Ts 91/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2026 r. Pozycja 60 POSTANOWIENIE z dnia 21 stycznia 2026 r. Sygn. akt Ts 91/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej J . Ł . o zbadanie zgodności: art. 6 i art. 17 ust. 1 ustaw y z dnia 25 czerwca 1999 r . o świadczeniach pienięż- nych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. N r 31, poz. 267) z art. 18 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej oraz p reambuł ą do ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1 2 9 2 ) , p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w części, w jakiej kwestionuje zgod- ność art. 6 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267) z art. 18 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. UZASADNIENIE W skardze konst ytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 8 marca 202 1 r. (data nadania) J . Ł . (dalej: skarżąc a ), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z 19 lipca 2019 r. (nr […] ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P . (dalej: ZUS) odmówił skarżącej prawa do zasiłku chorobowego oraz zasiłku opiekuńczego za wyszczególnione okresy z lat 2015 - 2018 i nałożył na nią obowiązek zwrotu pobrany ch świadczeń na łączną kwotę 96 427,52 zł. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że skarżąca w okresach niezdolności do pracy i w okresie pobierania zasiłku opiekuńczego , w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykonywała czynności stanowiące działalność zarob- kową, co skutkuje , zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pie- OTK ZU B/2026 Ts 91/21 poz. 60 2 niężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ) , całkowitą utratą prawa do świadczeń . Na powyższą decy zję 22 sierpnia 2019 r. skarżąca wniosła odwołanie podnosząc, że we wskazanych okresach wykonywała jedynie czynności incydentalne o charakterze formal- no - prawnym i nie stanowiły one pracy zarobkowej. W odpowiedzi ZUS wniósł o oddalenie odwołania wskazując, że czynności wykonywane przez skarżącą nie miały charakteru incy- dentalnego, bowiem nie były wymuszane okolicznościami, a stanowiły wykonanie zwykłych czynności wynikających z prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Rejonowy w P . IV Wydział Pracy i Ubezp ieczeń Społecznych wyrokiem z 13 lu- tego 2020 r. (sygn. akt […] ) zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał skarżącej prawo do zasiłku chorobowego za okres od 22 lipca do 18 sierpnia 2016 r. i zwolnił ją z obo- wiązku zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za ten okres , oddalając odwołanie w pozosta- łej części. Od powyższego wyroku złożona została apelacja do Sądu Okręgowego w P . V Wy- dział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który wyrokiem z 12 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) oddalił apelację skarżącej i uwzględnił apelację ZUS zasądzając od skarżącej na rzecz ZUS koszty postępowania za instancję odwoławczą w wysokości 1800 zł. Orzeczenie Sądu Okręgowego w P . z 12 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ), doręczone skarżącej 18 grudnia 2020 r. wraz z uzasadnieni em , zostało wskazane jako ostateczne roz- strzygnięcie w rozumieniu art. 79 Konstytucji. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 11 lipca 2025 r. (doręczonym peł- nomocnikowi skarżącej 22 lipca 2025 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych sk argi przez: 1) uzasadnienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z wolnościami lub prawami skarżącej, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego po- parcie; 2) doręczenie jednego odpisu skargi wraz z załącznikami. Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia w piśmie procesowym z 29 lipca 2025 r. (data nadania), zaś 31 lipca 2025 r. (data nadania) przesłała pozostałą część brakują- cego załącznika do odpisu skargi konstytucyjnej. Według skarżącej doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa do ochrony macie- rzyństwa (art. 18 Konstytucji) oraz prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospo- darczej (art. 22) , rozwiniętymi w p reambule do ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przed- siębiorców (Dz. U. z 2019 poz. 1292) , „w tym do podejmowania niezbędnych czynności zmierzających do zachowania jej przedsiębiorstwa i jednoosobowo prowadzonej działalności gospodarczej nawet w okresie przybywania na zasiłku chorobowym i opiekuńczym” (pismo pro cesowe z 29 lipca 2025 r., s. 1). Skarżąca wskazuje na interpretację przepisów dokonaną przez sądy , według której jej zdaniem „każda aktywność zawodowa w okresie zasiłkowym zmierzająca do osiągnięcia zysku skutkuje utratą prawa do zasiłku” (skarga , s. 3). Skarżąca utraciła prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia – a nie za okres proporcjonalny – chociaż w okresie niezdolności do pracy wykonywała pracę zarobkową mającą charakter sporadycznej, wymu- szonej okolicznościami aktywności zawodowej , zm ierzającej do zachowania na rynku wła- snego przedsiębiorstwa. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej da lszego biegu, gdy spełnia ona OTK ZU B/2026 Ts 91/21 poz. 60 3 określone przez prawo wymagania oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. Po wstępnym rozpoznaniu skargi konstytucyjnej J . Ł . (sygn. Ts 91/21) Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w części , w jakiej kwestionuje zgodnoś ć art. 6 i art. 17 ust. 1 usta wy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267 ; dalej : ustawa zasiłkowa ) z art. 18 i ar t. 22 Konstytucji , skarga spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). 3. Natomiast w części, w jakiej kwestionuje zgodność art. 6 i art. 17 ust. 1 ustawy za- siłkowej z preambułą do ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r. poz. 1292 ; dalej : ustawa – Prawo przedsiębiorców ), skarga konstytucyjna nie spełnia wymogu wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna powinna zawierać wskazanie , która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego oraz w jaki sposób – jego zda- niem – zostały naruszone. N aruszenie nor m innej ustawy , w tym wypadku preambuły do ustawy – Prawo przedsiębiorców, choćby wyrażał a konkretne podmiotowe prawa jednostki, nie może zatem stanowić podstawy skargi konstytucyjnej. Wzorzec kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi stanowić mogą wyłącznie normy konstytucyjne, co jedno- znacznie wynika z użytego w art. 79 ust. 1 Konstytucji i powtórzonego w art. 53 ust. 1 pk t 2 u.o.t.p.TK zwrotu „konstytucyjne wolności lub prawa” (zob. wyroki TK z: 8 czerwca 1999 r., sygn. SK 12/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 96; 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 2; 11 października 2016 r., sygn. SK 28/15, OTK ZU A/2016, poz. 79 oraz postanowienie TK z 5 lipca 2011 r., sygn. SK 3/10, OTK ZU nr 6/A/2011, poz. 64). Z tego względu Trybunał Konstytucyjny, działając na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK , odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w części, w jakiej kwe- stionuje zgodność art. 6 i art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej z preambułą do ustawy – P raw o przedsiębiorców. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na punkt drugi powyższego postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.