Ts 65/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 czerwca 2020 r. Pozycja 180 POSTANOWIENIE z dnia 20 kwietnia 2020 r. Sygn. akt Ts 65/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący i sprawozdawca Wojciech Sych Rafał Wojciechowski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postano wienie Trybunału Konstytucyjnego z 12 września 2019 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M. J. , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 13 kwiet n ia 2018 r. (data nadania) M. J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności: – art. 399 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm., dalej: k.p.c.) w zakresie zwrotu „na podstawie określon ej w art. 401 1 ” z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konsty - tucji Rzeczypospolitej Polskiej, – art. 399 § 1 k.p.c. w zakresie, w jakim „nie przewiduje on zastosowania do postępowań zakończonych postanowieniem ” z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, – art. 406 k.p.c. w zakresie, w jakim „w postępowaniu przed sądem II instancji w sytuacji, gdy o wznowieniu postępowania orzeka po raz pierwszy sąd II inst ancji, nie sto - suje się na jego podstawie odpowiednio normy art. 394 § 1 k.p.c.” z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji, – art. 394 § 1 k.p.c. w zakresie, „w jakim nie stosuje się go do orzeczeń sądu II instancji w związku z art. 406 k.p.c. w postępowaniu przez sądem II instancji w sytuacji, gdy o wznowieniu postępowania orzeka po raz pierwszy sąd II instancji” z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 176 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2020 Ts 65/18 poz. 180 2 2. Z arządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 10 października 2018 r. skarżący został wezwany, na podstaw ie art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (ówcześnie: Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej m.in. poprzez wskazan ie przedmiotu zaskarżenia przez jednoznaczne określ enie ostatecznego orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącego oraz wykazanie, że zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy były podstawą wydania ostatecznego orzeczenia o wol - nościach lub praw ach skarżącego. P ismem z 29 października 2018 r. (data nadania) skarżący udzielił odpowiedzi na zarządzenie, opierając się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Podejmując się wykazania, że wskazane w skardze konstytucyjnej przepisy były podsta wą wydania orzeczenia, skarżący odwołał się do fragmentu uzasadnienia jednego z wyroków Trybunału Konstytucyjnego. Podkreślił również, że zasadniczy zarzut skargi konstytucyjnej dotyczy naruszenia prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji, któr e obejmuje w szcze - gólności prawo do: 1) uruchomienia postępowania sądowego, 2) odpowiednio ukształtowanej procedury sądowej, zgodnie z zasadami sprawiedliwości, jawności i dwuinstancyjności oraz 3) uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia. Skarżący zauważył, że zakres przedmiotowy stosowania gwarancji zawartych w art. 45 ust. 1 Konstytucji wyznacza pojęcie sprawy, które oznacza wszelkie sytuacje, w których pojawia się konieczność rozstrzygania o prawach danego podmiotu w relacji z innymi równorzędnymi pod miotami lub w relacji z władzą publiczną. 3. Postanowieniem z 12 września 2019 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie zakwestionowanej przez skarżącego ko nstytucyjności art. 406 oraz art. 394 § 1 k.p.c., uznając, że zaskarżone przepisy nie były podstawą wydania ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych wolnościach lub prawach skarżącego, ponieważ zostało ono wydane na podstawie art. 394 1 w związku z art. 398 1 § 1 k.p.c. Skarga nie spełniała więc podstawowego warunku wskazanego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Trybunał, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK, odmówił również nadania dalszego biegu ska rdze konstytucyjnej w zakresie, w jakim skarżący zakwestionował konstytucyjność art. 399 § 1 i 2 k.p.c. W uzasadnieniu stwierdzono, że prawo do wznowienia postępowania (podobnie jak prawo do wniesienia kasacji) nie ma charakteru konstytucyjnego prawa podm iotowego. Okoliczność ta oznacza zaś, że niemożność wznowienia postępowania nie dowodzi automatycznie odmowy prawa do sądu. Sprawa skarżącego została już bowiem rozpoznana przez niezawisły sąd. Nie został w tym wypadku złamany zakaz zamykania drogi sądowe j. Trybunał uznał za nieuprawdopodobniony zarzut skarżącego w zakresie naruszenia art. 399 § 2 k.p.c., gdyż wyłączenie możliwości skorzystania z nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jakim jest skarga o wznowienie postępowania, w sytuacji braku spełnienia p rzesłanek ustawowych, nie prowadzi do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji. W postanowieniu przesądzono, że art. 399 § 1 i 2 k.p.c. nie ukształtował ostatecznie sytuacji skarżącego, mimo wskazania tego przepisu przez sąd w uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, przez co skarga, w ocenie Trybunału, nie spełniała wymagania określonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. 4. Pismem z 30 września 2019 r. (data nadania) skarżąc y wniósł zażalenie na postanowienie Trybunału z 12 września 2019 r., występując o rozpoznanie zarzutów skargi OTK ZU B/2020 Ts 65/18 poz. 180 3 konstytucyjnej dotyczących uznania art. 399 § 2 k.p.c. w zakresie zwrotu „na podstawie określonej w art. 401 1 ” oraz art. 399 § 1 k.p.c. w zakres ie, „w jakim nie przewiduje on zastosowania do postępowań zakończonych postanowieniem” za niezgodne z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący zakwestionował stanowisko Trybunału odmawiające prawu do wznowienia postępowania charakteru konstytucyjnego prawa podmio - toweg o. Skarżący podkreślił, że „p rawo do wznowienia postępowania jest kontynuacją konstytucyjnie chronionego prawa do rzetelnej procedury sądowej, albowiem prz ysługuje wyłącznie w enumeratywnie wymienionych w ustawie wypadkach, gdy doszło do naruszenia konstytucyjnie chronionego prawa do rzetelnej procedury sądowej”. W ocenie skarżącego „zaskarżone normy prawne arbitralnie, bez żadnych racjo - nalnych przyczyn zam ykają drogę sądową do wznowienia postępowania orzekającego o ob o - wiązkach strony, jeśli orzeczenie to wydane zostało w formie postanowienia. Tymczasem postępowanie identyczne naruszające prawa strony wydane w formie wyroku może być wznowione. Stan taki w oczywisty sposób narusza konstytucyjną zasadę równego traktowani a stron w identycznej sytuacji faktycznej”, w sytuacji, gdy ochrona prawna nie może być różnicowana z uwagi na zakres podmiotowy praw. Skarżący podkreślił, że zarzut naruszenia tej zasady stanowi podstawę, na jakiej opiera swoje zarzuty. W uzasadnieniu za żalenia skarżący podniósł również, że w sprawie o koszty postępo - wania o wyjawienie majątku niedopuszczalne jest wniesienie powództwa przeciwegze - kucyjnego, gdyż jest ono dopuszczalne w przypadkach wskazanych w art. 840 k.p.c. W przedmiotowej sprawie nie mia ła miejsca żadna z okoliczności wymienionych w podanym przepisie. Wniesienie powództwa przeciwegzekucyjnego nie było więc możliwe. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 lis topada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidł owo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że Trybunał analizuje przede wszystkim zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstyt ucyjny stwierdza, że postanowienie o odmowie nadania rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a stanowisko skarżącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Na wstępie należy zauważyć, że w petitum zażalenia sk arżący wystąpił o rozpo - znanie zarzutów skargi konstytucyjnej dotyczących uznania art. 399 § 2 ustawy z dnia 17 li - stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 ze zm.; dalej: k. p.c.) w zakresie zwrotu „na podstawie określonej w art. 401 1 ” oraz art. 399 § 1 k.p.c. w zakresie, „w jakim nie przewiduje on zastosowania do postępowań zakończonych postanowieniem” za niezgodne z art. 32 ust. 1 i 2, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnien iu zażalenia nie odniósł się natomiast do stanowiska Trybunału stwierdzającego brak podstaw do nadania OTK ZU B/2020 Ts 65/18 poz. 180 4 dalszego biegu skardze konstytucyjnej w zakresie, w jakim zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 406 i 394 § 1 k.p.c. Brak zarzutów podważających zasadność tej części orzeczenia pozwala przyjąć, że skarżący uznał podniesioną w tym zakresie argumentację Trybunału, zgodnie z którą wymienione przepisy nie były podstawą ostatecznego orzeczenia o wolności ach lub prawach skarżącego. Wskazane w skardze konstytucyjnej ostateczne orzeczenie – postanowie nie Sądu Okręgowego w K. z 28 lutego 20 18 r. (sygn. akt […] ) – zostało wydane na podstawie art. 394 1 w związku z art. 398 1 § 1 k.p.c. Zasadniczą przesłanką wyda nia przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia o odmo - wie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej – w zakresie zarzutu niezgodności z Konstytucją art. 399 § 1 i 2 k.p.c. – było stwierdzenie o niezasadnym utożsamieniu przez skarżącego braku możliwości skorzystania z nadzwyczajnego środka zaskarżenia (jakim jest skarga o wznowienie postępowania), gdy niespełnione są przesłanki ustawowe, z naruszeniem prawa do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny podważać stanowisko , które Trybunał zajął w zaskarżonym orzeczeniu. Rozpoznając zażalenie skarżącego, Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że nie spełnia ono powyższego warunku , gdyż nie dostarcza argumentów podważających zasadność stanowiska zajęteg o przez Trybunał Konstytucyjny w zaskarżonym postanowieniu. Skutkiem postępowań zainicjowanych przez M. J. b yło zasądzenie od skarż ącego kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa. W związku z nieuiszczeniem przez niego zasądzonych kosztów, pomimo wezwani a do zapłaty pismem z 17 marca 2015 r., po rozpo - znaniu wniosku uprawnionego podmiotu, S ąd Rejonowy w T. postanowieniem z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt: […] , nakazał skarżącemu wyjawienie majątku. Postępowanie w tym przedmioc ie zostało zakończone prawom ocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z 12 sty cznia 2017 r., sygn. akt: […] , wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego wniesionego na postanowienie sądu pierwszej instancji. Skarżący wniósł 24 listopada 2017 r. skargę na wznowienie postępowania o wyjawienie majątku w sprawie […] . Skarga o wzno - wienie postepowania o wyjawienie majątku została odrzucona postanowien iem Sądu Okręgowego w K. z 28 grudnia 2017 r., syg n. akt: […] , a zażalenie skarżącego na posta - nowienie odrzucające skargę zostało odrzucone postanowien iem Sądu Okręgowego w K. z 28 lutego 20 18 r., sygn. akt: […] . Postanowienie z 28 lutego 2018 r., zostało przez skar - żącego wskazane jako ostateczne orzeczenie stanowiące po d stawę wniesienia skargi konsty - tucyjnej (pismo skarżącego z 29 października 2018 r., opatrzone datą 26 października 2018r.). Postępowanie o wyjawienie majątku miało charakter incydentalny, toczyło się w ra - mach prowadzonego przeciwko dłużnikowi – autorowi skargi konstytucyjnej – pos tę powa nia egzekucyjneg o. Wyjawienie majątku jest pomocniczym środkiem egzeku cyjnym, zmierza - jącym do uzyskania od dłużnika informacji o jego majątku celem zapewnienia skuteczn ości egzekucji świadczeń pienięż nych. Wskazane przez skarżącego jako ostateczne orzeczenie naruszające jego prawo do sądu p ostanowienie odrzucające zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydano w toku postępo - wania, w którym rozstrzygnięto kwestię incydentalną. Odrzucając zażalenie sąd nie orzekał o istocie sprawy, która zos tała już rozpatrzona, a zatem art. 399 § 1 i 2 k.p.c., nie ukształtował ostatecznie sytuacji skarżącego w zakresie podniesionego przez niego zarzutu naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu . Tym samym skarga konstytucyjna nie spełniła warunku, o którym mow a w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p . TK. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art . 61 ust. 8 u.o.t.p. TK postanowił, jak w sentencji.