DDK-10/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAŁGORZATA KRASNODĘBSKA-TOMKIEL DDK- 61-7/12/AS Warszawa, dn. 31 grudnia 2013 r. DECYZJA NR 10/2013 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o czasie obowiązywania umowy, co stanowi naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 6.12.2012 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o wysokości stopy oprocentowania, co stanowi naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 6.12.2012 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu 2 wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o częstotliwości płatności rat oraz o kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, co stanowi naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 6.12.2012 r. IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunkach jej zmiany, co stanowi naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 6.12.2012 r. V. a) Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na podawaniu we wzorze odstąpienia od umowy pożyczki informacji o treści: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i jednocześnie zwracam kwotę pożyczki tj. ....... złotych (słownie: .......)”, co stanowi naruszenie art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 13.11.2012 r. b) Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą 3 pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na podawaniu we wzorze odstąpienia od umowy pożyczki informacji o treści: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i jednocześnie zwracam kwotę pożyczki tj. ....... złotych (słownie: .......)”, co mogło sugerować konsumentowi, że by odstąpić od umowy musi jednocześnie dokonać zwrotu otrzymanego kredytu konsumenckiego, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 13.11.2012 r. VI. Na podstawie art. 26 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na przyjmowaniu, że dniem spłaty pożyczki, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy pożyczki, jest dzień wpływu środków na rachunek bankowy pożyczkodawcy, co stanowi naruszenie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. VII. Na podstawie art. 26 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Adama Zawiszy, Anny Gorzawskiej oraz Grzegorza Czebotara, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., polegające na przekazywaniu konsumentom informacji, która wprowadza ich w błąd co do proporcji pomiędzy całkowitym kosztem kredytu a całkowitą kwotą kredytu, poprzez prezentowanie informacji o całkowitej kwocie kredytu obliczonej przy założeniu, że powinna ona uwzględniać kredytowane koszty kredytu, co stanowi nieuczciwą praktyką rynkową, w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206) i nakazuje zaniechanie jej stosowania. VIII. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173) umarza się postępowanie wszczęte z urzędu przeciwko Adamowi Zawiszy, Annie Gorzawskiej oraz Grzegorzowi Czebotarowi, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., w sprawie stosowania praktyki polegającej na przekazywaniu konsumentom informacji, która może wprowadzać ich w błąd co do 4 wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, poprzez prezentowanie informacji o jej wysokości wyliczonej przy błędnym założeniu, że kredytowane koszty kredytu powinny zostać uwzględnione w kwocie wypłaty „k” o której mowa w pkt 2 załącznika nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193), co mogło stanowić nieuczciwą praktyką rynkową, w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 171, poz. 1206). IX. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w związku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173) umarza się postępowanie wszczęte z urzędu przeciwko Adamowi Zawiszy, Annie Gorzawskiej oraz Grzegorzowi Czebotarowi, którzy prowadzą wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c., w sprawie stosowania praktyki polegającej na pobieraniu, w sytuacji odstąpienia przez konsumenta od zawartej umowy o kredyt konsumencki, odsetek od kwoty kredytowanych kosztów, co mogło być sprzeczne art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz. U. z 2011 r. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984, Nr 201, poz. 1181, z 2012 r. poz. 1193). X. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Adama Zawiszę, wspólnika spółki cywilnej P.U.H. „Nobiles 2” s.c.: 1. w zakresie opisanym w punkcie VI. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 22 698 zł (słownie: dwadzieścia dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych); 2. w zakresie opisanym w punkcie VII. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 4 539 złotych (słownie: cztery tysiące pięćset dziewięć złotych) płatne do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), za zapłatę których odpowiada solidarnie z Anną Gorzawską oraz Grzegorzem Czebotarem. XI. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Annę Gorzawską, wspólnika spółki cywilnej P.U.H. „Nobiles 2” s.c.: 1. w zakresie opisanym w punkcie VI. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 6 190 złotych (słownie: sześć tysięcy sto dziewięćdziesiąt złotych); 5 2. w zakresie opisanym w punkcie VII. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 1 238 złotych (słownie: tysiąc dwieście trzydzieści osiem złotych) płatne do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Adamem Zawiszą oraz Grzegorzem Czebotarem. XII. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Grzegorza Czebotara, wspólnika spółki cywilnej P.U.H. „Nobiles 2” s.c.: 1. w zakresie opisanym w punkcie VI. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 22 698 zł (słownie: dwadzieścia dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych); 2. w zakresie opisanym w punkcie VII. sentencji decyzji karę pieniężną w wysokości 4 539 złotych (słownie: cztery tysiące pięćset dziewięć złotych) płatne do budżetu państwa, z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, za zapłatę których odpowiada solidarnie z Anną Gorzawską oraz Adamem Zawiszą. XIII. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331, Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206, z 2008 r. Nr 157, poz. 976, Nr 223, poz. 1458, Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 157, poz. 1241, z 2011 r. Nr 34, poz. 173) w zw. z art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża solidarnie Grzegorza Czebotara, Annę Gorzawską oraz Adama Zawiszę kosztami opisanego na wstępie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowiązuje ich do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 22,80 zł (słownie złotych: dwadzieścia dwa złote osiemdziesiąt groszy), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. UZASADNIENIE W okresie od marca 2012 roku do października 2012 roku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także Prezes Urzędu) przeprowadził badanie praktyki kredytodawców oraz stosowanych przez nich wzorców umownych pod kątem ich zgodności z ustawą z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej także ukk), która weszła w życie dnia 18 grudnia 2011 roku. Kontroli poddano m.in. działania i wzorce umów stosowane przez przedsiębiorców: Adama Zawiszę, Annę Gorzawską oraz Grzegorza Czebotara prowadzących wspólnie działalność gospodarczą pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c. (zwani dalej także: Spółka lub Pożyczkodawca). 6 Prezes Urzędu, pismami z następujących dni: 19 kwietnia 2012 r., 23 maja 2012 r., 5 lipca 2012 r. oraz 19 listopada 2012 r. (karty numer: 1, 2, 15, 29, 30, 65, 66), wezwał Spółkę do m.in.: - przedłożenia wzorców umów o kredyt konsumencki wraz ze wszystkimi wzorcami stanowiącymi integralną cześć umowy, tj. regulaminami, tabelami opłat i prowizji oraz do przedstawienia innych szczegółowych informacji niezbędnych w niniejszej sprawie, - przedstawienia formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego wypełnionego w oparciu reprezentatywny przykład, - wskazania czy przy obliczaniu rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (dalej także RRSO), w przypadku kredytowania kosztu kredytu, kwota kredytu przeznaczana na ten cel jest wliczana jednocześnie do całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki, - wskazania w jaki sposób Pożyczkodawca dokonuje rozliczeń z konsumentem w przypadku odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji w której ubezpieczenie jest kredytowane. Pożyczkodawca miał także wskazać czy w takiej sytuacji odsetki liczone są od kwoty kredytu obejmujące kredytowane ubezpieczenie, - wyjaśnienia na przykładzie sposobu rozliczania kredytowanych kosztów, - przedstawienia kopii umowy spółki cywilnej, - wyjaśnienia czy w przypadku odstąpienia od umowy, jeśli spłata dokonywana jest przelewem bankowym, decydujący jest dzień wpływu środków na rachunek pożyczkodawcy, czy dzień obciążenia rachunku bankowego pożyczkobiorcy, - ponownego przedłożenia wypełnionego formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego w oparciu o reprezentatywne warunki udzielania kredytu, - przedłożenie kopii 3 umów zawartych w dniu 2 kwietnia 2012 r. W odpowiedzi na ww. pisma Prezesa Urzędu Pożyczkodawca, pismami z dni: 8 maja 2012 r., 11 czerwca 2012 r., oraz 31 lipca 2012 r. przekazał: - wzór umowy pożyczki gotówkowej (wzorzec o nazwie „Umowa pożyczki gotówkowej” (karty numer: 8 i 9). - formularze informacyjny wypełnione w oparciu reprezentatywny przykład (karta numer: 10, 33). - kopię >>Umowy Spółki Cywilnej P.U.H. „Nobiles 2” s.c.<< (karty numer: 26 i 27). - kopie 3 umów zawartych w dniu 2 kwietnia 2012 r. wraz formularzami informacyjnymi (karty numer: 34-54) W pismach z dnia 8 maja 2012 r., 11 czerwca 2012 r., 31 lipca 2012 r. oraz 10 grudnia 2012 r., Pożyczkodawca oświadczył m.in., iż: - przy obliczaniu RRSO w przypadku kredytowania kosztu pożyczki, tj. składki ubezpieczeniowej, kwota przeznaczana na ten cel jest wliczana do całkowitej kwoty pożyczki i całkowitego kosztu pożyczki. Spółka nie przedstawiła jednak szczegółowych metod stosowanych przez nią przy obliczaniu RRSO (karta akt: 3), - w przypadku odstąpienia od umowy pożyczki, pożyczkobiorca zobowiązany jest wpłacić odsetki od pełnej kwoty pożyczki, tj. od takiej, która zawiera w sobie również kredytowane przez Spółkę koszty kredytu – ubezpieczenie (karta akt: 4), - w wypadku odstąpienia od umowy pożyczki i dokonywania spłat przelewem bankowym dniem spłaty pożyczki jest dzień wpływu środków na rachunek pożyczkodawcy (karty: 31, 32, 70-71). 7 Ponadto, w piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 31, 32) Pożyczkodawca podniósł, że nie podzielił stanowiska Prezesa Urzędu odnośnie do sposobu wyliczania odsetek w przypadku odstąpienia od umowy o kredyt konsumencki przez konsumenta. Podniósł, że w art. 54 ust. 2 ukk brak jest wyraźnego wskazania, iż odsetki są naliczane od kwoty udostępnionego kredytu. Analiza przedłożonych wyjaśnień i dokumentów wykazała, że Spółka może dopuszczać się działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 26 listopada 2012 r., Prezes Urzędu wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: A. niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o czasie obowiązywania umowy, co może stanowić naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; B. niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o wysokości stopy oprocentowania, co może stanowić naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; C. niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o częstotliwości płatności rat oraz o kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, co może stanowić naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; D. niepodawaniu na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego informacji o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego oraz warunkach jej zmiany, co może stanowić naruszenie art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; E. podawaniu we wzorze odstąpienia od umowy pożyczki informacji o treści: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i jednocześnie zwracam kwotę pożyczki tj. ....... złotych (słownie: .......)”, co może: stanowić naruszenie art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz 8 sugerować konsumentowi, że by odstąpić od umowy musi jednocześnie dokonać zwrotu otrzymanego kredytu konsumenckiego, co może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. F. przyjmowaniu, że dniem spłaty pożyczki, w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy pożyczki, jest dzień wpływu środków na rachunek bankowy pożyczkodawcy, co może stanowić naruszenie art. 54 ust. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. G. przekazywaniu konsumentom informacji, która może wprowadzać ich w błąd co do: a) wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, poprzez prezentowanie informacji o jej wysokości wyliczonej przy błędnym założeniu, że kredytowane koszty kredytu powinny zostać uwzględnione w kwocie wypłaty „k” o której mowa w pkt 2 załącznika nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim; b) proporcji pomiędzy całkowitym kosztem kredytu a całkowitą kwotą kredytu, poprzez prezentowanie informacji o całkowitej kwocie kredytu obliczonej przy założeniu, że powinna ona uwzględniać kredytowane koszty kredytu co może stanowić nieuczciwą praktyką rynkową, w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, a w konsekwencji naruszać przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; H. pobieraniu, w sytuacji odstąpienia przez konsumenta od zawartej umowy o kredyt konsumencki, odsetek od kwoty kredytowanych kosztów, co może być sprzeczne z art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Prezes Urzędu na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ww. postanowieniem zaliczył w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego wszczętego postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. w sprawie wstępnego ustalenia czy kredytodawcy w rozumieniu art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim stosują – we wzorcach umów o kredyt konsumencki (z wyłączeniem umów o karty kredytowe) – postanowienia naruszające obowiązujące przepisy prawa, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 w zw. z ust. 1 uokik lub podjęcie działań przewidzianych w odrębnych ustawach (sygn. akt DDK- 405-9/12/JOB/MC), tj.: 1. trzy pisma Prezesa Urzędu z dnia 19 kwietnia 2012 r. zawiadamiające wspólników o wszczęciu postępowania wyjaśniającego; 2. pismo Grzegorza Czebotar z dnia 8 maja 2012 r. wraz z załącznikami; 3. trzy pisma Prezesa Urzędu z dnia 23 maja 2012 r.; 9 4. pismo Grzegorza Czebotar z dnia 11 czerwca 2012 r. wraz z załącznikami; 5. pismo Prezesa Urzędu z dnia 5 lipca 2012 r.; 6. pismo Grzegorza Czebotar z dnia 31 lipca 2012 r. wraz z załącznikami; 7. pismo Prezesa Urzędu z dnia 19 listopada 2012 r. W piśmie z dnia 20 grudnia 2012 r. (karty numer: 131-135) Spółka: - nie zgodziła się z zarzutem A i podniosła, że w ukk brak jest wyraźnego zobowiązania kredytodawcy do precyzowania czasu obowiązywania umowy poprzez podanie odpowiedniej liczby dni, tygodni, miesięcy lub lat. Spółka podnosiła, że formularz informacyjny dostarczany jest przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki, kiedy nie może jeszcze dojść do ustalenia z konsumentem konkretnej daty płatności pożyczki. Jednocześnie, pomimo niepodzielenia zdania Prezesa Urzędu, Spółka poinformowała o zmianie działania i wskazała, że w formularzu informacyjnym podaje dzień, miesiąc oraz rok. - nie zgodziła się z zarzutem B i podniosła, że w ukk brak jest wyraźnego zobowiązania kredytodawcy do precyzowania stopy oprocentowania kredytu poprzez podanie stopy oprocentowania wyrażonej cyframi arabskimi lub rzymskimi. W ocenie Spółki nie ma problemu by na podstawie informacji o treści „czterokrotność kredytu lombardowego NBP” konsument mógł sam określić wysokość oprocentowania, gdyż stopa lombardowa jest zawsze wyrażona w procentach. Jednocześnie, pomimo niepodzielenia zdania Prezesa Urzędu, Spółka poinformowała o zmianie działania i wskazała, że w formularzu informacyjnym podaje stopę oprocentowania wyrażoną cyframi arabskimi. - zgodziła się z zarzutem C i wskazała, że w formularzach informacyjnych nie podawała częstotliwości spłaty rat oraz kolejności zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy. Spółka wyjaśniła, że nie było to celowe działanie i poinformowała o jego zmianie. - nie zgodziła się z zarzutem D i podniosła, że w ukk brak jest wyraźnego zobowiązania kredytodawcy do precyzowania stopy oprocentowania kredytu poprzez podanie stopy oprocentowania wyrażonej cyframi arabskimi lub rzymskimi. W ocenie Spółki nie ma problemu by na podstawie informacji o treści „czterokrotność kredytu lombardowego NBP” konsument mógł sam określić wysokość oprocentowania, gdyż stopa lombardowa jest zawsze wyrażona w procentach. Tym samym konsument może sam określić wysokość stopy oprocentowania. Jednocześnie, pomimo niepodzielenia zdania Prezesa Urzędu, Spółka poinformowała o zmianie działania i wskazała, że w formularzu informacyjnym podaje stopę oprocentowania wyrażoną cyframi arabskimi. - zgodziła się z zarzutem E i wskazała, że art. 54 ust. 2 ukk wyraźnie stanowi, iż „konsument zwraca niezwłocznie kredytodawcy kwotę udostępnionego kredytu”, tymczasem we wzorze odstąpienia od umowy kredytu używane było sformułowanie „jednocześnie”. Spółka poinformowała o zmianie działania. - nie zgodziła się z zarzutem F i podniosła, że w ukk brak jest wyraźnych podstaw do przyjęcia stanowiska Prezesa Urzędu, iż w przypadku odstąpienia od umowy przez konsumenta dzień przekazania, o którym mowa w art. 54 ust. 3 ukk, oznacza dzień, w którym został obciążony rachunek konsumenta. - odnosząc się do zarzutu G, Spółka nie zgodziła się z wykładnią, że kredytowane koszty kredytu powinny być wpisane wyłącznie w rubryce „koszty”, a nie w rubryce „kwota kredytu”. Jednocześnie Spółka zgodziła się, że może prowadzić to do zafałszowania 10 wyliczenia RRSO i może uniemożliwić konsumentom porównywanie ofert. Spółka zadeklarowała, że zmieniła swoje działania. - nie zgodziła się z zarzutem H, gdyż jej zdaniem, na podstawie art. 54 ust. 1 ukk, w przypadku odstąpienia kredytobiorcy od umowy, kredytodawca ma prawo do pobierania odsetek również od kredytowanych koszów, w tym także za ubezpieczenie. Następnie, pismem z dnia 9 sierpnia 2013 r. (karty numer: 139-144), Prezes Urzędu wezwał Spółkę m.in. do: przedstawienia zeznań podatkowych wspólników za 2012 r., oświadczeń dotyczących przychodów wspólników, wskazania dat rozpoczęcia i zaprzestania stosowania przedmiotowych działań opisanych w zarzutach A, B, C, D, E, G, przekazania kopii dziesięciu umów zawartych w dniu 1 lipca 2013 r. Przedsiębiorca wraz z pismem z dnia 2 września 2013 r. (karty numer: 148, 149) przekazał m.in. kopię umów, które zawarł dnia 1 lipca 2013 (karty numer: 150-185) oraz zeznania podatkowe wspólników (karty numer: 186-201). Wskazano, że w dniu 1 lipca 2013 r. zawarto 4 umowy o kredyt konsumencki, a po tym dniu Spółka nie zawarła żadnej umowy. Spółka oświadczyła także (karta numer: 149), że: - działała w sposób opisany w zarzutach A - H od dnia 18 grudnia 2011 r. - działała w sposób opisany w zarzutach A - D do dnia 5 grudnia 2012 r. - działała w sposób opisanego w zarzucie E do dnia 12 listopada 2012 r. Postanowieniem z dnia 22 listopada 2013 r. (karta numer: 228) w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu zaliczono pismo z dnia 10 grudnia 2012 r. złożone przez Spółkę w postępowaniu wyjaśniającym (które wpłynęło do Urzędu po wszczęciu postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów) wraz z załącznikami oraz wydruki z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 października 2013 r. (karty numer: 229-233). Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013 r. (karta numer: 240) w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu zaliczono plik stworzony w programie Excel (utrwalony na płycie CD) zawierający wyliczenia RRSO oraz odsetek w stosunku dziennym dla umów, które stanowiły załącznik do pism Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. oraz 2 września 2013 r. Pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. (karty numer: 248, 249) pełnomocnik Spółki wskazał, że: - Spółka będzie stosowała wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki, który zawierać będzie następującą informację: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i niezwłocznie zwrócę kwotę udostępnionej pożyczki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia niniejszego oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki”. - Spółka od października 2013 r. wznowiła udzielanie pożyczek. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Spółka został poinformowany o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów. Pismami z dnia 9 grudnia 2013 r. (karty numer: 242, 244, 246) Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie został wyznaczony 7-dniowy termin na zapoznanie się strony z aktami niniejszej sprawy. Z aktami w dniu 23 grudnia 2013 r. zapoznał się pełnomocnik Spółki. 11 Pismem z dnia 27 grudnia 2013 r. (karta akt: 260) pełnomocnik Spółki wskazał, że: - Spółka od dnia 2 lipca 2013 roku całkowicie zaprzestała udzielania pożyczek na wzorze umowy, który był przedmiotem postępowania, - Spółka od dnia 18 grudnia stosuje wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki przesłane wraz z pismem z dnia 10 grudnia. Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Adam Zawisza, Anna Gorzawska oraz Grzegorz Czebotar są przedsiębiorcami, którzy zawarli dnia 14 grudnia 2011 roku umowę spółki cywilnej (karty numer: 26, 27) w związku z czym prowadzą wspólnie działalność pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c. Każdy ze wspólników zarejestrował swoją działalność gospodarczą i został wypisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (karty numer: 229-233). Jak wynika z >>Umowy spółki cywilnej P.U.H. „Nobiles 2” s.c.<< Spółka w pierwszym okresie prowadzić miała działalność gospodarczą polegającą na m.in. na udzielaniu kredytów gotówkowych. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Spółka udzielała konsumentom pożyczek podpisując z nimi umowę o kredyt konsumencki na podstawie wzorca o nazwie „umowa o pożyczkę gotówkową”. Ad I, II, III oraz IV Prezesa Urzędu ustalił, na podstawie formularzy informacyjnych wręczanych do umów stanowiących złącznik do pisma Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 40, 47, 54), że w formularzach informacyjnych dotyczących kredytu konsumenckiego Pożyczkodawca nie zamieszczał: - w rubryce „Czas obowiązywania umowy” informacji o okresie trwania umowy (wyrażonym w jednostce czasu np. w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach). W rubryce tej znajdowała się natomiast informacja o treści „od dnia podpisania umowy do terminu płatności ostatniej raty”. - w rubryce „Stopa oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany” informacji o wysokości stopy oprocentowania kredytu wyrażonej konkretną liczbą. W rubryce tej znajdowała się natomiast informacja o sposobie obliczania tej stopy („czterokrotność kredytu lombardowego NBP”); - w rubryce „Zasad i terminy spłaty kredytu” informacji o częstotliwości spłaty raty (np. co tydzień albo co miesiąc) i kolejności zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy. W rubryce w tej zamieszczana była informacja: „spłata w … ratach” (wykropkowana przestrzeń była uzupełniana jedynie liczbą rat). Ponadto, należy zauważyć, że Spółka we wzorcu umowy stosowała postanowienie o treści: „Pożyczkodawca dokonywane przez Pożyczkobiorcę spłaty będzie zaliczał w następującej kolejności: odsetki, kapitał” (par 3 ust. 5 „Umowy o pożyczki gotówkowej”). Postanowienie to regulowało kolejność zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy. - w rubryce „Skutek braku płatności” informacji o wysokości stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego. W rubryce tej znajdowała się natomiast informacja o sposobie obliczania tej stopy („czterokrotność kredytu lombardowego NBP”). 12 Pożyczkodawca oświadczył (karta numer: 149), że działał w ww. sposób od 18 grudnia 2011 r. do 5 grudnia 2012 r. Kontrola formularzy informacyjnych wręczanych konsumentom w związku z umowami zawartymi dnia 1 lipca 2013 r. (karty numer: 157, 158, 166, 167, 175, 176, 184, 185) wykazała, że obecnie Pożyczkodawca: - w rubryce „Czas obowiązywania umowy” wskazuje konkretną datę zakończenia umowy, która pozwala na ustalenie czasu trwania kredytu. - w rubryce „Stopa oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany” wskazuje oprocentowanie kredytu wyrażone w liczbach. - w rubryce „Zasad i terminy spłaty kredytu” podaje informację o treści: „spłata w … ratach, płatnych miesięcznie” oraz „raty zaliczane będą w pierwszej kolejności na spłatę odsetek, potem na spłatę kapitału”. - w rubryce „Skutek braku płatności” wskazuje oprocentowanie zadłużenia przeterminowanego kredytu wyrażone w liczbach. Ad V Prezes Urzędu ustalił także, na podstawie wzorów oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu konsumenckiego wręczanych przez Spółkę konsumentom wraz z umowami, które stanowiły załącznik do pisma Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 39, 46, 53), że w przedmiotowym wzorze widniała informacja o następującej treści: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i jednocześnie zwracam kwotę pożyczki tj. ....... złotych (słownie: .......)”. Pożyczkodawca oświadczył (karta numer: 149), że działał ww. sposób od 18 grudnia 2011 r. do 12 listopada 2012 r. Kontrola wzorów oświadczenia o odstąpieniu od umowy kredytu konsumenckiego wręczanych przez Spółkę konsumentom wraz umowami, które zawarto w dniu 1 lipca 2013 r. (karty numer: 155, 164, 173, 182), wykazała, że Pożyczkodawca nie wskazuje już w formularzu odstąpienia, że kwota powinna być zwrócona jednocześnie ze złożeniem oświadczenia o odstąpieniu od umowy. We wzorze oświadczenia od dnia 13 listopada 2012 r. przekazywana była następująca informacja: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i niezwłocznie zwrócę kwotę udostępnionej pożyczki”. Natomiast od dnia 18 grudnia 2013 r. we wzorze znajduje się następująca informacja: „oświadczam, iż z dniem ....... odstępuję od umowy pożyczki gotówkowej zawartej w dniu ....... i niezwłocznie zwrócę kwotę udostępnionej pożyczki, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia niniejszego oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki”. Ad VI Prezesa Urzędu ustalił, na podstawie oświadczenia Pożyczkodawcy z dnia 31 lipca 2012 r. (karta numer: 31, 32), iż przyjmuje on, że dniem spłaty kredytu (w wypadku wcześniejszej jego spłaty) jest dzień wpływu pieniędzy na rachunek Spółki. Pożyczkodawca oświadczył (karta numer: 149), że działa w ten sposób od 18 grudnia 2011 r. 13 Ad VII Prezes Urzędu ustalił, na podstawie umów oraz formularzy informacyjnych stanowiących złącznik do pisma Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 34-54), co następuje. Pożyczkodawca w par. 1 ust 1 „Umowy pożyczki gotówkowej” prezentuje całkowitą kwotę kredytu. Kwota ta, zgodnie z par. 2 ust 1 umowy, jest przelewana na rachunek bankowy pożyczkobiorcy. Przelew ten jest pomniejszony o koszty ustanowienia zabezpieczenia, którym jest ubezpieczenie. Oznacza to, że kwota wskazana w par. 1 ust. 1 umowy nie jest w całości udostępniana konsumentowi. Całkowity koszt kredytu wskazywany jest w par. 10 ust. 3 umowy. Na koszty kredytu składały się odsetki oraz kwota opłaty za ubezpieczenie. Kredytowane koszty kredytu doliczane są zarówno do całkowitej kwoty kredytu, jak i do całkowitych kosztów kredytu. Także w formularzach informacyjnych do całkowitej kwoty kredytu doliczane były kredytowane koszty kredytu. Przykładowo, jeśli konsument otrzymał pożyczkę, której całkowita kwota kredytu wynosiła 3 000 zł, a składka ubezpieczeniowa wynosiła 1 008 zł, to wypłacana była mu kwota w wysokości 1992 zł. Przedsiębiorca zadeklarował, że zaprzestał wliczania kredytowanych kosztów pożyczki do całkowitej kwoty pożyczki. W związku z tym w formularzu informacyjnym, w części 2 „opis głównych cech kredytu” miały nie być wpisywane kredytowane koszty kredytu. Prezes Urzędu skontrolował umowy kredytu konsumenckiego zawarte w dniu 1 lipca 2013 r. i wydane do nich formularze informacyjne (karty numer: 150-185). Zgodnie z deklaracjami Przedsiębiorca w rubryce „Całkowita kwota kredytu” zamieszcza kwotę jaką konsument ma otrzymać na swoje konto bankowe. Jednakże całkowita kwota kredytu wskazana w par. 1 ust 1 umów zawierała kredytowane koszty (prowizję i ubezpieczenie). AD VIII Prezes Urzędu obliczył RRSO (karta numer: 241) dla umów oraz formularzy informacyjnych stanowiących złącznik do pisma Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 34-54) oraz pisma z dnia 2 września 2013 r. (karty numer: 150-185). Na podstawie tego obliczenia ustalono, że Pożyczkodawca prawidłowo wylicza RRSO. Przykładowo, w umowie o pożyczkę gotówkową nr 61360/04/2012 wskazano, że RRSO wynosi 103,89%. Zgodnie z wyliczeniem Prezesa Urzędu RRSO wynosi 103,90%. Różnica w wysokości 0,01% wynika z zaokrąglenia. AD IX Prezes Urzędu obliczył wysokości odsetek w stosunku dzienny do zapłaty w razie odstąpienia konsumenta od umowy (karta numer: 241) dla umów oraz formularzy informacyjnych stanowiących złącznik do pisma Spółki z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 34-54) oraz pisma z dnia 2 września 2013 r. (karty numer: 150-185). Na podstawie tego obliczenia ustalono, że Pożyczkodawca zamieszcza w umowie prawidłową informację o wysokości odsetek w stosunku dziennym do zapłaty w razie odstąpienia konsumenta od umowy o kredyt konsumencki. Przykładowo, w umowie o pożyczkę gotówkową nr 61360/04/2012 wskazano, że odsetki w stosunku dziennym wynoszą 1,31 zł. Zgodnie 14 z wyliczeniem Prezesa Urzędu odsetki od kwoty kredytu, jeśli są liczone tylko od kwoty wypłaconej konsumentowi, bez uwzględnienia kredytowanych kosztów, powinny wynieść 1,31 zł. Prezes Urzędu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik , zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 uokik stanowi, iż przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową (art. 22 1 k.c. w zw. z art. 4 pkt 12 uokik ). Zbiorowe interesy konsumentów podlegają ochronie przed działaniami przedsiębiorców, które są sprzeczne z prawem, tj. przepisami określonych aktów prawnych oraz zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami. W związku z powyższym, dla uznania działania przedsiębiorcy za praktyki z art. 24 ust 1 i 2 pkt 3 ustawy uokik konieczne jest wykazanie, iż spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: A. kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, B. działanie to jest bezprawne, C. działanie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad A. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy uokik , pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć m.in. przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity ze zmianami: Dz. U. z 2013 r. poz. 672, 675, 983, 1036, 1238). W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ww. ustawy). Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ww. ustawy). Adam Zawisza, Anna Gorzawska oraz Grzegorz Czebotar są przedsiębiorcami, którzy zawarli dnia 14 grudnia 2011 roku umowę spółki cywilnej w związku z czym prowadzą wspólnie działalność pod firmą P.U.H. „Nobiles 2” s.c. polegającą m.in. na udzielaniu pożyczek. Każdy ze wspólników zarejestrował swoją działalność gospodarczą i został wypisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiadają oni status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Tym samym wspólnicy przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlegają rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i ich działania mogą podlegać 15 ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ad B. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Pojęcie porządek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, a także nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. 1 Bezprawność jest kategorią obiektywną. Rozważenia przy ocenie bezprawności wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsiębiorcy było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. O bezprawności działania decyduje w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego. 2 Dla stwierdzenia bezprawności działania przedsiębiorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego sprawcy) i stopień tej winy, a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Spółki, tj. zawrzeć z nią umowę pożyczki. Działania Spółki nie dotyczą więc interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów- obecnych i przyszłych kontrahentów Spółki, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieje więc możliwość poddania zachowania Spółki dalszej ocenie pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie godzące w nie bezprawne działania przedsiębiorcy, w szczególności: stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego (pkt 1), naruszanie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji (pkt 2) oraz nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji (pkt 3). Dla stwierdzenie ww. praktyk niezbędne jest, aby zachowanie przedsiębiorcy było bezprawne i naruszało zbiorowy interes konsumentów. 1 Tak SOKiK w orzeczeniu z dnia 13 listopada 2007 r., XVII AmA 45/07, niepubl. 2 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 267/2001, publ. 16 Jako bezprawne należy kwalifikować zachowania sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub dobrymi obyczajami, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia bezprawności działania wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa (por. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pod red. Janusza Szwai, Wyd. CH Beck, Warszawa 2000r., str. 117-118). Zbiorowe interesy konsumentów to prawa nieograniczonej liczby konsumentów. Przesłanka bezprawności wykazana zostanie odrębnie dla każdej z przypisanych Spółce praktyk. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów omówione zostanie natomiast łącznie, z uwagi na tożsamy charakter i znaczenie tej przesłanki dla wszystkich praktyk objętych prowadzonym postępowaniem. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 Sąd Najwyższy wyjaśnił, że gramatyczna wykładnia pojęcia zbiorowy interes konsumentów prowadzi do wniosku, że chodzi o zachowanie przedsiębiorcy, które godzi w interesy grupy osób stanowiących określony zbiór. Rezultaty tej wykładni modyfikuje zastrzeżenie, że nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma interesów indywidualnych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przy konstruowaniu pojęcia „zbiorowy interes konsumentów” nie można opierać się tylko i wyłącznie na tym, czy oceniana praktyka skierowana jest do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Zdaniem Sądu, wystarczające powinno być ustalenie, że zachowanie przedsiębiorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz względem członków danej grupy (określonego kręgu podmiotów), wyodrębnionych spośród ogółu konsumentów za pomocą wspólnego dla nich kryterium. Sąd Najwyższy uznał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest (...) takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę jako zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Pod tym pojęciem należy rozumieć stricte ekonomiczne interesy konsumentów (o wymiarze majątkowym) oraz prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom możliwość dokonywania transakcji przy całkowitym zrozumieniu, jaki jest ich rzeczywisty sens ekonomiczny i prawny na etapie przedkontraktowym i w czasie wykonywania umowy. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Nie jest zatem konieczne ustalenie, że którykolwiek z konsumentów został rzeczywiście poszkodowany wskutek stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki. W niniejszej sprawie skutkami działań Spółki dotknięty może być nieoznaczony z góry krąg konsumentów, którego nie da się zidentyfikować - wszyscy dotychczasowi i przyszli kontrahenci Spółki. Z faktu posługiwania się przez Spółkę w obrocie z konsumentami wzorcami umów wynika powtarzalność jej zachowania wobec takich osób. Potencjalnie wszyscy konsumenci mogą skorzystać z oferty Spółki i zawrzeć ze Spółką umowę pożyczki na ustalonych z góry warunkach. 17 Wykazanie bezprawności w odniesieniu do praktyki Spółki określonej w pkt I, II, III, IV sentencji decyzji Bezprawność działań Spółki wynika z naruszenia art. 13 ust. 1 pkt 3, 4, 8 i 12 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającą dyrektywę Rady 87/102/EWG w celu umożliwienia konsumentom podejmowania decyzji przy pełnej znajomości faktów powinni oni przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki otrzymać odpowiednie informacje na temat warunków i kosztów kredytu oraz innych swoich zobowiązań. Konsument powinien mieć możliwość samodzielnego przeanalizowania tych informacji, w związku z czym powinny być one utrwalone na trwałym nośniku. Informacje te powinny być kompleksowe, przejrzyste i zapewniać możliwość porównania ofert poszczególnych kredytodawców. Odpowiedzialność za zapewnienie konsumentowi pełnej informacji przed zawarciem umowy spoczywa zatem na kredytodawcy. Obowiązki te zostały skodyfikowane przez polskiego ustawodawcę w ustawie dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z przepisem art. 14 ukk kredytodawca przekazuje konsumentowi dane o kredycie konsumenckim na formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego, którego wzór określa załącznik nr 1 do ukk. Zakres przekazywanych informacji określa art. 13 ukk. Niezamieszczanie którejś z tych informacji stanowi działanie bezprawne, sprzeczne z ustawą. Na podstawie 13 ust. 1 pkt 3 w formularzu informacyjnym dotyczącym kredytu konsumenckiego należy wskazać czas obowiązywania umowy. Informacja zawarta w formularzach stosowanych przez Spółkę nie pozwalała konsumentowi określić na jaki okres w rzeczywistości zawierana będzie umowa. Zdaniem Prezesa Urzędu w formularzu informacyjnym powinien być wskazany konkretny okres trwania umowy. Należy także podkreślić, iż Pożyczkodawca błędnie zinterpretował stanowisko Prezesa Urzędu dotyczące tej kwestii. Ustawa nie nakazuje by w formularzu wpisywane były konkretne daty rozpoczęcia i zakończenia stosunku prawnego. Powinna za to być wskazana informacja o czasie na jaki ma być zawarta umowa (określonym np. w dniach, tygodniach, miesiącach, latach). Jeśli formularz został sporządzony z założeniem, że dana umowa trwać będzie np. dwa lata, to właśnie taka informacja powinna być ujawniona w formularzu. Ponieważ porównywanie ofert różnych przedsiębiorców odbywa się w kontekście czasowym, ich atrakcyjność należy oceniać nie tylko na podstawie kosztów, ale też czasu na jaki jest udzielany kredyt. Przykładowo, kredyt zawierany na okres dwóch lat, a tylko nieznacznie droższy od kredytu, który trwa rok, może być dla konsumenta bardziej atrakcyjny ze względu mniejsze raty. Konsument, który otrzymał formularz od Spółki, znając tylko jego treść, nie będzie w stanie ustalić jaki jest czas trwania umowy kredytu. W takim wypadku konsument narażony był na deficyt informacji. Tym samym działanie Pożyczkodawcy naruszało art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 ukk. Na podstawie 13 ust. 1 pkt 4 w formularzu informacyjnym należy wskazać stopę oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu. W rubryce „Stopa oprocentowania kredytu oraz warunki jej zmiany” formularza informacyjnego dotyczącego 18 kredytu konsumenckiego Pożyczkodawca zamieszczał informację o treści: „czterokrotność kredytu lombardowego NBP”. Pożyczkodawca nie podawał zatem konkretnej liczby (stopy oprocentowania jaka miała obowiązywać konsumenta), a jedynie sposób jej wyliczenia. W takim wypadku, by w sposób swobodny porównać oferty poszczególnych przedsiębiorców, konsument musiał podjąć dodatkowe działania w celu ustalenia wysokości stopy oprocentowania, np. sprawdzić wysokość stopy lombardowej na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego oraz dokonać stosowanego obliczenia matematycznego. Konsument w momencie podejmowania decyzji może jednak nie mieć możliwości ustalenia wysokości stopy lombardowej, przykładowo, ze względu na brak dostępu do Internetu. W konsekwencji, taki sposób przekazywania informacji utrudniał porównywanie ofert różnych kredytodawców. Jeżeli jeden z przedsiębiorców podaje stopę oprocentowania pod postacią wartości liczbowej, a drugi prezentuje jedynie sposób wyliczenia tej stopy, to konsument może nie wiedzieć, czy oprocentowanie kredytu jest różne, czy też takie same. Tak sformułowana informacja nie jest zatem kompleksowa. Tym samym działanie Pożyczkodawcy naruszało art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 4 ukk. Na podstawie 13 ust. 1 pkt 8 w formularzu informacyjnym należy wskazać zasady i terminy spłaty kredytu oraz w odpowiednich przypadkach kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy. Strony, w związku z obowiązywaniem zasady swobody umów, mogą umówić się co do sposobu zarachowania długu. Jednakże, w wypadku umowy o kredyt konsumencki, zgodnie z art. 30 pkt 8, kredytodawca ma obowiązek zawrzeć w umowie informacje o kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy. W odpowiednich przypadkach informacja o kolejności zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy powinna być podawana również w formularzu informacyjnym wręczanym przed zawarciem umowy. Ponieważ kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego była uregulowana we wzorcach umów, a Spółka miała możliwość wcześniejszego wskazania tych informacji konsumentowi, to należy uznać, że był „odpowiedni przypadek”, o którym mowa w artykule 13 ust. 1 pkt 8 ukk. Jednakże, jak wskazano powyżej, w formularzach stosowanych przez Spółkę zabrakło tej informacji. Obowiązek wskazywania kolejności zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy w formularzu ma na celu uświadomienie konsumentowi w jaki sposób zaliczone będą jego raty. Ma to szczególnie istotne znaczenie w sytuacji gdy kredytobiorca nie reguluje całej raty kredytu. W takim wypadku, przed dokonaniem niepełnej wpłaty, konsument ma informacje o tym, czy należność główna (kapitał kredytu) zostanie pomniejszona. Dzięki temu konsument może kontrolować swój poziom zadłużenia przeterminowanego i obliczyć wysokość odsetek za opóźnienie. Ponadto, na podstawie wręczanego formularza konsument nie był w stanie ustalić z jaką częstotliwością (np. tygodniową albo miesięczną) spłacane są raty. Należy zwrócić uwagę, że konsument w takim wypadku zostaje pozbawiony ważnej informacji, której przedstawienie wymagane jest ustawą. Przy większej częstotliwości spłaty konsument płaci mniejsze odsetki, gdyż kapitał kredytu szybciej obniża się, natomiast przy rzadszych terminach spłaty konsument dłużej może obracać przyznanymi środkami pieniężnymi. Tym samym wskazanie jedynie liczby rat, bez wskazywania okresu co jaki mają być płacone, może uniemożliwić lub utrudnić konsumentowi ocenę atrakcyjności kredytu (w szczególności, biorąc pod uwagę wcześniej wskazany fakt, że w formularzu nie była podawana informacja o 19 czasie obowiązywania umowy). Tym samym działania Pożyczkodawcy naruszały art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 8 ukk. Na podstawie 13 ust. 1 pkt 12 w formularzu informacyjnym należy wskazać informację o stopie oprocentowania zadłużenia przeterminowanego, warunki jej zmiany oraz ewentualne inne opłaty z tytułu zaległości w spłacie kredytu. W rubryce „Skutek braku płatności” formularza informacyjnego dotyczącego kredytu konsumenckiego Pożyczkodawca zamieszczał informację o treści: „stopa oprocentowania zadłużenia przeterminowanego: czterokrotność kredytu lombardowego NBP”. Pożyczkodawca nie podawał zatem konkretnej liczby (stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego jaka będzie obowiązywać konsumenta) a jedynie sposób jej wyliczenia. W tym wypadku należy powtórzyć rozważania dotyczące uzasadnienie zarzutu II - by ustalić wysokość stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego konsument musi podjąć dodatkowe starania. W takim wypadku przekazana informacja jest niepełna. Informacja ta ma istotne znaczenie dla konsumenta, gdyż pozwala mu ustalić koszty w razie braku płatności w terminie. Tym samym działanie Pożyczkodawcy naruszało art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 12 ukk. Działania Spółki były niezgodne z art. 14 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3, 4, 8 i 12 ukk oznacza to, że były one sprzeczne z ustawą. Tym samym należy je uznać za bezprawne. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał że działania Pożyczkodawcy naruszały zakaz określony w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie dotyczącym zarzutów opisanych w pkt I, II, III oraz IV sentencji decyzji. Obecnie Pożyczkodawca w formularzu informacyjnym wskazuje: konkretną datę zakończenia umowy, stopę oprocentowania jako liczbę, sposób zaliczania raty na poczet należności kredytodawcy oraz częstotliwość spłaty rat, a także stopę oprocentowania zadłużenia przeterminowanego jako liczbę. Tym samym działania Spółki są zgodne z przepisami. W związku z tym Prezes Urzędu stwierdził zaniechanie stosowania ww. praktyk. Wykazanie bezprawności w odniesieniu do praktyki Spółki określonej w pkt V sentencji decyzji a) Naruszenie art. 54 ust. 2 ukk Bezprawność działania Spółki wynika z art. 54 ust. 2 ustawy o kredycie konsumenckim. Przepis ten zobowiązuje konsumenta do niezwłocznego zwrotu kredytodawcy kwoty udostępnionego kredytu konsumenckiego wraz z odsetkami naliczonymi za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Należy zauważyć, że ustawa o kredycie konsumenckim nie nakłada na kredytodawcę (pożyczkodawcę) obowiązku pouczenia konsumenta o terminie zwrotu kwoty pożyczki we wzorze oświadczenia o odstąpienia od umowy. Art. 53 ust. 3 przewiduje jedynie, że we wzorze tym kredytodawca powinien oznaczyć swoje imię, nazwisko (nazwę) i adres zamieszkania (siedzibę). Należy jednak uznać, że jeżeli kredytodawca decyduje się zamieścić w tym dokumencie dodatkowe informacje o warunkach skorzystania z prawa odstąpienia od umowy, powinien przedstawić je zgodnie z regulacjami ustawowymi. W przeciwnym 20 wypadku może być narażony na zarzut, iż jego działanie jest niezgodne z ustawą. Zdaniem Prezesa Urzędu, taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Spółka we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy wskazywała, że w przypadku odstąpienia od umowy konsument jest zobowiązany do jednoczesnego zwrotu kwoty pożyczki, podczas gdy w ukk wskazane jest, że zwrot powinien nastąpić niezwłocznie , nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu. Informacje, które podawała Spółka nie są więc rzetelne w świetle powołanego przepisu ustawy. Działania Spółki były niezgodne z art. 54 ust. 2 ukk, oznacza to, że były one sprzeczne z ustawą. Tym samym należy je uznać za bezprawne. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał że działanie Pożyczkodawcy narusza zakaz określony w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. b) Naruszenie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Bezprawność działań Pożyczkodawcy może być także oceniana na podstawie przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (dalej upnpr). Art. 3 tej ustawy zakazuje stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych. Przez praktykę rynkowa rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób postępowania, oświadczenie lub informację handlową, bezpośrednio związane z promocja lub nabyciem produktu przez konsumenta. Pojęcie produktu ma znaczenie szerokie i obejmuje także usługi (art. 2 pkt 3 i 4 upnpr). Niewątpliwie działania Pożyczkodawcy polegające na oferowaniu konsumentom kredytów gotówkowych mieszczą się w pojęciu praktyki rynkowej. Przepisy ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym posługują się pojęciem przeciętnego konsumenta, w odniesieniu do którego powinna być dokonana ocena każdej praktyki rynkowej. Art. 2 pkt 8 ustawy za przeciętnego uznaje konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Wymaga zarazem dokonania oceny tych cech z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Adresatem działań Pożyczkodawcy, polegających na udzielaniu kredytów gotówkowych, jest ogół konsumentów. Charakter oferowanej usługi finansowej nie wskazuje na to, by Pożyczkodawca kierował swoją ofertę do szczególnej grupy konsumentów, która mogłaby zostać wyodrębniona na podstawie określonej i wspólnej im cechy. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie za przeciętnego uznano konsumenta dostatecznie dobrze poinformowanego, uważnego i ostrożnego przy uwzględnieniu czynników społecznych, kulturowych i językowych charakterystycznych dla polskiego konsumenta. Należy przy tym podkreślić, że wskazanie na takie cechy jak dostateczne poinformowanie, uwaga i ostrożność określa pewien zespół cech mentalnych konsumenta (jego przeciętność) znajdujących wyraz w tym, że z jednej strony możemy wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, a z drugiej - nie możemy uznać, że jego wiedza jest kompletna i profesjonalna i że konsument nie ma prawa pewnych rzeczy nie 21 wiedzieć. Przeciętny konsument nie posiada bowiem wiedzy specjalistycznej w danej dziedzinie. Taki konsument nie jest naiwny, ale nie potrafi też ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Przeciętny konsument ma prawo zakładać, że przedsiębiorca przekazuje mu informacje w sposób dostatecznie jasny, jednoznaczny i niewprowadzający w błąd. W art. 4 ust. 1 upnpr określono dwie przesłanki, których łączne spełnienie pozwala na zakwalifikowanie praktyki przedsiębiorcy jako nieuczciwej, a mianowicie: sprzeczność z dobrymi obyczajami oraz rzeczywiste lub potencjalne zniekształcenie w istotny sposób zachowań rynkowych przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Art. 4 ust. 2 ustawy zawiera otwarty katalog nieuczciwych praktyk rynkowych, wyróżnia m.in. praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Praktyki te mogą polegać zarówno na działaniu (art. 5) jak i zaniechaniu (art. 6), przy czym nie są one zakazane w każdych okolicznościach (art. 7). Oznacza to, że przypisanie przedsiębiorcy stosowania praktyk rynkowych wprowadzających w błąd wymaga odniesienia zarówno do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy, jak również definicji praktyki wprowadzającej w błąd zawartej w art. 5 lub art. 6 ustawy. Zgodnie z art. 5 ust. 1 upnpr, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjecie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Wprowadzającym w błąd działaniem może być w szczególności rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji (art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr). Biorąc powyższe pod uwagę na gruncie niniejszej sprawy należy wskazać, że w ocenie Prezesa Urzędu działania Spółki polegające na prezentowaniu we wzorze odstąpienia od umowy pożyczki nieprawdziwej informacji o ustawowych treści uprawnienia konsumenta wynikającego z przepisu art. 54 ust. 2 ukk. Przekazanie tej informacji na wzorcu odstąpienia sugeruje konsumentowi, że by odstąpić od umowy musi jednocześnie dokonać zwrotu otrzymanego kredytu konsumenckiego. Jednakże zgodnie z ukk konsument jest uprawniony do zwrotu świadczenia niezwłocznie tj. bez zbędnej zwłoki, bez nieuzasadnionego odwlekania. Słowo „niezwłocznie” nie jest zatem synonimem słowa „jednocześnie”. Przy ustaleniu terminu zwrotu wierzyciel (kredytodawca) musi zatem brać pod uwagę czas potrzebny dłużnikowi do dokonania prawidłowego zwrotu świadczenia. Dodatkowo ustawodawca ograniczył czas zwrotu świadczenia przez konsumenta do 30 dni. Konsument na podstawie takiej błędnej informacji może powstrzymać się od odstąpienia od kredytu konsumenckiego w sytuacji gdy nie jest w stanie zwrócić świadczenia od razu. W takim wypadku proces decyzyjny konsumenta będzie poważnie zakłócony. Należy także zauważyć, że przeciętny konsument nie ma obowiązku kontroli czy wzory stosowane przez przedsiębiorcę są zgodne z prawem. Jednocześnie jest to niewątpliwe decyzja istotna gdyż dotyczy kontynuowania istnienia stosunku prawnego pomiędzy stronami umowy pożyczki. W ocenie Prezesa Urzędu, takie działanie Spółki narusza także dobre obyczaje, rozumiane jako szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. Przy takim założeniu sprzeczne z dobrym obyczajem jest m.in. nierzetelne udzielanie informacji konsumentom 3 . Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących m.in. przedmiotu świadczenia, a także powinność czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa 3 Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2005 r. , VI ACa 774/2004. 22 z obowiązku lojalnego kontraktowania 4 . Profesjonalista nie powinien podawać konsumentowi, jako słabszej stronie stosunku zobowiązaniowego, nieprawdziwych informacji. W szczególności przedsiębiorca powinien dbać o to by używane przez niego dokumenty zawierał informacje zgodne z obowiązującym prawem. Przygotowanie dokumentów zawierających błędne pouczenie nie może być zatem uznane za rzetelne zachowanie. Działanie Spółki można zatem było uznać za nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3) bezprawnym działaniem są w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał że działania Pożyczkodawcy naruszały zakaz określony w art. 24 ust. 2 pkt. 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stwierdzenia zaniechania praktyki opisanej w punktach V a) i b) Obecnie Pożyczkodawca wskazuje we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy, że zwrot pożyczki powinien nastąpić niezwłocznie. Tym samym Pożyczkodawca zaprzestał rozpowszechniania informacji, że zwrot powinien nastąpić jednocześnie ze złożeniem tego oświadczenia. W związku z tym Prezes Urzędu stwierdził zaniechanie stosowania przedmiotowej praktyki. Wykazanie bezprawności w odniesieniu do praktyki Spółki określonej w pkt VI sentencji decyzji Bezprawność działań Pożyczkodawcy wynika z naruszenia art. 54 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ukk, w wypadku odstąpienia od umowy kredytu konsument zobowiązany jest zwrócić kredyt niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy. Kredytodawcy należą się także odsetki za okres od dnia wypłaty kredytu do dnia spłaty kredytu. W związku z tym istotnym jest ustalenie dnia spłaty kredytu, tak by konsument mógł obliczyć za ile dni powinien uiścić odsetki. Ustalenie dnia spłaty kredytu może mieć też znaczenie przy ustalaniu ewentualnego odszkodowania w wypadku przekroczenia 30 dniowego terminu zwrotu środków. Należy zauważyć, że obowiązek zwrotu kredytu wraz z odsetkami w wypadku odstąpienia od umowy kredytu jest długiem pieniężnym i ma charakter oddawczy. Zgodnie z art. 358 (1) § 1 kodeks cywilnego jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę, czyli przekazanie określonej ilości pieniędzy z majątku dłużnika do majątku wierzyciela. To przekazanie może polegać na przeniesieniu własności oraz wydaniu przez dłużnika znaków pieniężnych (płatność gotówkowa) lub na dokonaniu odpowiednich wpisów na rachunkach stron (płatność bezgotówkowa). W tym drugim wypadku może to być np. przelew bankowy. W Uchwale Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 1995 r. III CZP 164/94 przedstawiono tezę, z której wynika że spełnienie świadczenia bezgotówkowego następuje w dniu uznania rachunku bankowego wierzyciela, chyba że strony stosunku zobowiązaniowego postanowiły inaczej. Jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu kwestię tę pośrednio określa przede wszystkim przepis art. 454 kodeksu cywilnego, który wprawdzie 4 Ewa Łętowska, Prawo umów konsumenckich, wyd. II, Warszawa 2002, str. 215-216 23 wprost reguluje problematykę miejsca wykonania zobowiązania, jednakże dotyczy także chwili spełnienia świadczenia. W związku z oddawczym charakterem długu pieniężnego, należy przyjąć, że dłużnik dający polecenie przelewu spełnia świadczenia dopiero wtedy, gdy suma dłużna dojdzie do wierzyciela, a więc znajdzie się na jego rachunku. Zasadę tę ustawodawca postanowił jednak zmodyfikować w odniesieniu do zwrotu środków pieniężnych w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy o kredyt konsumencki. Zgodnie z art. 54 ust. 3 ukk „dniem spłaty kredytu jest dzień przekazania środków pieniężnych kredytodawcy przez konsumenta”. Oznacza to, że za moment zwrotu należy uznać nie chwilę odbioru środków przez kredytodawcę, lecz chwilę ich przekazania przez odstępującego kredytobiorcę. O ile w wypadku płatności gotówkowych przekazanie i odbiór następują praktycznie w tym samym momencie, to w wypadku płatności bezgotówkowych pomiędzy tymi zdarzeniami może następować upływ czasu. I tak, w wypadku płatności za pomocą rachunku bankowego, za dzień przekazania należy uznać dzień obciążenia rachunku konsumenta, a za dzień odbioru uznania rachunku bankowego wierzyciela. Dzięki temu konsument jest w stanie ustalić ilość dni za które powinien uiścić odsetki. W „Założeniach do ustawy o kredycie konsumenckim w związku z implementacją dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki” wskazano, że „za dzień zwrotu kredytu będzie uważany dzień dokonania przelewu środków przez konsumenta na rzecz kredytodawcy”. Stwierdzono także, że „konsument nie powinien być obciążany odsetkami za okres do chwili rzeczywistego wpływu środków na rachunek kredytodawcy, ponieważ nie ma on wpływu na to kiedy nastąpi zaksięgowanie transakcji”. Pożyczkodawca w piśmie z dnia 31 lipca 2012 r. (karty numer: 31, 32) wyjaśnił, że w przypadku odstąpienia od umowy dniem spłaty pożyczki jest według niego dzień wpływu środków na rachunek pożyczkodawcy. Zdaniem Prezesa Urzędu takie działanie Pożyczkodawcy narusza art. 54 ust. 3 ukk, gdyż (jak wyżej wykazano) za dzień spłaty kredytu należy uznać dzień obciążenia rachunku konsumenta. W piśmie z dnia 10 grudnia 2012 r. (karty numer 70-72) Pożyczkodawca podniósł, że jeśli konsument nie wpłaci wszystkich wymaganych odsetek, to Spółka nie dochodzi ich zwrotu. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla sprawy, gdyż pod wpływem działań Przedsiębiorcy konsument samodzielnie może dokonać wpłaty nienależnych odsetek. Po postawieniu zarzutów, Pożyczkodawca, w piśmie z dnia 20 grudnia 2012 r. (karta numer: 134) podważył interpretację art. 54 ust. 3 ukk, nie przedstawił jednak argumentów na poprawcie swoich twierdzeń, a jedynie przytoczył treść tego przepisu. Pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. (karta akt: 260) wskazał, że Spółka zaprzestała udzielania pożyczek na wzorze umowy, który był przedmiotem postępowania. Niniejszy zarzut nie dotyczył jednakże postanowień wzorca umowy, ale praktyki stosowanej przez Spółkę. Przedmiotowe oświadczenie wskazuje zatem jedynie na zaprzestanie stosowania konkretnego wzorca umowy. Nie można na jego podstawie stwierdzić zaniechania stosowania praktyki. Działania Spółki były niezgodne z art. 54 ust 3 ukk, oznacza to, że są one sprzeczne z ustawą. Tym samym należy je uznać za bezprawne. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał że działania Pożyczkodawcy naruszają zakaz określony w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 24 Wykazanie bezprawności w odniesieniu do praktyki Spółki określonej w pkt VII sentencji decyzji Bezprawność działań Spółki Prezes Urzędu wywodzi z naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Zastosowanie w tym wypadku znajdą w szczególności przepisy art. 2 pkt 3, 4, oraz 8, art. 3, art. 4 oraz art. 5 upnpr. Wykładnię tych przepisów oraz model przeciętnego konsumenta przedstawiono już powyżej, w uzasadnieniu stwierdzenia bezprawności praktyki opisanej w pkt V niniejszej decyzji. Spółka udzielając kredytu konsumenckiego kredytuje opłatę za ubezpieczenie, uwzględniając kredytowane koszty kredytu zarówno w całkowitej kwocie kredytu, jak i w całkowitych kosztach kredytu. Jednakże wykładnia ustawy o kredycie konsumenckim prowadzi do wniosku, iż kredytowane przez przedsiębiorcę koszty powinno się uwzględniać jedynie po stronie całkowitego kosztu kredytu. Stanowisko Prezesa Urzędu w tej sprawie wynika z celowościowej wykładni przepisów dyrektywy oraz wniosków płynących z analizy praktyki innych państw członkowskich i wydanych przez Komisje Europejska wytycznych 5 , których celem jest ujednolicenie interpretacji przepisów dyrektywy we wszystkich państwach członkowskich. Komisja dokonała interpretacji definicji całkowitej kwoty kredytu, zgodnie z która nie obejmuje ona kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu. Pomimo, że wytyczne zostały opracowane na potrzeby obliczania RRSO, to nie ulega wątpliwości, że interpretacja wykorzystanych w przepisach pojęć powinna być jednolita na gruncie całej regulacji. Stanowisko to potwierdziła Komisja Europejska która wskazała że elementy zawarte w całkowitym koszcie kredytu nie mogą zawierać się równocześnie w całkowitej kwocie kredytu, gdyż w przeciwnym przypadku konsument musiałby zapłacić je dwukrotnie. W związku z tym koszty finansowane przez kredytodawcę nie stanowią elementu całkowitej kwoty kredytu i nie powinny być podawane w ramach informacji o całkowitej kwocie kredytu. Ponadto koszty te nie są do dyspozycji kredytobiorcy, a więc nie spełniają warunków definicji całkowitej kwoty kredytu. Koszty te powinny być podane kredytobiorcy jako element całkowitego kosztu kredytu. Kredytodawca powinien zatem (w formularzu informacyjnym, w umowie kredytu konsumenckiego, jak również w innych wypadkach w których przedstawiane są informacje na temat kosztów kredytu) wskazywać finansowane koszty jedynie w całkowitym koszcie kredytu, a nie w całkowitej kwocie kredytu. Każde inne rozwiązanie prowadzi bowiem do zafałszowania proporcji kosztów i udostępnionej konsumentowi kwoty i w konsekwencji uniemożliwia konsumentom rzetelne porównanie ofert różnych przedsiębiorców. Konsument porównując oferty różnych przedsiębiorców – w przypadku porównywania oferty np. z kredytowaną składką ubezpieczeniową i bez niej - nie będzie mógł zidentyfikowania najtańszej oferty kredytowej. Kredyt, w którym koszty są finansowane może się wydać konsumentowi atrakcyjniejszy, gdyż będzie on uważał, że zostanie mu przekazana do swobodnego dyspozycji suma bez potrącenia tych kosztów. Konsument w rzeczywistości otrzyma jednak mniejsze środki. Uwzględnienie kredytowanych kosztów zarówno w całkowitym koszcie jak i całkowitej kwocie sprawia zatem, że proporcje kwoty do kosztów wydaja się korzystniejsze w przypadku oferty z kredytowanymi kosztami. 5 „Wytyczne w sprawie stosowania przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim dotyczacych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania” (Guidelines on the application of Directive 2008/48/EC (Consumer Credit Directive) in relation to costs and the Annual Percentage Rate of charge) 25 Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, działania Spółki polegające na błędnym prezentowaniu informacji o całkowitej kwocie kredytu oraz o całkowitym koszcie kredytu mogą wprowadzać konsumentów w błąd, doprowadzając tym samym do wyboru mniej korzystnej oferty kredytowej (czyli do podjęcia decyzji, której w niezakłóconych warunkach konsument nie podjąłby). W ocenie Prezesa Urzędu, takie działanie Spółki narusza też dobre obyczaje, polegające na obowiązku rzetelnego informowania słabszej strony stosunku zobowiązaniowego, czyli konsumenta o istotnych cechach usługi, w tym przede wszystkim o jej cenie. Znajomość przedstawionej problematyki wykracza poza wiedzę jaką może posiadać przeciętny konsument. Dlatego nawet uważny, ostrożny i należycie poinformowany konsument jest narażony na podjecie błędnej decyzji pod wpływem działań Spółki. W tych okolicznościach należy wymagać od przedsiębiorców przywiązywania szczególnej wagi do prawidłowego informowania konsumentów w tym zakresie. Tym samym działanie Pożyczkodawcy narusza art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr. Pełnomocnik Spółki w piśmie z dnia 27 grudnia 2013 r. (karta akt: 260) wskazał, że Spółka zaprzestała udzielania pożyczek na wzorze umowy, który był przedmiotem postępowania. Niniejszy zarzut nie dotyczył jednakże postanowień wzorca umowy, ale praktyki stosowanej przez Spółkę. Przedmiotowe oświadczenie wskazuje zatem jedynie na zaprzestanie stosowania konkretnego wzorca umowy. Nie można na jego podstawie stwierdzić zaniechania stosowania praktyki. Działanie Spółki można zatem uznać za nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 pkt 1 upnpr. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3) bezprawnym działaniem są w szczególności nieuczciwe praktyki rynkowe. Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu uznał że działania Pożyczkodawcy naruszały zakaz określony w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad C. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe, ponieważ niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także nieograniczonej liczbie potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). 26 Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Jak podnosi się w doktrynie, w pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się także działanie przedsiębiorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łączy jakaś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie będąca jedynie – z punktu widzenia przedsiębiorcy stosującego daną praktykę – zbiorowością przypadkowych jednostek, lecz stanowiącą określoną i odrębną kategorię konsumentów, reprezentującą w znacznym stopniu wspólne interesy (M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791). Należy zatem przyjąć, że zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosić się do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da się zindywidualizować, gdyż brak indywidualizacji nie sprzeciwia się możliwości wyodrębnienia kategorii bądź zbioru konsumentów o pewnych cechach. Oznacza to, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Praktyki stosowane przez Spółkę odnosiły się do wszystkich klientów Spółki. Prezes Urzędu podejmując rozstrzygnięcie zawarte w niniejszej decyzji nie opierał się na indywidualnych przypadkach przedstawianych przez konsumentów, a wziął pod uwagę działania Spółki odnoszące się do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a więc pewnej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, iż zagrożone były tutaj przede wszystkim interesy niemajątkowe konsumentów, poprzez ograniczenie prawa do rzetelnej i pełnej informacji. Przedsiębiorca nie dostarczał konsumentowi informacji wymaganych przepisami ustawy (zarzuty I-IV) albo przekazywał informację w sposób, który mógł wprowadzać błąd (zarzuty V i VII). Natomiast, w wypadku zarzutu VI, zagrożony jest interes stricte ekonomiczny konsumenta, który mógł być zmuszony, w wypadku odstąpienia od umowy kredytu konsumenckiego, do zapłaty nienależnych odsetek. Rozstrzygnięcie w pkt VIII i IX sentencji decyzji. Umorzenie postępowania. Ad zarzut VIII 27 Prezes Urzędu, w postanowieniu z dnia 26 listopada 2012 r., zarzucił Przedsiębiorcy stosowanie praktyki określonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegającej na przekazywaniu konsumentom informacji, która może wprowadzać ich w błąd co do wysokości rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, poprzez prezentowanie informacji o jej wysokości wyliczonej przy błędnym założeniu, że kredytowane koszty kredytu powinny zostać uwzględnione w kwocie wypłaty „k” o której mowa w pkt 2 załącznika nr 4 do ustawy o kredycie konsumenckim. RRSO obliczana jest na podstawie wzoru matematycznego zawartego w załączniku nr 4 do ukk. Jeśli ze środków przyznanych kredytem potrącane są koszty kredytu, to przy obliczaniu RRSO środki te powinny być, przy podstawieniu konkretnych wartości do ww. wzoru, ujęte jedynie w kwocie jako wypłaty. Dodanie kredytowanych kosztów także do kwoty wypłaty „k” powoduje błędne obliczenie RRSO (jego znaczne obniżenie). Tym samym nie jest możliwa rzetelne porównanie oferty kredytowej różnych kredytodawców. Takie stanowisko, jak już wyżej wspomniano, zajęła Komisja Europejska w dokumencie „Wytyczne w sprawie stosowania przepisów dyrektywy o kredycie konsumenckim dotyczących rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania”. W trakcie trwania postępowania wyjaśniającego Spółka wskazała, iż przy obliczaniu RRSO, w przypadku kredytowania składki ubezpieczeniowej, kwota przeznaczana na ten cel jest wliczana zarówno do kwoty wypłaty jak i do kosztów pożyczki, co wskazywało, że RRSO jest obliczane w sposób nieprawidłowy. Prezes Urzędu w postępowaniu w sprawie naruszenia zbiorowego interesu konsumentów ustalił, że w umowach i formularzach informacyjnych podawane jest prawidłowe RRSO. Ad zarzut IX Prezes Urzędu, w postanowieniu z dnia 26 listopada 2012 r., zarzucił Przedsiębiorcy także stosowanie praktyki polegającej na pobieraniu, w sytuacji odstąpienia przez konsumenta od zawartej umowy o kredyt konsumencki, odsetek od kwoty kredytowanych kosztów. Zgodnie z art. 54 u.k.k., przy odstąpieniu od umowy przez konsumenta, kredytodawca może pobrać wyłącznie odsetki od faktycznie udostępnionej kwoty kredytu. Skuteczne odstąpienie od umowy powoduje, że stosunek prawny wygasa ze skutkiem ex tunc , co tworzy swoista fikcje prawna, tzn. umowę uważa się za niezawarta. Odstąpienie od umowy kształtuje nowy stan prawny miedzy stronami w ten sposób, że od chwili jego złożenia umowa przestaje je wiązać, a strony nie są już obustronnie wobec siebie zobowiązane do świadczeń przewidzianych w umowie, a to co świadczyły, podlega zwrotowi (art. 494 kc.). W przypadku umowy o kredyt konsumencki obowiązek zwrotu wzajemnie otrzymanych świadczeń sprowadza się do czynności leżącej po stronie konsumenta, tj. do zwrotu kredytodawcy kwoty udostępnionego kredytu wraz z odsetkami, jako świadczenia otrzymanego na mocy tej umowy (art. 54 ust. 2 u.k.k.). Skoro wskutek odstąpienia od umowy kredytu, kredytodawcy umowę ubezpieczenia uważa się za niezawartą, to kwota kredytu w części przeznaczonej na sfinansowanie prowizji nie jest zwracana kredytodawcy, a naliczanie odsetek od tej „nienależnej” kwoty od dnia wypłaty do dnia spłaty jest niedopuszczalne. W trakcie trwania postępowania wyjaśniającego Spółka wskazała, iż w umowach nalicza odsetki od kredytowanych kosztów ubezpieczenia, co dało podstawę do wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W toku tego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że odsetki w stosunku dziennym wskazane w umowach 28 pożyczek naliczane są od kwoty wypłaconej konsumentowi, bez uwzględnienia kredytowanych kosztów. Podstawa prawna umorzenia postępowania Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (por. J. Borkowski w, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, s. 459 - 461. C.H.Beck). Podkreślić przy tym należy, iż przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Ponieważ zebrany materiał dowodowy nie potwierdzała oświadczeń złożonych przez Spółkę, to nie można stwierdzić, że stosowała ona praktyki opisane w pkt VIII i IX decyzji. W tym stanie należało uznać, że zachodzą przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, a w związku z tym istnieje konieczność wydania decyzji o umorzeniu postępowania (art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 83 uokik). Rozstrzygnięcie w pkt X, XI i XII sentencji decyzji. Nałożenie kary pieniężnej. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może w drodze decyzji nałożyć na przedsiębiorcę, który choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Z powołanego przepisu wynika, że kara pieniężna ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramach uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. Należy zwrócić uwagę, że przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 uokik te okoliczności, które Prezes Urzędu winien uwzględnić decydując o wymiarze kary pieniężnej, wymieniając okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy. 29 Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, w szczególności charakter praktyk i ich możliwe skutki w sferze ekonomicznych i pozaekonomicznych interesów konsumentów, Prezes Urzędu uznał za uzasadnione nałożenie kar pieniężnych za praktyki opisane pkt VI i VII niniejszej decyzji. Prezes Urzędu wziął pod uwagę konieczność uwzględnienia, przy nakładaniu administracyjnych kar pieniężnych, przesłanki winy. Konieczność uwzględnienia tej przesłanki jest zgodna z tezami formułowanymi w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych i cywilnych. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek znajomości i przestrzegania norm prawa ciąży tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego. Winę sprawcy stwierdza się wtedy, gdy można mu zarzucić, iż w czasie swojego bezprawnego czynu nie dał posłuchu normie prawnej, choć miał on taką możliwość. W ocenie Prezesa Urzędu brak jest podstaw do uznania, że Spółka nie miała możliwości przewidzenia, że podejmowane przez nią działania mają charakter bezprawny. Istniała bowiem możliwość przewidzenia, że stosowane przez nią praktyki rynkowe stać mogą w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. W świetle powyższego, należy Spółce przypisać winę. Dokonując oceny strony podmiotowej praktyk Spółki wskazanych w pkt. VI i VII sentencji decyzji Prezes Urzędu ocenił także, czy Spółka miała zamiar stosowania tej praktyki czy też praktyka miała charakter nieumyślny. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na nieumyślne naruszenie przez Spółkę przepisów ustawy. Biorąc pod uwagę oświadczenia Spółki zawarte w piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r., zdaniem Prezesa Urzędu, stosowanie ww. praktyk było wynikiem błędnej interpretacji przepisów nowej ustawy o kredycie konsumenckim. W momencie rozpoczęcia postępowania wyjaśniającego ustawa ta obowiązywał od około czterech miesięcy, w związku z tym wiedza o jej postanowieniach nie była jeszcze rozpowszechniona, jednakże nie zwalnia to z odpowiedzialności za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Profesjonalista powinien bowiem dbać o to by jego działania był zgodne z prawem. Należy zatem uznać, że Spółka nie dopełniła należytej staranności w tym zakresie. W 2012 r. wspólnicy łącznie uzyskali przychód z tytułu uczestnictwa w spółce cywilnej w wysokości 64 485 234,18 złotych (słownie: sześćdziesiąt cztery miliony czterysta osiemdziesiąt pięć tysięcy sześćdziesiąt złotych osiemnaście groszy). Z tytułu uczestnictwa w spółce cywilnej poszczególni wspólnicy osiągnęli następujący przychód: - Adam Zawisza - 28 373 503,04 złotych (słownie: dwadzieścia osiem milionów trzysta siedemdziesiąt trzy tysiące pięćset trzy złote cztery grosze), a maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi 2 837 350,30 złotych. - Anna Gorzawska – 7 738 228,10 złotych (słownie: siedem milionów siedemset trzydzieści osiem tysięcy dwieście dwadzieścia osiem złotych dziesięć groszy), a maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi 773 822,81 złotych. - Grzegorz Czebotar - 28 373 503,04 złotych (słownie: dwadzieścia osiem milionów trzysta siedemdziesiąt trzy tysiące pięćset trzy złote cztery grosze), a maksymalna kara pieniężna, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi 2 837 350,30 złotych. 30 Ustalając wysokość kary Prezes Urzędu dokonał w pierwszej kolejności oceny wagi stwierdzonych naruszeń przepisów ustawy, wynikiem których jest określona kwota bazowa. W dalszej kolejności Prezes Urzędu rozważył, czy w sprawie występują okoliczności obciążające i łagodzące oraz jaki powinny mieć wpływ na wysokość kary. Kara za praktykę wskazaną w pkt VI sentencji decyzji Praktyka wskazana w pkt VI sentencji decyzji polegała na potencjalnym naruszeniu interesów ekonomicznych konsumenta. Praktyka Spółki ujawniała się na etapie wykonywania kontraktu, a konkretnie w momencie rozwiązywania stosunku prawnego przez konsumenta. Szkodliwość praktyki wiąże się z naruszeniem ekonomicznych interesów konsumentów, gdyż sprowadzała się ona do bezzasadnego pobierania odsetek za okres po przekazaniu środków przez konsumenta w przypadku odstąpienia konsumenta od umowy. Tymczasem ustawa o kredycie konsumenckim wskazuje, że dniem spłaty kredytu jest dzień przekazania środków pieniężnych kredytodawcy przez konsumenta. Mając to na względzie Prezes Urzędu przyjął za kwotę bazową kary 0,1% przychodu. Na dalszym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ww. kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Zdaniem Prezesa Urzędu, w przypadku omawianej praktyki nie występują jakiekolwiek okoliczności obciążające, które uzasadniałyby podwyższenie ustalonej kwoty bazowej. Jednocześnie Prezes Urzędu uznał, że za obniżeniem kwoty bazowej kary przemawia fakt potencjalnie małe korzyści jakie mogą być uzyskane w związku ze stosowaniem stwierdzonej praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Odsetki za jeden dzień jakie mogłyby być dodatkowo pobrane są bardzo niskie (np. w przedstawionych umowach były to kwoty w wysokości 1,31 zł). Ponadto biorąc pod uwagę sprawność działania systemu bankowego odsetki te nie byłby pobierane przez długi okres czasu (byłoby to zazwyczaj jeden lub dwa dni). Z tego powodu Prezes Urzędu obniżył kwotę bazową kary o 20%. Dlatego też za stosowanie praktyki określonej w pkt VI sentencji decyzji Prezes Urzędu postanowił nałożyć na poszczególnych wspólników następujące kary pieniężne: a) Adam Zawisza – kara w wysokości 22 698 złotych (słownie: dwadzieścia dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych) b) Anna Gorzawska – kara w wysokości 6 190 złotych (słownie: sześć tysięcy sto dziewięćdziesiąt złotych) c) Grzegorz Czebotar - kara w wysokości 22 698 złotych (słownie: dwadzieścia dwa tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych) co stanowi 0,08% przychodu osiągniętego przez poszczególnych wspólników w 2012 r. i 0,8% kary maksymalnej. Za zapłatę powyższych kar Adam Zawisza, Anna Gorzawska oraz Grzegorz Czebotar odpowiadają solidarnie. Kara za praktykę wskazaną w pkt VII sentencji decyzji Praktyka wskazana w pkt. VII sentencji decyzji polegała na wprowadzeniu konsumenta w błąd co do wysokości udostępnianej mu kwoty kredytu (całkowitej kwoty kredytu) w sytuacji gdy kredytowane są koszty kredytu. Praktyka Spółki ujawniała się na etapie przedkontraktowym. Konsument pod wpływem działań Spółki może założyć, iż jej 31 oferta jest korzystniejsza niż w rzeczywistości. Ustalając wymiar kwoty bazowej Prezes Urzędu zważył również, iż do ustalenia prawidłowego sposobu interpretacji w tym zakresie ustawy o kredycie konsumenckim konieczne jest zastosowanie wykładni celowościowej, co przy jednoczesnym krótki czasie obowiązywania ustawy mogło prowadzić do błędnych prawnych interpretacji po stronie przedsiębiorców tj. do niedochowania przez nich należytej staranności. Mając to na względzie Prezes Urzędu przyjął za kwotę bazową kary 0,02% przychodu. Tak jak w przypadku kary za praktykę wskazaną w pkt. I sentencji decyzji, na kolejnym etapie kalkulacji kary Prezes Urzędu rozważył, czy ww. kwota bazowa powinna podlegać modyfikacjom ze względu na występujące w sprawie okoliczności łagodzące bądź obciążające. Zdaniem Prezesa Urzędu, w przypadku omawianej praktyki nie występują jakiekolwiek okoliczności obciążające, które uzasadniałyby podwyższenie ustalonej kwoty bazowej. Jednocześnie Prezes Urzędu uznał, że za obniżeniem kwoty bazowej kary przemawia fakt pozytywna reakcja na wszczęcie postępowania poprzez podjęcie działań mających na celu zaprzestanie praktyki, jakkolwiek nie stanowiących pełnego zaprzestania stosowania przez Spółkę kwestionowanej praktyki. Spółka co prawda zmieniła sposób podawania kwoty całkowitej kwoty kredytu w formularzu informacyjnym, nie dokonała jednak podobnych zmian w umowach. Z tego powodu Prezes Urzędu obniżył kwotę bazową kary o 20%. Dlatego też za stosowanie praktyki określonej w pkt VII sentencji decyzji Prezes Urzędu postanowił nałożyć na poszczególnych wspólników następujące kary pieniężne: a) Adam Zawisza – kara w wysokości 4 539 złotych (słownie: cztery tysiące pięćset dziewięć złotych) b) Anna Gorzawska – kara w wysokości 1 238 złotych (słownie: tysiąc dwieście trzydzieści osiem złotych) c) Grzegorz Czebotar - kara w wysokości 4 539 złotych (słownie: cztery tysiące pięćset dziewięć złotych) co stanowi 0,016% przychodu osiągniętego przez poszczególnych wspólników w 2012 r. i 0,16% kary maksymalnej. Za zapłatę powyższych kar Adam Zawisza, Anna Gorzawska oraz Grzegorz Czebotar odpowiadają solidarnie. Rozstrzygnięcie w pkt XIII sentencji decyzji. Koszty postępowania. Zgodnie z art. 80 uokik, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W myśl art. 77 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Zgodnie z art. 264 § 1 kpa, jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze Spółką. W związku z powyższym postanowiono obciążyć Spółkę kosztami postępowania w wysokości 22,80 zł (słownie złotych: dwadzieścia dwa złote osiemdziesiąt groszy). 32 Koszty niniejszego postępowania należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik , karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zmianami) – od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt. III niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 264 § 1 kpa w zw. z art. 80 uokik oraz stosownie do art. 81 ust. 5 uokik w związku z 479 32 § 1 i § 2 k.p.c., przedsiębiorcy przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. Otrzymują: 1. Grzegorz Czebotar ul. Stefana Batorego 77, 43-100 Tychy 2.Anna Gorzawska ul. Stefana Batorego 77, 43-100 Tychy 3.Adam Zawisza ul. Stefana Batorego 77, 43-100 Tychy 4. Pełnomocnik wspólników: r. pr. Piotr Musiał Kancelaria Radcy Prawnego ul. Fabryczna 10 43-100 Tychy