Ts 88/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 26 marca 2020 r. Pozycja 113 POSTANOWIENIE z dnia 29 stycznia 2020 r. Sygn. akt Ts 88/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . C . w sprawie zgodności: art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 li stopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.) z: art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 45 ust. 1 Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skard ze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 7 czerwca 2019 r. (data nadania), J . C . (dalej: skarżący) reprezentowany przez radcę prawnego ustanowio- nego z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. 9 lutego 2018 r. skarżący wraz z powodem Ł.K. wniósł pozew o odszkodowanie i za- dośćuczynienie za szkodę oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy w W . I Wydział Cywilny postanowieniem z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […] ) zwolnił skarżącego oraz powoda Ł.K. od kosztów sądowych w całości oraz oddalił ich wnioski o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżący wniósł 7 czerwca 2018 r. zażalenie , które postanowieniem z 5 w rześnia 2018 r. (sygn. akt […] ) Sąd Apelacyjny w W . oddalił. 2. Zdaniem skarżącego, art. 117 § 5 ustawy z dn ia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.), nakłada na sąd obowiązek ustanowie- nia pełnomocnika w k ażdej sytuacji, w której udział , ze względ u na stan i okoliczności sprawy, jest uzasadniony. Z tego względu ocena sądu dot ycząca konieczności ustanowienia pe łnomoc- nika z urzędu w danej sprawie nie daje gwarancji j ednakowego traktowania osób wnioskują- cych o pełnomocnika z urzędu. Skarżący uważa, że kwestionowany przepis narusza konstytucyjne prawo do odpowied- nio ukształtowanej procedury sądowej, ponieważ pozostawia sądowi zbyt szeroki margines de- cyzyjny przy ocenie potrzeby powołania pełnomocnika z urzędu , przez co wprowadza nieprze- widywalność postępowania wpadkowego. OTK ZU B/2020 Ts 88/19 poz. 113 2 3 . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 listopada 2019 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej polegających m.in. na: do ręczeniu kopii wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej złożonego w administracji Aresztu Śledczego w S . G . ; udokumentowaniu : daty złożenia tego wniosku, a także daty doręczenia pełnomocnikowi pisma Ok ręgowej Izby Rad- ców Prawnych, w którym został wyznaczony dla skarżącego pełnomocnikiem z urzędu. Pismem procesowym z 6 grudnia 2019 r. (data nadania) pełnomocnik ska rżącego usto- sunkował się do zarządzenia sędziego Trybunału Konst ytucyjnego . Trybunał Kons tytucyjny zważył, co następuje: 1 . W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma p rawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konsty tucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywneg o, na podstawie którego sąd lub inny organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wol- nościach, prawach lub obowiązkach określonych w Konstytucji. Skarga konstytucyjna jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, które go merytoryczne rozpoznanie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p. TK). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpozna- niu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymaganiom, szczególnie tym, które wynika ją z Konstytucji, a także, czy nie za- chodzą przesłanki, o których mowa w art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia wymagania formalne, uzasadnia- jące przekazanie jej do oceny merytorycznej . 2.1. Skargę sporządził radca prawny – pełnomocnik z urzędu – ustanowiony przez sąd w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej , w związku z postanowieniem Sądu Apelacyjnego w W . z 5 września 2018 r. (sygn. akt […] ) oddalającym zażalenie na postanow ienie Sądu Okręgowego w W . z 23 maja 2018 r. (sygn. akt […] ) w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 2.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ postanowienie Sądu Apelacyjnego w W . jest prawomocne i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin d o wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK , gdyż postanowienie Sądu Apelacyjnego w W . zost ało doręczone skarżącemu 13 września 2018 r. Od tej daty rozpoczął bieg trzymiesięczny termin do wniesie- nia skargi konstytucyjnej. Termin ten uległ zawieszeniu 20 września 2018 r. , czyli w dn iu zło- żenia przez skarżącego do administracji Aresztu Ś ledczego w G . wniosku o ustanowienie peł- nomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej (trwał 7 dni). Po wydaniu przez S ąd Rejonowy 28 stycznia 2019 r. postanowienia (sygn. akt […] ) o ustanowieniu dla skarżą- cego radcy prawnego z urzędu, Okręg owa Iz ba Radców Prawnych w G . w piśmie z 2 2 lutego 2019 r. , wyznaczyła imiennie pełnomo cnika do sporządzenia skargi konstytucyjnej . Pismo to pełnomocnik skarżącego otrzymał 18 marca 2019 r. Rozpoczęcie dalszego biegu trzymiesięcz- nego terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej nastąpiło więc 19 marca 2019 r. , gdy do jego OTK ZU B/2020 Ts 88/19 poz. 113 3 upływu pozostały 83 dni. T ermin do wniesienia skargi konstytucyjnej upływał zatem 9 czerwca 2019 r. natomiast skarga z o stała wniesiona do Trybunału 7 czerwca 2019 r. (data nadania). 2.4. Przedmiotem skargi jest art. 117 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę powania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360 , ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: „ Sąd uwzględni wni osek, jeżeli udział adwokata lub radcy prawnego w sprawie uzna za potrzebny ” – zakwestionowany w związku z art. 32 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji . 2.5. Tryb unał stwierdza, że kwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis był pod- stawą prawną rozstrzygnięcia, w którym orzeczono o prawach skarżącego . Na podstawie art. 117 § 5 k.p.c. Sąd Okręgowy w W . wydał bowiem postanowienie z 23 maja 2018 r. o dda- lające wniosek skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, które zost ało zaskarżo ne, a n astępnie utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w W . postanowieniem z 5 marca 2018 r. 2.6 . W skardze konstytucyjnej skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p. TK), określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazał przy- sługujące mu konstytucyjne prawa i określił, w jaki sposób zostały jego zdaniem naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 3. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia wymagania formalne wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, co uzasadnia nadanie jej, na podstawie art. 61 ust. 2 u .o.t.p. TK, dalszego biegu. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.