Ts 26/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 grudnia 2019 r. Pozycja 246 POSTANOWIENIE z dnia 4 września 2019 r. Sygn. akt Ts 26/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Grzegorz Jędrejek , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Automobilklub Radomski w sprawie zgodności: art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami a dministracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.) w zakresie, w ja- kim nie przewiduje możliwości zaskarżenia czynności wyboru oferty w trybie konkursowym przewidzianym w art. 15 ust. 2 h ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r. poz. 1817, ze zm.) z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 15 lutego 2019 r. (data nadania) Automobilklub Radomski (dalej: skarżący), wystąpił z żądaniem przytoczo- nym w komparycji niniejszego postanowienia. Skarga konstytucyjna została sformułowana w związku z następującą sprawą. Zarządzeniem z 12 stycznia 2018 r., Nr 2812/2018 Prezydent Miasta Radomia (dalej: Prezydent) ogłosił konkurs na wsparcie realizacji zadania publicznego z obsz aru wspierania i upowszechniania kultury fizycznej w 2018 r. Konkurs został ogłoszony na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 17, art. 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (ówcześnie: D z. U. z 2016 r. poz. 1817; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 450, ze zm.; dalej: ustawa o pożytku publicznym) . Skarżący wniósł do Wojewódzki ego Sąd u Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA) skargę na pismo Prezy- denta z 27 marca 2018 r. (znak: [ … ]) w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu. Postanowie- niem z 21 czerwca 2018 r. (sygn. akt [ … ]) WSA odrzucił skargę w skazując, ż e niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Następnie postanowieniem z 24 października 20 18 r. (sygn. akt [ … ] ) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) oddalił skargę kasacyjną skarżącego. Zdaniem NSA konkurs mający wyłonić organizacje pozarzą- OTK ZU B/2019 Ts 26/19 poz. 246 2 dowe do realizacji zadań publicznych w zakresie wspierania i upowszechniania kultury fi- zycz nej nie miał charakteru postępowania administracyjnego. Powyższy wyrok wraz z uza- sadnieniem został doręczony skarżącemu 16 listopada 2018 r. Skarżący twierdzi, że zakwestionowan y art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) nie przewiduje możliwości zaskarżenia czynności wyboru oferty w trybie konkursowym przewidzianym w ustawie o pożytku publiczn ym, przez co narusza jego prawo do rozpat rzenia sprawy przez niezawisły i niezależny sąd. Przedstawiając zarzut niekonstytucyjności przepisu skarżący utożsamia dro- gę sądową , gwarantowaną przez ustawodawcę , wyłącznie z postępowaniem przed sądem ad- ministracyjnym. Zarządzeniem z 18 marc a 2019 r. (doręczonym skarżącemu 26 marca 2019 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi. W piśmie procesowym złożonym 2 kwietnia 2019 r. skarżący odniósł się do zarządzenia, przedkładając pełnomocnictwo z 28 marca 2019 r. do prowadzenia spraw przed Trybunałem oraz pismo Prezydenta z 27 marca 2018 r. Trybunał K onstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na- dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna . 2. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony wolności lub praw. Musi ona spełniać przesłanki, o których mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Po pierwsze, zaskarżo- ny w niej przepis powinien być podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej w indywidualnej sprawie skarżącego. Po drugie, skar- żący musi uprawdopodobnić naruszenie swoich konstytucyjnych wolności lub praw wskaza- nych w skardze. Po trzecie, źródłem ich naruszenia powinna być normatywna treść kwestio- nowanych przepisów, a sposób naruszenia musi zostać określony przez samego skarżącego w uzasadnieniu wnoszonej skargi. 3 . Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga konstytucyjna nie speł- nia powyższych wymagań. 4. W przekonaniu skarżącego art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Pra- wo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, gdyż nie przewiduje sądowoadministracyjnej kontroli czynności Prezydenta w sprawie , jaką jest pismo informujące o negatywnej ocenie oferty. Skutkuje to brakiem rekomendacji dofinansowania oferty złożonej w konkursie, co spowo- dowało odmow ę przyznania środków finansowych na realizację zadań publicznych w zakre- sie wspierania i upowszechniania kultury fizycznej. 5. Trybunał stwierdza, że naruszenie praw wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji skarżący upatruje jedynie w zamknięciu drogi sądowej przed sąda mi administra- OTK ZU B/2019 Ts 26/19 poz. 246 3 cyjnymi. W świetle d otychczasowego orzecznictwa TK nie przesądza to jeszcze o braku za- skarżalności pisma Prezydenta z 27 marca 2018 r. o odmowie przyznania środków finanso- wych na realizację zadań publicznych , a tym samym o dopuszczalności wnie sienia skargi konstytucyjnej w niniejszej sprawie. Trybunał zauważa, że skarżący, mimo , że jego skargę na pismo Prezydenta odrzucono, nie został pozbawiony sądowej ochrony swoich praw. Z treści art. 199 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c. ) wynika, że w razie , gdy sąd administracyjny uzna się za niewłaściwy w sprawie, dopuszczalne jest zainicjowanie postępowania przed sądem powszechnym, który może mery torycznie rozpo znać i rozstrzygnąć sprawę ( m.in. E. Rud- kowska- Ząbczyk, komentarz do art. 199 1 k.p.c., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Ko- mentarz , red. E. Marszałkowska˗Krześ, Warszawa 2013; J. Jodłowski, Z. Resich, J. Lapierre, T. Misiuk Jodłowska, K. W eitz, Postępowanie cywilne , Warszawa 2007, s. 98 oraz postano- wienie TK z 5 grudnia 2016 r., sygn. Ts 194/16, OTK ZU B/2017, poz. 32). Należy również wskazać, że w postanowieniu z 25 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. SK 27/11 (OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 94) Try bunał Konstytucyjny umorzył postępowanie ze względu na to, że skarżąca nie wyczerpała drogi sądowej przed złożeniem skargi konstytucyj- nej, pomimo przeprowadzenia przez nią całego postępowania przed sądami administracyjny- mi. Trybunał stwierdził w tym orzecz eniu m.in. to, iż : „ p rzesłanka wyczerpania drogi sądowej powoduje, że skarga konstytucyjna jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, który przysługuje dopiero wówczas, gdy skarżący nie ma już jakiejkolwiek możliwości uruchomie- nia dalszego postępowania przed sądem bądź organem administracji publ icznej w swojej sprawie” ( również postanowienie z 28 lutego 2012 r., sygn. SK 32/10, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 21). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się ponadto , że pojęcie „sprawy” w ro- zumieniu art. 199¹ k .p.c. należy odczytywać w znaczeniu bliskim konstytucyjnemu, tzn. jako autonomiczne w tym sensie, iż nie ma istotnego znaczenia to, jakiej gałęzi prawa przepisy regulują dany stan faktyczny, ani to, czy prawo podmiotowe, którego ochrony jedno stka do- chodzi przed sądem powszechnym, ma rzeczywiste zakotwiczenie w jakichkolwiek normach prawa materialnego (postanowienie SN z 19 grudnia 2003 r., sygn. akt III CK 319/02, OSNC z 2005 r., nr 2, poz. 31). Sprawy, w których sądy powszechne mają orzekać z powodu odmo- wy udzielenia ochrony prawnej przez inne organy (w tym sądy administracyjne), nabierają przez to charakteru prawnego zbliżonego do charakteru spraw cywilnych w rozumieniu for- malnym, a więc tych, które zostały przekazane sądom powszechnym na podstawie wyraźne go przepisu ustawy, mimo że w istocie nie mają one charakteru spraw cywilnych. Nie zdejmuje to jednak z sądu powszechnego obowiązku rzeczywistego zbadania podstaw faktycznych i prawnych powództwa (wyrok SN z 3 stycznia 2007 r., sygn. akt IV CSK 312/06, „Legalis”; postanowienie TK z 23 września 2013 r. sygn. Ts 12/13, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 392). 6. Podsumowując, postanowienie NSA z 24 października 2018 r. (sygn. akt [ … ]) w sprawie oddalenia skargi kasacyjnej w przedmiocie rozstrzygnięcia konku rsu, nie zamknęło drogi do wszczęcia postępowania cywilnego, w którym sąd powszechny ma bezwzględny, konstytucyjny obowiązek rozpoznać sprawę co do istoty. Postanowienie to wyczerpało wprawdzie tok instancyjny przed sądami administracyjnymi, ale nie pozbawiło skarżącego definitywnie prawa do sądu ( postanowienie TK z 28 stycznia 2015 r., sygn. Ts 14/13, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 14). Należy jednocześnie zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny powi- nien być angażowany do rozstrzygania sporów prawnych dopiero wówcza s, gdy bezspornie zostanie potwierdzone, że obowiązujące środki działania nie chronią konstytucyjnych praw i wolności jednostki albo nie są dostatecznie efektywne. Ciężar wykazania tej przesłanki ciąży na skarżącym. W innym wypadku Trybunał Konstytucyjny musiałby podejmować czynności nie jako organ subsydiarny (działający z pozycji ultima ratio ), lecz jako organ działający OTK ZU B/2019 Ts 26/19 poz. 246 4 również mimo braku formalnego potwierdzenia, że powszechnie dostępne środki prawne na- leżycie i w sposób pełny chronią prawa podstawowe jednostki. 7. Z tej perspektywy postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 paź- dziernika 2018 r. (sygn. akt [ … ]) nie było „ostateczne” w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytu- cji. Tym samym analizowaną skargę konstytucyjną należy uznać za pr zedwczesną. W związku z powyższym rozpoznawanej skardze należało odmówić nadania dalszego biegu, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 8. Niezależnie od stwierdzonej wyżej samoistnej negatywnej przesł anki procesowej Trybunał zauważa, że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił wymogu, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK. Uzasadnienie skargi konstytucyjnej, poza wymienieniem jako wzorców kontroli art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji, ograniczyło się bowiem do krytyki sposobu rozstrzygnięcia sprawy skarżącego przez sądy administracyjne obu instancji. W piśmie procesowym z 2 kwietnia 2019 (data nadania) natomiast do krytyki wykładni przepisu dokonanej przez sady admini stracyjne, wskazując na odmienne w tym za- kresie orzeczenia innych Wojew ódzkich Sądów Administracyjnych. W związku z powyższym należy przypomnieć, że w polskim porządku prawnym Try- bunał Konstytucyjny nie jest powołany do nadzoru judykacyjnego nad sądami i n ie ma uprawnień do badania prawidłowości zastosowania przepisów w sprawach indywidualnych. Jego kontroli nie podlega prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy administracji pu- blicznej oraz sądy, czy też wydana przez nie ocena jak też odmowa zastosowania obowiązu- jących przepisów, a jedynie konstytucyjność tych przepisów. Powyższe przemawia także za odmową nadania dalszego biegu skardze na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 w związku z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p. TK. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżące go przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.