Ts 93/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 maja 2023 r. Pozycja 168 POSTANOWIENIE z dnia 29 marca 2023 r. Sygn. akt Ts 93/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym skargi konstytucyjnej D.K. o zbadanie zgodności: 1) art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwią - zaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzy - sowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.), z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 45 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej nastę - pnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) oraz art. 6 powołanej Konwencji ; 2) art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę - powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), z art. 45 ust. 1 Kon - stytucji, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 kwietn ia 2022 r. (data nadania) D.K. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę - pującej spraw y. Sąd Okręgowy w Ł. X Wydział Gospodarczy wyrokiem z 1 kwietni a 2021 r. (sygn. akt […] ) oddalił powództwo skarżącego przeciwko Miastu Ł. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenie umowy dzierżawy. Wyrokiem z 17 grudnia 2021 r. (sygn. akt […]) Sąd Ape - lacyjny w Ł. I Wydział Cywilny oddalił apelację skarżącego od powołanego wyżej orzeczenia Sądu Rejonowego. Powyższe orzeczenie zostało doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego 11 lutego 2022 r. Od wyroku Sądu Apelacyjnego skarżący wniósł skargę kasacyjną. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 16 września 2022 r. zawiesił postępowanie do OTK ZU B/2023 Ts 93/22 poz. 168 2 czasu rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Najwyższy. Postanowieniem z 19 września 2022 r. (sygn. akt […] ) Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania , wobec czego p ostanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Trybunał podjął zawieszone postępowanie . Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 30 czerwca 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 14 lipca 2022 r.) wezwał skarżącego do udokumen towania daty doręczenia skarżącemu ostatecznego orzeczenia (wraz z czterema kopiami) . Skarżący został także zobowiązany do doręczenia odpisu skargi wraz z załącznikami oraz odpisów lub poświadczonych przez pełnomocnika skarżącego za zgodność z oryginałem k opii wyroków Sądu Okręgowego w Ł. z 1 kwietnia 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnienie m oraz Sądu Apelacyjnego w Ł. z 17 grudnia 2021 r. (sygn. akt […] ). Skarżący wykonał zarządzenie 21 lipca 2022 r. (data nadania). Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zar ządzeniem z 10 stycznia 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 1 lutego 2023 r.) wezwał skarżącego do wskazani a , które jego konstytucyjne wolności lub prawa wyrażone w art. 45 ust. 1 i art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji , i w jaki sposób, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanyc h z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm. ; dalej: ustawa o COVID - 19 ) . Skarżący został także zobligowany do uzasadnienia zarzut ów niezgodności art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID - 19 z konstytucyjnymi wolnościami lub prawami skarżącego, a także art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji prawem do sprawiedliwego rozpoznania sprawy, z powołaniem argumen - tów lub dowodów na ich poparcie. W piśmie procesowym z 7 lutego 2023 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarzą - dzenia. Trybunał Konstytucyjny zw ażył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skar- dze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy s pełnia ona wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art.61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do me- rytorycznej oceny, ponieważ: – skargę sporządzi ł adwokat, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo; – skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z 17 grudnia 2021 r. (sygn. akt […] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia; – dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi, zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, gdyż powyższe orzeczenie, zostało doręczone ówczesnemu pełnomocnikowi skarżącego 11 lutego 2022 r., a skargę złożono w Trybunale 29 kwietnia 2022 r. (data nada- nia); – prawidł owo został określony przedmiot skargi, tj. art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciw- działaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytu- OTK ZU B/2023 Ts 93/22 poz. 168 3 acji kryz ysowych (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095, ze zm. ; dalej: ustawa o COVID - 19 ) oraz art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm. ; dalej: k.p.c. ). Pierwszy z powołanych wyżej przepisów stanowi, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID - 19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów k.p.c., w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy. Drugi z zakwest ionowanych przepisów stanowi zaś podstawę do pominięcia przez sąd dowodu. Zgodnie z zaskarżoną przez skarżącego regulacją, sąd może w szczególności pominąć dowód mający wykazać fakt bezsporny, nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy lub udowodniony zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy oraz zmierzający jedynie do przedłużenia postępowa- nia . Analizowane w niniejszej sprawie przepisy były podstawą ostatecznego orzeczenia, tj. wyroku Sądu Apelacyjnego w Ł. z 17 grudnia 2021 r. Sąd t en , oddalając apelację skarżą- cego w składzie jednego sędziego , za nieuzasadniony uznał zarzut pominięcia dowodu z prze- słuchania skarżącego (powoda) ; – zakwestionowan emu w skardze art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID - 19 skarżą- cy zarzucił naruszenie „prawa do sądu w aspekcie prawa do rzetelnego postępowania”, nato- miast art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. naruszenie prawa do sprawiedliwego rozpoznania sprawy ; – skarżący wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. P odkreślił, że skład kolegialny sądu zapewnia wyższy standard orzeczniczy , a tym samym realizuje na wyższym poziomie prawo do sądu w aspekcie rzetelnego postępowania i prawa do wyroku wydanego przez skład niezawisły i niezależny. Z miana skł adu orzekające- go dokonana na podstawie art. 15 zzs 1 ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID - 19 , już w trakcie toczą- cego się postępowania odwoławczego , doprowadziła zatem do „obniżenia standardu ochrony prawnej w sprawach rozpatrywania środków zaskarżenia – w toku trwa nia tych postępowań” (s. 5 skargi oraz s. 2 pisma z 7 lutego 2023 r.) . Odnośnie do art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. skar- żący zarzucił, że stwarza on możliwość „swobodnego by nie rzec dowolnego dopuszczania materiału dowodowego przez Sąd rozpoznający powództwo” (s. 12 skargi). 3. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżącego za- rzuty nie są oczywiście bezzasadne, Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił nadać skardze konstytuc yjnej dalszy bieg. 4. Trybunał odnotował, że skarżący wniósł dwie – w zasadzie tożsame co treści żąda- nia (różnica sprowadza się do wskazania innej podstawy zasądzenia kosztów) – skargi kon- stytucyjne . W obu wskazano jako ostateczne rozstrzygnięcie naruszaj ące prawa skarżącego chronione Konstytucją i Konwencj ą o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61 , poz. 284, ze zm.) ten sam wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z 17 grudnia 2021 r. , sygn. akt […] . J ak wskazano , został on w obu postępowa niach doręczony pełnomocnikowi skarżącego 11 lutego 2022 r. Nieznaczne różnice występują w częściach opisowych uzasadnień obu skarg , ich argumentacja jest natomiast lite- ralnie taka sama. Pierwsza z wniesionych skarg zainicjowała niniejsze postępowanie i została wniesiona , jak już wskazano , przez pełnomocnika skarżącego ustan owionego z wyboru 29 kwietnia 2022 r. , pełnomocnictwem z 22 kwietnia 2022 r. Przed jej wniesieniem – 1 kwie - tnia 2022 r. – skarżący zwrócił się do Sądu Apelacyjnego w Ł. z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi konstytucyjnej od wyroku Sądu OTK ZU B/2023 Ts 93/22 poz. 168 4 Apelacyjnego w Ł. z 17 grudnia 2021 r. Wniosek skarżącego , zgodnie z właściwością, został rozpoznany przez Sąd Rejonowy w Ł. Wydział XIII Gospodarczy. Postanowieniem tego sądu z 13 maja 2022 r. w sprawie o sygn. […] i p ismem z 20 maja 2022 r. Ok ręgowej Rady Adwo- kackiej w Ł. skarżącemu wyznaczon o pełnomocnik a z urzędu . Zgodnie z wnioskiem skarżą- cego z 1 kwietnia 2022 r, pełnomocni kiem z urzędu został wyznaczony ten sam adwokat , który w okresie pomiędzy złoże nie m wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu , a po- stanowieniem sądu realizującym treść tego żądania, wniósł 29 kwietnia 2022 r. w imieniu skarżąc ego skargę konstytucyjną , działając wtedy jako jego pełnomocnik z wyboru. P owołu- jąc się na umocowanie do działania tym razem jako pełnomocnik ustanowiony z urzędu , 29 sierpnia 2022 r. wniósł on w imieniu skarżącego drugą skargę konstytucyjną (sygn. Ts 184/22). Postanowieniem z 10 stycznia 2023 r. Trybunał odmówił przyjęcia do rozpozna- nia skargi z 29 sierpnia 2022 r. wobec uchybienia ustawowemu trzymiesięczne mu terminowi do jej wniesienia (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). Obowiązująca regulacja ustawowa określająca tryb post ę powania przed Trybunałem Konstytucyjnym wyklucza możliwość odrzucen ia skargi konstytucyjnej w ramach jej wstęp- nego rozpoznania, w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów ustawy – Kodeksu postę- powania cywilnego, wobec wniesienia dwóch skarg konstytucyjnych wskazujących to samo ostateczne rozstrzygnięcie mające naruszać konstytucyjne prawa skarżącego, z żądani em o takiej samej treści, złożone przez tego samego skarżącego reprezentowanego w każdym z postępowań przez tego samego pełnomocnika, tyle że dz iałającego w jednym z nich jako pełnomocnik z wyboru, a w drugim jako pełnomocnik z urzędu . Decyduje o tym zarówno swoisty charakter postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym , jak i odrębność postę- powania przed TK. Warto odnotować, że odpowiedniego stosowania art. 199 k.p.c. w postę- powaniu sądowokonstytucyjnym nie pr zewidywały także poprzednie regulacje ustawowe (por. Z. Czeszejko - Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński, Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z 1 sierpnia 1997 r. , komentarz do art. 20 , s.79 , Wydawnictwo Sejmowe ). Na etapie wstępnej kontroli skarg konstytucyjnych nie stosuje się nadto art. 64 ust. 1 i 2 u.o.t.p.TK , dopuszczając ego łączne rozpoznanie skarg o jednakowo określonym przedmiocie kontroli , w fazie rozpoznania właściwego. Do chwili pozytywnego rozpoznania jednej ze skarg wnie sionych przez tego samego skarżącego w tej samej sprawie, o tożsamym żądaniu i argumentacji Trybunał nie ma także podstaw, aby wydać postanowienie o umorzeniu postę- pow ania wobec zbędności orz ekania w postępowaniach zainicjowanych powieloną przez skarżącego skargą . Z powyższych powodów w ramach wstępnego rozpoznania obie skargi wniesione przez skarżącego zostały poddane kontroli spełnienia wymagań określonych w ustawie z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.