Ts 43/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 listopada 2021 r. Pozycja 157 POSTANOWIENIE z dnia 31 sierpnia 2021 r. Sygn. akt Ts 43/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D . M . w sprawie zgodności: art. 9xb pkt 1 i 2, art. 9zc ust . 1 oraz art. 9 zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888) w zakresie, w jakim „ przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za złożenie po terminie spr awozdania, o którym mowa w art. 9o [ powołanej ] ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu ” , z art. 2, art. 20 i art. 22, a także art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3, a ta kże z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie zbadania zgodności art . 9xb pkt 2, art. 9zc ust. 1 oraz art. 9 zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o ut rzy - maniu czyst ości i porządku w gminach (Dz. U. z 2021 r. poz. 888) w zakresie, w jakim „ przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za złożenie po term inie sprawozdania, o którym mowa w art. 9o [ powołane j ] ustawy, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu ” , z art. 2, art. 20 i art. 22, a także art. 64 ust. 1 i 3 w związk u z art. 31 ust. 3, a także z art. 32 ust. 1 i 2 Konstyt ucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) odmówić nadania dals zego biegu skardze k onstytucyjnej w pozostałym zakresie ; 3) nie uwzględnić wniosku o wydanie postanowienia tymczasowego. U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyj nej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 lutego 2021 r. (da ta nadania) D . M . (dalej: skarżąc y ) , reprezentowan y przez pełnomocnik a z wyboru , wystą- pił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją nr [ … ] z 12 ma rca 2018 r. ( nr [ … ] ) Wójt Gminy Ż . (dalej: Wójt l ub organ I in stancji) nałożył na skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą, karę pieniężną OTK ZU B/202 1 Ts 43/21 poz. 157 2 w wysokości 24 500 zł za przekazanie po terminie kwartalnego sprawozdania podmiotu pro- wadzące go działalność w zakresie opróżnia nia zbiorników bezodpływowych i transportu nie- czystości ciekłych za II kwartał 2016 r . Na skutek odwołania od powyższej decyzji Samorzą- dowe Kolegium Odwoławcze w Z . decyzją z 24 lipca 2018 r. (nr [ … ] ) uchyliło ją w całości i przekazało sprawę organowi I instanc ji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu orga n odwoławczy wskazał, że brzmienie art. 9o ust. 1 i 2, art. 9xb pkt 2 oraz art. 9 zb ust. 1 b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o ut rzymani u czy stości i porządku w gminach ( ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 128 9, ze zm.; obecnie : Dz. U. z 2021 r. poz. 888 ; dalej: ustawa ) „ nie pozosta- wia organowi gminy żadnego wyboru ani co do samego nałożenia kary, ani co do jej wysoko- ści (…) można mieć zastrzeżeni a odnośnie wielkości kary – gdyż winna ona stanowić sumę iloczynó w liczby dni opóźnienia w odniesieniu do wszystkich po terminie złożonych wyma- ganych sprawozdań oraz stawki za 1 dzień (100 zł) , bowiem organ w 2018 r. miał pełną wi e- dzę o opóźnieniach z 2016 r. i zgodnie z przepisem art. 9 xb pkt 2 ustawy, winien naliczeni e kary odnieść maksymalnie do 365 dni . Przyjęty w decyzji, niekorzystny dla Strony, sposób obliczenia kary godzi w porządek prawny Państwa ”. W ponowionym postępowaniu Wójt decyzją nr [ … ] z 20 grudnia 2018 r. (nr [ … ] ) nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysok ości 24 500 zł w tej samej sprawie. Decyzją z 12 marca 201 9 r. (nr [ … ] ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z . utr zymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Skarga wniesiona na powyższe rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G . z 20 lutego 2020 r. (sygn. akt [ … ] ). Wyrokiem z 7 października 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wnie sioną od orzeczenia sądu I instancji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez dorę czenie: 1) jednego egzemplarza złożonej skargi z załącznikami; 2) pełnomocnictwa szczególnego do sporządze- nia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym. Pismem z 6 kwietnia 2021 r. ska rżący ustosunkował się do powyższego wezwania. Zarządzeniem s ędzi ego Trybunału Konstytucyjnego z 8 czerwca 2021 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wskazanie: 1) które jego konstytucyjne wolności lub prawa, wynikające z powołanych w skardze posta- nowień Konstytucji, zosta ły naruszone; 2) w jaki sposób kwestionowane przepisy – jako pod- s tawa prawna ostatecznego rozstrzygnięcia – naruszają wolności lub prawa skarżącego. Pismem z 22 czerwca 2021 r. skarżący ustos unkował się do powyższego wezwania. Zdaniem skarżącego administr acyjne kary pieniężn e stanowią ingerencję państwa w prawa majątkowe jednostki, dlatego ich wysokość powinna być oceniana przez pryzmat ochrony własności (art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji) . U pra wnienie do wniesi enia skargi konsty- tucyjnej wiąże z narusze niem w olności prowadzenia działalności gospodarczej (art. 20, art. 22 i art. 2 Konstytucji) i zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji) , bowiem przepisy, na podstawie których wymierzono mu karę pieniężną, nie zawierają podstaw do zmniejszenia jej wys okości ze względu na okoliczności sprawy, taki e jak stopień i zakres naruszenia dobra chronionego za pomocą kary (stopień uszczer bku w środowisku przyrodniczym) czy sytuacja ekonomiczna osoby podlegającej ukaraniu. Skarżący podnosi także, że art. 9 zc ust. 1 ustawy narusza art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Przewiduje bowiem możliwość uwzględnienia okolicz- ności kształtujących wysokość kary w stosunku do osoby, która złoży sprawozdanie nierze- telnie albo nie z ł oży go wcale, natomiast wyłącza możliwość ich uwzględ nienia w stosunku do osoby, która jedynie spóźni się ze złożeniem deklaracji. S karżący wniósł jednocześnie w skardze konstytucyjnej o wydanie postanowienia tymczasowe go wstrzym ującego wykona ni e decyzji Wójta nr [ … ] z 20 grudnia 2018 r. (nr [ … ] ) w sprawie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 24 500 zł, gdyż „wykonanie decy- OTK ZU B/202 1 Ts 43/21 poz. 157 3 zji mogłoby spowodować nieodwrac alne skutki, wiążące się z dużym uszczerbkiem dla skar- żącego w postaci eg zekucji nałożonej kary pieniężnej oraz wszczęcia postępowań o nał ożenie kolejnych kar pieniężnych za przekazanie po terminie spraw ozdania za III kwartał 2016 r. w wysokości 15 400 zł kar y oraz o nałożeniu kary pieniężnej za I V kwartał 2016 r. w wyso- kości 6 200 zł”. Trybunał Kons tytucyjny zważył, co następuje. 1. Skarga konstytucyjna stanowi, zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, szczególny śro- dek ochrony konstytucyjnych wolności l ub praw, które zostały naruszone przez wydanie w sprawie skarżą cego orzeczenia na podstawie zaskarżonej normy. Powołany przepis Konst y- tucji wyznacza przesłanki dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Jak stanowi art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 201 6 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konst ytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga kons tytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w po- czątkowej fazie postęp owania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego r ozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardz e dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, bądź gdy nie usunięto w terminie braków formalnych skargi (art. 61 ust. 4 pkt 1 - 3 u.o.t .p.TK). 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna w części spełnia p rzesłanki formalne przekazania je j do rozpoznania merytorycznego . 2.1. Skarga konstytucyjna została sporządzona w imieniu skarżącego przez umocowa- nego radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o .t.p.TK). 2.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż wyro k Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 paździe rnika 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) je st prawomocny i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarże nia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u .o.t.p.TK), bowiem – jak Trybunał Konstytucyjny ustalił z urzędu – odpis wy- mienionego wyże j wyroku został doręczony skarżącemu 27 listopada 2020 r., a sk arga została wniesiona do Trybunału 24 lutego 2021 r. 2.4. Skarżący kwestionuje art. 9xb pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzyma- niu czystości i porządku w gminach ( obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 888; dalej: ustawa) , zgod- nie z którym podmiot pro wadzący działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpły- wowych i transport u nieczystości ciekłych , który przekazuje po termini e sprawozdanie, o któ- rym mowa w art. 9o ustawy – podlega karz e pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Stosownie do zaskarżonego art. 9zc ust. 1 usta- wy jedynie przy ustalaniu w ysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 9x ust. 1 p kt 2 - 4, art. 9xa pkt 2, art. 9x aa pkt 1, art. 9xb pkt 1, art. 9y ust. 1 pkt 2 - 4 i art. 9z ust. 1 pkt 2 i ust. 4 , właściwy organ bierze pod uwagę stopień szkodliwośc i czynu, zakres naruszenia oraz d otychczasową działalność podmiotu. Z przepisu tego a contrario wynika, że dla kary wy- mierz onej na podstawie art. 9xb pkt 2 ustawodawca nie przewidział mo żliwości miarkowania jej wysokości. Natomiast na podstawie zakwestiono wanego art. 9zf ustawy „ do kar pi enięż- nych stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja po datkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują w ójtowi, burmistrzowi, prezyden- towi miasta oraz wojewódzkiemu inspektor owi ochrony środowiska ” . OTK ZU B/202 1 Ts 43/21 poz. 157 4 Przepis y te zostały zastosowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 paź dziernika 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) , oddalającym skargę kasacyjną sk arżącego od wyro- ku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G . z 20 lutego 2020 r. (s ygn. akt [ … ] ) w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze go w Z . z 12 marca 2019 r. (nr [ … ] ) w p rzedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przekazanie spra wozdania po terminie. Jako że ska rżący naruszenie praw a własności wiąże z nakazem wymierzenia osobom , które złożyły po term inie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9o ustawy, kary pienięż nej w ściśle określonej, niewspółmiernej do czynu wysokości, Trybunał stwierdza , że powołane przepisy s ą źródłem normy, wobec której skarżący sformułował za- rzut niekonstytucyjności. W tym stani e rzeczy należało – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – na dać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w części dotyczącej zarzutu nie konsty- tucyjności art. 9 xb p kt 2, art. 9zc ust. 1 oraz 9 zf ustawy. Skarżący zakwestionował ponadto a rt. 9 xb pkt 1 ustawy, kt óry normuje stawki kary za przekazanie nierzetelnego sprawozdan ia, o którym mowa w art. 9o ( kara pieniężna w wyso- kości od 200 zł do 5 00 zł, jeżeli sprawozdanie zostan ie uzupełnione lub poprawione w termi- nie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, o którym mowa w art. 9p ust. 2, a w przypadku nie- zastosowania się do wezwani a – od 500 zł do 5000 zł). Trybunał stwierdza, że p rzepis te n nie stan owił podstawy wskazanego wyżej or zeczenia , a wysunięte w skardze zarzuty nie były skierowane przeciwko jego brzmieniu. U zas adnia to odmowę nadania skardze dalszego biegu w odn iesieniu do zaskarżonego art. 9 xb pkt 1 ustawy . 3. Zgodnie z art. 79 ust. 1 u.o. t.p.TK Trybunał może wydać postan owienie tymczaso- we o zawieszeniu lub wstrzymaniu wykonania orzeczenia w sprawie, której sk arga konstytu- cyjna dotyczy, jeżeli wykonanie wyroku, decyzji lu b innego rozstrzygnięcia mogłoby spowo- dować nieodwracalne skutki, wiąż ące się z dużym uszczerbkiem dla skarżącego albo gdy przemawia za tym inny ważny interes skarżące go lub ważny interes publi czny. Określ ona w tym przepisie instytucja postanowienia tymcza sowego ma specyficzny charakter. Stanowi rozstrzygnięcie formalne i ak cesoryjne, o ograniczonym zasięgu czasowym. Postanowienie w tym względzie zapada na posiedzeniu niejawnym, nie kończy postę powania, nie ma osta- tecznego charakteru i wywiera skutki jedyni e w toku toczącego się postępo wania. Może ono zostać wydane w stosunku do orzeczenia wskazanego w skard ze konstytucyjnej jako osta- teczne i wydanego na podstawie zaskarżonych przepisów, nie zaś innych orzeczeń wydanych w tym samym postępowaniu (por. postano wienie TK z 11 czerwca 2008 r., sygn. SK 28/08 , OTK ZU nr 5/A/2008, po z. 92). Skarżący we wniosku o wyd anie pos tanowienia tymczasowego wskazał , że postano- wienie tymczasowe ma zostać wydane wzgl ędem decyz ji Wójta Gminy Ż . nr [ … ] z 20 grud- nia 2018 r. (n r [ … ] ) , natomiast w skardze konstytucyjnej jako ostatecz ne orzeczenie o przy- sługujących m u prawach lub wolnościach ok reślonych w Konstytucji wskazał wyrok Naczel- nego Sądu Administ racyjnego z 7 października 2020 r. ( sygn. akt [ … ] ) . Trybunał nie może uwzględnić wniosku o wydanie postanowienia ty mczasow ego, gdyż wskazana we wniosku dec yzja nie jest jednocześnie ostatecznym rozstrzyg nięciem powołanym przez skarżącego w skard ze konstytucyjnej. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża lenia na punkt 2 powyższe go postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.