Ts 225/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 października 2023 r. Pozycja 285 P OSTANOWIENIE z dnia 20 lipca 2023 r. Sygn. akt Ts 225/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej A.H. o zbadanie zgodności: § 4 ust. 1 w związku z § 17 ust. 2 pkt 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w brzmieniu obowiązującym od dnia 2 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 18 , ze zm. ) , ,, w zakresie, w jakim powyższe przepisy: – ustalają stawki za działanie z urzędu, w tym za obronę obwinionego przed Sądem Rejonowym, jako znacznie niższe niż stawki ustalone dla działania z wy boru, wedle rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwo - kackie, przy tych samych czynnościach i nakładzie pracy oraz odpowie - dzialności – dają możliwość podwyższenia stawki dla obrońcy/pełnomocnika z urzędu do wysokości maksymalnej tylko 150% stawki minimalnej, podczas gdy przy takich samych kryteriach dla pełnomocnika/obrońcy z wyboru maksymalne podwyższenie wynosi 600% – nie przewidują, przy ocenie wymiaru wynagrodzenia, oprócz adekwatności na - kładu pracy adwokata oraz wkładu w końcowe rozstrzygnięcie, jak i uwzglę - dnienia czasu trwania postępowania – także zmian wartości siły nabywczej pieniądza ” , z : 1) art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie 2, art. 32 ust. 2 oraz art. 92 ust. 1 zdanie 1 i w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Po lskiej ; 2) art. 30 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji ; 3) art. 64 ust. 2 i art. 30 w związku z art. 190 ust. 1 i art. 2 i art. 7 Konstytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 października 202 2 r. (data nadania) A.H. (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru , OTK ZU B/2023 Ts 225/22 poz. 285 2 wystąpi ł a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę - pującego stanu faktycznego : Skarżąca – wykonująca zawód adwokat a – została wyznaczona obrońcą z urzędu w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Z. (sygn. akt […] ). W toku postępo - wania wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, obliczonych według stawek jak dla obrońcy z wyboru. Postanowieniem z 2 maja 2022 r. (sygn. akt […] ) Sąd Rejo nowy w Z. ustalił i przy - znał na rzecz skarżącej kwotę 354,34 złotych brutto tytułem nieopłaconej obrony udzielonej z urzędu w postępowaniu w sprawie o sygn. a kt […] i nie uwzględnił wniosku w pozostałym zakresie. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie. Sąd Okręgowy w Ś. postanowieniem z 7 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ) utrzymał w mo - cy zaskarżone postanowienie. 2. Zdaniem skarżące j zakwestionowa n e przepis y nie zapewniają p ełnomocnikom i obrońcom działającym z urzędu prawa do należytej ochrony ich prawa majątkowego oraz powodują nierówne traktowanie przez władze publiczne podmiotów, które nal e ży zaliczyć do jednej, podobnej grupy adresatów norm prawa . Skarżąca wskazuje również na nieuzasadnione różnicowanie wynagrodzenia za t ę samą pracę, przy tej samej odpowiedzialności oraz wymogach staranności, na podstawie rozporządzenia przekraczającego delegację ustawową, a co też – jej zdaniem – stanowi naru szenie prawa do poszanowania godności pełnomocników i obrońców działających z urzędu. 3. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 1 8 listopada 2022 r. (dorę - czonym pełnomocnikowi skarżące j 9 grudnia 2022 r.) wezwał skarżąc ą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie adresu skarżącej (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie odpisów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z 7 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ), b) protokołu z posiedzenia Sądu Okręgowego w Ś. z 7 lipca 2022 r. w sprawie […] . Pismem z 14 grudnia 2022 r. (data nadania) skarżąc a wykonała zarządzeni e . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po - stę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym , podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom . 2. W ocenie Trybunału skarga spełnia przesłanki przekazania jej d o kontroli mery - torycznej , gdyż: – została sporządz ona w imieniu skarżące j przez radcę prawnego, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – p rzysługująca skarżąc e j droga prawna została wyczerpana (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK) , ponieważ od postanowienia Sądu Okręgowego w Ś. z 7 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia ; – s karżąc a dochowa ł a trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi ( art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK ) , gdyż wskazane powyżej rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego w Ś. zostało ogłoszone 7 lipca 2022 r. na posiedzeniu, na którym obecna była skarżąca, natomiast s karga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 3 października 202 2 r. (data nadania) ; OTK ZU B/2023 Ts 225/22 poz. 285 3 – w skardze został określony przedmiot kontroli, tj. § 4 ust. 1 w związku z § 17 ust. 2 pkt 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) . 3 . Skarżąca wskazał a , że na podstawie zaskarżonych przepisów doszło do naruszenia jej prawa do równej ochrony praw majątkowych (wynagrodzenie za pomoc prawną z urzędu, ustalane znacznie mniej korzystnie względem tej samej pracy z wyboru), bez żadnego racjonalnego usprawiedliwieni a. Zarzuciła również naruszenie jej prawa do tego, aby ograni - czenia wolności i praw były formułowane tylko w ustawie, w ściśle określonych wypadkach, oraz bez naruszenia istoty praw i wolności. Jej zdaniem w ładze publiczne ograniczyły prawo do należytego wynagrodzenia mimo braku przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji , uderzając w jego istotę, co jest wprost zakazane (adekwatność stawki do wyko - nanej pracy i związanej z tym odpowiedzialności), dodatkowo w akcie rangi podustawowej (rozporządzenie). Skarżąca zwr óciła uwagę, że naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw majątkowych wynika z aktu prawnego, przekraczającego delegację ustawową. Wska zała także na naruszenie prawa do poszanowania i ochrony jej godności, poprzez niczym nieuzasadnione deprecjonowanie zlecanej jej przez władze publiczne pomocy prawnej z urzę - du, z racji znacznego pogorszenia warunków ustalania wynagrodzenia względem działania z wyboru. W tym stanie rzeczy i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżąc ą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne, należało – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowi ć jak w sentencji .