Ts 256/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 kwietnia 2016 r. Pozycja 306 POSTANOWIENIE z dnia 6 kwietnia 2016 r. Sygn. akt Ts 256/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Andrzej Rzepliński – sprawozdawca Andrzej Wróbel , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawny m zażalenia na postanowieni e Trybunału Konstytucyjnego z 1 grudnia 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej U . D . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 lipca 2015 r. (data nadania) U.D. (dalej: skarżąca) zakwestionowała zgodność art. 394 1 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cywilnego ( Dz.U.2014.101, ze zm.; dalej: kpc) w zakresie, w jakim uniemożliwia zaskarżenie postanowienia o nadaniu klau zuli wyko- nalności wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji , z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. 2. P ostanowieniem z 1 grudnia 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego bieg u skardze konstytucyjnej . S twierdził, że skarż ąca nie uzyskała orzeczenia wydanego na podstawie art. 394 1 § 2 kpc , ponieważ wniosła zażalenie nie do Sądu Najwyższego, lecz do Są du Apelacyjnego w W . , uznawszy, że ma do tego prawo na podstawie art. 795 kpc. N iezależnie od powyższe go Trybunał odniósł się do zarzutów sformułowanych w skardze. Jak podkreślił , skarżąca nie wskazała art. 45 ust. 1 Konstytucji jako wzorca kontroli konstytucyjności, a sformułowany przez nią zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjnoś ci postępowania należy uznać za nieuprawdopodobn iony. Trybunał zwrócił również uwagę na to , że na gruncie obe cnie obowiązujących przepisów kpc nie jest zasadne upatrywanie w treści art. 394 1 kpc pominięcia ustawodawczego w postaci braku możliwo ści zaskarżenia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalnośc i wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji. To bowiem , jak wskazał Trybunał, art. 394 2 kpc (dodany ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy – Kod eks postępowania cywilnego – Dz.U.2011.138. 806, w ramach wykonania wyroku Trybunału Konst ytucyjnego) reguluje kwestię tzw. odwoła nia poziome go od postanowień wydanych po raz pierwszy przez sąd OTK ZU B/2016 Ts 256/15 poz. 306 2 drugiej instancji (nie przewidując wśród tych postanowień postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności). 3. W zażaleniu na postanowienie Trybunału z 1 grudnia 2015 r. skarżąca podnio sł a , że Sąd Okręgowy w W . , który odrzucił jej zażalenie, popełnił błąd, ponieważ powinien b ył jako podstawę prawną swe go orzeczenia podać zakwestionowany art. 394 1 § 2 kpc , a nie art. 39 4 § 1 kp c. W ocenie skarżącej stron a p ostępowania sądowego nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji błędu popełnionego przez sąd , zwłaszcza w sytua cji, gdy – tak jak skarżąca – nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Jej zdaniem zatem Sąd Okręgowy w W . „występując jako sąd d rugiej instancji, odrzucił zażalenie zgodnie z treścią art. 394 1 § 2 kpc ”. Na poparcie tej tezy skarżąca podkreśliła, że: „G dyby Sąd Okręgowy w W . rzeczywiście zastosował przepis art. 394 § 1 kpc , działając w charakterze sądu pierwszej instancji, przesłałb y akta sprawy do Sądu Apelacyjnego w W . , jako s ądu drugiej instancji”. O dwołała się również do orzeczenia w sprawie Ts 254/07, w której Trybunał nadał bieg sk ardze konstytucyjnej w zakresie, w jakim zakwestionowano w niej art. 394 1 § 2 kpc w zw. z art. 78 i w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Skargę tę, jak wskazała skarżąca, Trybunał rozpoznał i wydał postanowienie w dniu 30 maja 2012 r. ( SK 17/10, OTK ZU nr 5/A/2012, poz. 62 ). Z powyższego skarżąca wyprowadza wniosek, że Trybunał uznał za możliwe zbadani e zgodności art. 394 1 § 2 kpc z art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 134 pkt 1 ust awy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. 2016.293 ) w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej stosuje się przepisy dotychc zasowe, tzn. przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.102. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r. ). Zgodnie z art. 36 ust . 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK z 1997 r. skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech s ędzi ów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK z 1997 r. ). Na etapie rozp oznania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – odnosząc się do zarzutów sformułowanych w tym środku odw oławczym – czy w wydanym post anowieniu prawidłowo ustalił istnienie przesłan ek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. W ocenie Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń w nim przed stawionych i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. 3. Trybunał zwraca uwagę na to , że niezastosowanie prze Sąd Okręgowy w W . zakwe- stionowanego art. 394 1 § 2 kpc było wynikiem za chowania samej skarżącej, która zamiast wnieść zażalenie do Sądu Najwyższego skierowała je do Sądu Apelacyjnego, uznając posta- nowienie o nadaniu klauzuli wykonalności za wydane w pierwszej instancji . W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się ze skarżącą, jako by to ona została „zmylona nieprawidłowymi działaniami sądu”. Niezależnie jednak od powyższego Trybunał przypomina, że jego rolą nie jest korygowanie błędów sądów. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony praw, służącym zainicjowaniu konkretnej kontroli norm prawnych. Jedną z przesłanek jej dopuszczalności jest uz yskanie na podstawie zaskarżonego w niej przepisu ostatecznego orzeczenia w indywidualnej sprawie skar żącego. Przesłanka ta w sprawie skarżącej nie zosta- ła spełniona. OTK ZU B/2016 Ts 256/15 poz. 306 3 4. Ponadto Trybunał stwierdza, że wniosek, jaki skarżąca wyciąga z postanowienia Trybuna łu z 30 maja 2012 r. wydanego w sprawie SK 17/10 jest nieuprawiony. B yło to bo- wiem nie postanowienie merytoryczne, tylko postanowienie o umorzeniu postę powania na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK z 1997 r. Jako przyczynę umorzenia Trybunał wskaza ł brak aktualnego interesu prawnego skarżącej w rozpoznaniu sprawy przez Trybunał . Z postanowienia tego nie można wyprowadzić wniosku, że gdyby nie powyższa przeszkoda , to Trybunał uznałby podane tam wzorce kontroli konstytucyjnej za adekwatne. 5. Przede wszystkim jednak Trybunał zwraca uwagę na to, że skarga w sprawie SK 17/10 została wniesiona w 2007 r. – w innym stanie prawnym, kiedy to przepisem, z jakim można było łączyć pominięcie ustawodawcze w postaci braku możliwości zaskarżenia postanowienia o n adaniu klauzuli wykonalności wydanego po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji, był art. 394 1 § 2 kp c . Następnie jednak – po wydaniu prze z Trybunał wyroku z 2 czerwca 2010 r., SK 38/09 (OTK ZU nr 5/A/2010, poz. 4) – ten s tan prawny uległ zmianie i po ar t. 394 1 kpc dodany został art. 394 2 kpc , który reg uluje kwestię tzw. odwołania poziome go od postanowień wydanych po raz pierwszy przez sąd drugiej instancji (nie przewidując wśród tych postanowień postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności). Zmiany tej skarżąca w ogóle nie uwzględniła w argumentacji przedstawionej w zażaleniu. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.