Ts 92/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 7 stycznia 2020 r. Pozycja 21 POSTANOWIENIE z dnia 29 października 2019 r. Sygn. akt Ts 92/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Małgorzata Pyziak -Szafnicka, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej A.D. w sprawie zgodn ości: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapo- bieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczy- pospolitej Polskiej, 2) § 3 r oz porządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753) z art. 2 Kon- stytucji oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 11 ustawy wymienionej w punkcie 1 niniejszego postanowienia w związku z § 5 rozporządzenia wymienionego w punkcie 2 z art. 47 w związ- ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjne j wniesionej do Trybunału Kons tytucyjnego 14 czerwca 2019 r. (data nadania) A.D. (dalej: skarżąc a), reprezentowana przez adwokata z wyboru, wy- stąpił a z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu faktycznego: Postanowieniem z 10 lipca 2014 r. (znak [ … ]) Wojewoda (dalej: Wojewoda) nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 420 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie do 30 wrze - śnia 2014 r. Jednocześnie wezwał skarżącą do poddania małoletniej córki obowiązkowym szczepieniom p rzeciwko: błonicy, tężcowi, krztuścowi, haemophilus influenzae typu B oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Wojewoda ocenił, że nałożony na skarżącą obowiązek wynikał wprost z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalcza niu zakażeń i chor ób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947, ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych). Jednocześnie uznał, że dolegliwość finansowa polegająca na konieczności uiszczenia grzywny powinna stanowić istotny bodziec skłaniają cy skarżącą do wykon ania wskazanego wyżej obowiązku . OTK ZU B/2020 Ts 92/19 poz. 21 2 Skarżąca odwołała się od postanowienia Wojewody do Ministra Zdrowia (dalej: Minister), który p ostanowieniem z 12 sierpnia 2015 r. (znak: [ … ] ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Ministra pos tępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie było prowadzone w sposób prawidłowy. W skazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej zostało poprzedzone doręczeniem jej upomnienia z 18 grudnia 2013 r. wystawionego przez Pańs twowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. Minister stwierdził również, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób, które są zobowiązane do poddania się tym szczepieniom , zostały określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zwa lczaniu chorób zakaźnych oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1086, ze zm.; dalej: rozporządzenie). Minister wskazał , że szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi , krztuścowi, haemophilus influenzae typu B oraz wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, zgodnie z § 2 pkt 1, 3, 5, 11, 12 rozporządzenia są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Skarżąca od powy ższego postanowienia złożyła skarg ę, którą w wyroku z 27 paź - dziernika 2016 r. (sygn. akt [ … ]) oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w W . (dalej: WSA). Następnie Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) w wyroku z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt [ … ]) oddalił skargę kasacyjną skarżącej o d wyroku sądu pierws zej instancji. Z askarżone przepisy – zdaniem skarżącej – naruszają prawo do prywatności oraz prawo do decydowani a o swoim życiu osobistym (art. 47 Konstytucji). S twierdziła ona , że art. 68 ust. 4 Konstytucji nie przesądza , czy środki zwalczania c horób ep idemicznych p owinny być stosowane na zasadzie dobrowolności czy też przymusu leczniczego. W ocenie s karżącej ograniczenie powyższych praw nie spełnia wymogu proporcjonalności, konieczności oraz nie nastąpiło na podstawie ustawy. Zarz ądzeniem sędziego Trybunału Konst ytucyjnego z 18 lipca 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez sprecyzowanie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia prawa do prywatności, czy też p rawa do decydowania o swoi m życiu osobistym oraz uzasadnien ie, w jaki sposób wskazane konsty - tucyjne pr awo skarżącej zostało naruszone. Została również zobowiązan a do wyjaśnieni a, które brzmienie zaskarżonych przepisów jest kwestionowane. Wezwana została po nadto do doręczenia: 1) sz eściu egzemplarzy pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wnie- sienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowa nia skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym ; 2) odpisu albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika wyroku NSA z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt [ … ]) oraz wyroku WSA z 27 paźd ziernika 2016 r. (sygn. akt [ … ] ) wraz z pięcioma kopiami ; 3) oryginału albo kopii poświadczonej przez pełnomocnika : postanowienia Wojewody z 10 lipca 2014 r. (znak: [ … ]) wraz z pięcioma kopiami, postanowienia Ministra z 12 sierpnia 2015 r. (znak: [ … ] ) wraz z pięcioma kopiami . Skarżącą zobowiązano również do udokumentowania daty doręczenia wyroku NSA z 26 lu- tego 2019 r. (sygn. akt [ … ]). Skarżąca usunęła braki w ustawowym terminie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2 072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konsty tucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posied zeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wyd aje postanowienie o nadaniu skar- dze konstytucy jnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. OTK ZU B/2020 Ts 92/19 poz. 21 3 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznej oceny. 2.1. Skargę sporządził adwokat, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługującą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Na- czelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2019 r. (sygn. akt [ … ]) nie przysługuje żaden zw yczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymie sięczn y termin wniesienia skargi, zastrzeżon y w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż powyższe orzeczenie, wraz z uzasadnieniem, zostało doręczone skar- żącej 15 marca 2019 r., a skargę złożył a w Trybunale 14 czerwca 2019 r. (data nadania). 2.4. Przedmiotem skargi jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239; dalej: ustawa o zwalc zaniu chorób zakaźnych), § 3 rozporządzenia Mini- stra Zdro wia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień oc hronnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 753; dalej: rozporządzeni e) oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu cho- rób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia. Powyższe przepisy statuują obowiązek po d- dania się szczepieniom ochronnym . 2.5. Trybunał stwierdza , że wydane w stosunku do skarżącej postanowienie o nałoże- niu grzywny w celu przymuszenia do wy pełnienia obowiązków nie jest oparte wprost na wy- żej wymienionych przepisach. Należy jednak zauważyć, ż e skarżąca kwestionuje obowiązek poddania s ię szczepieniom ochronnym, który wynika z ustawy . W zakresie tego obowiązku wszczęcie postępowani a egzekucyjnego nie jest poprzedzone wydaniem decyzji przez organ administracji publicznej. W konsekwencji skarżąca nie ma możliwości uzyskania ostateczne- go orzeczenia, wydanego w jej indywidualnej sprawie, którego podstawą prawną był yby kwestionowane przepisy. 2.6. Zakwestionowanym w skardze przepisom skarżąca zarzucił a naruszenie prawa do prywatności oraz prawa do d ecydowania o swoim życiu osobistym. 2.7 . Skarżąc a wskazał a , w jaki sposób – jej zdaniem – zakwestionowane w skardze przepis y naruszają powyższe prawa. Zarzucił a bowiem, że wyłączają one możliwość pod jęcia decyzji o odmowie przez osoby obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom albo ich opiekunów prawnych lub faktycznych. Podniosła, że ograniczenie wyżej wymienio- nych praw nie spełnia wymogu propor cjonalności, gdyż obowiązk owe szczepienia ochronne są zabiegiem medycznym obarczonym znacznym ryzykiem. Jednocześnie wskazała na brak specjalnego funduszu, wypłacającego odszkodowania dla osób dotkniętych niepożądanymi odczynami poszczepiennymi. Skarżąca s twierdziła też, że występujące w niniejszej sp rawie ograniczenie praw konstytucyjnych nie jest konieczne. W tym zakresie powołała się na przy- kłady innych państw, które zniosły obowiązek szczepień. Zdaniem skarżącej przedmiotowe ograniczenie nie nastąpiło n a podstawie ustawy , gdyż ilość dawek poszczegó lnych szczepio- nek, jak również lata i miesiące, w których należy podać szczepionkę , wynika z Programu Szczepień Ochronnych, będącego corocznym komunikatem Głównego Inspektora Sanitarne- go. OTK ZU B/2020 Ts 92/19 poz. 21 4 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane prz ez skarżącą za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skar dze konstytucyjnej dalszy bieg.