Ts 49/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 czerwca 2024 r. Pozycja 150 POSTANOWIENIE z dnia 27 marca 2024 r. Sygn. akt Ts 49/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Rafał Wojciechowski – przewodniczący Jarosław Wyrembak – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 13 maja 2020 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej J . D . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 12 marca 2020 r. (data nadania) J . D . (dalej: skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o zbadanie zgodności art. 394 2 § 1 i § 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kod eks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2 019 r. poz. 1460 , ze zm. ) w zakresie, w jakim „przepis ten nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wydanego (po raz pierwszy) przez sąd okręgowy rozpoznający skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoławczej” z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej . 2. Postanowieniem z 13 maja 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 18 ma ja 2020 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skar dze konstytu- cyjnej. Uznał , że skarżący nie określił kwestionowanego przepisu, na podstawie którego osta- tecznie orzeczono o jego konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obowiązkach. Stwier dził ponadto , że skarżący nie uzyskał ostatecznego rozstrzygnięcia naruszającego jego prawa określone w petitum skargi, bowiem nie wniósł zażalenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów, a zażądał jedynie sporządzenia uzasadnienia postanowienia o odmo- wie takiego zwolnienia. 3. W zażaleniu z 22 maja 2020 r. (data nadania) skarżący wniósł o nadanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Wskazując na uzasadnienie postanowienia Trybunału K onsty- OTK ZU B/2024 Ts 49/20 poz. 150 2 t ucyjnego z 27 września 2013 r. ( sygn. Ts 299/11 , OTK ZU/II/ B/2014, poz. 829 ) oraz pogląd wyrażony w zdaniu odrębnym sędziego TK Andrzeja Wróbla do postanowienia Trybunału z 10 marca 2015 r. (sygn. SK 65/13 , OTK ZU nr 3/A/2015, poz. 35 ) podniósł, że „ art. 79 ust. 1 Konstytucji ni e wymaga, aby skarżący uzyskał « ostateczne orzeczenie » wydane przez sąd lub organ administracji pub licznej, lecz by sąd lub organ « orzekł ostatecznie » o prawach lub wolnościach skarżącego określonych w Konstytucji ” . Zdaniem skarżącego, sam fakt, że wydane w jego sprawie postanowienie o odmowie z wolnienia od kosztów zapadło na posie- dzeniu niejawnym i nie zostało uzasadnione potwierdza, że nie podlega ono zaskarżeniu. Za- uważył, że ani zaskarżona regulacja, ani inne przepisy nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wydanego po raz pierwszy przez sąd okręgowy rozpoznający skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoław- czej. W tej sytuacji odmowa przekazania skargi do merytorycznej oceny z powodu niedyspo- nowania postanowieniem o odrzuceniu jego zażalenia jest nadmiernym formalizmem . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 201 9 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj nej dalszego biegu. Tryb unał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zwią zku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p . TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze kon- stytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe. Formułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skarżący nie zdołał bowiem skutecznie podważyć podstawy odmowy nadania skardze dalsze- go biegu. Trybunał podziela zawartą w zaskarżonym posta nowieniu ocenę, zgodnie z którą naruszenie konstytucyjnych wolności i praw skarżącego pow inno mieć charakter bezpośredni. Oznacza to, że warunkiem dopuszczalności skargi jest zakwestionowanie w niej przepisu, który bezpośrednio sta nowił podstawę rozstrzygnięcia. Jak wyjaśniono w wyroku pełnego składu Trybunału z 24 października 20 07 r. (sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108), „skarżący nie może natomiast w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów norma- tywnych niestano wiących podstawy dotyczącego go indywidualnego rozstrzygnięcia. Pod- stawa rozstrzygnięcia obejmuje całokształt przepisów prawa (norm) stosowanych przez organ władzy publicznej w celu wydania aktu stosowania prawa” . Warunkiem tym jest ukształto- wanie się ostatecznego orzeczenia na podstawie m.in. kwestionowanej w skardze normy ge- neralno - abstrakcyjnej (zob. wyrok pełnego składu T K z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97). Powyższy wymóg ma swoje źródło w samej Konstytucji . Zgodnie bowiem z jej art. 79 ust. 1, skargę można wnieść „ w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecz- nie […] o wolnościach lub prawach albo o […] obowiązkach określonych w Konstytucji ”. Formalnym dopełnieniem tego wymagania jes t art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, który stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł osta- tecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji , i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją . Mając OTK ZU B/2024 Ts 49/20 poz. 150 3 to na uwadze należy stwierdzić, iż sformułowany w zażaleniu zarzut nadmiernego formali- zmu Trybunału jest bezzasadny. Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, by która kolwiek z pr zesłanek określonych w zaskarżonym art. 394 2 § 1 i 1 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) stała się podstawą orzeczenia . S karżący nie uprawdopodobnił , by zaskarżony przepis stanowił podstawę wydania – wskazanego jako orzeczenie ostateczne – postanowienia z 2 stycznia 2020 r. (sygn. akt […] ) Sądu Okręgowego w W . , odmawiającego sporządzenia i doręczenia uzasadnienia postanowienia z 4 grudnia 2019 r. (sygn. jw.) o oddaleniu wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych . N ie wskazał przy tym innego orzeczenia wydanego na podstawie regulacji, z którą łączy zarzut naruszenia powołanych w skardze praw i wolności konstytucyjnych, dotyczący nieprzyznania mu przez ustawodawcę środka zaskarżenia na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosz- tów sądowych , wydane przez sąd rozpatrujący skargę na orzeczenie Krajowej Izby Odwoław- czej . Trybunał Konstytucyjny w zakwestionowanym postanowieniu zasadnie zatem stwier- dził , że badana skarga nie spełnia wymogu określenia kwestionowanego przepisu, na podsta- wie którego ostatecznie orzeczono o konstytucyjnych wolnościach lub prawach albo obo- wiązkach skarżącego .