Ts 97/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 listopada 2019 r. Pozycja 196 POSTANOWIENIE z dnia 11 lipca 2019 r. Sygn. akt Ts 97/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucy jnej M.P. w sprawie zgodności : art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2009 r. Nr 93, poz. 768, ze zm.) z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 29 kwietnia 2017 r. (data nadania) M.P. (dalej: skar żący) wystąpił z żądaniem przytoczonym w kom - parycji niniejszego postanowienia. Skarga konstyt ucyjna została sformułowana w związku z następującą sprawą. Decyzjami z 31 lipca 2013 r., Nr [ … ] Naczelnik Urzę du Skarbowego w O. ustalił wysokość zobowiązania skarżącego w podatku od spadków i darowizn z ty tułu dzi edziczenia po zmarłej babce K.P. na kwotę 4 756 ,00 zł, a z tytułu dziedziczenia po zmarłym ojcu Z.P. na kwotę 392,00 zł. W powyższych decyzjach wskazano, że spadki otworzyły się odpowiednio: 14 października 2002 r. i 13 l istopada 2003 r., a ich nabycie przez skarżącego zostało stwier - dz one przez Sąd Rejonowy w O . postanowieniem z 24 sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzjami z 29 października 2013 r. Nr [ … ] utrzym ał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący wniósł skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, które Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił w yrokiem z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt [ … ] Od powyższego wyroku WSA sk arżący wniósł skargę kasacyjną, którą Naczelny Sąd Administracyjny odd alił wyrokiem z 1 grudnia 2016 r., sygn. akt [ … ]. Wyrok ten został dorę - czony skarżącemu 1 lutego 2017 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 9 sierpnia 2018 r. (dalej: zarzą - dzenie sędziego TK) skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formal nych skargi OTK ZU B/2019 Ts 97/17 poz. 196 2 konstytucyjnej m.in. przez: doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz reprezentowania skarżącego w postęp owaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz doprecyzowanie jakie konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego, wynikające z powołanych w skardze konstytucyjnej wzorców kontroli, i w jaki sposób zostały naruszone. W piśmie procesowym z 5 września 2018 r. (data nadania) skarżący odniósł się do zarządzenia sędziego TK. Zdaniem skarżącego art. 6 ust. 4 u. p.s.d. został ustanowiony w sposób narusza jący zasadę państwa prawnego wyrażoną w art. 2 K onstytucji, ponieważ wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądowym. P ociągnęł o to za sobą nałożenie na skarżącego obowiązku zapłaty zobowią zania podatkowego w sytuacji, gdy – jego zdaniem – uległ on już wcześniej przedawnieniu. Doprowadziło to według skarżącego do naruszenia jego konstytucyjnego prawa do własności i innych praw ma jątkowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji). Trybunał Kon styt ucyjny zważył, co następuje . 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 , ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznan iu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia merytorycznego. Trybunał wydaje posta nowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań formalnych lub jest oczywiście be zzasadna. 2. Jak wynika z art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK, skarga konstytucyjna powinna zawierać wskazan ie, które konstytucyjne wolności lub prawa i w jaki sp osób – zdaniem sk arżącego – zostały n aruszone, a także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwes tionowanego aktu normatywnego ze wskazanymi wolnościami i prawami skarżącego . 3. W skardze zakwestionowano art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (D z. U. z 2018 r. poz. 644; dalej: u.p.s.d.) o treści: ,,Jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą sporządzenia pisma; jeżeli pismem takim jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powsta je z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. W przypadku gdy nabycie nie zostało zgłoszone do opodatkowania, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powołania się przez podatnika przed organem podatkowym na fakt nabycia ” . Skarżący zarzuca, że wskutek zastosowania zakwestionowanego przepisu doszło do naruszenia jego prawa do własności i innych praw majątkowych określonych w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. N ależy zwrócić uwa gę na to, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Kons tytucyjnego samo zobowiązan ie podmiotu do ponoszenia okre ślonych ciężarów finansowych na cele publiczne nie stanowi niedopuszczalnej inger encji w jego sferę majątkową, w szczególności w konstytu cyjnie chronione prawo własności ( zob. np. wyroki TK z: 30 stycznia 2001 r., sygn. K 17/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 4; 22 maja 2002 r., sygn. K 6/02, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 33 oraz 29 listopada 2006 r., sygn. SK 51/06, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 156). Inge rencja w sferę prawa własności należy bowiem do zasadniczej treści podatku i innych danin publicznych. Na gruncie K onstytucji, w szczególności na podstawie art. 84 i art. 217, została sformułowana zasada władztwa daninowego , w tym podatkowego. Wynika z nie j, że państwo jest legitymizowane do działań , w których określone podmioty obciążane są daninami, umożliwiającymi realizację zadań publicznych . Oznacza to, że nakładanie danin jest na gruncie Konstytucji uprawnione i nie może być traktowane jako po zbawienie OTK ZU B/2019 Ts 97/17 poz. 196 3 własności , a ustawodawca ma w tej materii dużą swobodę. Oczywiście , swoboda ustawodawcy nie może być ab solutna ani przekształcić się w dowolność. W zakresie kształtowania treści ustaw podatkowych jest ona ograniczona obowiązkiem przestrzegania regu ł dotyczących wymogów drogi ustawodawczej, procedury uchwalania ustaw podatko - wych oraz wymogu szczególnej dbałości legislacyjnej przy stanowieniu przepisów prawnych, tak by umożliwiały one konstruowani e precyzyjnych norm podatkowych (zob. wyrok z 27 listopada 2007 r., sygn. SK 39/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 127). Zarzut naruszenia przez ustawodawstwo daninowe art. 64 Konstytucji może zatem dotyczyć nie samej okoliczności nałożenia daniny, ale formy i sposobu nakładania powinności podatkowych (zob. wyrok TK z 5 listopada 2008 r., sygn. SK 79/06, OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 153). Naruszenie zasad dotyczących wymogów jasności i określoności przepisów podatkowych (w stopniu uzasadniającym niekonstytucyjność tych przepisów) z powodu ich niezgodności z art. 2 Konstytu cji obala domniemanie zgodności z Konstytucją takich przepisów, a niekonstytucyjność przepisów prawnych odbiera władzy publicznej legitymację do pobierania podatków w zakresie wynikającym z ich niekonstytucyjności (zob. posta- nowienie TK z 25 maja 2015 r., sygn. Ts 278/14, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 626). Skarżący połączył naruszenie art. 64 Konstytucji z art. 2 Konstytucji, wskazując, że art. 6 ust. 4 u.p.s.d. został ustanowiony w sposób naruszający zasady prawidłowej legislacji, gdyż – jego zdaniem – interpretacja tego przepisu powoduje rozbieżności w orz ecznictwie. Według wykładni przyjętej przez sądy orzekające w spr awie skarżącego , art. 6 ust. 4 u.p.s.d. stanowi całościową regulację prawną momentu powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do podatku od spadków i darowizn, od którego rozpoczyna bieg termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego . Została ona wyodrębniona z pozostałych regulacji w tym przedmiocie, zawartych w art. 6 u.p.s.d. Zdaniem sk arżące go nie jest to jedyna inter pretacja, która występuje w orzecznictwie sądowym. N a poparcie swojego twierdzenia wskazał on orzeczenia, w których przedstawione zostało stanowisko, zg odnie z którym art. 6 ust. 4 u.p.s.d. określa jedynie moment przerwania biegu terminu przedawniania obowiązku podatkowego, o którym stanowi art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. W uzasadnieniu wyroku w sprawie skarżącego, N aczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wskazał jednak, że doktrynalne i judykacyjne wątpliwości co do chara kteru i skutków prawnych, jakie wywiera art. 6 ust. 4 u.p.s.d., mogą mieć już tylko znaczenie historyczne, a orzecznictwo NSA jest w tej kwestii ustabilizowane. Try bunał Konstytucyjny zwraca zaś przy tym uwagę, że powołane przez skarżącego w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej orzeczenia ni e podważają ustabilizowanej linii orzeczniczej NSA w tym zakresie. S karżący nie uprawdopodobnił tym samym naruszenia praw konstytucyjnych, skoro wykładnia art. 6 ust. 4 u.p.s.d. nie powoduje rozbieżności w orzecz nictwie są dowym, a skar- żący formułuje zarzut niekonstytucyjności oparty na odmiennych twierdzeniach (niejasność przepisu powodująca rozbieżności interpretac yjne). Mając powyższe na względzie, Trybunał stwierdza, że rozpatrywana skarga nie spełnia podstawowych prz es łanek wniesienia skargi konstytucyjnej wskazanych w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 53 ust. 1 u.o.t.p. TK. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. 5. Mając na wz gl ędzie powyższą okoliczność , stanowiącą samodzielną podstawę odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, Trybunał wskazuje takż e na inne uchybienie skargi nie pozwalające na poddan ie jej kontroli merytorycznej. Trybunał zauważa , że zgodnie z art . 77 ust. 1 u.o.t.p. TK termin przewidziany na wniesienie skargi konstytucyjnej wynosi 3 miesiące od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. OTK ZU B/2019 Ts 97/17 poz. 196 4 Rozszerzenie skargi konstytucyjnej o nowe zarzuty, wyc hodzące poza granice określone we wniesionej już do Trybunału Konstytucyjnego skardze, nie jest możliwe po upływie tego terminu (zob. postanowienie TK z 20 lutego 2008 r., sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 22). Skarżący powołał art. 31 ust. 3 jako w zorzec kontroli dopiero w piśmie procesowym z 5 września 2018 r. czyli już po upływie 3 miesięcy od doręczenia ostatec znego orzeczenia. Z tego powodu dokonane przez skarżącego rozszerzenie skargi o nowy wzorzec kontroli należy uznać za niedopuszczalne. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżąc emu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na powyższe postano wienie w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .