Ts 189/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 października 2020 r. Pozycja 320 POSTANOWIENIE z dnia 14 lipca 2020 r. Sygn. akt Ts 189/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.P. w sprawie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 us tawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ) z art. 2, art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konsty- tucji Rzeczypospolitej P olskiej; 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ) z art. 2, art. 47 w związ ku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji , p o s t a n a w i a : nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 grudnia 2019 r. (data nadania) M.P. (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez adwokata ustanowionego z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 21 lipca 2014 r. (znak : […] ) Wojewoda W. (dale j: Wojewoda) nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 420 zł z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym oraz wezwał do jej uiszczenia w terminie do 15 października 2014 r. Jednocześnie wezwał skarżącą do wykonania przed - miotowego obowią zku w wymienionym terminie. P ismem z 28 lipca 2014 r. skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie prowadze nia egzekucji administracyjnej, a z ażaleniem (z tego samego dnia ) zaskarżyła wyżej wymienione posta - nowienie o nałożeniu grzywny. Postanowieniem z 7 kwietnia 2015 r. (znak: […] ) Wojewoda oddalił wszystkie zarzuty skarżą cej w sprawie dotyczącej obowiązku poddania szczep ieniom ochronnym małoletniego. OTK ZU B/2020 Ts 189/19 poz. 320 2 Od wymienionego postanowienia skarżąca odwołała się do Ministra Zdrowia (dalej: Minister), który p ostanowieniem z 24 marca 2016 r. (znak: […] ) utrzymał je w mocy. Zdaniem Ministra postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób zgodny z prawem . Jednocześnie wskazał, że zastosowany przez Wojewodę środek w postaci grzywny w wysokości 420 zł stanowi najmniej uciążliwy środek w nakłonieniu do wyko nania obowiązku szczepień ochronnych. Skarżąca złożyła skargę na postanowienie Ministra do Wojewódzkiego Są du Admi - nistracyjnego w W. (dalej: WSA) , który wyrokiem z 15 maja 201 7 r. (sygn . akt […] ) oddalił ją w całości. WSA wskazał, że nałożony na skarżącą obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochro nnym wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobie ganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi ( ówcześnie: Dz. U. z 2013 r. poz. 947, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych). Obowiązek ten został skonkrety zowany przepisami rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowy ch szczepień ochronnych ( ówcześnie: Dz. U. Nr 182, poz. 106, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ) , a w szczególności w § 3 tego rozporządzenia . Podkreślił, iż zgodnie z „§ 2 pkt 1, 5, 9 i 11 ww. rozporządzenia szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis są objęte obowiązkiem szczepi eń ochronny ch . (…) szczepienia ochronne przeciwko chorobom, określone w tytule wykonawczym wystawionym w stosunku do [s]karżącej powinny być wykonane od drugiego miesiąca życia dziecka. Biorąc więc pod uwagę ww. okoliczności, obowiązek szczepień przeciwko ww. chorobom u małoletniego jest (…) słusznie dochodzony przez wierzyciela” (wyrok WSA, s. 16). Jednocześnie – powołując się na art. 5 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych – WSA wskazał, że podmiotem zobowiązanym do wypełnienia ww. ob owiązku jest matka dziecka (tj. skarżąca). Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Są - d u Administracyjnego, który wyrokiem z 15 października 2019 r. (sygn. akt […] ) ją oddalił. Z askarżone przepisy – zdaniem skarżącej – naruszają prawo do prywatności oraz prawo do decydowani a o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji), jak również zasadę dostatecznej określoności przepisów prawa (art. 2 Konstytucji). Skarżąca twierdzi , że art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza o tym , czy środki zwalczania chorób epidemicznych powinny być stos owane na zasadzie dobrowolności czy też przymusu leczniczego. W jej ocenie ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, konieczności oraz nie nastąpiło na podstawie ustawy. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 lutego 2020 r. skarżącą weź - wano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez: 1) wyj aśnienie, które brzmie - nie zaskarżonych przepisów jest przez nią kwestionowane, z jednoczesnym wskazaniem odpowiednich pozycji w Dzienniku Ustaw; 2) doręczenie: a) sześciu egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytu cyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, b) odpisu albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika ska rżącej za zgodność z oryginałem wyroku Naczelnego Sądu Administra cyjnego z 15 października 2019 r. (sygn. akt […] ) oddalającego skargę kasacyjną skarż ącej , wraz z pięcioma kopiami oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyj nego w W. z 15 maja 2017 r. (sygn. akt […] ) , oddalającego skargę skarżącej , wraz z pięcioma kopiami, c) oryginału albo kopii poświadczonej prz ez pełno mocnika skarżą - cej za zgodność z oryginałem: post anowienia Wojewody W. z 7 kwietnia 2015 r. (znak: […] ) , nakładającego na skarżącą grzywnę w celu przymuszenia do zaszczepienia dzi ecka , wraz z pięcioma kopiami, oraz post anowienia Ministra Zdrowia z 24 marca 2016 r . (znak: […] ) , utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z 7 kwietnia 2015 r. , wraz z pięcioma kopiami. Skarżąca usunęła braki formalne skargi w ustawowym terminie. OTK ZU B/2020 Ts 189/19 poz. 320 3 Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje . Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytoryczn ego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagan ia przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okol iczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do mery- torycznego rozpoznania , albowiem: 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocnictwo szczególne do spo- rządzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do rep rezentowania skarżącej w postę- powaniu przed Trybunałem; 2) skarżąca wyczerpał a przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Naczel- nego Sądu Administracyjnego z 15 października 2 019 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje ża- den zwykły środek zaskarżenia; 3) dochowany z ostał przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK trzymiesięczny te rmin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie , w rozumieniu art. 79 Konstytucji , zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 28 października 2019 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 23 grudnia 2019 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobie ganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób za- kaźnych u lu dzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób za- kaźnych ), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązkowych szczepień oc hronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm.; dalej: rozporządzenie ) oraz art. 17 ust. 1 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia. Powyższe przepisy statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym ; 5) zakwestionowanym w skardze przepisom z arzucono naruszenie prawa do prywat- ności oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym; 6 ) skarżąca prawidłowo wskazał a , w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zarzucił a bowiem, że wyłączają one możli- wość podjęcia , przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom albo przez ich opiekunów pra wnych lub faktycznych , decyzji o odmowie . Podnio sł a , że ogranicze- nie wyżej wymienionych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. W skazał a jednocześnie na brak spec jalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotknię- tych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skar żąca stwierdził a też, że występujące w niniejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołał a się na przykłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skar- żącej przedmiotowe ograniczenie nie nastą piło na podstawie ustawy, gdyż ilość dawek po- szczególnych szczepionek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę, wynika z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głó wnego Inspektora Sanitarnego. Trybunał stwierd za, że wydane w stosunku do skarżącej postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wypełnienia obowiązków nie jest oparte wprost na powoła- nych przez skarżącą przepisach. Należy jednak zauważyć, że sk arżąca kwestionuje obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym, który wynika z ustawy. W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ OTK ZU B/2020 Ts 189/19 poz. 320 4 administracji pub licznej. W konsekwencji skarżąca nie ma możl iwości uzyskania ostateczne- go orzeczenia, wydanego w jej indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną b yłyby kwestionowane przepisy. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 u st. 4 u.o.t.p. TK ), Trybunał Konstytucyjny – na pod- stawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skar dze konstytucyjnej dalszy bieg.