Ts 227/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 października 2017 r. Pozycja 202 POSTANOWIENIE z dnia 28 sierpnia 2017 r. Sygn. akt Ts 227/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Tuleja Leon Kieres, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 17 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J.R.W., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego i wniesionej do Try- bunału Konstytucyjnego 28 października 2016 r. (data nadania), J.R.W. zarzucił niezgodność art. 2 ust. 1a w związku z art. 4 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałto- wanym podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 144, poz. 930, z e zm.; dalej: u.r.p.d.o.f. ) oraz art. 5a pkt 6 w związku z ar t. 10 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 26 lipca 1992 r. o podatku dochodow ym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.) z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 84 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem skarżącego zakwestionowane w skardze regulacje nie precyzują w sposób dostatecznie określony, jakie są podatkowe implikacje prowadzonej przez niego działalności. W szczególności owa nieprecyzyjność zaskarżonych przepisów skutkować m a powstaniem wątpliwości, czy jest to najem prywatny, który może zostać opodatkowany p odatkiem zry- czałtowanym, czy też jest to działalność gospodarcza opodatkowana na zasadach ogólnych. Skarżący, podnosząc istotne rozbieżności pojawiające się na tym tle w interpretacjach podat- kowych oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazuje, że zaskarżone regulacje przez naruszenie legislacyjnych reguł stanowienia podatków i zasady dostatecznej określono- ści prawa podatkowego są niezgodne z art. 2, art. 64 ust. 1 i 3, art. 84 i art. 217 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 17 maja 2017 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dal- szego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia Trybunał stwierdził, że zarzuty skargi sprowadza- ły się do zakwestionow ania wykładni przepisów, która znalazła zastosowanie w jego sprawie, OTK ZU B/2017 Ts 227/16 poz. 202 2 a także wskazywały na rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz wyda- wanych interpretacjach podatkowych . Prowadziło to do uznania, że skarżący w istocie sfor- mułował skargę n a stosowanie prawa, które j merytoryczne rozpoznanie jest niedopuszczalne. Odnosząc się do powołanych przez skarżącego wzorców kontroli, Trybunał stwierdził, że art. 2, art. 84 i art. 217 ustawy zasadniczej nie wyrażają „samodzielnie” praw lub wolności kons tytucyjnych, a tym samym nie mogą stanowić punktu odniesienia dla badania zgodności art. 2 ust. 1a w związku z art. 4 ust. 1 pkt 12 u.r.p.d.o.f. oraz art. 5a pkt 6 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i 6 u.p.d.o.f. w sprawie zainicjowanej skargą konstytucyjną . Z kolei zarzut sprzeczności zaskarżonych przepisów z art . 64 ust. 1 i 3 Konstytucji nie został uzasadniony, gdyż skarżący – o czym była mowa wcześniej – skupił się na kwestionowaniu rozbieżnych pog lądów sądów administracyjnych i organów podatkowych. Odpi s postanowienia Trybunału został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 25 ma- ja 2017 r. 3. Pismem procesowym, sporządzonym przez radcę prawnego i wniesionym do Try- bunału Konstytucyjnego 6 czerwca 2017 r. (data nadania), skarżąc y złożył zażalenie na po- stanowienie z 17 maja 2017 r. , w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że „odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w sytuacji, gdy istnieją podstawy do jej przyjęcia i rozpoznania jest bezzasadna”, a „Trybunał Konstytucyjny nie rozpoznał istoty sprawy oraz zarzutów podno- szonych przez wnoszącego skargę, które opierały się na wskazaniu, że zaskarżone przepisy nie spełniają wymogów określonych p rzez zasady przyzwoitej legislacji, w tym przede wszystkim przez zasadę określoności przepisów prawa podatkowego”. Zdaniem skarżącego „Trybunał Konstytucyjny w żadnej mierze nie odwołał się do zarzutów podniesionych przez wnoszącego skargę, całą swoją uwagę błędnie skupiając na obszarze stosowania prawa przez sądy”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 20 72; dalej: u.o.t.p. TK) skarżą- cemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sę- dziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 7 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. W pierw szej kolejności Trybunał Konstytucyjny odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprawidłowe j oceny w zakwestionowanym postanowieniu , że skarga konstytu- cyjna dotyczy sfery stosowania prawa. Trybunał przypomina, iż w myśl art. 79 ust. 1 Konsty- tucji ka żdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasa- dach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgod- ności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Przyjęty model skargi konstytucyjnej oznacza, że zwraca się ona wyłącznie przeciwko ustawie lub innemu aktowi normatywnemu narusz ającemu konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego. Skarżący nie może więc kwestionować ostatecznego orzeczenia sądu czy też de- OTK ZU B/2017 Ts 227/16 poz. 202 3 cyzji organu administracji publicznej. Skarga konstytucyjna ani wprost, ani pośrednio nie jest zatem nadzwyczajnym środkiem kontroli ostatecznych orzeczeń sądowych czy też ostatecz- nych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Skarga konstytucyjna jest bowiem „zawsze »skargą na przepis«, a nie na jego konkretne, wadliwe zastosowanie, nawet jeśli to prowadziłoby do niekonstytucyjnego skutku. Kontrola stosowania prawa przez sądy – choćby nawet błędnego – pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego” (postanowienie TK z 2 grudnia 2010 r., sygn. SK 11/10, OTK ZU nr 10/A/2010, poz. 131). W przypadku skargi konstytuc yjnej przedmiotem kontroli Trybunału Konstytucyjnego nie są akty stosowania prawa, a więc orzeczenia lub ostateczne decyzje, które zapadły w indywidualnych sprawach skarżących, lecz akty normatywne, na podstawie których rozstrzygnięcia te zostały wydane. T rybunał Konstytucyjny jest co do zasady powołany do orzekania w sprawach zgodności z Konstytucją aktów normatywnych, w celu wyeliminowania z systemu prawnego niekonsty- tucyjnych przepisów prawa. Trybunał Ko nstytucyjny jest „sądem prawa”, a nie „sądem fak- tów”, zatem nie należy do jego kompetencji kontrola prawidłowości ustaleń sądów czy też organów administracji publicznej rozstrzygających w indywidualnych sprawach (zob. posta- nowienie TK z 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 99). Do ko- gnicji Trybunału Konstytucyjnego nie należy więc rozpatrywanie zarzutów dotyczących wy- kładni dokonanej przez sąd, ani zarzutów błędnej subsumpcji stanu fakt ycznego dokonanej w wyroku, czy też wadliwości kierunku argumentacji wykorzystanej w ostatecznym or zecze- niu (zob. przywołane postanowienie TK w sprawie SK 11/10). Trybunał nie jest też upraw- niony do rozstrzygania w sprawach rozbieżności interpretacyjnych ustaw lub innych aktów normatywnych, jakie ujawniają się w orzeczeniach sądów oraz decyzjach (rozstrzygnięciach) organów administracyjnych (por. postanowienie TK z 19 października 2010 r., sygn. SK 9/09, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 94). Stąd też niedopuszczalna jest skarga konstytucyjna na stoso- wanie prawa. Trybunał w obecnym składzie podziela ustalenia dok onane w zaskarżonym postano- wieniu z 17 maja 2017 r. co do niespełnienia przez skarżąc ego przesłanki formalnej, warun- kującej dopuszczalność merytorycznego rozpoznania je go skargi konstytucyjnej. S posób sformułowania zarzutów niekonstytucyjności kwestionowanych przepisów, rozbieżne stano- wiska prezentowane w przytaczanych w skardze konstytucyjnej interpretacjach indywidual- nych dyrektorów poszczególnych izb skarbowych (działających z upoważnienia Ministr a Fi- nansów) oraz w przytaczanych w zażaleniu interpretacja ch indywidualnych Dyrektora Krajo- wej Informacji Skarbowej , a także rozbieżne poglądy prawne w orzecznictwie sądów admini- stracyjnych (zob. np. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 1 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1187/12, CBOSA; wyrok NSA z 9 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3422/13, CBO- SA; prawomocny wyrok WSA w Bydgoszczy z 23 października 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 641/13, CBOSA; wyrok NSA z 27 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 619/14, CBOSA), wskazują jednoznacznie, że przedm iotem skargi konstytucyjnej nie jest utrwalona, jednolita w ykładnia sądowa przepisów (której istnienie umożliwiałoby jej ocenę przez Trybunał Kon- stytucyjny w ramach hierarchicznej kontroli prawa – zob. np. postanowienie TK z 21 wrze- śnia 2005 r., sygn. SK 32/04, OTK ZU nr 8/A/2005, poz. 95). Co więcej – skarga konstytu- cyjna zwraca się przeciwko ostatecznym rozstrzygnięciom wydanym w sprawie skarżące go, i można ją odczytać jako próbę ich ponownego zaskarżenia. Z tego też powodu Trybunał zasadnie odmówił nadania dalszego biegu skardze, gdyż jej merytoryczne rozpoznanie byłoby niedopuszczalne (art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). 3. Trybunał stwierdza także, że słusznie odmówił nadania dalszego biegu skardze z powodu nieprawidłowego powołania ja ko wzorce kontroli art. 2, art. 84 i art. 217 Konstytu- cji oraz nieuzasadnienia zarzutu naruszenia art. 64 ust. 1 i 3 ustawy zasadniczej przez zaskar- żone przepisy. OTK ZU B/2017 Ts 227/16 poz. 202 4 Trybunał Konstytucyjny podtrzymuje wyrażone w postanowieniach pełnego składu z 23 stycznia 2002 r. w sprawie Ts 105/00 (OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60) oraz 16 lutego 2009 r. w sprawie Ts 202/06 (OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23) poglądy prawne, w których uznał – odpowiednio – iż art. 2 oraz art. 84 i art. 217 ustawy zasadniczej nie kreują samoist- nych konstytucyjnych praw podmiotowych. Tytułem uzupe łnienia Trybunał w tym mi ejscu wyjaśnia, że stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 lit. e in fine u.o.t.p. TK odstąpienie od poglądu prawnego wyrażonego w orzeczeniu Trybunału wydanym w pełnym składzie wymaga wydania orzec zenia w takim samym skła- dzie; w konsekw encji, dopóki to nie nastąpi, wszystkie składy orzekające TK są związane takim poglądem prawnym (zob. np. postanowienie TK z 24 styczni a 2013 r., Ts 349/11, OTK ZU nr 1/B/2013, poz. 106 oraz wyrok i TK z : 9 grudnia 2015 r., K 35/15, OTK ZU nr 11/A/2015, poz . 186 i 21 czerwca 2017 r., SK 35/15, OTK ZU nr A/2017, poz. 51 ). Trybunał zauważa także, że powołany przez skarżącego art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji stanowi źródło samoistnych praw podmiotowych jednostki, i jako taki mógłby być wzorcem kontroli w sprawie dotyczącej regulacji materialnego prawa podatkowego (por. wyrok TK z 8 paźd ziernika 2013 r., SK 40/12, OTK ZU nr 7/A/2013, poz. 97 oraz przywołany wyrok TK w sprawie SK 7/15). Jednakże zarzuty sformułowane w niniejszej sprawie przez skarżą- cego odnosiły się do sfery stosowania prawa (rozbieżności interpretacyjnych w orzecznict wie sądowoadministracyjnym oraz interpretacjach indywidualnych prawa podatkowego). Poza ogólnym przywołaniem treści wskazanego przepisu skarżący nie przedstawił natomiast żad- nych argume ntów przemawiających za niezgodnością art. 2 ust. 1a w związku z art. 4 ust. 1 pkt 12 u.r.p.d.o.f. oraz art. 5a pkt 6 w związku z art. 10 ust. 1 pkt 3 i 6 u.p.d.o.f. z art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji. Z prz edstawionych wyżej powodów – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – Trybu- nał postanowił jak w sentencji.