Ts 71/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 listopada 2020 r. Pozycja 33 9 POSTANOWIENIE z dnia 19 sierpnia 20 20 r. Sygn. akt Ts 71/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.N. w sprawie zgodności: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 us tawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o z a- pobieganiu oraz zwalczan iu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej P olskiej; 2) § 3 rozporządzenia Ministra Zdr owia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ) z art. 2 Konstytucji oraz art. 47 w związ ku z art. 31 ust. 3 Konstytucji; 3) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji , p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 kwietnia 2020 r. (data nadania) M.N. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez adwokata z wyboru, wy- stąpiła z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu faktycznego. Skarż ąca jest matką małoletniego J.N . Nie poddała on a syna szczepieniom ochronnym w terminach wynikających z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Pro- gramu Szczepień Ochronnych. W związku z tym Państwowy Powiatowy In spektor Sanitarny w I. – na p odstawie tytułu wykonawczego nr 13/14 z 16 września 2014 r. – nałożył na skarżą- cą obowiązek poddania syna szczepieniom ochronnym. Postanowieniem z 28 stycznia 2015 r. (znak : […]) Wojewoda K. (dalej: Wojewoda) – z powodu uchylania się od poddania małoletniego obowiązkowym szczepieniom ochronnym – nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 500 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Z obowiązał jednocześnie skarżącą do wykonania szczepień w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. S karżąca odwołała OTK ZU B/2020 Ts 71/20 poz. 33 9 2 się od powyższego rozstrzygnięcia do Ministra Zdrowia , który p ostanowieniem z 8 lipca 2016 r. (znak: […] ) utrzymał je w mocy . Złożoną przez skarżącą do Wojewódzkieg o Sądu Administracyjnego skargę sąd ten oddalił wyrokiem z 8 września 2017 r. (sygn. akt […] ). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 2 1 listopada 2019 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 26 maja 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 1 czerwca 2020 r.) sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżącą do sprecyzowania p rzedmiotu skargi konstytucyjnej przez wyjaśnienie, czy są nimi tylko art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 i ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych); § 3 oraz § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z d nia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązk owych szczepień ochronnych (Dz. U . z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ; dalej: rozporządzenie ), czy także wskazana w petitum „U stawa o organizacj i i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym z dnia 30 listopada 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 2072; [dalej: u.o.t.p. TK])” . W razie wskazania u.o.t.p. TK jako przedmiotu skargi , skarżąca została wezwana do uzupełnien ia uzasadnienia przez wyjaśnienie , w jaki sposób jej przepisy naruszają konstytucyjne wolności i prawa skarżącej wskazane w skardze . W piśmie procesowym z 5 czerwca 2020 r. (data nadania) skarżąca wyjaśniła, ż e prze - dmiotem skargi są : art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 oraz ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaź nych oraz § 3 i 5 rozporządzenia z 2011 r. Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do decydowani a o swoi m życiu osobistym (art. 47 Konstytucji). Według skarżącej doszło do naruszenia zasady „dostatecznej określoności przepisów prawa” (art. 2 Konstytucji). Jej zdaniem art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza, czy środki zwalczania chorób epidemi cznych powinny być stosowane na zasadzie dobrowolności czy też przymusu leczniczego. W ocenie skarżącej ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymo - gu proporcjonalności, konieczności oraz nie nastąpiło na podstawie usta wy. Przyjęcie – jak twierdzi skarżąca – iż w drodze komunikatu można nakładać na obywateli obowiązki, prowadzi do naruszenia z asady trójpodziału władzy (art. 10 Konstytucji). Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dni a 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początk owej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar- dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagan ia przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził adwokat, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała prz ysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Na- czel nego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2019 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje ża- den zwyczajny środek zaskarżenia. OTK ZU B/2020 Ts 71/20 poz. 33 9 3 2.3. Dochowa ny został trzymiesięczny termin wniesi enia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gd yż powyższe orzeczenie, wraz z uzasadnieniem , zostało doręczone skar- żącej 20 stycznia 2020 r., a skargę złożono w Trybunale 8 kwietnia 2020 r. (data nadania). 2.4. Prawidłowo został określony p rzedmiot skargi , tj . art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i cho- rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 , ze zm. ; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obo- wiązk owych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753 , ze zm. ; dalej: rozporządzenie z 2011 r. ) oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 r ozpo- rządz enia. Przepisy te statuują obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. 2.5 . Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżąca zarzuciła naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do decydowania o swoim życiu osobistym. 2.6 . Skarżąca wskazała, w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. Zar zuciła bowiem, że wyłączają one możliwość podjęcia decyzji o odmowie przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom albo ich opiekunów prawnych lub fak tycznych. Podniosła, że ograniczenie wyżej wymienio- nych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, gdyż obowiązkowe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. Jednocześnie wskazała na brak specjalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skarżąca stwierdziła też, że występujące w niniejszej sprawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołała się na przy- kłady innych państw, które zn iosły obowiązek szczepień. Zdaniem skarżącej przedmiotow e ograniczenie nie nastąpiło na podstawie ustawy, lecz wynika z Programu Szczepień Ochron- nych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego. Zaskarżone przepisy nie determinują ani liczby dawek poszczególnych szczepionek, ani nie wskazują konkretnego wieku, w jakim dawki te powinny być podane, a tym samym uniemożliwia to ustalenie przez osoby zobowiązane do realizacji obowiązku szczepiennego daty wymagalno- ści jego wyk onania. 3. W związku z powyższym i zważyws zy na to, że sformułowane przez skarżącą za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konst ytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.