Ts 231/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 maja 2023 r. Pozycja 199 POSTANOWIENIE z dnia 10 listopada 2022 r. Sygn. akt Ts 231/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej M.P. o zbadanie zgodności: § 4 ust. 1 w związku z § 17 ust. 2 pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawie - dliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Pań - stwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) w zakresie, w jakim ,, przepis ten przewiduje w spra - wach karnych, stawkę minimalną obrońcy – adwokatowi ustanowionemu z urzę - du w wysokości o połowie niższej niż określona w § 1 pkt 1 w zw iązku z § 11 [ ust. ] 2 p kt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 paź - dziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, ze zm.) ” , z art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2016 r. poz. 1999, ze zm.) , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 9 września 20 2 1 r. (data nadania) adwokat M.P. (dalej: skar żąc y ) , działając w imieniu własnym , wystąpił z żądaniem przy toczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący został ustanowiony obrońcą z urzędu w sprawie karnej, w której przez cały tok trwania procesu występował również adwokat będący pełnomocnikiem oskarżyciela posiłkoweg o. Wyrokiem z 23 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w C. VII Wydział Karny Odwoławczy , na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora i skarżącego od wyr oku Sądu Rejonowego w C. z 5 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) , zmienił zaskarżony wyrok w zakresie opisu czynów zarzuconych oskarżonemu oraz zasądził koszty na rzecz oskar - życiela posiłkowego oraz obrońcy z urzędu. Skarżący wniósł zażalenie na punkt 4 wyroku Sądu Okręgowego dotycząc y przyznanego mu wynagrodzenia jako obrońcy z urzędu . OTK ZU B/2023 Ts 231/21 poz. 199 2 Postanowieniem z 9 czerwca 2021 r. (sygn. ak t […] ) Sąd Okręgowy w C . nie uwzglę - dnił zażalenia i utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie . Prezes Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 4 października 202 1 r. (dor ęczo - nym skarżące mu 1 2 października 202 1 r.) , wydanym na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wezwał skarżąc ego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez : 1) potw ierdzenie, że skarżący jest uprawniony do sporządzenia skargi konstytucyjnej we własnym imieniu przez przedłożenie kserokopii legitymacji służbowej poświadczonej za zgodność z oryginałem (wraz z czterema kopiami); 2) udokumentowanie daty doręczenia orzecze nia wskazanego w skardze konstytucyjnej jako ostateczne (doręczenie np. poświadczonej za zgodność z oryginałem koperty – wraz z monitoringiem przesyłki Poczty Polskiej – w której doręczone zostało to orzeczenie lub poświadczonej za zgodność z oryginałem ko pii zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki) wraz z czterema kopiami; 3) podanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 4) doręczenie: a) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wyrok u Sądu Okręgowego w C. z 23 kwietnia 2021 r. (sygn . akt […] ) wraz z czterema kopiami, b) jednego odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami . S karżąc y odniósł się do zarządzenia w piśmie z 1 9 paź dziernika 2020 r. (data nadania) oraz przesłał wskazane powyżej dokumenty. Zdaniem skarżącego w jego sprawie została naruszona zasada równości poprzez zasto - sowanie wobec obrońcy z urzędu stawki podstawowej wynagrodzenia w sytuacji , gdy za t ę samą pracę pe łnomocnik oskarżyciela posiłkowego otrzymał stawkę podstawową w wyso - kości dwukrotnie wyższej. Jak wskazuje skarżący , w takiej sytuacji dochodzi do różnicowa - nia podmiotów wykonujących podobną pracę o istotnym znaczeniu społecznym, posiadają - cych te same k walifikacje, tj. adwokat a występując ego jako obrońca oraz adwokat a działają - c ego w charakterze pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejaw - nym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymag ań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. Skarżący zakwestionował § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopła - conej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzę du (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) o treści: ,,opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2 - 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy” . Z wiązkowo został również zaskarżony § 17 ust. 2 pkt 3 i 4 tego rozporządzenia, który okreś la, że opłaty za obronę wynoszą przed sądem rejonowym w postępowaniu zwyczajnym lub przed wojskowym sądem garnizonowym – 420 zł, a przed sądem okręgowym jako drugą instancją lub przed wojskowym sądem okręgowym jako drugą instancją – 420 zł. 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji warunkiem merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej jest wykazanie przez skarżącego, że w związku z wydaniem przez organ OTK ZU B/2023 Ts 231/21 poz. 199 3 władzy publicznej ostatecznego orzeczenia, na podstawie zakwestionowanego w niej aktu normatywnego, d oszło do naruszenia przysługujących skarżącemu wolności lub praw o cha - rakterze konstytucyjnym. Dlatego jedną z podstawowych przesłanek skargi jest wskazanie przez skarżącego wolności lub prawa, które zostały naruszone rozstrzygnięciem opartym na zaskarżon ym przepisie. W postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej wzorcem badania konstytucyjności kwestionowanej regulacji może być wyłącznie przepis Konstytucji wyrażający w swej treści wolności lub prawa o charakterze podmiotowym. Należy bowi em podkreślić, że dla dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie wystarczy wskazanie, iż doszło do naruszenia przepisu Konstytucji, trzeba też wskazać, że chodzi o przepis wyrażający prawo podmiotowe skarżącego. Samo wskazanie przepisów Konstytucji zawieraj ących zasady ogólne, bez wskazania praw lub wolności przyjmujących normatywną postać praw podmiotowych skarżącego, nie wyczerpuje dyspozycji art. 79 ust. 1 Konstytucji. 4. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów odnoszącyc h się do prawidłowego określenia jej podstawy. Zgodnie z utrwalonym orzeczni - ctwem Trybunału przesłanki tej nie spełnia wskazan y przez skarżącego art. 32 ust. 1 Kon - stytucji, ponieważ nie mo że on stanowić samodzieln ego wzorc a kontroli w postępowaniu zainic jowanym skargą konstytucyjną. W postanowieniu z 24 października 2001 r. , sygn. SK 10/01 ( OTK ZU nr 7/2001, poz. 225 ), orzekając w pełnym składzie, Trybunał podkreślił, że prawo do równego traktowania ,, ma charakter niejako prawa « drugiego stopnia » ( « metaprawa » ), tzn. przysługuje ono w związku z konkretnymi normami prawnymi lub działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich, niejako « samoistnie »” . Artykuł 32 Konstytucji wyraża przede wszystkim zasadę ogólną, dlatego też powinien być o dnoszony do konkretnych przepisów Konstytucji. Skarżący nie powiązał jednak zarzutu naruszenia zasady równości wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji z przepisem, z którego wynikałoby konstytucyjne prawo podmiotowe. 5. Z art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej wprost wynika, iż skarga konstytucyjna przy - sługuje tylko w wypadku, gdy zostały naruszone wolności lub prawa określone w Konsty - tucji. W związku z tym wskazany przez skarżącego art. 16 ust. 3 prawa o adwokaturze nie może stanowić wzorca kontroli w niniejs zej sprawie. Podstawą skargi mogą być jedynie zarzuty naruszenia przez akt normatywny praw i wolności gwarantowanych bezpośrednio w samej Konstytucji ( zob. wyrok TK z: 15 kwietnia 2009 r., sygn. SK 28/08, OTK ZU nr 4/A/2009, poz. 48; 27 lutego 2018 r., syg n. SK 25/15 , OTK ZU A/2018, poz. 11 ). Ponieważ art. 79 ust. 1 Konstytucji nie przewiduje możliwości kwestionowania w trybie skargi konstytucyjnej zgodności przepisów aktów normatywnych (w szczególności rangi pod - ustawowej) z ustawami, należało – w zakresie badania zgodności zakwestionowanych prze - pisów z art. 16 ust. 3 prawa o adwokaturze – odmówić nadania dalszego biegu skardze kon - stytucyjnej. Podsumowując, Trybunał wskazuje, że z żadnego z powyższych wzorców kontroli nie wynikają konstytucyjnie gwarantow ane wolności lub prawa podmiotowe skarżącego. Skutkuje to brakiem spełnienia podstawowych przesłanek skargi konstytucyjnej – odno - szących się do prawidłowego określenia jej podstawy – przewidzianych w art. 79 ust. 1 Kon - stytucji oraz w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2023 Ts 231/21 poz. 199 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .