Ts 222/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 11 maja 2017 r. Pozycja 81 POSTANOWIENIE z dnia 5 kwietnia 2017 r. Sygn. akt Ts 222/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej L.K. w sprawie zgodności: art. 48 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 14 października 2016 r. (data nadania) L.K. (dalej: skarżąc a) wystąpił a o stwierdzenie, że art. 48 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim przyznaje wyłączne uprawnienie jednej ze stron procesu do orzekania o wyłączeniu prokuratora na etapie postępowania sądowego , tj. prokuratorowi nadzorujące mu postępowanie lub bezpośrednio przełoż onemu , gdy to sam prokurator, który sporządził i podpisał akt oskarżenia, jest stroną w rozumieniu k.p.k. chociażby sam nie wniósł tego aktu oskarżenia ani nie popierał go przed sądem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konsty- tucji. Skarga konstytucyjna zost ała złożona w związku z następującą sprawą. Postanowie- niem z lipca 2016 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w T. nie uwzględnił wniosku skarżą- cej o wyłączenie prokuratora działającego w charakterze oskarżyciela publicznego od udziału w sprawie przed Sądem Okręgowym w B . Zdaniem skarżącej powyższa regulacja narusza jej prawo do sądowej kontroli orze- czenia w przedmiocie wyłączenia prokuratora, które jest bezpośrednią konsekwencją konsty- tucyjnego prawa do sądu (a rt. 45 ust. 1 Konstytucji). Wraz ze skargą konstytucyjną pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o wydanie po- stanowienia tymczasowego o wstrzymaniu wykonania prawomocnego postanowienia proku- ratora Prokuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. OTK ZU B/2017 Ts 222/16 poz. 81 2 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postepowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2 072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjo- wane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określa- ją przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytoryczne- go rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego bie- gu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 -4 ustawy o TK. Analizowanej skardze konstytucyjnej nie może zostać nadany dalszy bieg z powodu jej uchybie ń formalnych. Jak wynika z treści wniesionej do Trybunału skargi konstytucyjnej , skarżąca upatruje naruszenie prawa do sądu , określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji, w fakcie, że kwestiono- wany art. 48 § 1 k .p.k. zamyka stronie, która wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie prokurato- ra, drogę uruchomienia procedury gwarantującej merytoryczną kontrolę postanowienia o odmowie uwzględnienia takiego wniosku. Jej zdaniem, w analizowanym przypadku powin- na przysługiwać możliwość wniesienia zażalenia do sądu, który – jako organ zewnętrzny – dokonałby merytorycznej kontroli zasadności orzeczenia wydanego przez prokuratora. Jako ostateczne orzeczenie wydane w sprawie sk arżąca wskazuje postanowienie prokuratora Pro- kuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie prokurato- ra. Trybunał przypomina, że jeżeli skarżący zamierza kwestionować w drodze skargi k onstytucyjnej akt normatywny z tego względu, że nie przyznaje on skarżącemu drogi sądo- wej w określonej sprawie, to musi uzyskać ostateczne orzeczenie o odrzuceniu środka praw- nego, mającego inicjować postępowanie przed sądem (por. L. Bosek, M. Wild, Kontrola kon- stytucyjności prawa. Komentarz praktyczny dla sędziów i pełnomocników procesowych. Wzo- ry pism procesowych , Warszawa 2014, s. 137; M. Wiącek, Formalne przesłanki skargi kon- stytucyjnej (w świetle orzecznictwa TK) , „Państwo i Prawo” z. 9/2011, s. 23-25 ). Trybunał wskazywał już na to , że „ w przypadku gdy przedmiotem skargi konstytucyjnej jest przepis przewidujący, że w danym przypadku środek odwoławczy nie przysługuje, należy mimo to wnieść środek zaskarżenia, aby uzyskać rozstrzygnięcie wydane w oparciu o normę prawną, która wyłącza możliwość zaskarżenia orzeczenia (postanowienie o odrzuceniu środka odwo- ławczego)” (postanowienie TK z 21 czerwca 2010 r., Ts 243/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 454; por. także postanowienie TK z 10 marca 2015 r., SK 65/13, OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35). W analizowanej sprawie skarżąca nie wystąpiła z żadnym środkiem zaskarżenia do sądu, w którym domagałaby się sądowej kontroli wydanego w jej sprawie orzeczenia. Wprawdzie przepis art. 48 § 1 k.p.k. nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na po- stanowienie w przedmiocie wyłączenia prokuratora działającego w sprawie w charakterze oskarżyciela publicznego, nie zwalnia to jednak strony od wniesienia środka odwoławczego w kontekście wystąpienia ze skargą konstytucyjną. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego , skarżący , kwestionując brak możliwości zaskarżenia określo- nych decyzji lub orzeczeń , powinien wykazać, że droga sądowa w danym przypadku została OTK ZU B/2017 Ts 222/16 poz. 81 3 wyłączona. W tym celu obowiązany jest uzyskać orzeczenie, które będzie potwierdzało taki stan rzeczy. W przeciwnym wypadku nie będzie dysponować ostatecznym orzeczeniem po- twierdzającym naruszenie konstytucyjnego prawa do sądowej kontroli decyzji wydanych w jego sprawie. Z pow yższą sytuacją mamy do czynienia w analizowanej sprawie. Skarżąca kwestionuje brak możliwości zażalenia postanowienia prokuratora o nieuwzględnieniu wnio- sku o wyłączenie oskarżyciela publicznego, nie zainicjowała jednak postępowania przed są- dem. W związku z powyższym Trybunał stwierdza , że nie dysponuje ona ostatecznym orze- czeniem w sprawie wskazującym na brak możliwości zaskarżenia wydanej decyzji , co stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Ponadto Trybunał Konstytucyjny wskazuje, że skarżąca jako wzorzec kontroli konsty- tucyjności art. 48 § 1 k .p.k., w zakresie, w jakim przepis ten wyłącza sądową kontrolę orze- czenia wydanego przez prokuratora rozpoznającego wniosek o wyłączenie oskarżyciela pu- blicznego – wskazała jedynie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Jednakże prawo do sądowej kontroli decyzji i orzeczeń wydanych w sprawie obywateli uregulowane zostało w art. 7 8 Konstytucji. Oznacza to, że w analizowanej sprawie skarżąca jako wzorzec kontroli konstytucyjności za- kwestionowanego przepisu pow inna była wskazać art. 45 ust. 1 Konstytucji ( jako statuujący prawa do sądu ) w zw. z art. 78 Konstytucji, który zabrania zamykania drogi sądowej docho- dzenia naruszonych wolności lub praw. Z samej treści art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika bo- wiem jedynie praw o każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuza- sadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Nie ulega wątpli- wości, że z przytoczonego przepisu nie wynika prawo jednostki do sądowej kontroli każdego orzeczen ia wydanego w jego sprawie. Jak wskazał wyżej Trybunał , prawo to czerpie swoje źródło w regulacji art. 78 Konstytucji. Nieprawidłowe wskazanie wzorca kontroli konstytu- cyjności uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny zgodności zaskarżonego przepisu z warto ściami określonymi w Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, związany jest granicami wniesionej skargi konstytucyjnej, która jest konkretnym i indywidualnym środkiem ochrony praw i wolności , n ie ma zatem możliwości rozszerzenia kontroli konstytucyjności o dod atko- we wzorce, nawet jeżeli z analizy rozpoznawanej sprawy wydawałoby się to uzasadnione. Jednocześnie , z uwagi na odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej , Trybunał Konstytucyjny stwierdza , że wniosek skarżące j o wstrzymanie wykonania postano- wienia prokuratora Prokuratury Rejonowej w T. z lipca 2016 r. nie może zostać uwzględnio- ny. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia tego post anowie- nia.