Ts 189/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 września 2022 r. Pozycja 159 POSTANOWIENIE z dnia 26 kwietnia 2022 r. Sygn. akt Ts 189/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej G. Ł. o zbadanie zgodności: art. 110 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.) z art. 30, art. 40, art. 41 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 czerwca 2021 r., ostatecznie sprecyzowanej w piśmie procesowym z 8 lutego 2022 r. (daty nadania) G.Ł. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu , wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle opisanego poniżej stanu faktycznego. W pismach z 6 stycznia, 22 marca i 16 kwietnia 2021 r. zatytułowanych „Skarga” skarżący zażądał od Trybunału stwierdzenia niekonstytucyjności art. 110 § 2 i art. 116 § 2-4 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze zm.; dalej: k.k.w.) , a także „Zalecenia Zastępcy Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 17 listopada 2016 r.” . W odpowiedzi na sformułowane zarzuty, upoważniony przez Prezesa Trybunału Kon- stytucyjnego pracownik Wydziału do Spraw Wstępnej Weryfikacji Pism Inicjujących Postę- powanie przed Trybunałem , w pi śmie z 11 maja 2021 r. (znak: Wer.450.8.2021) poinformo- wał skarżącego o konieczności sporządzenia i wniesienia skargi przez adwokata lub radcę prawnego. Skarżący 22 czerwca 2021 r. złożył w Trybunale kopię sporządzonej przez siebie skargi z 16 kwietnia 2022 r. Pismo to podpisał także radca prawny, który postanowieniem Sądu Rejonowego w S. I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Rejonowy) z 28 maj a 2021 r. (sygn. akt […]) został ustanowiony dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu „celem ewentualnego sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej” . OTK ZU B/2022 Ts 189/21 poz. 159 2 Do skargi nie dołączono żadnego orzeczenia organu władzy publicznej. Z jej treści nie wyni ka także , aby przed jej wniesieniem do Trybunału w sprawie skarżącego toczyło się ja- kiekolwiek postępowanie. Pełnomocnik skarżącego 5 stycznia 2022 r. (data nadania) złożył w Trybunale wyro k Sądu Apelacyjnego w S. I Wydział Cywilny (dalej: Sąd Apelacyjny) z 25 listopada 2021 r. (sygn. a kt […] ). Orzeczenie apelacyjne umorz yło postępowanie w sprawie będącej przedmio- tem wyr oku Sądu Okręgowego w S. z 17 mar ca 2021 r. (sygn. akt […] ) w części dotyczącej oddalenia powództwa skarżącego przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w G. powyżej kwoty 63 800 zł i oddaliło jego apelację w pozostałym zakresie. Nadesłane rozstrzy- gnięcie, jak wskazał pełnom ocnik, potwierdza „wyczerpanie przez skarżącego drogi praw- nej ” . Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 26 stycznia 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące go 1 lutego 2022 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK ), wezwał skarżąc ego do wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; wskazania, które jego wolności lub prawa (wyr ażone w postanowieniach Konstytucji przywołanych w skardze jako wzorce kontroli) i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze przepis; uzasadnienia zarzutu niezgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z wolnościami i prawami, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie; przedstawienia stanu faktycznego, w związku z którym została wniesiona skarga konstytucyjna. Skarżący został także zobowią- zany do doręczenia odpisów lub kopii poświadczonych przez jego pełnomocnika za zgodność z oryginałem (wraz z czterema kopiami): ostatecznego orzeczenia; orzeczeń potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, o której stanowi art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK; postanowienia właści- wego sądu ustanawiającego dla skarżącego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wnie- sienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania go w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym; pisma Okręgowej I zby Radców Prawnych w S. wyznaczającego pełnomoc- nika z urzędu. Zobligowany został ponadto do udokumentowania dat: doręcze nia mu osta- tecznego orzeczenia, doręczenia radcy prawnemu K.M. rozstrzygnięcia właściwego organu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego, a także do poinformowania, czy od ostatecz- nego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym z 8 lutego 2022 r. (data nadania) skarżący odniósł się do za- rządzenia. Wskazał w nim m.in., że „wnosi o stwierdzenie niezgodności art. 110 § 2 [k.k.w.] z art. 30, art. 40, art. 41 ust. 4 Konstytucji” (s. 1 , z treści pisma jednoznacznie natomiast wy- nika, że skarżący kwestionuje wyłącznie zdanie pierwsze zakwestionowanego przepisu). Skarżący poinformował także, że ostatecznym orzeczeniem w sprawie, w związku z którą wniósł skargę do Trybunału , jest wyrok Sądu Apelacyjnego z 25 listopada 2021 r. (sygn. akt […] ). Z jego wydaniem łączy on naruszenie prawa do godnego odbywania kary, które znajdu- je wyraz w zasadzie humanitaryzmu i poszanowania przyrodzonej godności ludzkiej skazane- go. Skarżący stwierdzi ł, że wynikający z zakwestionowanego w skardze przepisu „minimalny standard 3 m 2 powierzchni na jednego osadzonego, w długim okresie czasu oraz z nieunik- nionym poczuciem izolacji, wynikającym z faktu możliwości opuszczania s ali więziennej jedynie przez około dwie godziny dziennie, powoduje cierpienie i poczucie niższości, osiąga- jąc poziom nieludzkiego i poniżającego traktowania” (s. 2). Z arzucił także, że „norma 3 m 2 nie oferuje wystarczającej przestrzeni życiowej, aby można było mówić o nienaruszeniu dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności” (s. 2). OTK ZU B/2022 Ts 189/21 poz. 159 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmo- wie nad ania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna bądź gdy nie usunięto w terminie braków formalnych skargi (art. 61 ust. 4 pkt 1-3 u.o.t.p.TK). 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, skargę konstytucyjną wnosi się na zasadach określonych w ustawie. Jak stanowi m.in. art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK, w zakresie sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej istnieje obowiązek zastępstwa skarżącego przez adwokata lub radcę prawnego, chyba że skarżącym jest sędzia, prokurator, adwokat, radca prawny, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych. Wymóg sporządzenia s kargi kon- stytucyjnej przez podmioty w nim wymienione ma charakter bezwzględny, zaś jego niedopeł- nienie stanowi uchybienie uniemożliwiające jej merytoryczne rozpoznanie (zob. postanowie- nie TK z 14 maja 2020 r., sygn. Ts 21/18, OTK ZU B/2020, poz. 315). Try bunał zauważa, że wniesiona przez skarżącego skarga konstytucyjna jest kopią je- go pisma z 16 kwietnia 2021 r. Został a ona więc sporządzon a przed ustanowieniem przez Sąd Rejonowy pełnomocnika z urzędu do sporządzenia i wniesienia skargi do Trybunału. Jest zatem oczywiste, że pismo to nie zostało sporządzon e, a jedynie podpisane przez ustanowio- nego w sprawie radcę prawnego . Złożony środek prawny nie spełnia więc jednego z wymo- g ów określonych w art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK . 3. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę wnosi się do Trybunału , jeśli sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego. Z tego powodu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK uzależnia wniesienie skargi od wyczerpania drogi prawnej, o ile jest ona przewidziana, a także określa termin do wniesienia skargi, wiążąc go ściśle z datą doręczenia prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego roz- strzygnięcia. W swoich orzeczeniach Trybunał podkreśla, że skarga konstytucyjna m a ze swej istoty charakter subsydiarny wobec innych środków służących ochronie wolności i praw kon- stytucyjnych (zob. np. postanowienie TK z 1 września 1998 r., sygn. Ts 97/98, OTK ZU nr 6/1998, poz. 104). Jest środkiem ochrony wolności i praw, który może być wykorzystany dopiero wtedy, gdy w jednostkowej sprawie sądowej lub administracyjnej postępowanie zo- stało przeprowadzone i ostatecznie zakończone (zob. postanowienie TK z 9 kwietnia 2019 r., sygn. SK 7/19, OTK ZU A/2019, poz. 15). Należy zwrócić uwagę , ż e analizowana skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału pięć miesięcy przed wydaniem orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Kon- stytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK . To oznacza, że w dniu jej złożenia w Trybunale nie doszło jeszcze do wyczerpania drogi prawnej , a w związku z tym naruszenia praw skarżącego w spo- sób prawem określony . Nie nastąpiło także zdarzenie, od którego ustawodawca uzależnia roz- poczęcie biegu terminu wniesienia skargi. 4. Trybunał zauważa, że skarżący nie doręczył odpisu lub poświadczonej przez jego pełnomocnika za zgodność z oryginałem kopii orzeczenia poprzedzającego wydanie przez Sąd Apelacyjny wyroku z 25 listopada 2021 r. (sygn. akt […] ) , czyli wyr oku Sądu Okręgo- wego w S. z 17 mar ca 2021 r. (sygn. akt […] ). Oznacza to, że n ie usunął on braku formalnego OTK ZU B/2022 Ts 189/21 poz. 159 4 skargi określonego w punkcie 5b zarządzenia s ędziego Trybunału Konstytucyjnego z 26 sty - cznia 2022 r. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 i 2 u.o.t.p.TK – podstawami odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.