Ts 177/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 maja 2019 r. Pozycja 103 POSTANOWIENIE z dnia 7 marca 2019 r. Sygn. akt Ts 177/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Stanisław Rymar , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konsty - tucyjnego z 12 września 2018 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej MKS Sp. z o.o., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 9 września 2017 r. (data nadania), MKS Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności : 1) art. 406 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego ( ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 155; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) – w zakresie, w jakim w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, w sytuacji gdy o wznowieniu postępowania orzeka po raz pierwszy sąd drugiej instancji, nie stosuje się odpowiednio art. 394 § 1 k.p.c. – z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji; 2) art. 394 § 1 w związku z art. 406 k.p.c. – w zakresie, w jakim w postępowaniu przed sądem drugiej instancji, w sytuacji gdy o wznowieniu postępowania orzeka po raz pierwszy sąd drugiej instancji, przepis ten nie znajduje zastosowania w stosunku do orzeczeń sądu drugiej instancji – z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 78 w związku z art. 1 76 ust. 1 oraz z art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Postanowieniem z 12 września 2018 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze dalszego biegu uznając, że nie spełnia ona wymogów określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 1-2 oraz art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.). Po pierwsze Trybunał stwierdził, że kwestionowane przez skarżącą n ormy prawne – w zakresie określonym w skardze – nie stanowiły podstawy wydania ostatecznego orzeczenia w sprawie objętej wniesioną skargą. Po drugie, że skarżąca OTK ZU B/2019 Ts 177/17 poz. 103 2 nie wyczerpała drogi prawnej zmierzającej do uzyskania ostatecznego orzeczenia, wydanego na podstawie kwestionowanych w skardze norm. Powyższe postanowienie doręczon o pełnomocnikowi skarżącej 25 września 2018 r. P ismem z 2 października 2018 r. skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, domagając się nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył , co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytu cyjnej dalszego biegu. Trybunał w składzie trzech sędziów rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw iązku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). 2. W za żaleniu skarżąca wskazała, że „wniesienie skargi nie musi wiązać się ściśle z wydaniem orzeczenia rozstrzygającego ostatecznie o wolnościach, prawach lub obo - wiązkach”. Niezależnie od tego, orzeczenie wskazane we wniesionej skardze jest – w jej ocenie – ostateczne, ponieważ nie przysługuje od niego zwyczajny środek zaskarżenia. Skarżąca zarzuc iła zaskarżonemu postanowieniu wadliwe przyjęci e, jakoby przed wystąpieniem ze skargą konstytucyjną , zobowiązana była wnieść „nieistniejący środek zaskarżenia”. 3 . Trybunał stwierdził, że zarzuty podniesione przez skarżącą w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania skardze dalszego biegu. Istotą zarzutu niekonstytucyjności kwestionowanych w skardze norm prawnych jest to, że nie przewidują one zażalenia na postanowienie wydane przez sąd okręgowy – dzia ła - jący jako sąd pierwszej instancji – w sprawie wniosku o wznowienie postępowania . W zaskarżonym postanowieniu Trybunał przypomniał, że nie jest uprawniony do stwierdze nia, czy skarżąca miała prawo wnieść zażalenie lub inny środek zaskarżenia – czy to na podstawie zakwestionowanych przepisów ( art. 394 § 1 w związku z art. 406 k.p.c), czy też na podstawie innych przepisów niewskazanych w skardze konstytucyjnej. T rybunał wskazał natomiast , że zgodnie z art. 394 1 § 1 k.p.c. , zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Należy także przy pomnieć, że orzeczenie, wskazane w skardze jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, wydane zostało właśnie przez sąd odrzucający skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Z uwagi jednak na to, że skarżąca w ogóle nie skorzystała ze środka zaskarżenia to stawiany przez nią zarzut naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw – dotyczących właśnie jej prawa do z askarżenia tego orzeczenia – został uznany za potencjalny, a nie bezpośredni. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna m oże być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej – o ile droga ta jest przewidziana. Jeżeli inne niż kwestionowane w skardze przepisy przewidują określony środek zaskarżenia , to warunkiem wniesienia skargi konstytucyjnej jest wyczerpanie – przewidzianej prawem – drogi prawnej. OTK ZU B/2019 Ts 177/17 poz. 103 3 W ocenie skarżące j, kwestionowane przepisy narus zyły jej konstytucyjne prawo do sądu (w związku z innymi prawami konstytucyjnymi), gdyż nie przewidują środka zaskarżenia od orzeczenia wskazanego w skardze jako ostateczne . Skarżąca nie wzięła jednak pod uwagę tego, że prawo wniesienia zażalenia – na postanowienie sądu drugiej lub pierwszej instancji odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia – przewiduje niewskazany w skardze konstytucyjnej art. 394 1 § 1 k.p.c. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał nie wskazał – wbrew ocenie wyrażonej w zaża leniu – że warunkiem wystąpienia ze skargą konstytucyjną jest wniesienie nieistniejącego środka prawnego. W skazał natomiast, że warunk iem wystąpienia ze skargą jest wyczerpanie drogi prawnej, gdy ta jest przewidziana. Trybunał wielokrotnie podkreślał bowiem, że ze względu na charakter skargi konstytucyjnej jako ultimae rationis w systemie ochrony konstytucyjnych wolności lub praw jednostki, warunkiem dopuszczalności jej merytorycznego rozpoznania jest, między innymi , wykazanie przez skarżącego staranności w trosce o zabezpieczenie swoich interesów prawnych przed wniesieniem skargi. Brak takiej staranności jest w orzecznictwie ocenian y jako przyczynienie się przez skarżącego do ukształtowania swojej sytuacji prawnej. Skarga konstytucyjna – co wymaga szczególnego podkreślenia – nie może być wykorzystywana jako instrument służący korygowaniu zaniedbań popełnionych w postępowaniu poprzedzającym jej wniesienie ( zob. postanowienie z 22 lipca 2014 r., sygn. SK 28/12, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 87 oraz przytaczane tam orzecznictwo). 4. Wobec tego, że podstawą odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu był o nie spełni enie wymogów wynikaj ących z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 1-2 oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, a wniesione zażalenie nie podważyło tego ustalenia, Trybunał uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.