Ts 187/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 paźdz iernika 2020 r. Pozycja 319 POSTANOWIENIE z dnia 14 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 187/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Leon Kieres – sprawozdawca Krystyna Pawłowicz , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na post anowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 29 kwietnia 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A. O . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 grudnia 2019 r. (data nadania) A. O. (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1854) jest niezg odn y z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Zdaniem skarżące go zakwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis, ze względu na treść wyrok u Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2015 r. (sygn. P 45/12) jest s przeczny z art. 190 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji. Jego zastosowanie we wskazanych w skardze orzeczeniach, zdaniem skarżącego, naruszyło: a) jego prawo własności, „którego ochrona wynika z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, a także art. 64 us t. 1 Konstytucji RP poprzez umożliwienie prowadzenia postępowania egzekucyjnego i tym samym pozbawienia wnioskodawcy w wyniku tego postępowania prawa własności lokalu mieszkalnego” b) prawo „do równego traktowania i równej ochrony prawa własności wynikają cych z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i równej ochrony praw majątkowych z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na dopuszczeniu prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie dokumentu wydanego przez bank”. Postanowieniem z 29 kwietnia 2020 r. (d oręczonym pełnomocnikowi skarżące go 1 1 ma ja 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, stwierdziwszy, że została ona wniesiona z naruszeniem terminu określonego w art. 77 OTK ZU B/2020 Ts 187/19 poz. 319 2 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Trybunał wskazał, że ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, wydanym w postępowa niu cywilnym, jest prawomocny wyrok lub postanowienie, nato- miast skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Bieg terminu do wniesie- nia skargi konstytucyjnej rozpoczyna się tym samym w momencie uzyskania przez skarżące- go prawomocnego wyroku l ub postanowienia sądu drugiej instancji. Wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym (albo kasacji w postępowaniu karnym) jako nadzwy- czajnego środka zaskarżenia jest przy tym irrelewantne dla biegu tego terminu. Trybunał stwierdził, że w sprawie , w związku z którą skarżąc y wni ósł skargę osta- tecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji jest prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ), którym sąd ten oddalił apelację skar- żącego od wyroku Sądu Okręgowe go w G . z 15 marca 2017 r. (sygn. akt […] ) . Właśnie to orzeczenie ostatecznie ukształtowało sytuację prawną skarżące go , z którą wiążą się stawiane przez ni ego zarzuty. A zatem to od daty doręczenia tego orzeczenia, nie zaś – co przyjął skar- żący – postanowi enia Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 2019 r. ( s ygn. akt […] , tj. postanowie- nia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej), rozpoczął się bieg terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej . S karżący – jak podkreślił Trybunał – w nieprawidłowy sposób usunął brak formalny skargi albowiem dołączył pełnomocnictw o szczególne do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym , które nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego wynika- ją cy m implicite z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK , gdyż nie określa konkretnej sprawy objętej umocowaniem. W zażaleniu złożonym 1 8 m aja 2020 r. (data nadania) skarżąc y zakwestionował postanowienie Trybunału w całości. Zarzucił, że Trybunał dokonał niewłaściwej interpretacji art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. Zdaniem skarżące go przez wyczerpanie drogi prawnej należy rozumieć skorzystanie z wszystkich przysługujących mu środków prawnych, które umo - żliwiają do chodzenie jego praw. D owodzi, że w sprawie, w związku z którą wni ó sł skargę , wystąpienie do Sądu Najwyższego było wyczerpaniem drogi prawnej, a posta nowienie tego sądu jest ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Przepisy postępowan ia nie mogą prowadzić do ograniczenia przysługujących praw zagwarantowanych przepisami Konstytucji. Skarżący zwraca także uwagę na fakt, że skarga kasacyjna zawierała wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności p rzepisu stanowiącego podstawę skarżonego orzeczenia z K onstytucją . W celu poparcia powyższych zarzutów skarżąc y odwołał się do postanowie nia Trybunału Konsty - tucyjnego z 16 października 200 2 r. (sygn. SK 43/01 ). Odnosząc się do kwestii załączonego do skargi pełnomocnictw a skarżący uważa, że jest ono pełnomocnictwem szczególnym, ponieważ (jak każde oświadczenie woli) może podlegać wykładni, a ta prowadzi do wniosku, że zostało ono udzielone wyłącznie do przedmiotowej sprawy. Brak jest, zdaniem skarżącego, jak ichkolwiek zapisów, z których wynikałoby, że pełnomocnictwo to może zostać wykorzystane w wielu różnych postępowaniach. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- p owania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składz ie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada OTK ZU B/2020 Ts 187/19 poz. 319 3 przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istni enie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe, a zarzuty sformu- łowane w zażaleniu nie podważają podstaw odmowy nadania dalszego biegu skardze konsty- tucyjnej. W pierwsz ej kolejności należy zauważyć, że judykat Trybunału ( SK 43/01) , do któr e- go skarżąc y odwołał się w zażaleniu , został wydan y przed nowelizacją ustawy z dnia 17 li- stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.), dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98). W wyniku tej nowelizacji zmianie uległ charakter skargi kasacyjnej, a tym samym s posób wyczerpania drogi prawnej w postępowaniu cywilnym. Według obecnego stanu prawnego (obowiązującego w tym zakresie od 6 lutego 2005 r.), skarga kasacyjna jest nad- zwyczajnym środkiem zaskarżenia od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji i nie mieś ci się w zakresie pojęcia wyczerpania drogi prawnej. W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżąc y nie uwzględnił także tego, że początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej został jednoznacznie określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK jako data doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, osta - tecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia opartego na zaskarżonym przepisie. W obowiązującym stanie prawnym nie ulega wątpliwości, że przymiot prawomocności przysługuje w postępowaniu cywil nym wyrokom i postanowieniom sądu drugiej instancji; wniesienie skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, nie powoduje utraty przez nie waloru prawomocności. W orzecznictwie wypracowanym po wejściu w życie przepisów wprowadzających s kargę kasacyjną (w miejsce kasacji przysługującej od nieprawomocnych rozstrzygnięć) Trybunał podkreślał, że zbyt daleko idącym ograniczeniem prawa do wniesienia skargi konstytucyjnej byłoby nakładanie na skarżącego obowiązku podjęcia próby obalenia prawo - mo cności orzeczenia przy pomocy nadzwyczajnych środków zaskarżenia, uzale żnionych od szczególnych, wąsko zakreślonych przesłanek (zob. postanowienie TK z 2 marca 2009 r., sygn. Ts 251/06, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 88 i cytowane tam starsze orzecznictwo). W p rzywołanym postanowieniu Trybunał zwracał również uwagę, że przesłanki wyczerpania drogi prawnej i prawomocności orzeczenia są ze sobą powiązane jedynie w takim sensie, że skarżący musi skorzystać z przysługujących mu – w ramach drogi prawnej – zwykłych śr o dków prawnych, zapobiegających uzyskaniu przez orzeczenie waloru prawomocności. Z jednej strony o znacza to, że skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, jeżeli orzeczenie stało się prawomocne wskutek zaniechania wniesienia zwykłego środka zaskarżenia lub nie został on rozpoznany z przyczyn formalnych leżących po stronie skarżącego . Z drugiej zaś – że prawo wniesienia skargi konstytucyjnej powstaje z chwilą doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku lub postanowienia, nawet jeżeli – w danych okolicznościach – możliwe byłoby jego wzruszenie przy pomocy takich środków nadzwyczajnych jak skarg a kasacyjn a czy skarg a o wznowienie postępowania. Trybunał podkreśla jednocześnie , że wniesienie skargi kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie równoczesnemu wniesieniu skargi konstytucyjnej. W tym wypadku powstaje jedynie podstawa do zawieszenia postępowania przed Trybunałem do czasu wydania przez Sąd Najwyższy orzeczenia w przedmiocie skargi kasacyjnej. W przedstawionych przez skarżąc ego okolicznościach, w szczególności w św ietle odmowy przyjęcia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie ulega zatem wątpliwości, że ostatecznym prawomocnym rozstrzygnięciem był wyrok Sądu Apelacyjnego w G. z 5 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ), a biegnący od daty jego doręczenia trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej został przekroczony. OTK ZU B/2020 Ts 187/19 poz. 319 4 Trybunał podtrzymuje ponadto stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, dotyczące nieprawidłowego u sunięcia brak u formalnego skargi polegającego na dołączeniu niewłaściwe go pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konsty - tucyjnej . Do łączone do skargi pełnomocnictwo nie odpowiada wymaganiom pełnomocnictwa szczególnego, które implicite wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 44 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 3 u.o.t.p.TK, nie określa bowiem konkretnej sprawy objętej umocowaniem. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnia, że wymaganie od skarżącego doręczenia pełnomocnictwa szczególnego (określającego dokładnie sprawę, do której zostało sporządzone, cz yli przed - miot skargi) nie jest przejawem zbytecznego formalizmu, lecz stanowi gwarancję, że działania pełnomocnika procesowego (mandatariusza) w tym zakresie wyrażają w pełni wolę skarżącego (mandanta). Do ustalenia bowiem, że skarga konstytucyjna w konkre tnej sprawie pochodzi od skarżącego ( ergo – stanowi wykonanie jego woli), a nie od osoby, która ją sporządziła i podpisała, potrzebny jest dowód, że została ona wniesiona na podstawie stoso - wnego umocowania (por. postanowienia TK z : 13 stycznia 2011 r. , syg n. Ts 301/09 , OTK ZU nr 1/B/2011 , poz. 65 , sygn. Ts 302/09 , OTK ZU nr 1/B/2011 , poz. 66 , sygn. Ts 304/09 , OTK ZU nr 1 / B/2011, poz. 71 , sygn. Ts 309/09 , OTK ZU nr 1 / B/2011, poz. 73 i sygn. Ts 310/09 , OTK ZU nr 1B/2011, poz. 75 ; 19 stycznia 2011 r., sygn. Ts 30 3/09 , OTK ZU nr 1 / B/2011, poz. 69 ; 16 maja 2011 r. , sygn. Ts 237/10 , OTK ZU nr 1 / B/2012, poz. 96 oraz 17 czerwca 2011 r., sygn. Ts 288/10 , OTK ZU nr II / B/2014, poz . 814 ). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.