Kryteria wyboru ofert NFZ: zmiana rozporządzenia z 2026 r.
Autor: Michał Jackowski (profesor AI i prawa)
Opublikowano: Źródła zweryfikowano:
Minister zdrowia zmienił rozporządzenie, według którego NFZ ocenia oferty na udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Dla świadczeniodawcy ważne jest nie tylko to, ile punktów może zdobyć, lecz także czy spełnia warunki udziału i czy potrafi potwierdzić dane wpisane do oferty. Dostępna treść nowelizacji nie pozwala jednak ustalić, które szczegółowe kryteria zmieniono — dlatego przed kolejnym konkursem trzeba sprawdzić pełne brzmienie aktu i dokumenty konkretnego postępowania.
Dlaczego zmieniono rozporządzenie kryterialne
Rozporządzenie ministra zdrowia z 23 września 2026 r., ogłoszone 5 października 2026 r. pod poz. 1294, zmienia rozporządzenie z 5 sierpnia 2016 r. dotyczące szczegółowych kryteriów wyboru ofert. To właśnie rozporządzenie kryterialne — akt wskazujący, za co i według jakich zasad porównuje się oferty świadczeniodawców. Nowelizacja została wydana na podstawie art. 148 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Jej § 1 rozpoczyna zmianę rozporządzenia z 2016 r. Udostępniony fragment urywa się jednak przed wyliczeniem zmienianych przepisów. Nie da się więc rzetelnie stwierdzić, czy zmiana dotyczy konkretnego rodzaju świadczeń, liczby punktów, sposobu ich przyznawania czy innego elementu oceny. Nie ma też podstaw, by podawać datę wejścia nowych zasad w życie albo twierdzić, że obejmą każde ogłoszone postępowanie.
Wiadomo natomiast, dlaczego ta regulacja ma znaczenie. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku III SA/Wr 371/25, umowy z NFZ zawiera się po konkursie ofert albo rokowaniach, a ocena ofert opiera się na rozporządzeniu kryterialnym. Wyrok dotyczył wcześniejszego postępowania i jest nieprawomocny; pomaga zrozumieć mechanizm konkursu, ale nie rozstrzyga treści nowelizacji z września 2026 r.
Co przepisy mówią o porównywaniu ofert
Punktem wyjścia pozostaje art. 148 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Wrocławski sąd przytoczył pięć ustawowych obszarów, według których NFZ porównuje oferty:
Zgodnie z art. 148 ustawy o świadczeniach, porównanie ofert w toku postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej dokonuje się według kryteriów wyboru ofert: 1) jakości, 2) kompleksowości, 3) dostępności, 4) ciągłości, 5) ceny - udzielanych świadczeń opieki zdrowotnej. — Wyrok WSA we Wrocławiu, III SA/Wr 371/25 — omówienie art. 148 ust. 1
Mówiąc prościej, Fundusz nie patrzy wyłącznie na cenę. Bierze też pod uwagę cechy oferowanej opieki, takie jak jej jakość, zakres, dostępność dla pacjentów i ciągłość. Art. 148 ust. 2, również przywołany w wyroku, nakazuje ponadto uwzględnić, czy świadczeniodawca przekazał w terminie określone dane Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Trzeba przy tym oddzielić warunki wymagane od świadczeniodawcy od kryteriów porównywania ofert. Warunki wymagane to wymogi, bez których nie można skutecznie ubiegać się o umowę — według wyroku III SA/Wr 371/25 mogą dotyczyć między innymi organizacji świadczeń, sprzętu, lokalu i kwalifikacji personelu. Kryteria wyboru służą natomiast ocenie ofert dopuszczonych do dalszego etapu. Sąd opisał konkurs jako postępowanie z częścią jawną, w której komisja bada między innymi spełnienie warunków, i niejawną, w której może wybrać najkorzystniejsze oferty lub negocjować liczbę i cenę świadczeń.
Na tym tle szczególnie ważna jest reguła przytoczona przez sąd za art. 147 ustawy:
Kryteria oceny ofert i warunki wymagane od świadczeniodawców są jawne i nie podlegają zmianie w toku postępowania (art. 147.). — Wyrok WSA we Wrocławiu, III SA/Wr 371/25 — przytoczenie art. 147
Oferent powinien zatem znać zasady danego konkursu przed przygotowaniem oferty. Sama publikacja nowelizacji nie mówi jeszcze, jak ocenić konkretną ofertę: trzeba ustalić, jakie przepisy i warunki wskazano w ogłoszeniu o tym postępowaniu.
Jak punktacja przekłada się na przygotowanie oferty
Znaczenie szczegółowych tabel pokazuje wyrok WSA w Białymstoku, II SA/Bk 640/17, dotyczący konkursu na świadczenia ogólnostomatologiczne. W opisanym postępowaniu kryteria właściwe dla leczenia stomatologicznego znajdowały się w załączniku nr 7 do rozporządzenia z 2016 r., a kryteria ceny — w załączniku nr 17. Komisja oceniałа odpowiedzi ofertowe i ankiety, a następnie sporządzała ranking punktowy. Nie należy jednak przenosić tamtej punktacji ani wskazanych załączników na inne konkursy bez sprawdzenia ich aktualnego brzmienia.
Jeszcze wyraźniej ryzyko błędnej odpowiedzi w ankiecie widać w wyroku WSA w Rzeszowie, II SA/Rz 625/24. W opisanym tam postępowaniu jedna z odpowiedzi dotyczących składu zespołu skutkowała automatycznym naliczeniem punktów:
- odpowiedział TAK (segregator 1, karta 000264), co skutkowało automatycznie przyznaniem 20 punktów. — Wyrok WSA w Rzeszowie, II SA/Rz 625/24 — opis oceny odpowiedzi ankietowej
Komisja zakwestionowała jednak kwalifikacje lekarza wskazanego w tej odpowiedzi, co doprowadziło do jej zmiany. Praktyczna lekcja nie brzmi: „zawsze można poprawić ankietę”. Brzmi: odpowiedź, od której zależy punktacja, musi odpowiadać rzeczywistemu personelowi i wymaganiom konkretnego konkursu. Podobnie należy sprawdzić dane o sprzęcie, miejscu udzielania świadczeń czy dostępności, jeżeli mają znaczenie w danym postępowaniu.
Przykładowo placówka deklarująca określony skład zespołu nie powinna opierać odpowiedzi „tak” wyłącznie na planie zatrudnienia lub potocznym rozumieniu specjalizacji. Musi porównać kwalifikacje wskazanych osób z dokładnym pytaniem ankiety i warunkami konkursu. W przeciwnym razie punktacja wyliczona na podstawie deklaracji może nie utrzymać się po sprawdzeniu oferty.
Na co uważać w najbliższych postępowaniach NFZ
Pierwsza pułapka to utożsamienie tytułu nowelizacji z jej szczegółową treścią. Akt z 23 września 2026 r. niewątpliwie dotyczy kryteriów wyboru ofert, lecz sam dostępny fragment nie wskazuje, które pozycje rozporządzenia z 2016 r. zmienia. Bez pełnego § 1 i odpowiednich załączników nie sposób obliczyć nowej punktacji ani przygotować wiarygodnego porównania „przed” i „po”.
Druga to pomylenie punktów z dopuszczeniem do konkursu. Z opisu postępowania w wyroku III SA/Wr 371/25 wynika, że niespełnienie wymaganych warunków może skończyć się odrzuceniem oferty, zanim jej zalety przyniosą korzyść w porównaniu z konkurentami. Najpierw trzeba więc sprawdzić wymogi udziału, a dopiero potem szacować wynik punktowy.
Trzecia dotyczy zgodności deklaracji z faktami. W wyroku WSA w Gliwicach, III SA/Gl 476/25 przytoczono podstawę odrzucenia oferty zawierającej nieprawdziwe informacje:
Zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach opieki, odrzuca się ofertę zawierającą nieprawdziwe informacje. — Wyrok WSA w Gliwicach, III SA/Gl 476/25 — przytoczenie art. 149 ust. 1 pkt 2
Sąd zaznaczył jednocześnie, że nie każda nieścisłość oznacza automatyczne odrzucenie: znaczenie mają okoliczności podania informacji. Ten wyrok również jest nieprawomocny. Nie warto jednak traktować tej uwagi jako przyzwolenia na niedokładność — w opisanym postępowaniu komisja weryfikowała między innymi sprzęt i miejsce stacjonowania zespołów transportu medycznego.
Co to oznacza w praktyce
- Przed wyceną oferty sprawdź pełną nowelizację rozporządzenia z 2016 r., w tym zmieniane jednostki redakcyjne i załączniki. Dostępny fragment nie wystarcza do wskazania nowych punktów.
- Czytaj ogłoszenie konkretnego konkursu. Ustal, jakie przepisy, warunki i pytania ankietowe mają zastosowanie do oferowanego rodzaju świadczeń.
- Zrób dwa odrębne przeglądy oferty: najpierw warunków niezbędnych do udziału, potem kryteriów wpływających na ocenę.
- Potwierdź każdą punktowaną deklarację dokumentami i stanem faktycznym, zwłaszcza gdy dotyczy personelu, wyposażenia albo miejsca świadczenia usług.
- Nie zakładaj, że opublikowana zmiana działa już w danym konkursie. Zweryfikuj datę jej stosowania i zasady wskazane w ogłoszeniu; sam dostępny fragment nowelizacji nie daje na to odpowiedzi.