konstytucji ; 7) art. 42 u.o.t.p.TK w zakresie, w jakim „ przewiduje, że uczestnikiem postępowania przed Trybunałem jest Prezydent [ RP ] tylko w sprawach zgodności z Konstytucją umów międzynarodowych ratyfikowanych w trybie art. 89 ust. 1 oraz art. 90 ust. 2 i 3 Konstytucji oraz w sprawach zgodności z Konstytucją in- nych ratyfikowanych umów międzynarodowych ” , jest niezgodny z art. 2, art. 4, art. 7, art. 32, art. 37 Konstytucji ; 8) art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK , w zakresie, w jakim „ wymaga łby w każdym przypadku wniesienia skargi konstytucyjnej wyczerpania drogi prawnej i uzyskania przez skarżącego prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia, jako warunku skutecznego jej wniesienia ” , jest niezgod- ny z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i pod stawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm. ; dalej: Konwencja) . 2. Postanowieniem z 20 sierpnia 2019 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania przedmiotowej skardze dalszego biegu. Rozpoznając skarg ę Trybunał ustalił, że skarżący nieprawidłowo wskazał przepisy stanowiące podstawę o statecznego rozstrzygnięcia , z które- go wydaniem łączy naruszenie jego konstytucyjnych praw podmiotowych. Trybunał o rzekł ponadto , że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK w zakresie uprawdopodobni enia podnoszone go w skardze naruszenia prawa do równego trak- towania, prawa do sądu oraz naruszenia przepisów ustrojowych. Trybunał w skazał wreszcie, że rozpoznanie merytoryczne skargi jest możliwe jedynie po wykazaniu przez skarżącego minimalnej staranności w trosce o zabezpieczenie jego interesów prawnych, zaś naruszenie konstytucyjnych praw i wolności musi mieć charakter obiektywny, tzn. nie może być wywo- łane przez zachowanie (w tym: zaniedbanie) skarżącego. Skarga konstytucyjna nie może być bowiem wykorzystywana jako instrument służący do korygowania zaniedbań popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie ( zob. postanowienie TK z 16 października 2002 r., sygn. SK 43/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 77). 3. Zażaleniem z 28 sierpnia 2019 r. (data nadania) s karżący zakwestionował postano- wienie Trybunału Konstytucyjnego z 20 sierpnia 2019 r. w całości. P odniósł w nim zarzut naruszenia : a) art. 61 ust. 4 w związku z art. 53 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 - 2 u.o.t.p.TK , a także w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji, względnie również z art. 6 ust. 1 Konwencji poprzez odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, b) art. 54 ust. 1 i 2 w związku z art. 55 u.o.t.p.TK poprzez niezasą dzenie na rzecz wnoszącego skargę konstytucyjną zwrotu możliwych kosztów postępowania przed Trybuna- łem również wówczas, gdy nie uwzględni o no skargi konstytucyjnej. W niósł jednocześnie o „ uchylenie lub zmianę zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie zażalenia w całości oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na swoją rzecz zwro- tu kosztów postępowania przed Trybunałem, również w przypadku nieuwzględnienia zażale- nia ” . OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 3 Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał rozpa- truje zażalenie w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Bada niu podlega w szczególności kwestia prawidłowego zidentyfikowania przesłanek odmowy nadania skar- dze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny ustalił , że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywa- nej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, zaś zarzuty sformułowane w zaża- leniu nie podważają podstaw jego wydania . 3. P o dstawą wydania rozstrzygnięcia wskazanego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 Konstytucji, tj. uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z 4 września 2018 r. (dalej: PKW) o pozostawieniu odwołania skarżącego bez rozpoznania był , jak trafnie ustalił Trybu- nał, art. 405 § 1 ustawy z dnia 5 styc znia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754, ze zm.; dalej : Kodeks wyborczy ) . Przepis ten stanowi, że pełnomocnikowi wybor- czemu przysługuje prawo wniesienia odwołania do PKW w terminie 3 dni od daty doręczenia postanowienia komisarza wyborczego o odmowie przyjęcia zawiadomienia o utworzeniu ko- mitetu wyborczego. PKW , z uwagi na upływ tego terminu, pozostawi ła w przypadku skarżą- cego jego odwołanie bez rozpoznania po przeprowadz eniu postępowani a w czasie , o którym mowa w art. 405 § 2 Kodeksu wyborczego . W analizowanej skardze konstytucyjnej zakwe- stionowany został właśnie ten przepis , choć nie odnosi się on do praw i obowiązk ów skarżą- cego, lecz do trybu działania PKW . Dotyczy on bowiem terminu rozpatrzenia odwoła ń od postanowień komisarza wyborczego . 4. Z arówno z uzasadnienia skargi , jak i z zażalenia wynik ać może jednak , że s karżący w istocie dąży do podważenia konstytucyjności uregulowań określających termin wnoszenia odwołań od postanowień komisarza wyborczego . Wskazuje na to próba uzasadnieni a zarzutu niekonstytucyjności art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego , który stanowi, że ilekroć w K odek- sie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi lub odwołania, należy przez to rozu- mieć upływ d nia złożenia skargi, przy czym czynność ta winna być dokonana w godzinach urzędowania organu. Skarżący stoi na stanowisku, że niekonstytucyjność powyższego przepi- su objawia się w naruszeniu prawa obywatela do rejestracji komitetu wyborczego przez wprowadzenie ogranicz e nia w sposob ie złożenia dokumentacji w stosunkowo krótkim czasie . Prowadzi to , jak wskazał skarżący, do naruszeni a m.in. zasady równego traktowania obywate- li ze względu na „różnorodny czasookres otwarcia lokali”. Trybunał Konstytucyjny prawi- dłowo ustalił, że powołane przez skarżącego argumenty nie uprawdopod o bniają niezgodności z Konstytucją art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego z uwagi na naruszenie gwarantowanych konsty- tucyjnie praw podmiotowych skarżącego , w szczególności tych, które mogą wynikać ze wskazanych wzorców kontroli . Zastrzeżenia skarżącego wyrażone zarówno w skardze, jak i w zażaleniu przyb rały w tym zakresie charakter postulatów de lege ferenda , korzystnych dla skarżącego z punktu widzenia jego indywidualnej sprawy . Trybunał słusznie stwierdził w tym kontekście, że nie jest kompetentny do formułowania ocen względem tego rodzaju sugestii, które winny być kierowane pod adresem właściwych władz. 5. W świetle powyższych ustaleń Trybunał prawidłowo przyjął , że w zakresie, w ja- kim rozpatrywana skarga dotyczy pozostałych przepisów ‒ tj. art. 12, art. 425 w związku OTK ZU B/2024 Ts 167/18 poz. 218 4 z art. 426, art. 454 oraz art. 10 i art. 11 Kodeksu wyborczego , a także art. 95, art. 42 oraz art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p. TK ‒ nie doszło do spełnienia warunku wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK . Przepisy te nie stanowiły bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . Trybunał , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, trafnie postanowił zatem odmówić nadania analizowanej skar- dze dalszego biegu w tym zakresie . W podobny sposób należ ało odnieść się do kwestii za- skarżenia art. 57ac § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm. Trzeba stwierdzić, że Trybunał p rawidłowo ustalił, że in- formacja z 5 listopada 2018 r. z portalu e - nominacje o wydaniu zarządzenia pozostawi ającego bez rozpoznania zgłoszenia na wolne stanowisko sędziowskie w Sądzie Apelacyjnym w K . nie nosi cech ostatecznego rozstrzygnięcia o gwarantowanych konstytucyjnie prawach i wol- nościach skarżącego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Biorąc pod uwagę powyższe , Trybunał Konstytucyjn y postanowił jak w sentencji.