Ts 248/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 29 lutego 2016 r. Pozycja 133 POSTANOWIENIE z dnia 24 lutego 201 6 r. Sygn. akt Ts 248/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mirosław Granat – przewodniczący Leon Kieres – sprawozdawca Stanisław Biernat , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawny m zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . R . - S . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 lipca 2015 r. (data nadania) M. R.-S. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność: po pierwsze, art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1691; dalej: ustawa nowelizująca) z art. 2, art. 21 ust. 1, art. 32, art. 64 Konstytucji; po drugi e, art. 41 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.; dalej: k.r.o.) i art. 787 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kode ks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.; dalej: k.p.c.), oba w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowe- lizuj ącej (tj. 20 stycznia 2005 r.), w zakresie, w jakim uprawniają wierzyciela do uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika , w sytuacji gdy źródłem zobowiąza- nia jest delikt, z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 47, art. 64 i art. 71 ust. 1 Konstytucji. P ostanowieniem z 8 października 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego bieg u skardze konstytucyjnej . Stwierdził, że skarżąca nie uprawdopodobniła naruszenia przez za skarżone przepisy wskazanych w niej konstytucyjnych wolności lub praw . Jak ustalił Trybunał, sytuacja prawna skarżącej jest efektem zaniechania, do jakiego doszło na wc ześniejszym etapie postępowania, tj. niezłożenia przez skarżącą (reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika) wniosku o ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z majątku wspólnego na podsta wie art. 787 § 2 k.p.c. w zw. z art. 41 § 3 k.r.o. w br zmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Wskazał, że o koliczność ta uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie skargi. W przekonaniu skarżącej , wyrażonym w rozpatrywanym zażaleniu, zarzut braku dbałości o własne interesy jest całkowic ie niezrozumiały. Skarżąca przypomina, że kwestionuje zastosowanie przez sądy orzekające w jej sprawie a rt. 787 k.p.c. i art. 41 k.r.o. OTK ZU B/2016 Ts 248/15 poz. 133 2 w poprzednio obowiązującym brzmieniu na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy nowelizującej. Jej z daniem stanowisko Trybunału p rzestawione w zakwestionowanym postanowieniu sprowadza się do uznania, że „stronie nie przysługuje prawo do kwestionowania zastosowania norm prawnych bez uprzedniego wykorzystania środków w nich przewidzianych”. Skarżąca uważa, że stanowisko to można by uz nać za uzasadnione, gdyby przedmiotem skargi była wyłącznie treść normatywna poprzednio obowiązującej regulacji w oderwa niu od normy intertemporalnej. Tak jednak nie jest. J ak bowiem zaznacza skarżąca , „przedmiot ow y zakres skargi nie dotyczy samych przepis ów poprzednio obowiązujących, ale ich zastosowania w indywidulanej sprawie skarżącej, na podstawie przepisu intertemporalnego”. Skarżąca podkreśla przy tym , że kwestionuje utrwaloną wykładnię przepisu intertemporalnego . Zgodnie bowiem z uchwałą Sądu Najwyż szego z 17 września 2008 r. (sygn. akt III CZP 77/08, OSNC z 2009 r., nr 7 - 8, poz. 114 ) „ za chwilę decydującą o stosowaniu w postępowaniu klauzulowym i postępowaniu egzekucyjnym przepisów wprowadzonych ustawą nowelizującą należy uznać dzień powstania roszc zenia rozumianego jako roszczenie materialnoprawne ” . Skarżąca nie zgadza się z taką interpretacją . Uważa, że w jej sprawie zastosowanie powinny znaleźć nowe przepisy. Skoro zaś stoi na takim stanowisku, to nie można jej – jak twierdzi – zarzucić , że nie złożyła wniosku o ograniczenie lub wyłączenie odpowiedz ialności z majątku wspólnego na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Try bunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064) w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Tryb unale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 6 43, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r. ). Zgodnie z art. 36 ust . 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuj e prawo wniesienia zażalenia na postanowie nie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nada nia skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech s ędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK z 1997 r. ). Na etapie rozp ozna wa nia zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – w zakresie zarzutów sformułowanych w tym środku odwoławczym – czy w wydanym post anowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. W ocenie Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłow e, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. Skarżą ca nie ma racji, twierdząc, że nie można jej postawić zarzutu niezadbania o własne interesy w sytuacji, gdy kwesti onuje wykładnię normy intertemporalnej. Trybunał przypomin a, że zgodnie z treścią skargi upatruje ona naruszeni e swoich konstytucyjnych wolności lub pra w w nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko niej, a tym s amym – jak to ujmuje – nagłym i przymusowym obc iążeniu jej zobowiązaniem męża. Skarżąca nie kwestionuje zatem samego przepisu intertemporalnego, lecz poprzednio obowiązujące rozwiązanie legislacyjne (łącznie z przepisem intertemporalnym, na podstawie którego nadal znajduje ono zastosowanie) dotyczące o dpowiedzialności majątkiem wspólnym małż onków za zobowiązania jednego z nich i regulujące nadawanie klauzuli wykonalności przeciwko drugiemu . Słusznie skarżąca zwraca uwagę na to, że wykładnia art. 5 ust. 6 ustawy nowelizującej jest utrwalona w orzecznict wie, co potwierdza m.in. uchwała Sądu Najwyższego z 17 września 2008 r. Treść tej uchwały powinna być zatem znana profesjonalnemu OTK ZU B/2016 Ts 248/15 poz. 133 3 pełnomocnikowi, który reprezentował skarżącą w postepowaniu przed sądem powszechnym . Nawet jeśli pełnomocnik nie zgadzał się z taką wykładnią art. 5 ust. 6 ustawy nowelizującej , to nie mógł jej zignorować, lecz powinien – na wypadek uwzględnienia jej przez sąd – złożyć wniosek o ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z majątku wspólnego na podstawie art. 787 § 2 k.p.c. w z w. z art. 41 § 3 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Trybun ał przypomina , że regulacja , która została zastosowana w sprawie skarżącej , przewidywała mechanizm umożliwiający małżonkow i niebędącemu dłużnikiem obronę majątku wspólnego przed wierzycielami drugiego małżonka. Nieskorzystanie przez skarżącą (reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika) z e środka och rony praw , jaki jej dawały poprzednio obowiązujące przepisy , uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie jej zarzutów . Dokonanie kontroli zakwestionowanych przepisów n ie mogłoby bowiem odbyć się bez wzięcia pod uwagę tego mechanizmu. W związku z powyższym Trybunał podziela stanowisko zajęte w zakwestionowanym postanowieniu , zgodnie z którym p rzyczyną zarzucanego w skardze narus zenia konstytucyjnych wolności lub praw nie był akt stanowienia prawa, lecz zan iedbanie, do jakiego doszło na wcześni ejszym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.