Ts 185/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 31 marca 2023 r. Pozycja 73 POSTANOWIENIE z dnia 9 marca 2021 r. Sygn. akt Ts 185/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Bartłomiej Sochański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanow ienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 14 lipca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K . P . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 9 grudnia 20 19 r. (data nadania) małoletni K . P . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez umocowanego przez przedstawicieli ustawowych skarżące- go pełnomocnika z wyboru , wystąpił o zbadanie zgodności art. 117 3 i art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822, ze zm. ; dalej: k.p.c. ) z: art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5, art. 79 ust. 1, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzecz ypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 14 lipca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Try- bunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W rozpoznawanej sprawie ostatecznym orzeczeniem , z którego wydaniem skarżący wiązał naruszenie wolności i praw konstytucyjnych, było postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 6 listopada 2019 r., sygn. Ts 8/18 ( OTK ZU B/2020, poz. 45 ; dalej: postanowienie z 6 listopada 2019 r. ) . Nie uwzgl ędniono w nim zażalenia na postanowienie Trybunału z 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/ 18 (OTK ZU B/2020, poz. 44) o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Postanowienia te zostały wydane na etapie wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że postanowienie z 6 listopada 2019 r. nakazywało ust alić, czy przedmiotowa skarga konstytucyjna spełnia ła OTK ZU A/2023 Ts 185/19 poz. 73 2 wymagania formalne, w tym konstytucyjne warunki dopuszczalności jej wniesienia, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. P rzepis ten , jak podkreślił Trybunał, wskazuje podwójną kwalifikację skargi k onstytucyjnej. Składa się na nią nie tyl ko przesłanka naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego, ale także przesłanka uzyskania ostatecznego rozstrzyg nięcia o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji. Art. 79 ust. 1 Konsty tucji , j ako jeden z istotnych elementów skargi konstytucyjnej , wskazuje jej subsydiarny charakter, pozwalający na wniesienie skargi dopiero w sytuacji, gdy skarżący nie dysponuje już w swojej sprawie żadną proceduralną możliwością uruchomienia dalszego pos tępowania przed sądem bądź organem administracji publicznej. Przesłankę ostateczności orzeczeń konkretyzuje art. 77 ust. 1 u .o.t.p. TK, przewidując warunek „wyczerpania drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana”. Skarga przysługuje więc po wyczerpaniu wszystkich środków prawnych przewidzianych w procedurze sądowej lub administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wniesienie skargi ko nstytucyj nej musi poprze- dzać – zastosowany przez sąd lub organ administracji publicznej – akt indywidualno - ko n- kretny kończący postępowanie, na podstawie którego dochodzi do rozstrzygnięcia spraw (sporów) cywilnych lub karnych podmiotów indywidualnych, jak również spraw administra- cyjnych. A kt o takim charakterze nie wiąże się z postępowaniem toczącym się przed Try bu- nałem Konstytucyjnym, wszczętym na skutek skargi konstytucyjnej. Jej i stotą jest bowiem kontrola konstytucyjności tych aktów normatywnych, które stanowił y podstawę orzeczenia przez sąd lub organ administracji publicznej o prawa ch i wolnościach skarżącego , a nie aktów normatywnych określających postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. W związku z p owyższym Trybunał Konstytucyjny uznał, że posta nowienie z 6 listopada 2019 r. o nie- uwzględnieniu zażalenia nie miało – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytuc ji – charakteru ostatecznego orzeczenia, rozstrzygającego o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skar- żącego, otwierającego drogę do wniesienia s kargi konstytucyjnej. Nie mogło zatem stanowić podstawy skargi konstytucyjnej, co przesądziło o jej niedopusz czalności . Jedn ocześnie Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że rozpatrywana skarga konsty - tucyjna nie spełniała podstawowego warunku wskazanego w art . 79 ust. 1 Konstytucji, dopre - cyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Z akwestionowane przez skarżącego prze pisy ustawy – Kodeks postępo wania cywilnego nie stanowiły podstawy normatywnej postano - wienia z 6 listopada 2019 r., albowiem zostało ono wydane w oparciu o art. 79 ust. 1 Kon - stytucji w związku z art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK . Z asadn ość stanowiska , ja k zauważył Trybunał, o powołaniu przez skarżącego nieprawidłowych przepisów, na podstawie których orzeczono ostatecznie o jego wolnościach lub prawach określonych w Konstytucji, znalazła potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 25 stycznia 2005 r. wydanego w sprawie o sygn. Ts 10 9/04 (OTK ZU nr 1/B/2005, poz. 3 8). S twierdzono w nim , że w przypadku nar uszenia pr awa do skargi konstytucyjnej w wyniku postanowienia wydanego przez Trybunał, p rzedmiotem badania zgodności z Konstytucj ą, w trybie skargi konstytucyjnej, byłyby przepisy regulujące postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, w tym zasady wnosze nia i rozpatrzenia skargi konstytucyjnej. 3. Pismem z 27 lipca 2020 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowie- ni e Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2020 r., wnosząc o jego uchylenie oraz nadanie skardze dalszego biegu. Na wstępie zażal enia skarżący przywołał fragment wymienionego wyżej postanowie- nia Trybunału Konstytucyjnego z 25 stycznia 2005 r. o sygn. Ts 109/ 04 , w którym stwierdzo- no, że „ za «ostateczne rozstrzygnięcie» w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji można także uznać orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane w ramach wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej. (…) Powstaje jedynie pytanie, czy można uz nać Trybunały, w tym Trybunał Konstytucyjn y, za «sąd» w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji”. W ocenie skarżącego OTK ZU A/2023 Ts 185/19 poz. 73 3 z wy mienionego stanowiska Trybunału wynika możliwość wniesienia skargi konstytucyjnej po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. S karżący stwierdził, że „nietrafnym jest zarzut, iż niedopuszczalnym jest badanie przepisów ustawy zwykłej normujących po stępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym. O ile konieczność taka zachodzi to procedując Trybunał Konstytucyjny dokonuje czynności proc esowych z pominięciem zaskarżonych przepisów”. Zdaniem skarżącego w sprawie przy- padek taki nie miał miejsca, gdyż przedm iotem kontroli nie były przepisy normujące postę- powanie przed Trybunałem, tylko „przepisy normujące tryb postępowania pełnomocnika z urzędu, którego zadaniem jest profesjonalne sporz ądzenie skargi konstytucyjnej w imieniu strony”, tj. przepisy, na podstawi e których ustanowiony pełnomocnik z urzędu sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej. W uzasadnieniu zażalenia skar- żący zarzucił niezgodność art. 118 § 5 i § 6 k.p.c. z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 79 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 190 ust. 5, ar t. 79 ust. 1, art. 79 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, podając kolejno ar- gumenty uzasadniające niezgodność zakwestionowanego przepisu ze wskaz anymi wzorcami konstytucyjnymi. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p. TK), s karżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kon- stytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejaw nym (art. 37 ust. 1 pkt 3 li t. c w zwią zku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał Konst ytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że analizowane są przede wszystkim zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych z a podstaw ę zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnien ie. 3. Z asadniczą przesłanką wydania przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z 14 li pca 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było stwierdze- nie, że postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 6 listopada 2019 r., sygn. Ts 8/18 ( OTK ZU B/2020, poz. 45) o nieuwzględnieniu zażalenia na postanowienie o odmowie nadania d alszego biegu ska rdze konstytucyjnej nie ma – w rozumieniu art. 79 u st. 1 Konstytucji – cha- rakteru os tatecznego orzeczenia, rozstrzygającego o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego, otwierającego drogę do wni esienia skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny, wskazując na subsydiarny charakter skargi konsty tucyjnej, podkreślił, że jej wnie sienie musi poprzedzać – zastosowany przez sąd lub organ administracji publicznej – akt indywidualno - konkretny kończący postępowanie, na podstawie którego dochodzi do roz- strzygnięcia spraw (sporów) cywilnych lub karnych podmiotów indywidualnych, jak równie ż spraw administracyjnych. Akt o takim charakterze nie wiąże się z postępowaniem toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym, wszczętym na skutek skargi konstytucyjnej. Jak wskazano na wstępie, podniesione w zaż aleniu zarzuty i argumenty powinny wskazywać na nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącego – występują w zaskarż onym orzeczeniu. Mają dotyczyć tego, co zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego OTK ZU A/2023 Ts 185/19 poz. 73 4 postanowienia , gdyż ich zadaniem jest podważenie stanowisk a , które Trybunał zajął w kwe - stionowanym roz strzygnięciu . O rzekający w obecnym składzie Trybunał stwierdza, że rozpatrywane zażalenie nie spe łnia powyższego warunku . N ie wnosi do rozpoznawanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów i treści. Skarżący s woją wypowiedź ograniczył do przywołani a fragmentu uzasadnienia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 25 stycznia 2005 r., sygn. Ts 109/04 (OTK ZU nr 1/B/2005, poz. 38), które wcześniej , o t ożsamej treści, zostało podane w skardze kon stytucyjnej. Nastąpiło powtórzenie stanowiska wyrażonego w skardze konstytucyjnej, które nie dostarcza argumentów podważających przesłanki odmowy nadania jej dalszego biegu, wskazane w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie w uzasadnieniu zażalenia skarżący stwierdził, że „nietrafnym jest zarzut, iż niedopuszc zalnym jest badanie przepisów ustawy zwykłej normujących postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym”. Należy podkreślić, że zagadnienie to nie było przed - m iotem rozważań w zaskarżonym postanowieniu z 14 lipca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w nim natomiast , że „ w przypadku naruszenia pr awa do skargi konstytucyjnej w wyniku postanowienia wydan ego przez Trybunał Konstytucyjny, przedmiotem badania zgodn ości z Konstytucją, w trybie skargi konstytucyjnej, byłyby przepisy regulujące postępowanie przed Tr ybunałem Konstytucyjnym, w tym zasady wnoszenia i rozpatrzenia skargi konstytucyjnej”. Tłumaczenie to było niezbędne, ponieważ skarżący w skardze konstytucyjnej, w której jako ostateczne orzeczenie w sprawie wskazał postanowienie Trybunału Konstytucyjnego wydane w oparciu o art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK, zakwestionował przepisy, które miał y zastosowan ie na etapie przedłożenia przez pełnomocnika z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi konstytucyjnej: art. 117 3 i art. 118 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę - powania cywilnego ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm., dalej: k.p.c. ). Jak wskazano wyżej, a rgumentacja podnoszona w zażaleniu powinna wskazywać na nieprawidłowości stwierdzeń oraz uchy bienia, które – zdanie m skarżącego – zaszły przy w ydawaniu zaskarżonego postanowienia . Odnosząc wymieniony wymóg poprawności zażalenia do wymienionych w rozpatrywanym zażaleniu zarzutów dotyczących niezgodności art. 118 § 5 i § 6 k.p.c. (§ 6 wymienionego p rzepisu nie był zakwestionowany w skardze konstytucyjnej ) z podanymi wzorcami kontroli konstytucyjności wraz z uzasadnieniem , należy stwierdzić, że nie spełnia ją one podanego warunku. Zażalenie nie jest odpowiednikiem skargi konstytucyjnej, w którym skarżą cy może ponownie kwestionować określony przepis , w stosu nku do którego domaga s ię stwierdzenia niezgodności z Konstytucją , uzasadniając kolejny raz swoje stanowisko poprzez wskazanie, w jaki sposób wymieniony przepis naruszył jego konstytucyjną wolność lub praw o. Reasumując, treść rozpoznawanego zażalenia nie stanowi polemiki z twierdzeniem Trybunału zawartym w zaskarżonym postanowieniu, lecz jest to ponowne uzasadnienie sta- nowiska w sprawie, będące powtórzeniem argumentacji przedstawionej w skardze konstyt u- cyjnej. Oznacza to, że nie doszło do wymaganego, w świetle instytucji zażalenia, podważenia ustaleń przedstawionych w kwestionowanym orzeczeniu. Biorąc powyższe po d uwagę Trybunał Konstytucyjny postanowił, jak w sentencji.