Ts 46/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 czerwca 2022 r. Pozycja 97 POSTANOWIENIE z dnia 23 lutego 20 2 2 r. Sygn. akt Ts 46/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu , na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2022 r., skargi konstytucyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o zbadanie zgodności: art. 352 w związku z art. 39 4 1a § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm. ) , w zakresie pozba - wienia strony możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wykładni wyroku, z art. 4 5 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd i tym samym pozbawienia strony drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw , p o s t a n a w i a: o dmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E I 1. W skardze konstytucyjnej , wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 25 lutego 202 1 r. (data nadania) , Spółdzi elnia Mieszkaniowa w W. (dalej: skarżąca) – zastępowania przez pełnomocnik a z wyboru – zarzuciła niezgodność art. 352 w związku z art. 394 1a § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm.; dalej: k.p.c. ), w zakresie pozbawienia strony możliwości złożenia zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wykład ni wyroku, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na pozbawienie strony prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd i tym samym pozbawienia strony drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw . OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 2 2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym: 2.1. Na mocy wyroku z 27 listopa da 2007 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w W. – w sprawie z powództwa kilku osób fizy cznych przeciwko skarżącej o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę zebrania przedstawicieli o podziale skarżącej – dokonał podziału skarżącej poprzez wydzielenie z jej zasobów Spółd zielni Mieszkaniowej w W. oraz o rzekł m.in. o podziale funduszu udziałow ego, wkładów budowlanych, remontowego i kulturalno - wychowawczego. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone apelacją przez powodów oraz skarżącą. Wyrokiem z 2 2 kwietnia 2009 r. (sygn. akt […] ) Sąd Apelacyjny w W. uchylił kwe - stio nowane orzeczenie w części i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoz - nania Sądowi pierwszej instancji . W yrokiem z 5 czerwca 2014 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w W. dokonał podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań skarżącej m.in. w ten sposób, że w p un - ktach I .1.f, I.1.g, I.1.h, I.1.i orzekł o podziale funduszu zasobowego, funduszu udziałowego, funduszu kulturalno - oświatowego i funduszu remontowego. Orzeczenie powyższe zostało zaskarżone apelacją przez skarżącą. W yrokiem z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt[…] ) Są d Apelacyjny w W. , uwzględniając w części apelację pozwanej, m.in. uchylił punkty I.1.g, I.1.h i I.1.i oraz dodał p un kt I.4. w brzmieniu: „Fundusze i środki, o których mowa w punkcie I.1, dzielone na dzień 31 gru - dnia 2002 r., po zarejestrowaniu Spółd zielni Mieszkaniowej w W. będą aktualizowane według zatwierdzonych sprawozdań finansowych, uchwał Zebrania Przedstawicieli dotychczasowej Spółdzielni dotyczących tych funduszy i środków oraz zasad wynikających z niniejszego podziału”. 2.2. W dniu 4 marca 2018 r . skarżąca wystąpiła o wykładnię wyro ku Sądu Apelacyjnego w W. z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt […] ) w zakresie, w jakim Sąd ten, zmieniając w yrok Sądu Okręgowego w W. z 5 czerwca 2014 r. (s ygn. akt […] ) , dodał wspomniany p un kt I.4. Skarżąca w skazała, że p rzytoczony punkt sentencji wyroku budzi wątpliwości co do rzeczywistej jego treści, w szczególności, czy obejmuje swym zakresem fundusz remontowy. Sąd Apelacyjny w W. , postanowieniem z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ), dokonał wykładni swojego wyroku z 28 stycznia 2016 r. we wskazanym wyżej zakresie w ten sposób, że opisana formuła aktualizacji podziału funduszy odnosi się do wszystkich dzielonych funduszy, w szczególności funduszu zasobowego, udziałowego, remontowego i kulturalno - oświatowego. Sąd Apela cyjny w W. miał na uwadze przede wszystkim oddanie rzeczywistej treści wyroku w kontekście motywów wyroku tego Sądu z 28 stycznia 2016 r., przy uwzględnieniu treści żądania pozwu, prawomocności części wyroku Sądu Okręgowego w W. z 27 listopa da 2007 r. (syg n. akt […] ) oraz zakresu zaskarżenia apelacją. Przyjął, że co do motywów wyroku Sądu Apelacyjnego w W. odnoszących się do wykładanego punktu I.4, są one niewątpliwe: wynika z nich, iż formuła aktualizacji, wychodząc z danych przyjętych na datę podziału i z atwierdzonego bilansu odnosi się do wszystkich dzielonych funduszy. 2.3. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ) , zarzucając temu orzeczeniu naruszenie prawa mater - ialnego ( art. 45 ust . 1 Konstytucji ) oraz naruszenie przepisów postępowania ( art. 365 § 1, art. 366 oraz art. 352 w związku z art. 365 § 1 i art. 366 k.p.c. ). We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania podniosła nieważność postępowania stosownie do art. 379 OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 3 pkt 3 k.p.c., gdyż Sąd Apelacyjny w W. wydał orzeczenie w sprawie, która została już prawomocnie osądzona. Sąd Najwyższy – Izba Cywilna, postan owieniem z 21 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ), przyjął skargę kasacyjną skarżącej do rozpoznania, jednakże w postanowieniu z 26 września 2021 r. (sygn. akt […] ) ją odrzucił na podstawie art. 398 6 § 3 k.p.c. 2.4. W dniu 17 lutego 2020 r. skarżąca zwróciła s ię do Prokuratora Generalnego z wnio skiem o złożenie na jej rzecz skargi nadzwycz a jnej od po s tanowienia Sądu Apela - cyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. (sygn. akt […] ). P ismem z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) Wydział Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania S ą dowego Prokuratury Krajowej poinformował skarżącą o pozo - stawi eniu bez biegu wniosek skarżąc ej z uwagi na brak podstaw do jej złożenia ; kwe - stionowane postanowienie, jako że nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, nie zalicza si ę bowiem do kategorii orzeczeń wskazanych w art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o S ą dzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 8 25) , od których można wnieść skargę nadzwyczajną. 3 . Zarządzen iem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 14 kwietnia 2021 r . skarżąc a – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK) – została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) wskazani e jednego ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 Konstytucji, w związku z którym wniesiona została skarga konstytucyjna , 2) doręczenie prawidłowych pełnomocnictw – szczególnego oraz substytucyjnego – uprawniających do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącej przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna , 3) podanie i udokumentowanie daty doręczenia orzeczenia wskazanego jako ostate - czne zgodnie z pun ktem 1 zarządzenia , 4) doręczenie kompletnego, poświadczonego za zgodność z oryginałem, odpisu uza - sadnienia do: a) wyroku Sądu Okręgowego w W. z 27 listopada 2007 r. (sygn. akt […] ) , b) wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z 22 kwietnia 2009 r. (sygn. akt […] ). Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 20 kwie - tnia 2021 r. Pism em procesowym , wniesionym do Trybunału 26 kwietnia 2021 r. (data nadania) , skarżąc a usun ęła powyższe brak i formaln e m.in. wskazując pismo Wydziału Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania S ą dowego Prokuratury Krajowej z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) jako ostateczne rozstrzygnięcie, uprawniające ją do wywiedzenia skargi konstytucyjnej . 4 . Zarządzeniem sędziego Trybunału Ko nstytucyjnego z 1 lipca 2021 r. skarżąca – na podstawie art. 61 ust. 3 uotpTK – została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez udokumentowanie dat : 1) doręczenia ostatecznego rozst rzygnięcia radcy prawnemu E. B. ; 2) nadania pisma wypowiadającego pełn omocnictwo radcy prawnemu E.B. , adreso - wanego do Prokuratury Krajowej (przez doręczenie potwierdzonego za zgodność z orygi - nałem numeru przesyłki listowej, dokumentu z prezentatą o wpływie pisma do Prokuratury Krajowej). OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 4 Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej 9 lipca 2021 r. Pismem procesowym , wniesionym do Trybunału 16 lipca 2021 r. (data nadania) , skarżąca przedłożyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię karty księgi korespondencyjnej dokumentu jącą doręczenie 9 listopa da 2020 r. radcy prawnemu E. B. pisma z Prokuratury Krajowej . Załączyła również poświadczone za zgodność z oryginałem pismo z 5 listopada 2020 r. , stanowiące wypowiedzenie pełnomocnictwa radcy prawnemu E.B. wraz z pismem przewodnim do Prokuratury Krajowej i potwierdzeniem jego nadania 12 listopada 2020 r. S karżąca wyjaśniła ponadto , że „[d]okumenty te potwierdzają jedno - znacznie, że w dniu 9 listopada 2020 r. – tj. w dniu kiedy wpłynęło pierwsze pismo z Prokuratury Krajowej z dnia 3 l istopada 2020 r. r.pr. E.B. nie była już pełnomocni kiem substytucyjnym r.pr. M.P . Prokuratura Krajowa, po uzysk aniu informacji, że r.pr. E.B. nie jest już pełnomocnikiem substytucyjnym, wysłała w dniu 23 listopada 2020 r. ostateczne roz - strzyg nięcie adresow ane do r.pr. M. P. , które zostało doręczone w dniu 26 listopada 2020 r.”. II We wniesionym do Trybunału Konstytucyjnego 13 sierpnia 2021 r. (data nadania) piśmie Spółd zielnia Mieszkaniowa w W. – zastępowania przez pełnomocnika z wyboru – wskazując siebie jako uczestnika postępowania, wniosła o odrzucenie skargi konstytucyjnej Spółdzi elni Mieszkaniowej w W. z powodu złożenia jej po upływie ustawowego terminu. Postanowieniem z 22 lutego 2022 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił ten wniosek na podstawie art. 1 99 § 1 pkt 3 w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w związku z art. 36 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjn ym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) , z powodów przedstawionych w uzasadnieniu tego orzeczenia . III Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1 . Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom . 2. W myśl art. 79 ust. 1 Ko nstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicz- nej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach okre- ślonych w Konstytucji. Ska rżąca wskazała , że naruszenie praw i wolności konstytucyjnych wiąże z pismem Wydziału Skargi Nadzwyczajnej Departamentu Postępowania S ą dowego Prokuratury Kra- jowej z 3 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ), informującym o pozostawi eniu bez biegu jej wnios ku o wniesienia przez Prokurat ora Generalnego skarg i nadzwyczajn ej . 3. Trybunał zauważa, że w piśmie z 3 listopada 2020 r Wydział Skargi Nadzwyczaj- nej Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Krajowej informuje jedynie o braku istnienia podstaw do wnies ienia skargi nadzwyczajnej, o których mowa w art. 89 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o S ądzie Najwyższym (Dz. U. z 2019 r. poz. 925, ze zm. ; obowiązu- OTK ZU B/2022 Ts 46/21 poz. 97 5 jący tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r. poz. 1904 ) . Nie tworzy ani nie modyfikuje istniejących praw, obo wiązków ani wolności skarżące j ; wskaz uje jedynie konsekwencj e istniejącego sta- nu prawnego dla skarżącej. Pismo to ma więc charakter wyłącznie informacyjny – nie prze- sądza w sposób władczy o przysługujących skarżące j prawach lub wolnościach konstytucyj- nych (por. postanowieni e TK z 30 października 2019 r., sygn. Ts 103/19, OTK ZU B/2020, poz. 383). Nie stanowi więc orzeczenia , które jest rozstrzygnięciem kształtującym w sposób bezpośredni lub pośredni sytuację prawną skarżące j w zakresie przysługujących jej p raw lub wolności zagwarantowanych w Konstytucji ( zob. postanowienie TK z 13 października 1998 r., sygn. Ts 117/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 43). O rzeczenie m takim w odniesieniu do skarżącej jest natomiast – z daniem Trybunału Konstytucyjnego – postanowienie S ądu Ape- lacyjnego w W. z 11 kwietnia 2018 r. ( sygn. akt […] ) w przedmiocie wykładni wyroku tego Sądu z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt […] ) . Stosownie do art. 77 ust. 1 uotpTK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. P ostanowienie Sądu Apelacyjnego w W. zostało wydane i doręczone skarżącej w 2018 r., zaś skargę konstytucyjną wniesiono do Trybunału Konstytucyjnego dopiero w 2021 r., a więc z rażącym przekroczeniem terminu . W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 uotpTK – postanowiono w sentencji. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 uotpTK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na po- wyższ e postanowieni e w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.