Ts 395/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 listopada 2017 r. Pozycja 25 2 POSTAN OWIENIE z dnia 16 czerwca 201 6 r. Sygn. akt Ts 395/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Rymar – przewodnicząc y i sprawozdawca Andrzej Rzepliński Piotr Tuleja , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Uniwersytetu Łódzkiego w sprawie zgodności: a rt. 144a w związku z art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 201 3 r. poz. 907 , ze zm.) z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzec zypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej, sporządzonej przez radcę prawnego oraz wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 5 grudnia 201 5 r. (data nadania), Uniwersytet Łódzki (dalej: skarżący) zarzucił niezg odność art. 144a w związku z art. 165 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U . z 2013 r . poz. 907, ze zm.; dalej: pzp ) z art. 45 ust. 1 Konstytucji . 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z uchwałą Krajowej Izby Odwoławczej z sierpnia 2015 r., w której nie uwzględniono zastrzeżenia skarżącego do informacji o wyniku kontroli doraźnej w zakresie prawidłowości zastosowania przepisów pzp , wszczętej 26 czerwca 2015 r. przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. 3 . Zdaniem skarżącego art. 144a w związku z art. 165 ust. 1 p zp jest niezgodny z wywodzonym z art. 45 ust. 1 Konstytucji praw em do sądu „w zakresie, w jakim przepisy te zamykają zamawiającemu możliwość skorzystania z drogi odwoławczej lub warunkują tę możli wość od skorzystania przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z odwołania” . 4. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 23 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wyjaśnieni e, czy skarżący wniósł do sądu powszechnego albo sądu administracyjnego środek OTK ZU B/2017 Ts 395/15 poz. 252 2 odwoławczy (zaskarżenia) od uchwały Krajowej Izby Odwoławczej z 26 sierpnia 2015 r. ; w razie zaś pozytywnej odpowiedzi na to pytanie – do nadesłania w pi ęciu egzemplarzach poświ adczonych kopii : orzeczenia przesądzającego o niedopuszczalności wniesienia środka odwoławczego (zaskarżenia) od uchwały Krajowej Izby Odwoławczej z 26 sierpnia 2015 r. oraz orzeczenia potwierdzającego wyczerpanie drogi prawnej przez skarżącego. 5 . We wni esionym do Trybunału Konstytucyjnego 4 marca 2016 r. (data nadania) piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego poinformował, że skarżący „nie wnosił środków odwoławczych do sądu powszechnego, ani też do sądu administracyjnego”, gdyż art. 144a w związku z art . 165 ust. 1 p zp „zamykają zamawiającemu możliwość skorzystania z drogi odwoławczej od uchwały Krajowej Izby Odwoławczej lub warunkują tę możliwość od skorzystania przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z prawa wystąpienia do sądu powszechnego o unieważ nienie umowy zamówienia publicznego”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 77 ust. 1 w związku z art. 81 ust. 1 in fine ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r . poz. 293 , ze zm. ; dalej: ustawa o TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał Konstytucyjny bada, czy w sprawie nie zachodzą przesłanki odmowy nadania skardze dalszego biegu, o których mowa w art. 77 ust. 3 ustawy o TK. 2. T rybunał Konstytucyjny stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia konstytucyjnych i ustawowych kryteriów warunkujących jej merytoryczne rozpoznanie. 3. Trybunał odniósł się do kwestii przed miot u kontroli i jego związku z rozstrzy - gnięciem , z którego wydaniem skarżący wiąż e naruszenie przysługujących mu konstytucyjnych praw, tj. uchwał ą K rajowej Izby Odwoławczej z sierpnia 2015 r., oraz sformułowanym zarzutem niekonstytucyjności art. 144a w związku z art. 165 ust. 1 pzp . Skarżący zaskarżył bo wiem regulacje dotyczące uprawnienia prezesa Urzędu Zamówień Publicznych do wystąpienia do sądu z wnioskiem o unieważnienie umowy bądź jej części ( art. 144a p zp ) oraz uprawnienia tego podmiotu do wszczęcia k ontroli doraźnej postępowania o udzielenie zamówi enia publicznego (art. 165 ust. 1 p zp). 3.1. Zakwestionowane przez skarżącego przepisy stanowią odpowiednio: „ 1. Prezes Urzędu może wystąpić do sądu o unieważnienie: 1) części umowy, o której mowa w art. 140 ust. 3; 2) zmian umowy dokonanych z naruszeniem art. 144 ust. 1; 3) umowy, o której mowa w art. 146 ust. 1. 2. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa z upływem 4 lat od dnia zawarcia lub zmiany umowy ” (art. 144a p.z.p.); „ Prezes Urzędu może wszcząć z urzędu lub na wniosek kontrolę doraźną w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia przepisów ustawy, które mogło mieć wpływ na jego wynik ” (art. 165 ust. 1 p.z.p.). Zarzut skarżącego względem przytoczonych przepisów dotyczy naruszenia pr awa do sądu, wywodzonego z art. 45 ust. 1 Konstytucji, który polega na zamknięciu skarżącemu możliwości odwołania się od uchwały Krajowej Izby Odwoławczej, nieuwzględniającej zastrzeżeń do informacji o wyniku kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w trybie art. 165 ust. 1 p.z.p. OTK ZU B/2017 Ts 395/15 poz. 252 3 3.2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, prawo złożenia skargi konstytucyjnej przysługuje każdemu, czyje konstytucyjne prawa l ub wolności zostały naruszone w wyniku wydania w jego sprawie osta teczne go rozstrzygnięcia opartego na niezgodnym z Konstytucją przepisie ustawy lub innego aktu normatywnego. Przesłanki dopuszczalności rozpoznania zarzutów przedstawionych w skardze konstytucyjnej zostały doprecyzowane w art. 64 - 66 ustawy o TK . W myśl art . 64 tejże ustawy, skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. Skarga – poza spełnie - niem wymaga ń dotyczący ch pisma procesowego – powinna zawierać m.in. dokładne określenie ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkac h określonych w Kon styt ucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na podstawie zakwestio - nowanego aktu normatywnego załącza się do skargi (art. 65 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o TK). 3 . 3 . Wy czerpanie drogi prawnej jest warunkiem koniecznym z punktu widzenia subsydiarności skargi konstytucyjnej. T radycyjnie rozumiane jest ono w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jako skorzystanie przez skarżąceg o z przysługujących zwyczajnych śro dków odwo ławczych. Innymi słowy: skarżący musi w toku instancji wykorzystać d ostępne mu zwykłe środki prawne zapobiegające uzyskaniu przez orzeczenie waloru prawomo cności. Jak zauważył Trybunał w postanowieniu z 17 grudn ia 2009 r. w sprawie Ts 68/08 ( OTK ZU nr 6/B/ 2009, poz. 449 ): „ O znacza to, z jednej stron y, że skarga konstytucyjna jest niedopuszczalna, jeżeli orzeczenie stało się prawomocne wskutek zaniechania wniesienia zwykłego środka zaskarżenia lub nie został on rozpoznany z przyczyn formalnych leżących po s tronie skarżącego; z drugiej zaś – że prawo wniesienia skargi konstytucyjnej powstaje z chwilą doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku lub postanowienia, nawet jeżeli – w danych okolicznościach – możliwe byłoby jego wzruszenie przy pomocy środków nadzwyc zajnych: skargi kasacyjnej czy skargi o wznowienie postępowania”. Uprawomocnienie nadaje rozstrzygnięciu walor ostateczności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 3 . 4 . Skarżący powinien wskazać prawomocne rozstrzygnięcie, które zostało wydane w oparci u o zaskarżony akt normatywny. Tylko regulacja prawna, która była podstawą ostatecznego orzeczenia odnoszącego się do praw lub wolności skarżącego , może być przedmiotem skargi, która – w przeciwnym wypadku – nabrałaby charakteru actio popularis (por. posta nowienia TK z: 10 marca 2010 r. w sprawie Ts 221/08, OTK ZU nr 3/B/2010, poz. 171 ; 14 czerwc a 2010 r. w sprawie Ts 123/09, OTK ZU nr 6/B/2010, poz. 442 oraz 27 lipca 2010 r. w sprawie Ts 1 15/09, OTK ZU nr 1/B/2011, poz. 39). Owo wskazanie nie jest czysto t echniczną czynnością. Jak zauważył Trybunał w po - stanowieniu z 14 maja 2003 r. w sprawie Ts 56/02 ( OTK ZU nr 2/B/2003, poz. 91 ): „nie chodzi (…) o wskazanie jakiegokolwiek – podjętego w toku postępowania – orzeczenia sądu, ale takiego, które nadać mogło o stateczny charakter merytorycznemu rozstrzygnięciu o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skarżącego, wydanemu na podstawie zakwestionowanych w s kardze przepisów”. Innymi słowy, chodzi o władcze rozstrzygnięcie, które ostatecznie – i choćby pośrednio – określa sytuację prawną skarżącego i m a znaczenie dla realizacji jego uprawnień. Modyfikację położenia prawnego jednostki Trybunał Konstytucyjny tradycyjnie ujmuje w kategoriach „pogorszenia” (por. postanowienia TK z: 17 grudnia 1997 r. w sprawie Ts 22/97 , OTK ZU nr 1/1998, poz. 10 ; 12 sierpnia 1998 r. w sprawie Ts 62/98, OTK ZU OTK ZU B/2017 Ts 395/15 poz. 252 4 nr 5/1998, poz. 73 ; 13 października 1998 r. w sprawie Ts 117/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 43 ; 4 grudnia 2000 r. w sprawie SK 10/99, OTK ZU nr 8/2000, poz. 300 ; 7 sierpnia 2001 r. w sprawie Ts 68/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 296 oraz 26 maja 2008 r. w sprawie SK 8/08, OTK ZU nr 4/A/2008, poz. 72). 3. 5 . W konsekwencji Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że aby uznać skargę konstytucyjną za dopuszczalną, musi występować ścisła relacja (zwi ązek) pomiędzy treścią orzeczenia, zaskarżonym przepisem aktu normatywnego a postawionym zarzutem niezgo - dności tego przepisu z określoną normą konstytucyjną (por. np. postanowienie TK z 10 lipca 2014 r. w sprawie Ts 224/12, OTK ZU nr 5/B/2014, poz. 385). 3.6. Jak wynika z pisma procesowego złożonego przez pełnomocnika skarżącego, w sprawie, w związku z którą wniesiona została analizowana skarga konstytucyjna, nie zostało wydane żadne orzeczenie sądowe przesądzające w oparciu m.in. o zakwestionowane przepi sy, że sądowa kontrola uchwały Krajowej Izby Odwoławczej (podjętej w zwią zku z czynnościami Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w trybie art. 165 ust. 1 pzp ) – z ini cjatywy zamawiającego – je st niedopuszczalna . Tym samym – w kontekście sformułowanego prze z skarżącego zarzutu niekonstytucyjności – brak jest w niniejszej sprawie orzeczenia legitymujące go skarżącego do wystąpienia ze skargą konstytucyjną . Subiektywne przeświadczenie skarżące go , że brak jest jakiejkolwiek drogi odwoławczej od ewentualnych aktó w prawnokształtujących wydanych przez Krajową Izbę Odwoławczą na podstawie zakwestionowanych przepisów, per se nie może stanowić o dopu - szczalności skargi konstytucyjnej w świetle obiektywnego kryterium ustanowionego w art. 64 w związku z art. 65 ust. 1 pk t 1 ustawy o TK. Brak takiego orzeczenia ( czyli postanowienia sądu adm inistracyjnego lub powszechnego stwierdzającego nieposiadanie kognicji do weryfikacji uchwały podjętej przez Krajową Izbę Odwoławczą ) powoduje niemożność rozpoznania zarzutów sformułowan ych w skardze konstytucyjnej (abstrahując w tym miejscu od tego, czy skarżący w sposób poprawny wskazał przedmiot kontroli) . Składającemu skargę ustrojodawca nie przyznał bowiem uprawnienia do zainicjowania przed Trybunałem Konstytucyjnym kontroli abstrakc yjnej konstytucyjności prawa, lecz wyłącznie uprawnienie do kontroli konkretnej. W niniejszej sprawie nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka dopuszcz alności merytorycznego rozpoznania skargi , o której mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. W związk u z powyższym Trybunał odmówił nadania dalszego biegu skardze ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia (art. 77 ust. 3 pkt 4 in fine ustawy o TK) .