Ts 223/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 lutego 2017 r. Pozycja 38 POSTANOWIENIE z dnia 12 stycznia 2017 r. Sygn. akt Ts 223/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej K.S. w sprawie zgodności: 1) art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 li- stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2, w zw. z art. 394 1 § 1 i w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskiej, 3) art. 398 6 w zw. z art. 398 4 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listo- pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) nadać dal szy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie, w jakim dotyczy zbadania zgodności art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej osobiście do Trybunału Konstytucyjne go 26 października 2016 r. K.S. (dalej: skarżąca) wystąpiła o zbadanie zgodności art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 w zw. z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1822; dalej: k.p.c.) z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji; art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2, w zw. z art. 394 1 § 1 i w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz art. 398 6 w zw. z art. 398 4 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2017 Ts 223/16 poz. 38 2 Skargę konstytucyjną sformułowano w związku z następującą sprawą. Skarżąca była uczestnikiem postępowani a o stwierdzenie nabycia spadku, w którym Sąd Okręgowy w W . wydał prawomocne postanowienie z kwietnia 2015 r. Od tego postanowienia 7 lipca 2015 r. skarżąca złożyła (w imieniu własnym i swoich małoletnich synów, będących również uczestnikami postępowania spadkowego) skargę kasacyjną, którą Sąd Najwyższy odrzucił postanowieniem z sierpnia 2016 r. , doręczonym skarżącej 26 sierpnia 2016 r. Sąd Najwyższy stwierdził, że wniesiona skarga kasacyjna nie spełniała wymogu określonego w art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. , ponieważ „zawarty w niej wniosek o uchylenie i zmianę orzeczenia nie zawiera [ł] oznaczenia zakresu żądanego uchylenia i zmiany”. Zdaniem skarżącej art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie – bez wzywania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej niespeł - niającej wymagań określonych w art. 398 4 § 1 k.p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W ocenie skarżącej niekonstytucyjność art. 398 6 § 2 i 3 k.p.c. należy rozpatrywać przez pryzmat wszystkich wymienionych w a rt. 398 4 § 1 (pkt 1-3) k.p.c. elementów ko nstrukcyjnych skargi kasacyjnej, w przeciwnym razie stwier- dzenie niezgodności tylko przepisu zastosowanego w sprawie skarżącej może doprowadzić zaledwie do kolejnej „fragmentary cznej i niesatysfakcjonującej w pełn i nowelizacji przepisów postępowania cywilnego”. Jak podkreśla, „sankcja odrzucenia, wobec kategorycznego brzmienia art. 398 6 § 2 i 3 k .p.c., musi nastąpić zawsze, niezależnie od charakteru i wagi uchybień. Sąd orzekający, działa zatem »z automatu«, nie m ając prawnych instrumentów zniwelowania skutków braków pisma, które nierzadko nie stanowią przeszkody w nadaniu skardze kasacyjnej biegu”. Skarżąca podnosi, że art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2 i w zw. z art. 394 1 § 1 k .p.c. w zakresie, w jakim przewiduj e niezaskarżalność postanowienia Sądu Najwyższego o odrzu - ceniu skargi kasacyjnej, niespełniającej wymagań określonych w art. 398 4 § 1 k .p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skar żąca wyraża przy tym przekonanie , że „kwestionowana regulacja negatywnymi skutkami zaniechań sądu drugiej instancji obciąża skarżącego. Gdyby bowiem sąd drugiej instancji na etapie badania formalnego skargi kasacyjnej dostrzegł brak spełnienia wymagań określonych w art. 398 4 § 1 k.p.c. , to skarżącemu przysługiwałoby prawo odwołania się od takiego postanowienia. Brak prawidłowych działań podjętych przez sąd drugiej instancji (…) skutkuje wydaniem decyzji w przedmiocie braków przez Sąd Najwyższy, od którego to orzeczenia skarżący nie ma prawa się odwoływać. (… ) W konsekwencji zasadne wydaje się postulowanie wprowadzenia stosownych zmian legislacyjnych na korzyść grupy dyskryminowanej, zrównując ją w prawach z grupą uprzywilejowaną o prawo skarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej wydaneg o przez sąd drugiej instancji”. Skarżąca twierdzi, że art. 398 6 w zw. z art. 398 4 § 1 i 2 k .p.c. w zakresie, w jakim wprowadza odmienne skutki prawne dla braków konstrukcyjnych skargi kasacyjnej tej samej kategorii, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca wyjaśnia przy tym, że „ wezwanie do usunięcia braków pisma ma miejsce w przypadku braków formalnych pisma procesowego oraz w przypadku braku konstrukcyjnego niezawarcia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznani a. Pozostałe braki konstrukcyjne są traktowane jako nieusuwalne, tj. nie podlegające procedurze naprawczej. Z powyższą dyferencjacją oraz jej skutkami prawnymi w sferze praw podmiotowych skarżąca łączy niezgodność z wzorcami kontroli konstytucyjnej”. Tryb unał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu - OTK ZU B/2017 Ts 223/16 poz. 38 3 cyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucy jnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Trybunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie post ępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u stawy o TK. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przed - miotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywi - ście bezzasadna, a także gdy zachodzą przesłanki, o któ rych mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK. Ustalenie pr zez Trybunał, że skarga w całości lub w części spełnia wymagania prawem przewidziane i nie występują wspomniane okoliczności, uzasadnia – w świetle art. 60 ust. 2 ustawy o TK – nadanie jej dalszego bi egu odpowiednio w całości lub w części. 2. Trybunał stwierdza, że skarga w zakresie zbadania zgodności art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 i w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji spełnia wymagania uzasadniające nadan ie jej dalszego biegu. 2.1. Sk argę w imieniu skarżącej sporządził adwokat, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Najwyższego z sierpnia 2016 r. jest prawomocne i ni e przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Skarżąca dochowała trzymiesięcznego terminu do wniesienia skargi zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 ustawy o TK. Postanowienie Sądu Najwyższego doręczono jej 26 sierpnia 2016 r. , a skargę złożyła 26 października 2016 r. 2.4. Trybunał ustalił, że przedmiotem skargi skarżąca uczyniła art. 398 4 § 1 i 2 i art. 398 6 k.p.c. Zgodnie z art. 398 4 § 1 k .p.c. ska rga kasacyjna powinna zawierać: oznaczenie orze czenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie; wniosek o uchylenie lub uchy lenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany. W świe - tle zaś art. 398 4 § 2 k .p.c. o prócz wskazanyc h wyżej wymagań skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie. Z kolei stosownie do art. 398 6 § 1 k .p.c., j eżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 398 4 § 2 lub 3, przewodniczący w sądzie drugiej instancji wzywa skarżącego do usunięcia braków w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia skargi. Jak stanowi jednak art. 398 6 § 2 k .p.c., s ąd drugiej instancji odrzuca na posiedzeniu niejaw - nym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określo nych w art. 398 4 § 1 k.p.c. , nieopłaconą oraz skargę, której braków nie usunięto w terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną. Zgodnie z art. 398 6 § 3 k.p.c. Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną, która podlegała odrzuceniu przez sąd drugiej instancji, albo zwraca ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Artykuł 398 6 § 4 k .p.c. stanowi, że o odrzuceniu skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 398 4 OTK ZU B/2017 Ts 223/16 poz. 38 4 § 1 k.p.c. sąd drugiej instancji albo Sąd Najwyższy zawiadamia właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy pełnomocnik. Trybunał na wstępie zauważa, że zaskarżone przepisy miały w sprawie skarżącej odpo wiednie zastosowanie na podstawie art. 13 § 2 k .p.c. , ponieważ postępowanie, którego uczestnikiem była skarżąca, miało charakter nieprocesowy. Na tę okoliczność i na ten przepis skarżąca wskazuje w uzasadnieniu skargi, dlatego rozpatrują c zarzuty skierowane wobec art. 398 4 § 1 i 2 i art. 398 6 k.p.c. Trybunał uwzględnił również art. 13 § 2 k .p.c. Trybunał zwraca uwagę na to, że Sąd Najwyższy jako podstawę swojego postano- wienia z 18 sierpnia 2016 r. wskazał wprost art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2 w zw. z art. 13 § 2 i art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Trybunał stwierdza zatem, że skarga spełnia wymaganie określone w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK tylko w zakresie, w jakim skarżąca kwestionuje zgodność z Konstytucją art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k .p.c. 2.5. Trybunał podkreśla, że kwestia konstytucyjności regulacji polegającej na odrzuceniu – bez wzywania do uzupełnienia braków – skargi kasacyjnej niespełniającej jednego z wymagań tzw. konstrukcyjnych określonych w art. 398 4 § 1 k .p.c. była już rozpatrywana w postępowaniu przed Trybunałem. W wyroku z dnia 1 lipca 2008 r. (sygn. akt SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101) Trybunał uznał a rt. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 19 marca 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 69, poz. 593; dalej: nowelizacja z 2009 r.) za zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 2 Konstytucji , zaś art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życie nowelizacji z 2009 r. w zakresie, w jakim przewid ywał odrzucenie – bez wezwania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. w brzmieniu sprzed wejścia w życ ie nowelizacji z 2009 r. – za nie- zgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. art. 2 Konstytucji. Ustawodawca nowelizacją z 20 09 r. dostosował do wyroku art. 398 4 i art. 398 6 k.p.c. w ten sposób, że wymóg z art. 398 4 § 1 pkt 3 k .p.c. przeniósł do art. 398 4 § 2 k .p.c. i jeśli skarga kasacyjna nie spełnia tego wymogu, sąd drugiej instancji jej nie odrzuca, lecz przewodniczący w tym sądzie wzywa skarżącego do jej uzupełnienia (art. 398 6 § 1 k .p.c. ). Jak słusznie konstatuje skarżąca, ustawodawca utrzymał tym samym podział na braki skargi usuwalne i nieusuwalne, pr zy czym wśród usuwalnych znajduje się obecnie jeden z elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej – „wniosek o przyjęcie [skargi] do rozpoznania i jego uzasadnienie”. Skarżąca odwołuje się do wyroku TK z 1 lipca 2008 r., opierając się na tych samych wzorcach kontroli, w szczególności art. 45 ust. 1 Konstytucji i prawidłowo wywodząc z niego prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury w powiązaniu z zasadami wynikającymi z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybuna ł zaznacza przy tym, że prawo sk arżącej dostępu do Sądu Najwyższego, które wskazuje w skardze, może być więc rozpatrywane tylko w za- kresie prawa do odpowiedniego ukształtowania procedury (zob. wyrok TK z 1 lipca 2008 r.). W związku z powyższym w ocenie Trybunału skarga – w przedsta wionej części – spełnia zatem również wymaganie określone w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK, a brak jest przy tym podstaw do uznania jej za oczywiście bezzasadną ( art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK). 2.6. Skoro złożona skarga w zakresie, w jakim jej prz edmiotem jest art. 398 6 § 2 i 3 w zw. z art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k .p.c., spełnia przesłanki określone w art. 79 ust. 1 Konstytu cji oraz wymagania wynikające z ustawy o TK, a nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 59 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o TK, to zasadne było nadanie jej dalszego biegu. OTK ZU B/2017 Ts 223/16 poz. 38 5 3. Trybunał powtórnie zauważa, że skarżąca przedmiotem skargi uczyniła art. 398 4 § 1 i 2 i art. 398 6 k.p.c. (oba w zw. z art. 13 § 2 k .p.c.). 3.1. Trybunał przypomina, że zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK skarga powinna zawierać dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji i w stosun ku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Jeśli Trybunał ustali, że dołączone do skargi orzeczenia wydane wobec skarżącego, nie zostały oparte na zakwestionowanym przepisie, to skarga nie spełnia wymagania statuowanego w ar t. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, co uniemożliwia nadanie jej dalszego biegu. 3.2. Jak Trybunał już ustalił, tylko art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2 w zw. z art. 13 § 2 i art. 398 4 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k .p.c. były podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego wobec skarżącej. Za kontrolą art. 398 4 k.p.c. w pozostałej części (tj. § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2) i art. 398 6 k.p.c. w pozostałej części (tj. § 1 i 4) nie mogą przemawiać argumenty podniesione w skardze, ponieważ pomijają one sprawę skarżącej, a ich celem jest sprowokowanie ustawodawcy (za pośrednictwem sądu konstytucyjnego) do kompleksowej nowelizacji procedury cywilnej (w zakresie dotyczącym postępowania kasacyjnego – kontroli formalnej skargi kasacyjnej). Tylko zaś przepis, który ostatecznie ukształtował sytuację prawną skarżącej , może być przedmiotem analizy w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi, o której mow a w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Trybunał stwierdza zatem, że skarga w zakresie, w jakim dotyczy art. 398 4 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k .p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k .p.c. ), a także art. 398 6 § 1 i 4 k .p.c. (w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.), nie spełnia wymagania określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, dlatego w tej części należało odmówić nadania jej dalszego biegu. 4. Zdaniem skarżącej art. 398 6 § 3 w zw. z art. 398 6 § 2 i w zw. z art. 394 1 § 1 k .p.c. w zakresie, w jakim przewiduje niezaskarżalność postanowienia Sądu Najwyższego o odrzu - ceniu skargi kasacyjnej, niespełniającej wymagań określonych w art. 398 4 § 1 k .p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. 4.1. Trybunał zwraca uwagę na to, że choć skarżąca kwestionuje brak środka zaskarżenia na postanowienie Sądu Najwyższego o odrzuceniu skargi kasacyjnej, to nie dysponuje orzeczeniem rozstrzygającym o tej kwes tii (o odrzuceniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej). Skarga (w tym zakresie) nie odpowiada zatem również warunkowi określonemu w art. 77 ust. 1 ustawy o TK, a także art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK (brak jest ostatecznego orzeczen ia o konstytucyjnych prawach skarżącej) . 4.2. C o więcej, Trybunał uznaje zarzut nierównego traktowania osób składających skargę kasacyjną za chybiony. O ile właśnie istnieje potrzeba kontroli rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, o tyle takiej potrzeby nie ma w odniesieniu do rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, który najlepiej przygotowany jest do oceny, czy skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Ustawodawca zapewnia zatem w każd ym przypadku, aby do Sądu Najwyższego należał o ostateczne rozstrzygnięcie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Skarżąca wolałaby zaś, by Sąd Najwyższy, ustaliwszy nieusuwalne braki skargi kasacyjnej, zwracał j ą sądowi drugiej instancji do odrzu- cenia tylko po to, by następnie po twierdzić swoje ustalenia w rozstrzygnięciu o oddalen iu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. W tym zakresie złożona skarga konstytucyjna jest więc również oczywiście bezzasadna ( art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK). OTK ZU B/2017 Ts 223/16 poz. 38 6 5. Skarżąca twierdzi, że art. 398 6 w zw. z art. 398 4 § 1 i 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim wprowadza odmienne skutki prawne dla braków konstrukcyjnych skargi kasacyjnej tej samej kategorii, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Niezależnie od przedstawionej już wyżej podstawy odmowy nadania skardze (w tej części) dalszego biegu (brak ostatecznego orzeczenia wydanego na podstawie zakwestionowanej normy prawnej), Trybunał zauważa, że skarżąca w niewłaściwy sposób formułuje swój zarzut, odnosząc zasadę równości do wymagań (tzw. konstrukcyjnych) skargi kasacyjnej. Nierówne traktowanie skarżących ma więc – w przekonaniu skarżącej – polegać na tym, że jeśli ich skarga kasacyjna nie spełnia wymagania określonego w art. 398 4 § 1 k.p.c. , to nie są wz yw ani do uzupełnienia braków, zaś jeśli ich skarga kasacyjna nie odpowiada warunkom określonym w art. 398 4 § 2 k .p.c., to ten brak skargi mogą uzupełnić. Tym samym skarżąca nieprawidłowo nierówne traktowanie odnosi nie do podmiotów legitymujących się tą samą cechą istotną, lecz do samych przesłan ek skargi kasacyjnej. W tym zakresie skargę należy ocenić jako oczywiście bezzasadną ( art. 61 ust. 4 pkt 3 ustawy o TK). Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji .