DDK-2/2012

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MAŁGORZATA KRASNODĘBSKA-TOMKIEL L.dz. DDK1-61-8/10/MR Warszawa, dn. 28 grudnia 2012 r. Wersja jawna – nie zawiera tajemnicy przedsiębiorstwa DECYZJA Nr DDK 2/2012 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kolekcji: Jan Paweł II Człowiek który zmienił świat, Amerykańskie Srebrne Dolary, Wielcy Polacy, Polacy w II Wojnie Światowej, Najmniejsze złote monety świata, Legendarne Monety Świata, Pierwsza Wspólna Waluta Europy, Srebrne Dolary Kanadyjskie, Najcenniejsze monety polskie, Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu, o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu, to jest informacji, czy kolekcja stanowiąca przedmiot umowy ma charakter zamknięty, czy otwarty oraz informacji na temat ilości elementów składających się na kolekcje, które zgodnie z oświadczeniem Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. mają charakter zamknięty; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 października 2010 r. II. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kolekcji: Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat, Amerykańskie Srebrne Dolary, Wielcy Polacy, Polacy w II Wojnie Światowej, Najmniejsze Złote Monety Świata, Legendarne Monety Świata, 2 Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, Pierwsza Wspólna Waluta Europy, Srebrne Dolary Kanadyjskie, Nowe Siedem Cudów Świata, Najcenniejsze Monety Polskie, Największe Tajemnice Świata, Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu, Siedem Cudów Świata, Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata, Igrzyska Olimpijskie, o zasadach zapłaty ceny za oferowane przez nią produkty; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 października 2010 r. III. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.) poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kolekcji: Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat, Amerykańskie Srebrne Dolary, Wielcy Polacy, Polacy w II Wojnie Światowej, Najmniejsze Złote Monety Świata, Legendarne Monety Świata, Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, Pierwsza Wspólna Waluta Europy, Srebrne Dolary Kanadyjskie, Nowe Siedem Cudów Świata, Najcenniejsze Monety Polskie, Największe Tajemnice Świata, Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu, Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata, Igrzyska Olimpijskie, o miejscu i sposobie składania reklamacji; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 grudnia 2010 r.; IV. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na tym, że z zaproponowanego przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie sposobu zawarcia umowy oraz z treści publikowanych w materiałach reklamowych, dotyczących kolekcji: Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat, Amerykańskie Srebrne Dolary, Pierwsza Wspólna Waluta Europy, Srebrne Dolary Kanadyjskie, nie wynika w sposób czytelny i jednoznaczny informacja, że przedmiotem umowy jest kolekcja, a nie pojedynczy medal (moneta); stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 października 2010 r.; V. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu 3 postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na niezgodnym z dobrymi obyczajami działaniu Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o., zgodnie z którym w przypadku otrzymania przez konsumenta wezwania do zapłaty za towar, którego nie otrzymał, to na konsumencie spoczywa ciężar udowodnienia tej okoliczności faktycznej, co w kontekście praktyki ww. Spółki związanej z wysyłką produktów listem zwykłym stanowi dla konsumenta wymóg niemożliwy do spełnienia; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 8 października 2010 r.; VI. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu we wzorcu umów o nazwie „Karta Rezerwacyjna” w odniesieniu do kolekcji: Najmniejsze Złote Monety Świata, Największe Tajemnice Świata, Nowe Siedem Cudów Świata, Gorączka Złota, postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji, w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” ; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata, w dniu 10 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Największe Tajemnice Świata, w dniu 1 marca 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata, w dniu 17 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Gorączka Złota; VII. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na stosowaniu we wzorcu umów o nazwie „Karta Rezerwacyjna” w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, Srebrne Dolary Kanadyjskie, Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata, postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie prawo do podniesienia cen monet w kolekcji” ; stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza 4 zaniechanie jej stosowania z dniem 25 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, w dniu 17 października 2011 r. w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie, w dniu 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata; VIII. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, że działania Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, polegające na dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na zawarciu w materiałach reklamowych odnoszących się do medalu Fryderyk Chopin, monety Tadeusz Gajcy, monety Krzysztof Kamil Baczyński, monety Wieluń 1939, wprowadzającej w błąd informacji, że produkty te wykonane są z czystego srebra, podczas gdy, jak wynika z tych samych materiałów reklamowych, produkty te zostały wykonane ze srebra próby 925/1000. stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 października 2010 r. IX. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie płatną do budżetu państwa karę pieniężną w wysokości: 1) 275 881,57 PLN (słownie: dwieście siedemdziesiąt pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt złotych i 57 groszy) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 i 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt I-IV i VIII sentencji niniejszej decyzji; 2) 110 356,2 PLN (słownie: sto dziesięć tysięcy trzysta pięćdziesiąt sześć złotych i 20 groszy) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt V sentencji niniejszej decyzji; 3) 44 141,05 PLN (słownie: czterdzieści cztery tysiące sto czterdzieści jeden złotych i pięć groszy) z tytułu naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zakresie opisanym w pkt VI i VII sentencji niniejszej decyzji. X. Na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazuje Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie publikację niniejszej decyzji w całości na stronie internetowej www.skarbnicanarodowa.pl (przy czym odnośnik do treści decyzji musi znajdować się na stronie głównej), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz utrzymywanie niniejszej decyzji na tej stronie internetowej przez okres 6 miesięcy. XI . Na podstawie art. 105 § 1 ustawy – kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku 5 z art. 83 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów umarza jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie stosowania przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, polegających na: 1. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa, której przedmiotem jest nabycie przez konsumenta kolekcji mających, zgodnie z oświadczeniem Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. charakter kolekcji otwartych; 2. Dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej, zdefiniowanej w art. 5 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na zawarciu w materiałach reklamowych sugestii, że produkty oferowane przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie dostępne są w ilości na tyle małej, że należy odpowiedzieć na ofertę Spółki niezwłocznie, co mogło wpływać na decyzję konsumenta dotyczącą zawarcia umowy. UZASADNIENIE W dniu 29 lipca 2010 r. na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 z późn. zm., dalej: uokik), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urzędu), wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie Al. Jana Pawła II 19 (dalej również jako: Strona postępowania, Spółka lub Skarbnica Narodowa), praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 uokik, polegających na: 1. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu, to jest informacji, czy kolekcja stanowiąca przedmiot umowy ma charakter zamknięty, czy otwarty oraz informacji na temat ilości elementów składających się na kolekcje, które zgodnie z oświadczeniem Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. mają charakter zamknięty; 2. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 6 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o zasadach zapłaty ceny za oferowane przez nią produkty; 3. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.), poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa, której przedmiotem jest nabycie przez konsumenta kolekcji mających, zgodnie z oświadczeniem Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. charakter kolekcji otwartych; 4. Naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wynikającego z treści art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 22 poz. 271 z późn. zm.) poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o miejscu i sposobie składania reklamacji; 5. Dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej, zdefiniowanej w art. 5 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na zawarciu w materiałach reklamowych sugestii, że produkty oferowane przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie dostępne są w ilości na tyle małej, że należy odpowiedzieć na ofertę Spółki niezwłocznie, co mogło wpływać na decyzje konsumenta dotyczącą zawarcia umowy; 6. Dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na tym, że wynikający z zaproponowanego przez Skarbnicę Narodową Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie sposobu zawarcia umowy oraz z treści publikowanych w materiałach reklamowych, nie wynika w sposób czytelny i jednoznaczny informacja na temat przedmiotu umowy zawieranej pomiędzy Spółką a konsumentem; 7. Dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na niezgodnym z dobrymi obyczajami działaniu Skarbnicę Narodową Sp. z o.o., zgodnie z którym w przypadku otrzymania przez konsumenta wezwania do zapłaty za towar, którego nie otrzymał, to na konsumencie spoczywa ciężar udowodnienia tej okoliczności faktycznej, co w kontekście praktyki ww. Spółki związanej z wysyłką produktów listem zwykłym stanowi niemożliwy do wypełnienia dla konsumenta wymóg, podczas gdy to Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. wywodzi skutki prawne z faktu doręczenia przesyłki konsumentowi; 8. Stosowaniu we wzorcu umów o nazwie „Karta Rezerwacyjna” w odniesieniu do produktu Jan Paweł II – Pielgrzym Pokoju (kolekcja: Najmniejsze Złote Monety Świata) postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 7 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji, w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” ; 9. Stosowaniu we wzorcu umów o nazwie „Oficjalna Karta Rezerwacyjna” w odniesieniu do produktu Srebrna Panda (kolekcja: Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata), postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie prawo do podniesienia cen monet w kolekcji” ; 10. Dopuszczeniu się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegającej na zawarciu w materiałach reklamowych odnoszących się do produktów Fryderyk Chopin, Tadeusz Gajcy, Krzysztof Kamil Baczyński, Wieluń 1939, wprowadzającej w błąd informacji, że produkty te wykonane są z czystego srebra, podczas gdy, jak wynika z tych samych materiałów reklamowych, produkty te zostały wykonane ze srebra próby 925/1000. W punkcie II tego samego postanowienia, Prezes Urzędu, na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: kpa) w związku z art. 83 uokik, zaliczył w poczet dowodów w powyższym postępowaniu: 1. Materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania wyjaśniającego wszczętego postanowieniem z dnia 7 września 2007 r. (sygn.: DDK1-403-17/07/MR) w sprawie wstępnego ustalenia, czy Spółka, dopuściła się naruszenia uzasadniającego wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 i 3 uokik. W poczet dowodów w niniejszym postępowaniu zostały zaliczone następujące dokumenty: a) Postanowienie Prezesa Urzędu z dnia 7 września 2007 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie wstępnego ustalenia, czy spółka Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie dopuściła się naruszenia uzasadniającego wszczęcie postępowania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 i 3 uokik; b) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 10 października 2007 r. – zawiadomienie spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie DDK1-403-17/08/MR oraz wezwanie spółki do udzielenia informacji oraz udostępnienia dokumentów na podstawie art. 50 uokik, wraz z potwierdzeniem odbioru przedmiotowego pisma przez Stronę postępowania; c) Pismo spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z dnia 29 października 2007 r. wraz z załącznikami; d) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 21 kwietnia 2008 r. do spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, wraz z potwierdzeniem odbioru przedmiotowego pisma przez Spółkę; e) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 21 kwietnia 2008 r. do Prezesa Narodowego Banku Polskiego; 8 f) Pismo spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z dnia 8 maja 2008 r. wraz załącznikami; g) Pismo Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 29 maja 2008 r. do Prezesa Urzędu (znak: DES-N-UM-073-1/08); h) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 30 czerwca 2008 r. do Głównego Urzędu Miar; i) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 30 czerwca 2008 r. do Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej; j) Pismo Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 15 lipca 2008 r. do Prezesa Urzędu (znak: GP-066/1136/TK/08); k) Pismo Zastępcy Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r. (znak: PU-42-149/08/MR) wraz z załącznikiem; l) Pismo Prezesa Urzędu z dnia 11 grudnia 2009 r. do Miejskich (Powiatowych) Rzeczników Konsumentów; m) Pismo Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 2010 r. (znak: MRK-6463-53/09) wraz z załącznikami; n) pismo Prezesa Urzędu z dnia 9 marca 2010 r. do spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wraz z potwierdzeniem odbioru przedmiotowego pisma przez Spółkę; o) pismo spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z dnia 19 marca 2010 r.; p) pismo Prezesa Urzędu z dnia 23 marca 2010 r. do spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie wraz z potwierdzeniem odbioru przedmiotowego pisma przez Spółkę; q) pismo spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2010 r. wraz z załącznikami; 2. Wydruki ze stron internetowych, za pośrednictwem których Spółka dokonuje sprzedaży oferowanych przez siebie produktów oraz publikuje materiały reklamowe; 3. Skargi konsumenckie: a) doręczoną do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 30 marca 2009 r., numer wpływu: 11172; b) doręczoną do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 23 marca 2009 r., numer wpływu: 10435; c) doręczoną do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 16 listopada 2009 r., numer wpływu: 40113; d) doręczoną do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Gdańsku w dniu 5 listopada 2009 r., numer wpływu: 2563/09; 4. Materiały reklamowe publikowane przez spółkę Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie: a) dotyczące produktu: „30. Rocznica rozpoczęcia pontyfikatu Jana Pawła II w czystym srebrze”, oznaczenie materiałów: NNA JPM ANIV 0809 K; b) dotyczące produktu: „Oficjalny Srebrny Orzeł Stanów Zjednoczonych Ameryki”, oznaczenie materiałów: NNA SE 0901 I; c) dotyczące produktu: „Oficjalny Srebrny Orzeł Stanów Zjednoczonych Ameryki”, oznaczenie materiałów: NNA SE 0905 F. (dowód: postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia 29 lipca 2010 r., k.1553 – 1614) Podstawą wszczęcia niniejszego postępowania były ustalenia poczynione w trakcie toczącego się przed Prezesem Urzędu ww. postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt DDK-403-17/07/MR. 9 W dniu 2 sierpnia 2010 r. Spółce doręczone zostało zawiadomienie oraz postanowienie o wszczęciu niniejszego postępowania, a także o zaliczeniu w poczet materiału dowodowego ww. dokumentów. (dowód: zawiadomienie z dnia 29 lipca 2010 r. wraz z potwierdzeniem odbioru w dniu 2 sierpnia 2010 r., k. 1615 – 1628). Pismem z dnia 1 września 2010 r. Spółka ustosunkowała się do postawionych zarzutów, przekazała informacje żądane przez Prezesa Urzędu oraz na okoliczność udowodnienia twierdzeń przedstawionych w tym piśmie, złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka – pracownika Spółki będącego jednocześnie jej prokurentem. Ustosunkowując się do postawionych zarzutów, Spółka wniosła o wydanie przez Prezesa Urzędu w oparciu o art. 28 uokik decyzji nakładającej na Stronę postępowania obowiązek wykonania zobowiązań mających na celu zapobieżenie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zobowiązała się ona bowiem wprowadzić stosowne zmiany do przedstawianych konsumentom materiałów reklamowych, które miałyby czynić zadość wymogom ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz 271 z późn. zm., dalej: uonpk) oraz miałyby sprawić, że działania Spółki nie będą wypełniały znamion nieuczciwych praktyk rynkowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206, dalej: unpr). W zakresie zarzutu 1 (pkt I sentencji niniejszej decyzji) Spółka zobowiązała się wprowadzić do materiałów reklamowych przedstawianych klientom na etapie przedkontraktowym informacje dotyczące charakteru danej kolekcji oraz – w odniesieniu do kolekcji o charakterze zamkniętym – informacje o ilości numizmatów wchodzących w skład całej kolekcji. Jednocześnie Spółka wskazała, że nie było jej zamiarem ukrywanie przed konsumentami informacji na temat przedmiotu danej umowy. W ocenie Strony postępowania, sposób redagowania materiałów reklamowych wskazuje co jest przedmiotem danej oferty – pojedynczy medal, moneta okolicznościowa czy kolekcja numizmatów. W przypadku niektórych kolekcji zamkniętych (np. kolekcja „Najbardziej poszukiwane srebrne monety świata”) Spółka wprost wskazywała z ilu numizmatów składa się kolekcja. W odniesieniu zaś do niektórych kolekcji Strona postępowania uznała, że nazwa samej kolekcji wskazuje na ilość numizmatów ją tworzących (kolekcje: „Siedem cudów świata”, „Nowe siedem cudów świata” oraz „Siedem najważniejszych złotych monet świata”). W zakresie zarzutu 2 (pkt II sentencji niniejszej decyzji) Spółka zobowiązała się do wprowadzenia informacji o zasadach zapłaty ceny za otrzymany produkt do przedstawionych konsumentom ofert zakupu numizmatów, celem dostosowania prowadzonej działalności do wymogów prawa. Odnosząc się do zarzutu 3 (pkt XI ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji) Spółka przyznała, że w materiałach reklamowych brak jest informacji o minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenie ciągłe lub okresowe (art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk). Dążąc do zapewnienia pełnej zgodności swoich działań z przepisami uonpk, Spółka zobowiązała się wprowadzić stosowne informacje do swoich materiałów reklamowych. Co do zarzutu braku wypełniania obowiązku informowania konsumentów na temat miejsca i sposobu składania reklamacji (zarzut 4 – pkt III sentencji niniejszej decyzji), Strona postępowania stwierdziła, że w materiałach reklamowych podawany jest adres jej siedziby. Na odwrocie rachunku, który konsument uzyskuje wraz z zamówioną przesyłką, zamieszczany jest regulamin, zawierający postanowienia odnoszące się do tego, że wadliwy towar jest wymieniany na nowy. Dodatkowo Spółka informuje konsumentów, że reklamując wadliwy towar nie ponoszą oni dodatkowych kosztów związanych z pakowaniem i przesyłką. 10 Z uwagi jednak na to, że w opinii Prezesa Urzędu dotychczasowy sposób informowania konsumentów o miejscu i sposobie składania reklamacji nie jest w świetle uregulowań zawartych w art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk wystarczający, Skarbnica Narodowa zobowiązała się zmienić przedstawiane konsumentom materiały reklamowe w taki sposób, aby byli oni informowani już na etapie przedkontraktowym o miejscu i sposobie składania reklamacji. W zakresie zarzutu 5 (pkt XI ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji), Strona postępowania wskazała, że za każdym razem, gdy w dystrybuowanych materiałach reklamowych zawarta jest informacja, zgodnie z którą w posiadaniu Spółki jest jedynie ograniczona (czy ściśle limitowana) ilość numizmatów, informacja taka jest prawdziwa. Podobnie, jeśli Strona postępowania wskazuje, że ilość dostępnych numizmatów może okazać się – biorąc pod uwagę m.in. charakter kolekcji, jej unikatowość, wartość czy popularność – niewystarczająca dla wszystkich zainteresowanych ofertą kolekcjonerów, informacja taka jest zawsze prawdziwa. Tym samym generowany przez Skarbnicę Narodową przekaz, zgodnie z którym dostępność oferowanych przez Stronę postępowania numizmatów jest ograniczona i może nie być wystarczająca dla wszystkich osób zainteresowanych numizmatem jest zawsze prawdziwy. W konsekwencji, zawarta w materiałach reklamowych sugestia, że konsument zainteresowany posiadaniem danego numizmatu nie powinien zwlekać ze złożeniem na niego zamówienia (czy dokonaniem rezerwacji) nie powinna zostać uznana za nieuczciwą praktykę rynkową. Spółka na marginesie wskazała również, że nie jest jej obowiązkiem posiadanie takiej ilości danego numizmatu, która będzie w pełni zaspokajała potrzeby wszystkich potencjalnych kolekcjonerów zainteresowanych posiadaniem danego numizmatu. Co więcej, zrównanie podaży z popytem sprawiłoby, że będące w posiadaniu kolekcjonerów numizmaty stracą na wartości. Strona postępowania zobowiązała się jednak zrezygnować z zawierania w dystrybuowanych materiałach reklamowych zwrotów innych niż wskazujące na liczbę dostępnych numizmatów. Pozostawienie w dystrybuowanych przez Skarbnicę Narodową materiałach reklamowych informacji wskazujących, że ilość numizmatów będących w jej posiadaniu jest ściśle określona (limitowana) i/lub określenie samej ilości dostępnych numizmatów nie wydaje się bowiem w opinii Strony postępowania naruszać interesów konsumentów. W odniesieniu do zarzutu 6 (pkt IV sentencji niniejszej decyzji) Spółka wskazała, że nie było nigdy jej zamiarem ukrywanie przed konsumentem informacji na temat przedmiotu którejkolwiek z ofert. W jej ocenie, sposób redagowania materiałów reklamowych wskazuje w sposób precyzyjny co jest przedmiotem umowy – pojedynczy medal, moneta, czy cała kolekcja numizmatów. Zawarcie w kolejnych Kartach Rezerwacyjnych zwrotów, zgodnie z którymi konsument zamawia dany numizmat (pierwszy z kolekcji), a do zakupu kolejnych numizmatów z kolekcji jest uprawniony (a nie zobligowany), ma jedynie na celu podkreślenie, że konsument może zrezygnować z kolekcjonowania w dowolnym momencie. Praktyka Strony postępowania w zakresie nienakładania na konsumenta obowiązku składania jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń woli co do chęci otrzymywania kolejnych numizmatów z kolekcji, w jej opinii ma na celu uproszczenie procedury zamawiania i podkreśla tylko, że przedmiotem umowy nie jest pojedynczy numizmat, ale cała kolekcja oraz że złożenie przez konsumenta oświadczenia woli dotyczącego pierwszego numizmatu z kolekcji rodzi dla Spółki obowiązek przesyłania konsumentowi kolejnych numizmatów z kolekcji. Konsument niezainteresowany kontynuowaniem kolekcji może natomiast wypowiedzieć umowę na każdym etapie. Strona postępowania wskazała jednak, że jeżeli w ocenie Prezesa Urzędu dotychczasowy sposób prezentowania przez nią numizmatów będących w jej ofercie nie jest dostatecznie przejrzysty i przez to może wprowadzić konsumentów w błąd co do przedmiotu zawieranej 11 umowy, Spółka zobowiązała się do informowania konsumentów w jednoznaczny sposób co jest przedmiotem danej oferty – pojedynczy numizmat czy kolekcja numizmatów. W zakresie zarzutu 7 (pkt V sentencji niniejszej decyzji) Strona postępowania zobowiązała się do zmiany używanych przez nią na jej stronie internetowej zwrotów wskazujących na to, że konsument miał składać wniosek reklamacyjny u operatora Poczta Polska S.A. w razie nieotrzymania przesyłki. Poinformowała również, że w sytuacji, gdy konsument otrzymuje wezwanie do zapłaty za produkt, którego nie otrzymał, jej praktyka postępowania jest następująca. Skarbnica Narodowa wysyła do konsumenta oświadczenie o nieotrzymaniu paczki z numizmatem, prosząc o wypełnienie takiego formularza i odesłanie go na adres Strony postępowania. Złożone przez konsumenta oświadczenie staje się dla Spółki podstawą do ponownego wysłania konsumentowi przesyłki z zamówionym przez niego numizmatem. Konsument nie jest proszony o składanie wniosku reklamacyjnego u operatora Poczta Polska S.A. W odniesieniu do zarzutu 8 i 9 (pkt VI i VII sentencji niniejszej decyzji) mając na względzie zasadę tzw. prawomocności rozszerzonej wyroku uznającego postanowienie wzorca umów za niedozwolone, jak również nie kwestionując, że wskazane przez Prezesa Urzędu postanowienia wzorca, którym posługuje się Spółka są tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych, zobowiązała się usunąć wskazane przez Prezesa Urzędu postanowienia z materiałów reklamowych. W konsekwencji działań Strony postępowania, wzorce umów stosowane przez nią zawierać będą postanowienia informujące o możliwości zmiany cen numizmatów w związku ze zmianą cen złota, jednakże uregulowania te nie będą zawierały nieostrych pojęć (znaczny wzrost cen złota) ani nie będą zastrzegały możliwej zmiany cen numizmatów bez wskazania przyczyn, po zaistnieniu których możliwe jest podniesienie ceny zamówionego przez konsumenta produktu. W zakresie zarzutu 10 (pkt VIII sentencji niniejszej decyzji) Spółka wskazała, że czyste srebro jest metalem niezwykle miękkim i z tego względu domieszkowanie innych metali jest konieczne celem zapewnienia trwałości wszelkim wyrobom wykonanym z tego metalu. W celu standaryzacji ilości srebra w stopie wprowadzono próby srebra (określające zwartość srebra w stopie wyrażone w promilach). Stop próby 925 jednostek srebra w 1000 jednostek całości stopu (925/1000) jest najwyższym (pierwszym z czterech) używanym w Polsce (zarówno do produkcji biżuterii, jak i bicia srebrnych monet kolekcjonerskich, emitowanych przez Narodowy Bank Polski). Strona postępowania stwierdziła również, że użycie przez nią zwrotu „czyste srebro” w odniesieniu do stopu Ag 925/100 jakkolwiek niefortunne, miało swoje korzenie w kolektywnym i popularnym użyciu słowa „czyste” w odniesieniu do stopu srebra używanego w Polsce. Niemniej jednak, Spółka przyznała rację Prezesowi Urzędu, że użycie określenia „czyste srebro” w odniesieniu do srebrnych produktów o próbie 925/1000 może wprowadzić konsumentów w błąd co do właściwości i jakości produktu, a przez to wpłynąć na ich decyzję w zakresie zawarcia umowy. Strona postępowania wskazała jednak, że jej zamiarem nie było wprowadzenie konsumentów w błąd oraz zobowiązała się do usunięcia ze swoich materiałów reklamowych dotyczących numizmatów wybitych w srebrze próby 925/1000 zwrotu „czyste srebro” i zastąpienie go zwrotem „srebro najwyższej próby”. Niezależnie od powyższego, w tym samym piśmie z dnia 1 września 2010 r. Spółka udzieliła następujących informacji. Medale będące w jej ofercie dostępne są w ilości ustalonej przez nią samą. Może ona jednak, w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, decydować o limitacji oferowanych numizmatów (wprowadzać do obrotu ściśle określoną ilość medali), a działanie takie nie może jej zdaniem być uznane za nieuczciwą praktykę rynkową. Strona postępowania wskazała przy tym, że nie jest ona zobligowana do zaspokojenia potrzeb wszystkich 12 potencjalnych kolekcjonerów. Może ona zatem szacować ilość numizmatów, które planuje nabyć celem późniejszego wprowadzenia ich do obrotu. W odniesieniu zaś do monet, Spółka poinformowała, że ich ilość jest jej przydzielana „z góry”, a tym samym może ona zakupić jedynie taką ilość numizmatów, jaka została jej przydzielona przez emitenta. Strona postępowania odniosła się również do postawionego przez Prezesa Urzędu pytania, czy kiedykolwiek doszło do sytuacji, w której po złożeniu przez konsumenta zamówienia na produkt oferowany przez Skarbnicę Narodową w terminie 10 dni od dnia opublikowania materiałów reklamowych, okazało się, że produkt jest niedostępny. Strona postępowania wyjaśniła, że w 2007 r. w jej ofercie znajdowały się monety „Złoty Orzeł z 2007 r.” (kolekcja składa się z czterech monet). Konsument miał możliwość zamówienia od razu zestawu wszystkich czterech monet lub mógł zamówić pojedyncze monety. W posiadaniu Spółki były równe ilości każdej z czterech monet. Zainteresowanych nabyciem wszystkich czterech monet, którzy od razu nie złożyli zamówienia na cały zestaw monet (zamawiali je pojedynczo), było więcej niż posiadanych przez Skarbnicę Narodową egzemplarzy, przy czym Spółka nie mogła zamówić kolejnych monet ani w mennicy, ani na rynku wtórnym. Strona postępowania wskazała również, że nakład materiałów reklamowych jest dostosowany do ilości dostępnych numizmatów. Wskazała przy tym na przykład jej działania w przypadku oferowanego w 2010 r. medalu pamiątkowego z okazji sześćsetnej rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Ustalona limitacja medalu wynosiła wówczas 25 000 sztuk, z czego w posiadaniu Skarbnicy Narodowej pozostało jeszcze 2 500. Jeżeli zainteresowanie tym medalem przewyższy dostępną liczbę numizmatów, Spółka nie będzie mogła zrealizować wszystkich zamówień. (dowód: pismo Spółki z dnia 1 września 2010 r., k. 1632 – 1714). W piśmie z dnia 21 grudnia 2010 r. Strona postępowania przedłożyła dalsze wyjaśnienia w zakresie zarzutu 3 oraz 4. Spółka ponownie przyznała, że nie zamieszczała w materiałach reklamowych informacji wymaganej na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk. Jednocześnie pomimo zobowiązania do zmiany materiałów reklamowych w tym zakresie, wyraziła wątpliwość co do tego jakie działania ma ona podjąć w celu wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk, zgodnie z którym przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta na etapie przedkontraktowym o minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenie ciągłe lub okresowe. Wyraziła ona opinię, zgodnie z którą, w kontekście możliwości rozwiązania przez konsumenta umowy poprzez złożenie oświadczenia o odstąpieniu od umowy lub wypowiedzenia umowy, dopełnia ona obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk. Minimalnym bowiem okresem trwania umowy, której przedmiotem jest kolekcja, jest czas, jaki upływa od momentu złożenia zamówienia do chwili złożenia oświadczenia o rezygnacji z kolekcji. W opinii Spółki oznacza to, że umowa, której przedmiotem jest kolekcja może być zawarta nawet na okres kilku minut, gdyż konsument może złożyć oświadczenie o rezygnacji z kolekcjonowania nawet kilka minut po złożeniu zamówienia. Idąc tym tropem Spółka wskazała, że zamieszczenie informacji o tym, że minimalnym okresem, na jaki umowa została zawarta wynosi kilka dni, byłoby mylące i wskazywałoby konsumentowi, że nie może wcześniej zrezygnować z zawartej ze Stroną postępowania umowy. Dlatego w opinii Spółki, wystarczającym będzie, jeżeli zamieści ona w dystrybuowanych materiałach reklamowych informację nie tylko o możliwości odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od otrzymania przesyłki, jak czyni to obecnie, ale także informacji, że konsument może w każdej chwili bez podawania przyczyny, zrezygnować z otrzymywania kolejnych przesyłek z kolekcji, informując o tym Skarbnicę Narodową w dowolnej formie. 13 Natomiast w zakresie zarzutu 4, Spółka ponownie przyznała, że w materiałach reklamowych dystrybuowanych przez nią na etapie przedkontraktowym nie podawała informacji wymaganych na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk. Sprecyzowała jednak wcześniejsze deklaracje zmiany materiałów reklamowych oraz stwierdziła, że zamierza ograniczyć się jedynie do poinformowania konsumentów o miejscu i sposobie składania reklamacji, jak to wynika literalnie z art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk, a nie jak proponowała wcześniej, również o innych kwestiach dotyczących reklamacji (np. terminu zgłoszenia reklamacji, roszczeń konsumenta z tytułu reklamacji, itd.). Spółka podtrzymała również wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej, zgodnie z art. 28 uokik. (dowód: pismo Spółki z dnia 21 grudnia 2010 r., k.1718 – 1720). W piśmie z dnia 25 lutego 2011 r. Strona postępowania poinformowała, że podjęła działania mające na celu sukcesywne dostosowanie materiałów reklamowych prezentujących ofertę Skarbnicy Narodowej do wymogów określonych w uonpk oraz w unpr. W związku z tym, część dystrybuowanych materiałów reklamowych zawiera już informacje o charakterze kolekcji, z której pochodzi dany produkt oraz o ilości elementów tworzących całą kolekcję zamkniętą (np. materiały reklamowe dotyczące kolekcji „Siedem Cudów Świata” „Wielcy Polacy” oraz „Legendarne Monety Świata”). Spółka poinformowała również o zmianach materiałów reklamowych w zakresie udzielania informacji o zasadach zapłaty ceny (np. kolekcja „Amerykańskie Srebrne Dolary”, „Biblia – Najważniejsza Księga Chrześcijaństwa”, „Wielcy Polacy”, „Legendarne Monety Polskie” oraz „Magnificent 7”). Spółka poinformowała również o zmianach materiałów reklamowych w zakresie udzielania informacji o sposobie składania reklamacji (np. materiały reklamowe poświęcone, monetom „Srebrny Orzeł Stanów Zjednoczonych Ameryki 2011”, „Magnificent 7”, czy kolekcjom „Legendarne Monety Świata”, „Pierwsza Wspólna Waluta Europy”, „Biblia – Najważniejsza księga chrześcijaństwa”). W tym samym piśmie Strona postępowania podtrzymała swoje stanowisko, zgodnie z którym w sytuacji, gdy konsument otrzymuje wezwanie do zapłaty za produkt, którego nie otrzymał, Spółka wysyła do konsumenta pismo prosząc o wypełnienie formularza oświadczenia o nieotrzymaniu przesyłki. Takie oświadczenie staje się dla Skarbnicy Narodowej podstawą do ponownego wysłania konsumentowi przesyłki z zamówionym produktem. Konsument nie jest proszony o składanie wniosku reklamacyjnego Poczty Polskiej. W takiej sytuacji, w przypadku przesyłek wysyłanych listami zwykłymi, Spółka nie składa reklamacji do operatora Poczta Polska S.A. Fakt wysłania konkretnemu konsumentowi danej przesyłki listem zwykłym jest rejestrowany w wykorzystywanym przez nią systemie informatycznym. Z uwagi na fakt, że zamieszczona na stronie internetowej Skarbnicy Narodowej informacja na temat tego, że w razie nieotrzymania przesyłki konsument powinien zgłosić się do Biura Obsługi Klienta w celu uzyskania informacji o tym w jaki sposób złożyć reklamację do operatora Poczta Polska S.A., nie znajdowała potwierdzenia w praktyce Spółki, na początku października 2010 r. zniknęła ona ze strony internetowej Skarbnicy Narodowej. Spółka oceniła również, że wyeliminowanie z dystrybuowanych materiałów reklamowych wszystkich wskazanych przez Prezesa Urzędu nieprawidłowości miało być możliwe do końca 2011 r. Na potwierdzenie wyjaśnień zgłoszonych w piśmie z dnia 25 lutego 2011 r. Strona postępowania złożyła wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka – pracownika będącego jednocześnie prokurentem Spółki. (dowód: pismo Strony postępowania z dnia25 lutego 2011 r., k. 1732 – 2282). Pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r. Prezes Urzędu, działając w trybie art. 72 uokik zwrócił się do Głównego Urzędu Miar o wyrażenie opinii w kwestiach dotyczących pojęć 14 używanych przez Skarbnicę Narodową w jej materiałach reklamowych, tj. „czyste srebro” w odniesieniu do srebra próby 925/1000 oraz zaproponowanego przez Spółkę sformułowania „srebro najwyższej próby” w odniesieniu do stopu próby 925/1000. (dowód: pismo Prezesa Urzędu z dnia 29 kwietnia 2011 r., k. 2286 – 2288). Prezes Głównego Urzędu Miar wyraził swoje stanowisko w piśmie z dnia 13 maja 2011 r., w którym wskazał na następujące kwestie. W § 4 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2004 r. w sprawie wyrobów z metali szlachetnych (Dz. U. Nr 76, poz. 715 z późn. zm., dalej: rozporządzenie w sprawie wyrobów z metali szlachetnych) ustalone zostały próby dla wyrobów srebrnych: 0,925; 0,875; 0,830 i 0,800. Najwyższą spośród ustalonych w ww. rozporządzeniu prób dla stopów srebra jest próba 0,925 – jest to stop zawierający w 1000 jednostkach 925 części czystego srebra i 75 tysięcznych dodatków stopowych (przeważnie czysta miedź) – dlatego też w materiałach reklamowych nie może być zawarta informacja, że te wyroby zostały wykonane z „czystego srebra”. Używane potocznie pojęcie „czyste srebro” może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do stopu srebra nie zawierającego domieszek (próba co najmniej 999,9). Zgodnie z definicją, jaka zawarta jest w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. prawo probiercze (Dz. U. Nr 55, poz. 249 z późn. zm., dalej: Prawo probiercze), próba jest to stosunek masy czystego metalu szlachetnego zawartego w stopie do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych. Jeżeli zatem próba stopu, z którego wykonano wyrób, wynosi 925/1000, nie jest dopuszczalne używanie w materiałach reklamowych pojęcia „czyste srebro”. W stopie takim zawartość srebra stanowi jedynie 92,5% masy całego wyrobu. Prezes Głównego Urzędu Miar wyraził również stanowisko, zgodnie z którym, jeśli zamiarem konsumenta jest nabycie wyrobu z metali szlachetnych w celach lokacyjnych (inwestycyjnych), informacja o wykonaniu tego przedmiotu z „czystego srebra” może przesądzić o podjęciu decyzji w sprawie dokonania tego zakupu. Jeśli zakup ma jedynie charakter kolekcjonerski – próba stopu, z którego wykonano wyrób – może mieć znaczenie drugorzędne. Niezależnie jednak od intencji konsumenta, nie należy go wprowadzać w błąd poprzez używanie niezgodnych ze stanem faktycznym oznaczeń produktu. W przypadku wszystkich wyrobów z metali szlachetnych, zarówno numizmatów, jak i biżuterii i innych przedmiotów, próba metalu szlachetnego ma wpływ na cenę wyrobu. Konsument poinformowany o tym, że nabywa wyrób z „czystego srebra”, może dostrzegać w nabywanym wyrobie dodatkowo wartość tezauryzacyjną (przechowywania wartości) i w takim przypadku jest gotowy ponieść większe koszty nabycia wyrobu. Prezes Głównego Urzędu Miar wskazał dodatkowo, że zmiana polegająca na zastąpieniu sformułowania „czyste srebro” sformułowaniem „srebro najwyższej próby”, nie jest do końca precyzyjne, gdyż Polska od 22 listopada 2005 r. należy do grupy krajów członkowskich Konwencji o kontroli i cechowaniu wyrobów z metali szlachetnych, w której dla stopów srebra obowiązują następujące próby: 0,999; 0,925; 0,830; 0,800. Ponieważ urzędy probiercze działające na terenie kraju są upoważnione do umieszczania na zgłaszanych do badania wyrobach cech konwencyjnych (CCM) – stwierdzenie dla stopów srebra 0,925 Ag – „srebro najwyższej próby” – nie jest precyzyjne, gdyż wyroby mogą być również cechowane cechą konwencyjną (CCM) na próbę 0,999 Ag, a to jest zdecydowanie wyższa próba niż 0,925 Ag. W opinii Prezesa Głównego Urzędu Miar, Skarbnica Narodowa powinna umieszczać w materiałach reklamowych jedynie czytelną informację – „srebro próby 925”. Prawo probiercze nie wyznacza i nie ogranicza kategorii prób stopów używanych do wytwarzania monet będących w obiegu, zarówno tych emitowanych przez NBP, jak też stanowiących środek płatniczy w innych krajach, wprowadzonych na polski rynek kolekcjonerski. Monety obiegowe zwolnione są z ustawowego obowiązku badania i cechowania w urzędach probierczych i mogą być wykonywane w innych próbach niż te, które 15 przewidują przepisy prawa probierczego. Zdarzają się w tej grupie monety ze stopów srebrnych o próbie 999,9 i dlatego używanie w odniesieniu do jakichkolwiek produktów wykonanych ze stopów srebrnych w próbie 925 określenia „srebro najwyższej próby”, stanowi nadużycie. Wyroby z metali szlachetnych podlegające kontroli probierczej, do których należą numizmaty niestanowiące monet obiegowych, np. repliki monet, medale kolekcjonerskie, dukaty lokalne, sztabki kolekcjonerskie, oferowane w obrocie przez Skarbnicę Narodową, powinny być oznaczane w sposób, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Prawa probierczego lub powinny posiadać świadectwa badania (art. 6 ust. 3 ww. ustawy). (dowód: pismo Prezesa Głównego Urzędu miar z dnia 13 maja 2011 r., k. 2289 – 2291). Wraz z pismem z dnia 3 października 2011 r. Strona postępowania doręczyła listę oferowanych przez nią produktów, wraz z dokładnymi informacjami na temat jego rodzaju, charakteru kolekcji i okresu sprzedaży. Spółka przekazała w tym piśmie również informacje mogące wskazywać na zaniechanie działań mogących stanowić praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów wskazane w punkcie I podpunktach 1, 2, 4 i 7 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. dotyczącego wszczęcia niniejszego postępowania oraz przekazała informacje na temat dat zaniechania tych działań. W tym samym piśmie, stosownie do art. 69 ust. 1 uokik, Spółka poinformowała, że dane zawarte w załączniku nr 6 do tego pisma, stanowią jej tajemnicę przedsiębiorstwa, gdyż posiadają dla niej istotną wartość gospodarczą i nie zostały podane do publicznej wiadomości. (dowód: pismo Strony postępowania z dnia 3 października 2011 r., k. 2305 – 2693). W kolejnych pismach z dnia 16 grudnia 2011 r., 17 stycznia 2012 r. oraz z dnia 25 lutego 2012 r. Spółka zweryfikowała udzielone wcześniej informacje na temat dat zaniechania działań mogących stanowić praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów oraz udzieliła dodatkowych – wskazanych poniżej – informacji co do zaniechania działań mogących stanowić praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów opisane w punkcie I postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. Strona postępowania udzieliła następujących informacji w powyższym zakresie: 1. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 1 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (praktyka stwierdzona w punkcie I sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Skarbnicę Narodową w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Spółkę oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Spółkę polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Kolekcja ma charakter otwarty – bez określonej w chwili emisji ilości elementów” albo „Kolekcja ma charakter zamknięty. Pełna kolekcja składa się z [ilość] monet (medali)” ; 2. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 2 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (praktyka stwierdzona w punkcie II sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Stronę postępowania w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Skarbnicę Narodową oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Spółkę polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Reklamacje można składać osobiście w siedzibie firmy, listownie, telefonicznie bądź pocztą elektroniczną” ; 3. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 4 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 16 r. (praktyka stwierdzona w punkcie III sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Spółkę w dniu 1 grudnia 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Skarbnicę Narodową polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Moneta płatna przy odbiorze u listonosza. Kolejne przesyłki płatne w ciągu 21 dni od wystawienia rachunku. Rachunek dołączany do każdej przesyłki.” ; 4. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 5 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (punkt XI ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Spółkę w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Skarbnicę Narodową oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów w taki sposób, że materiały reklamowe publikowane począwszy od 30 października 2010 r. zawierają informację, że w posiadaniu Strony postępowania znajduje się ściśle ograniczona (limitowana) ilość produktów, a jednocześnie dodana została informacja o ilości dostępnych produktów; 5. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 6 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (praktyka stwierdzona w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Spółkę w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Spółkę oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów, poprzez dodanie informacji na temat charakteru kolekcji oraz ilości elementów składających się na kolekcję o charakterze zamkniętym, przez co konsument posiada jasną informację o tym co stanowi przedmiot zawieranej umowy; 6. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 7 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (praktyka stwierdzona w punkcie V sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Spółkę w dniu 8 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez usunięcie ze strony internetowej Skarbnicy Narodowej informacji na temat konieczności złożenia przez konsumenta reklamacji u operatora Poczta Polska S.A. w razie otrzymania wezwania do zapłaty za produkt, którego nie otrzymał; 7. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 8 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r., zostało zaniechane przez Spółkę poprzez wprowadzenie do obrotu zmodyfikowanego wzorca umów, z którego usunięto postanowienie umowne o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji w przypadku znacznego wzrostu cen złota” . Nastąpiło to z dniem 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata, w dniu 10 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Największe Tajemnice Świata, w dniu 1 marca 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata, w dniu 17 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Gorączka Złota; 8. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 9 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (praktyka stwierdzona w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji), zostało zaniechane przez Spółkę poprzez wprowadzenie do obrotu zmodyfikowanego wzorca umów, z którego usunięto postanowienie umowne o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji”. Nastąpiło to z dniem 25 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, w dniu 17 17 października 2011 r. w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie, w dniu 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata; 9. działanie mogące stanowić praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów wskazaną w punkcie I podpunkcie 10 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r., zostało zaniechane przez Spółkę w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez wycofanie z tą datą z oferty Skarbnicy Narodowej produktów „Fryderyk Chopin”, „Wieluń 1939” oraz „Krzysztof Kamil Baczyński”, jak również zmianę z dniem 30 października 2010 r. materiałów reklamowych dotyczących produktu „Tadeusz Gajcy” poprzez zastąpienie zwrotu „czyste srebro” zwrotem „srebro selektywnie platerowane 24-karatowym złotem” . Jednocześnie, w piśmie z dnia 16 grudnia 2011 r. odnosząc się do postawionego jej zarzutu opisanego w punkcie I podpunkcie 3 postanowienia Prezesa Urzędu z dnia 29 lipca 2010 r. (punkt XI ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji), Strona postępowania wskazała, że dążąc do zapewnienia pełnej zgodności swoich działań z przepisami uonpk, zobowiązała się w piśmie z dnia 1 września 2010 r. wprowadzić stosowne informacje do publikowanych przez nią materiałów reklamowych. Zgodnie z przyjętą przez Skarbnicę Narodową praktyką, konsument może, bez podania przyczyn, odstąpić od umowy w terminie 14 dni od otrzymania przesyłki. Konsument może również na każdym etapie umowy bez podawania przyczyn, zrezygnować z otrzymywania kolejnych przesyłek z kolekcji. W związku z tym, Spółka wskazała, że nie jest dla niej jasne, jakie działania powinna podjąć celem dopełnienia obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk. Spółka wskazała jednocześnie, że już obecnie wypełnia ona dyspozycję tego przepisu i informuje konsumentów na etapie przedkontraktowym, na temat minimalnego okresu, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenie ciągłe lub okresowe. (dowody: pismo Strony postępowania z dnia 16 grudnia 2011 r., k. 2705 – 2838, pismo Strony postępowania z dnia 17 stycznia 2012 r., k. 2843 – 2844, pismo Strony postępowania z dnia 25 lutego 2012 r., k. 3004 – 3022). Postanowieniem z dnia 25 listopada 2011 r. Prezes Urzędu odmówił uwzględnienia wniosków dowodowych złożonych przez Spółkę w pismach z dnia 1 września 2010 r. oraz 25 lutego 2011 r. o dopuszczeniu dowodu z przesłuchania świadka, na okoliczność potwierdzenia udzielonych w tych pismach wyjaśnień. (dowód: postanowienie Prezesa Urzędu z dnia 25 listopada 2011 r., k. 2694 – 2695v.). Postanowieniem z dnia 7 lutego 2012 r. Prezes Urzędu zaliczył w poczet materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu: - skargi konsumenckie w nim wymienione, - wydruki ze strony internetowej Skarbnicy Narodowej wykonane w dniu 30 sierpnia 2011 r., , - wydruki ze strony internetowej Narodowego Banku Polskiego wykonane w dniu 10 sierpnia 2011 r. (dowód: postanowienie Prezesa Urzędu z dnia 7 lutego 2012 r., k. 2848 – 3003 v.). W piśmie z dnia 25 listopada 2011 r. Prezes Urzędu wezwał Spółkę do uzupełnienia złożonego przez nią w piśmie z dnia 3 października 2011 r., na podstawie art. 69 uokik wniosku o ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego oraz sprecyzowania zastrzeżeń o tajemnicy przedsiębiorstwa składanych w toku postępowania wyjaśniającego, poprzez wskazanie strony/stron postępowania, których miałoby dotyczyć ograniczenie prawa wglądu do materiału dowodowego, pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Spółka nie odniosła się do tego wezwania. Wraz z pismem z dnia 27 kwietnia 2012 r., Spółka doręczyła Prezesowi Urzędu zeznanie o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym 2011, o którym mowa w art. 18 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 z późn. zm.) oraz sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za rok 2011. (dowód: pismo Strony postępowania z dnia 27 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikami, k. 3026 – 3040). Pismem z dnia 26 lipca 2012 r., zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 § 1 kpa w zw. z art. 83 uokik, Prezes Urzędu poinformował Spółkę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. Strona postępowania zapoznała się z aktami postępowania w dniu 9 sierpnia 2012 r., jednak nie skorzystała z uprawnienia do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji. (dowody: - zawiadomienie o zakończeniu zbierania materiału dowodowego z dnia 26 lipca 2012 r., k. 3042, - protokół o zapoznaniu się z aktami sprawy z dnia 9 sierpnia 2012 r., k. 3044). W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił co następuje. Skarbnica Narodowa prowadzi działalność gospodarczą polegającą między innymi na działalności wydawniczej oraz sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Przedsiębiorców pod numerem KRS 0000241299. (dowody: - odpis pełny z KRS dotyczący Strony postępowania z dnia 24 października 2007 r., k. 18-22, - odpis aktualny z KRS dotyczący Strony postępowania z dnia 22 października 2007 r., k. 24- 26v., - odpis pełny z KRS dotyczący Strony postępowania z dnia 24 marca 2010 r., k. 1544 – 1549, - odpis pełny z KR dotyczący Strony postępowania z dnia 28 września 2011 r., k. 2311 – 2313v.) Przedmiotem działalności Spółki jest w szczególności sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Jak ustalono w toku niniejszego postępowania, Spółka zajmuje się sprzedażą monet i medali kolekcjonerskich. Swoją ofertę kieruje głównie do konsumentów. Ustalenia dotyczące produktów oferowanych do sprzedaży przez Skarbnicę Narodową (dokonane na podstawie oświadczeń Spółki – k. 121-122, 1510-1529, 1738, 1760, k. 2314 – 2335). Skarbnica Narodowa oferuje do sprzedaży monety kolekcjonerskie i medale pamiątkowe (nazewnictwo wynikające z materiałów reklamowych oraz pism Spółki). Monety kolekcjonerskie (tak jak monety obiegowe) są emitowane (produkowane i wprowadzane do obrotu) przez powołane do tego instytucje państwowe w danym kraju. W Polsce, na podstawie art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jedn. Dz. U. Nr 1, poz. 2 z późn. zm.), wyłączne prawo emitowania znaków pieniężnych przysługuje Narodowemu Bankowi Polskiemu. Znaki pieniężne emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. NBP może prowadzić w kraju i za granicą sprzedaż monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych na cele kolekcjonerskie oraz na inne cele, na warunkach i według zasad ustalonych przez Zarząd NBP w drodze uchwały. NBP sprzedaje monety kolekcjonerskie zgodnie z Uchwałą Zarządu Narodowego Banku Polskiego z dnia 26 października 2009 r. w sprawie warunków i zasad 19 sprzedaży przez Narodowy Bank Polski monet, banknotów i numizmatów przeznaczonych na cele kolekcjonerskie oraz na inne cele (M.P. Nr 70, poz. 897 z późn. zm.). Medale pamiątkowe natomiast, nie są prawnymi środkami płatniczymi w kraju emitenta, a ich produkcja może odbywać się przez inne podmioty, niż te, którym przysługuje prawo emisji znaków pieniężnych. Produktami, jakie Spółka oferuje do sprzedaży, są pojedyncze monety (medale) i kolekcje monet (medali). Niektóre z kolekcji mają charakter zamknięty – rozpoczynając ich sprzedaż, wiadomo z góry ile elementów składa się na całość, a niektóre z nich mają charakter otwarty – liczba elementów składowych kolekcji nie jest z góry ustalona. Na dzień 3 października 2011 r. w ofercie Spółki znajdowało się 88 pojedynczych monet (medali) i 26 kolekcji monet (medali). Charakter kolekcji (otwarta/zamknięta) i ilość elementów składających się na kolekcję pokazuje poniższa tabela. Lp Nazwa Produkty w kolekcji Charakter kolekcji Ilość elementów Od kiedy w ofercie 1 Amerykańskie Srebrne Dolary monety zamknięta 48 1.06.2006 2. Wielcy Papieże w Historii Kościoła Monety Zamknięta 10 6.04.2006 3. Wielcy Papieże XIX wieku Monety Zamknięta 6 6.04.2006 4. Polskie Srebrne Monety NBP 2011 Monety Zależny od NBP 2.2011 5. Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata – Fabulous 12 Monety Zamknięta 12 1.2011 6. Najcenniejsze Monety Polskie Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 21 elementów 6.10.2009 7. 1000 Lat Pieniądza Polskiego Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 12 elementów 1.10.2010 8. Kanadyjskie Srebrne Dolary Monety Zamknięta 36 1.05.2007 9. Legendarne Monety Świata Medale Zamknięta 24 6.2007 10. Biblia – Najważniejsza Księga Chrześcijaństwa Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 9 elementów 27.12.2010 11. Najmniejsze Złote Monety Świata Monety Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 42 elementy 9.2006 12. Siedem Cudów Świata Monety Zamknięta 7 1.06.2009 13. Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata – Magnificent 7 Monety Zamknięta 7 2.2011 14. Największe Tajemnice Świata Monety Zamknięta 7 1.06.2009 15. Nowe Siedem Cudów Świata Monety Zamknięta 7 1.01.2009 16. Gorączka Złota Medale Zamknięta 6 6.2011 20 17. Jan Paweł II – Człowiek, który Zmienił Świat Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 44 elementy 8.08.2008 18. Wielcy Polacy Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 47 elementów 19.10.2007 19. Pierwsza Wspólna Waluta Europy Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 43 elementy 20.07.2007 20. Pierwsza Wspólna Waluta Europy – edycja platerowana Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 11 elementów 1.01.2011 21. Oficjalne Srebrne Monety Watykanu Monety Zamknięta 12 1.09.2008 22. Igrzyska Olimpijskie – Vancouver 2010 Monety Zamknięta 15 1.10.2008 23. Polacy w II Wojnie Światowej – kolekcja srebrnych medali Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 29 elementów 16.01.2009 24. Polacy w II Wojnie Światowej – kolekcja medali platerowanych złotem Medale Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 31 elementów 17.04.2009 25. Pieniądze Wszystkich Krajów Świata Monety Otwarta do dnia 3.10.2011 r. 28 elementów 1.05.2009 26. Igrzyska Olimpijskie – Londyn 2012 Monety Zamknięta 18 1.07.2010 Skarbnica Narodowa nie prowadzi kampanii reklamowych dotyczących wszystkich produktów, które posiada w swoim magazynie (na podstawie oświadczenia Strony postępowania, k. 2705-2706). Ustalenia dotyczące sposobów reklamowania produktów oferowanych przez Spółkę (dokonane na podstawie oświadczeń Strony postępowania – k. 1012) Skarbnica Narodowa reklamuje swoje produkty wykorzystując różne formy dotarcia do klienta, tj. [tajemnica przedsiębiorstwa]. Materiały reklamowe (przez co w dalszej części niniejszej decyzji rozumie się papierowe ulotki reklamowe), docierają do konsumentów za pomocą następujących kanałów dystrybucji: [tajemnica przedsiębiorstwa] Ustalenia Prezesa Urzędu na temat sposobów oznaczania materiałów reklamowych przez Spółkę (na podstawie oświadczenia Skarbnicy Narodowej – k. 129, 2308 w zw. z k. 2298) Prezes Urzędu ustalił, że każde materiały reklamowe oznaczone są na dole po prawej stronie symbolem literowym i cyfrowym (4 cyfry). Cyfry te oznaczają rok (dwie pierwsze 21 cyfry) oraz miesiąc (cyfra trzecia i czwarta), w którym następuje publikacja materiałów reklamowych. Ustalenia Prezesa Urzędu na temat sposobów zawarcia umowy przez Spółkę – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt IV sentencji niniejszej decyzji (dokonane na podstawie informacji udzielonych przez Stronę postępowania: k. 9-11, 122-125, 1013-1014, 1640, skarg konsumenckich: k. 995, 1607-1608, 2708, jak również materiałów reklamowych znajdujących się w aktach sprawy, szczegółowo wskazanych poniżej) Elementem składowym każdej ulotki reklamowej, obok elementów perswazyjnych mających nakłonić konsumenta do zawarcia umowy, była Karta rezerwacyjna, w której Spółka zamieściła gotowy wzór oświadczenia o zawarciu umowy oraz miejsce na wypełnienie przez konsumenta danych osobowych i podpis konsumenta. Wypełnienie i odesłanie Karty rezerwacyjnej, traktować trzeba jako złożenie przez konsumenta oświadczenia woli o zawarciu umowy. Konsument mógł również zawrzeć umowę za pośrednictwem strony internetowej www.skarbnicanarodowa.pl . [tajemnica przedsiębiorstwa] W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił, że materiały reklamowe, dotyczące umowy, której przedmiotem miała być kolekcja, nie zawierały jednoznacznej informacji co do przedmiotu zobowiązania konsumenta, tj. tego, że konsument zawierał umowę, której przedmiotem jest kolekcja jako całość (a nie pojedyncze medale lub monety). W materiałach reklamowych przedstawione były bowiem obszerne informacje na temat pierwszego elementu z kolekcji oraz informacja o tym, że przez odesłanie podpisanej Karty rezerwacyjnej konsument zamawiał pierwszy element kolekcji, a do otrzymania pozostałych był uprawniony/upoważniony/uzyskiwał prawo bez żadnych zobowiązań, lub że konsument został wstępnie wpisany na listę rezerwacyjną, bez obowiązku zakupu kolekcji. Z materiałów reklamowych nie wynikało jednoznaczne zobowiązanie konsumenta do zamówienia kolekcji. Tymczasem odesłanie Karty rezerwacyjnej (w tym w przypadku produktów wymienionych w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji), stanowiło dla konsumenta zobowiązanie do zakupu kolekcji jako całości. Konsument nie tyle uzyskiwał uprawnienie do otrzymywania kolejnych elementów kolekcji (był upoważniony do ich otrzymywania, czy też jego nazwisko zostawało wpisane na listę rezerwacyjną, zgodnie z informacją w materiałach reklamowych), ale zobowiązywał się do uiszczania zapłaty za kolejne otrzymane przez niego elementy kolekcji. W materiałach reklamowych znajdowała się sugestia o tym, że złożenie przez konsumenta oświadczenia woli nie pociągało za sobą ryzyka lub nie rodziło zobowiązania. Te sformułowania były utożsamiane przez Skarbnicę Narodową z tym, że konsument mógł rozwiązać umowę (odstąpić od niej lub ją wypowiedzieć), jednak do tego czasu był związany warunkami umowy. Umowa była wykonywana poprzez doręczanie konsumentom kolejnych elementów kolekcji w odstępach czasu (kolekcja nie była doręczana jednorazowo). W materiałach reklamowych znajdowała się informacja o tym, że konsument mógł zwrócić każdy element kolekcji. Na podstawie oświadczenia Spółki Prezes Urzędu ustalił, że zwrot medalu (monety) z kolekcji, był traktowany jako wypowiedzenie umowy o kolekcję (rozwiązanie umowy). Materiały reklamowe dotyczące zawarcia umowy, której przedmiotem miała być kolekcja monet (medali), zawierały następujące charakterystyczne zwroty i sformułowania. Materiały reklamowe dotyczące kolekcji Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (k. 190-194, 211-213, 231-264, 293-296, 334-337, 1079-1083, 1086-1089, 1115-1117, 1137- 1139, 1149-1151, 1213-1222v, 1353-1356, 1898-1901, 1921-1924, 1956-1959): 22 „Dziękujemy za rezerwację srebrnego numizmatu „Portret podwójny Jan Paweł II i Benedykt XVI” wyemitowanego dla upamiętnienia dwóch największych postaci współczesnego Kościoła Katolickiego. Zainteresowanie nim przekroczyło nasze najśmielsze oczekiwania. Z tego właśnie powodu jest nam niezmiernie miło poinformować, że Pani rezerwacja tej niezwykle pożądanej srebrnej emisji, została potwierdzona. Pani zgłoszenie jest w trakcie realizacji. Po dodatkowym sprawdzeniu jakości pamiątkowy numizmat „Portret podwójny Jan Paweł II i Benedykt XVI” zostanie starannie zapakowany i wysłany do Pani. Chcielibyśmy podziękować za zainteresowanie tą ściśle limitowaną srebrną emisją i powiadomić, że została Pani preferencyjną Klientką Skarbnicy Narodowej , która jako jedna z nielicznych będzie mogła również wejść w posiadanie nowej i ściśle limitowanej polskiej kolekcji: Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (…). Jeżeli prześle Pani załączoną Kartę Rezerwacyjną do Skarbnicy Narodowej, zostanie Pani upoważniona do otrzymania pierwszej srebrnej emisji – „Habemus Papam” – po preferencyjnej cenie (…), bez żadnych zobowiązań do zakupu. Emisję można zawsze odesłać w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania. Od momentu złożenia zamówienia będzie Pani otrzymywać w miesięcznych odstępach dalsze emisje unikalnej i ściśle limitowanej kolekcji „Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat”. Otrzyma Pani każdą srebrną monetę bez obowiązku jej zakupu – każdą będzie Pani mogła zwrócić.” (podkreślenia Skarbnicy Narodowej). Karta Rezerwacyjna zawiera wzór oświadczenia woli o następującej treści: Tak, proszę o przesłanie mi pierwszej srebrnej pamiątkowej emisji w hołdzie Janowi Pawłowi II, wyemitowanej przy współpracy z Kanclerzem Kurii Metropolitalnej Warszawskiej, z możliwością jej odesłania w ciągu 14 dni od dnia jej otrzymania (…). Upoważnia mnie to do otrzymywania pozostałych upamiętniających emisji z kolekcji „Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat”, które będą dostarczane do mojego domu raz w miesiącu bez żadnych zobowiązań. Każdą mogę odesłać w ciągu 14 dni od dnia otrzymania – koszt zakupu zostanie wówczas zwrócony. (…)” Materiały reklamowe dotyczące kolekcji Amerykańskie Srebrne Dolary (k. 196-197, 266- 269v, 300-302, 325-327330-332, 1097-1101, 1109-1112, 1130-1134, 1142-1145, 1154-1157, 1160-1163, 1985-1988) : „(…) Widząc Pani zainteresowanie, zarezerwowaliśmy dla Pani wstępnie i bez żadnych zobowiązań oficjalną srebrną monetę Jerzy Waszyngton. Moneta ta jest oficjalnym Srebrnym Amerykańskim Dolarem (…) W związku z tym, że w przewidzianym terminie zgłosiła Pani rezerwację Srebrnego Orła uzyskała Pani prawo do nabycia oficjalnej srebrnej monety Jerzy Waszyngton za połowę ceny. Może stać się Pani posiadaczką tej cennej monety, odsyłając załączoną Preferencyjną Kartę Rezerwacyjną (…). Jeżeli zdecyduje się Pani zatrzymać tę oficjalną monetę, zapewniamy Pani także miejsce na liście rezerwacyjnej innych rzadkich, oficjalnych srebrnych monet emitowanych przez Rząd Stanów Zjednoczonych. Będąc na liście rezerwacyjnej będzie Pani otrzymywała jedną pamiątkową monetę miesięcznie, bez obowiązku jej zakupu. Jeżeli dany egzemplarz się Pani nie spodoba, wystarczy go odesłać w ciągu 14 dni od daty otrzymania przesyłki. Zawsze będzie Pani miała szansę podziwiać każdą monetę , bez zobowiązania do zakupu. Rezerwacja nie stanowi ryzyka , gdyż każdą monetę można zawsze odesłać w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania.(…) Wszystkie osoby, które pomyślnie dokonają rezerwacji, automatycznie mają prawo do otrzymywania innych oficjalnych srebrnych monet emitowanych przez Rząd Stanów Zjednoczonych – bez zobowiązania do ich zakupu. Każdą monetę można zwrócić w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania (…)” (podkreślenia Skarbnicy Narodowej). 23 Materiały reklamowe dotyczące kolekcji Pierwsza Wspólna Waluta Europy: „Jako klient Skarbnicy Narodowej ma Pan pierwszeństwo zarezerwowania specjalnego pamiątkowego, indywidualnie numerowanego medalu EURO MONAKO (…). Przysługujące Panu ekskluzywne prawo do nabycia emisji EURO MONAKO, związane jest ze szczególnymi warunkami pierwszeństwa (…). Emisja EURO MONAKO otwiera unikalną kolekcję upamiętniającą wprowadzenie pierwszej wspólnej waluty Unii Europejskiej – Euro. Zamawiając ten medal, oprócz korzystnej ceny, zapewnia Pan sobie również ekskluzywne prawo nabycia kolejnych, ściśle limitowanych emisji, bez konieczności wcześniejszej rezerwacji. Każdą z nich będzie Pan otrzymywał raz w miesiącu (…), bez obowiązku jej zakupu. Każdą z nich może Pan odesłać w ciągu 14 dni od dnia jej otrzymania.” (podkreślenia Skarbnicy Narodowej). W Karcie Rezerwacyjnej Spółka zamieściła następujący wzór oświadczenia woli konsumenta: „Tak, proszę o przesłanie pamiątkowej emisji EURO MONAKO . (…). Otrzymam ten medal w preferencyjnej cenie (…). Będę otrzymywać kolejne emisje z kolekcji „Pierwsza wspólna waluta Europy” raz w miesiącu (…) bez żadnych zobowiązań. Każdą z nich mogę odesłać w ciągu 14 dni od dnia jej otrzymania. W każdej chwili mogę zrezygnować z kolekcjonowania, dzwoniąc bądź wysyłając kartkę z informacją o rezygnacji z rezerwacji.” . (k. 1240-1243, 1246-1249, 1492v, 1910-1913, 1997-2011) Materiały reklamowe dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1252-1261, 1341-1344, 1933-1936, 1979-1982) : Widząc Pana zainteresowanie emisjami Skarbnicy Narodowej zarezerwowaliśmy dla Pana, wstępnie i bez żadnych zobowiązań, srebrną monetę „Bizon” z 1982 r. (…) Jako ważny klient Skarbnicy Narodowej uzyskał Pan prawo do nabycia oficjalnej srebrnej monety „Bizon” z 1982 r. za połowę normalnej ceny . Może Pan stać się posiadaczem tej cennej monety odsyłając załączoną Kartę Rezerwacyjną (…). Jeżeli zdecyduje się Pan zatrzymać tę oficjalną srebrną monetę, zapewniamy Panu także miejsce na liście rezerwacyjnej innych rzadkich, srebrnych monet emitowanych przez Kanadyjską Mennicę Królewską. Jako członek listy rezerwacyjnej będzie Pan co miesiąc otrzymywał pamiątkową, srebrna monetę (…) bez obowiązku jej zakupu. (…) Rezerwacja nie stanowi ryzyka - zawsze będzie miał Pan szansę podziwiać każdą monetę, bez zobowiązania do jej zakupu.” (podkreślenia Skarbnicy Narodowej) Na Karcie Rezerwacyjnej Strona postępowania zamieściła wzór oświadczenia woli o następującej treści: „Tak, zamawiam mojego pierwszego, oficjalnego Srebrnego Dolara Kanadyjskiego – „Bizon” z 1982 r. Proszę przesłać mi tę oficjalną srebrną monetę (…) bez zobowiązania do jej zakupu. Monetę mogę odesłać w ciągu 14 dni od daty jej otrzymania (…). Jednocześnie zapewniam sobie prawo pierwszeństwa do zakupu kolejnych oficjalnych, Srebrnych Dolarów Kanadyjskich (…). Monety będę otrzymywać co miesiąc bez obowiązku zakupu – każdą monetę mogę odesłać w przeciągu 14 dni od daty otrzymania przesyłki. W każdej chwili mogę, bez żadnych konsekwencji, usunąć moje dane z listy rezerwacyjnej.” . Prezes Urzędu ustalił, że zaniechanie powyżej opisanego działania Spółki związanego z formułowaniem materiałów reklamowych w sposób, z którego nie wynikało, czy konsument składa zamówienie na kolekcję, czy pojedynczy medal (monetę), zostało zaniechane w dniu 30 października 2010 r. Z tą datą Spółka zawarła w materiałach reklamowych jasną informację co do charakteru kolekcji (zamknięty/ otwarty), która była przedmiotem umowy i o ilości elementów składających się na kolekcję o charakterze zamkniętym. Biorąc pod uwagę całokształt materiałów reklamowych, w związku z tą zmianą, konsument może obecnie 24 wyczytać, że przedmiotem umowy jest kolekcja. Nastąpiło to poprzez zmianę wzoru oświadczenia woli na Karcie rezerwacyjnej. Nowy wzór oświadczenia woli konsumenta w Karcie rezerwacyjnej otrzymał następujące brzmienie (na przykładzie materiałów reklamowych dotyczących kolekcji Amerykańskie Srebrne Dolary): „Tak, rezerwuję oficjalną srebrną monetę „Jerzy Waszyngton” (…). Proszę przesłać mi monetę z kolekcji Amerykańskich Srebrnych Dolarów (…) bez zobowiązania do zakupu. Pierwszy numizmat płatny przy odbiorze u listonosza. Preferencyjna cena monety Jerzy Waszyngton obowiązuje tylko w przypadku kolekcjonowania serii. Monetę mogę odesłać w ciągu 14 dni od otrzymania (…). Zapewniam sobie prawo pierwszeństwa do zakupu kolejnych monet (…) ze ściśle limitowanej kolekcji Amerykańskich Srebrnych Dolarów. Kolekcja ma charakter zamknięty. Kolejne monety płatne w ciągu 21 dni od wystawienia rachunku. Rachunek dołączony do każdej przesyłki. Jeżeli zdecyduję się zatrzymać tę pierwszą monetę, będę otrzymywać co miesiąc, inne rzadkie, oficjalne srebrne monety emitowane przez Rząd Stanów Zjednoczonych bez obowiązku zakupu – każdą mogę zwrócić w ciągu 14 dni od daty otrzymania przesyłki. W każdej chwili mogę, bez żadnych konsekwencji, usunąć moje dane z listy rezerwacyjnej.” Dowody: - materiały reklamowe dotyczące kolekcji Amerykańskie Srebrne Dolary: k. 1838-1841, 2766- 2769; - materiały reklamowe dotyczące kolekcji Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat: k. 2783-2786; - materiały reklamowe dotyczące kolekcji Pierwsza wspólna waluta Europy: k. 2736; - materiały reklamowe dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie: k. 1844-1847, 1939- 1942, 2744-2746. Ustalenia Prezesa Urzędu w zakresie udzielania przez Spółkę informacji na temat charakteru kolekcji i ilości elementów składających się na całość kolekcji – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt I sentencji niniejszej decyzji ( dokonane na podstawie oświadczeń Spółki – k. 121-122, 1014-1015, 1632-1633, 2706, jak również materiałów reklamowych wskazanych poniżej ) W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Spółka do dnia 30 października 2010 r. nie udzielała konsumentowi rzetelnej prawdziwej i pełnej informacji na temat charakteru kolekcji oraz informacji na temat ilości elementów wchodzących w skład kolekcji o charakterze zamkniętym. W materiałach reklamowych albo brak było w ogóle ww. informacji (w szczególności k. 1119-1123, 1124-1128, 1136-1140, 1306-1311), albo ulotki reklamowe – bez informacji na temat charakteru kolekcji i ilości elementów składających się na kolekcję – zawierały informacje i ilustracje tylko wybranych elementów kolekcji. Strona postępowania opublikowała w ten sposób w szczególności następujące materiały reklamowe: - Dotyczące kolekcji Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu (k. 1369-1373), w których Skarbnica Narodowa przedstawiła ilustracje sześciu monet wchodzących w skład tej kolekcji: „Jan Paweł II”, „Paweł VI – Owies i Winogrona”, „Paweł VI – Ewangelia”, „Święty Rok”, „Jan Paweł I”, „Jan Paweł II – Prałaci i Wierni”. Jak wynika z informacji przedstawionych przez Spółkę w niniejszym postępowaniu, kolekcja ta ma charakter otwarty; - Dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1251-1262), w których Strona postępowania przedstawiła ilustracje sześciu monet wchodzących w skład tej kolekcji: „Bizon z 1982 r.”, „400 lat francuskiego osadnictwa”, „125. jubileusz Policji Konnej”, „100 lat Parku Narodowego”, „300 lat Wyprawy Henry’ego Kingsley’a”, „Rzeka Mackenzie”. Jak wynika z informacji przedstawionych przez Spółkę w niniejszym postępowaniu, kolekcja ta ma charakter otwarty; 25 - Dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Amerykańskie (k. 1096-1102, 1108-1113, 1141- 1146), w których Strona postępowania przedstawiła ilustracje i opis trzech monet wchodzących w skład kolekcji: „Jerzy Waszyngton”, „Mount Rushmore”, „Biały Dom”. Jak wynika z informacji przedstawionych przez Spółkę, w czasie publikowania tych ulotek reklamowych, kolekcja Srebrne Dolary Amerykańskie miała charakter otwarty (w toku niniejszego postępowania, Strona postępowania zmieniła charakter tej kolekcji na zamknięty, składający się z dwunastu monet); - Dotyczących kolekcji Polacy w II Wojnie Światowej (k. 1170-1174, 1328-1333). Z informacji przedstawionych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania wynika, że kolekcja ta ma charakter otwarty; - Dotyczących kolekcji Wielcy Polacy (k. 1103-1107). Z informacji przedstawionych przez Spółkę w toku niniejszego postępowania wynika, że kolekcja ta ma charakter otwarty; - Dotyczących kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata (k. 1176-1199). Z informacji przedstawionych przez Stronę postępowania w toku niniejszego postępowania wynika, że kolekcja ta ma charakter otwarty. Materiał dowodowy zgromadzony w toku niniejszego postępowania daje podstawy do stwierdzenia, że Skarbnica Narodowa nie udzielała jasnej, rzetelnej i pełnej informacji co do charakteru kolekcji i ilości elementów składowych kolekcji o charakterze zamkniętym, w odniesieniu do następujących kolekcji: - Jan Paweł II Człowiek który zmienił świat (k. 1079-1090, 1114-1118, 1136-1140, 1148- 1152, 1211-1223, 1352-1357, 1770-1774, 1897-1902, 1920-1925, 1955-1960, 2035-2040, 2077-2082, 2134-2139); - Amerykańskie Srebrne Dolary (k. 1096-1102, 1108-1113, 1129-1135, 1141-1146, 1153- 1158, 1159-1164, 1984-1989, 2041-2053, 2765-2770); - Wielcy Polacy (k. 1103-1107, 1124-1128, 1165-1169, 1206-1210, 122-1228, 1291-1300, 1832-1836, 1915-1919, 1944-1949, 2013-2017, 2054-2067, 2498-2502); - Polacy w II Wojnie Światowej (k. 1119-1123, 1170-1174, 1301-1305, 1317-1321 1328- 1333, 1498-1503, 1873-1884, 1926-1931, 1990-1995, 2129-2133, 2146-2150); - Najmniejsze złote monety świata (k.1176-1199, 1967-1971); - Legendarne Monety Świata (k. 1200-1205, 1263-1268, 2083-2086a, 2094-2099, 2163- 2168); - Pierwsza Wspólna Waluta Europy (k. 1239-1250, 1490-1493, 1909-1914, 1996-2012); - Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1251-1262, 1340-1345, 1932-1937, 1978-1983); - Najcenniejsze monety polskie (k. 1306-1311, 1346-1351, 1849-1859, 1891-1896, 1972- 1977); - Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu (k. 1364-1373). W toku niniejszego postępowania Strona postępowania zmieniła praktykę w powyższym zakresie oraz rozpoczęła informować konsumentów w materiałach reklamowych na temat charakteru oferowanej kolekcji oraz ilości elementów składających się na kolekcję o charakterze zamkniętym. Informacja ta znalazła się w Karcie rezerwacyjnej. Publikacja ostatnich ulotek reklamowych niezawierających powyższych informacji nastąpiła – zgodnie z oświadczeniem Spółki – w dniu 30 października 2010 r. Potwierdzają to ulotki reklamowe wskazane poniżej, w których Spółka informowała konsumentów o charakterze kolekcji i ilości elementów wchodzących w skład kolekcji: - dotyczące kolekcji „Amerykańskie Srebrne Dolary” ( k. 1837-1842, 2027-2034, 2476-2481); - dotyczące kolekcji „Srebrne Dolary Kanadyjskie” (k. 1843-1848, 1938-1943, 2743-2747); - dotyczące kolekcji „Wielcy Polacy” (k. 2492-2507); - dotyczące kolekcji „Legendarne Monety Świata” (k. 2169-2174, 2582-2587, 2776-2781); 26 - dotyczące kolekcji „Pierwsza Wspólna Waluta Europy” (k. 2342-2347, 2430-2435, 2763- 2764); - dotyczące kolekcji „Polacy w II Wojnie Światowej” (k. 2345-2348, 2401-2405, 2443-2447, 2536-2545); - dotyczące kolekcji: „Najmniejsze Złote Monety Świata” (k. 2460-2465, 2546-2563, 2748- 2753, 2788-2793); - dotyczące kolekcji: „Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu” (k. 2466-2470, 2487-2490); - dotyczące kolekcji: „Jan Paweł II – Człowiek Który Zmienił Świat” (k. 2530-2535, 2576- 2581, 2782-2787). Ustalenia Prezesa Urzędu w zakresie udzielania przez Spółkę informacji na temat zasad zapłaty ceny za oferowane produkty – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji (dokonane na podstawie informacji udzielonych przez Stronę postępowania – k. 12, 127, 1017, 1633-1634, 2307, 2706 oraz materiałów reklamowych wskazanych poniżej) W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, na podstawie oświadczenia Strony postępowania oraz doręczonych przez nią materiałów reklamowych, że zarówno przesyłka z pojedynczą monetą (medalem) zamówionym przez konsumenta, jak i pierwsza przesyłka z każdej zamawianej kolekcji jest wysyłana za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A. przesyłką „za pobraniem” (płatność następuje do rąk listonosza przy odbiorze). Natomiast kolejne przesyłki wysyłane są – co do zasady – listami zwykłymi. W przypadku przesyłek wysyłanych listami zwykłymi, konsument otrzymuje rachunek, na podstawie którego następuje zapłata. Sposób zapłaty ceny jest więc uzależniony od tego, czy produkt jest wysyłany jako pierwszy, czy jako kolejny w ramach umów zawieranych przez Skarbnicę Narodową z konsumentami. W przypadku pierwszej przesyłki, jest ona płatna do rąk listonosza przy odbiorze przesyłki. Do przesyłek wysyłanych jako listy zwykłe, załączany jest blankiet wpłaty, na podstawie którego konsument uiszcza zapłatę za każdą przesyłkę odrębnie. Płatność dokonywana jest więc z dołu, nie zaś za ustaloną z góry całość lub część kolekcji. Cena poszczególnych elementów kolekcji znana jest konsumentowi przy zawieraniu umowy. W materiałach reklamowych dotyczących umów, których przedmiotem była pojedyncza moneta (medal) doręczany konsumentowi listem poleconym za pobraniem, Spółka informowała konsumentów na temat zasad zapłaty ceny. W materiałach reklamowych zawarta była informacja o treści: „moneta płatna przy odbiorze u listonosza. Rachunek zostanie dołączony do przesyłki”. Informacja o takiej treści była zamieszczona w Karcie Rezerwacyjnej. W innym miejscu materiałów reklamowych zamieszone było stwierdzenie: „ Prosimy nie wysyłać teraz pieniędzy. Jeżeli rezerwacja zostanie zaakceptowana, niezwłocznie prześlemy Państwu pisemne potwierdzenie.”. W materiałach reklamowych dotyczących kolekcji, Strona postępowania nie zamieściła rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji na temat sposobu zapłaty ceny za produkty zamawiane przez konsumenta, tj. albo w ogóle nie informowała o sposobach zapłaty ceny, albo informacja dotyczyła tylko sposobów zapłaty ceny za pierwszy element kolekcji (płatny do rąk listonosza przy przesyłce za pobraniem), ale nie informowała już o tym, że kolejne elementy kolekcji dostarczane listem zwykłym, będą płatne na podstawie rachunku załączonego do każdego otrzymanego elementu kolekcji. Prezes Urzędu, na podstawie analizy materiałów reklamowych stwierdził, że Spółka nie udzielała rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji o sposobach zapłaty ceny, w odniesieniu do następujących produktów (kolekcji): 27 - Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (k. 1078-1090, 1114-1118, 1136-1140, 1148- 1152, 1211-1223, 1224-1228, 1352-1357, 1770-1774, 1897-1902, 1920-1925, 1955-1960, 2035-2040, 2077-2082, 2134-2139); - Amerykańskie Srebrne Dolary (k. 1096-1102, 1108-1113, 1129-11361141-1146, 1153- 1164, 1984-1989, 2041-2053); - Wielcy Polacy (k. 1103-1107, 1124-1128, 1165-1169, 1206-1210, 1291-1300, 1832-1836, 1915-1919, 2013-2017, 2054-2067, 2498-2502); - Polacy w II Wojnie Światowej (k. 1119-1123, 1170-1174, 1301-1305, 1317-1321, 1328- 1333, 1498-1503, 1873-1884, 1926-1931, 1990-1995, 2129-2133, 2146-2150); - Najmniejsze Złote Monety Świata (k. 1176-1199, 1967-1971, 2123-2128, 2151-2162); - Legendarne Monety Świata (k. 1200-1205, 1263-1268, 2083-2087, 2094-2099, 2163-2168); - Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata (k. 1229-1238, 1274-1278, 1285-1290, 1885-1890, 1903-1908, 1961-1966); - Pierwsza Wspólna Waluta Europy (k. 1239-1250, 1490-1493, 1909-1914, 1996-2012); - Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1251-1262, 1340-1345, 1932-1937, 1978-1983); - Nowe Siedem Cudów Świata (k. 1279-1284, 1861-1872); - Najcenniejsze Monety Polskie (k. 1306-1311, 1346-1351, 1849-1859, 1891-1896, 1972- 1977); - Największe Tajemnice Świata (k. 1312-1316, 1775-1779); - Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu (k. 1364-1373); - Siedem Cudów Świata (k. 1466-1468, 1785-1787); - Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata (k. 2071-2076); - Igrzyska Olimpijskie (k. 2100-2105); W toku niniejszego postępowania Spółka zmodyfikowała materiały reklamowe oraz rozpoczęła informowanie konsumentów o zasadach zapłaty ceny za wszystkie oferowane przez nią produkty. Nastąpiło to poprzez zamieszczenie następujących sformułowań we wzorze oświadczenia konsumenta o zawarciu umowy w Karcie Rezerwacyjnej: „Pierwszy numizmat płatny przy odbiorze u listonosza. Kolejne płatne w ciągu 21 dni od wystawienia rachunku. Rachunek dołączony do każdej przesyłki.” albo: „Za pierwszy medal Józef Piłsudski – Pierwszy Marszałek Polski zapłacę przy odbiorze. Za kolejne medale mogę zapłacić w ciągu 14 dni od momentu otrzymania przesyłki. Do każdej przesyłki otrzymam dołączony rachunek.” albo: „Medale płatne w ciągu 21 dni od daty wystawienia rachunku. Rachunek dołączony do każdej przesyłki.” albo: „Numizmat płatny przy odbiorze u listonosza. Dodatkowo będę otrzymywać co miesiąc inne oficjalne srebrne monety emitowane przez Rząd Stanów Zjednoczonych. (…) Numizmaty płatne w ciągu 21 dni od daty wystawienia rachunku. Rachunek dołączony do każdej przesyłki.” Potwierdzają to materiały reklamowe opublikowane przez Spółkę po dacie 30 października 2010 r., tj.: - dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Amerykańskie (k. 1837-1842, 2027-2034, 2476-2481); - dotyczące kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1843-1848, 1938-1943, 2743-2747); - dotyczące kolekcji Wielcy Polacy (k. 1944-1949, 2492-2497, 2503-2507); - dotyczące kolekcji Największe Tajemnice Świata (k. 2018-2022, 2365-2369, 2771-2775); - dotyczące kolekcji Legendarne Monety Świata (k. 2112-2117, 2169-2174, 2582-2587, 2776- 2781); 28 - dotyczące kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata (k. 2140-2145, 2455- 2459, 2564-2569); - dotyczące kolekcji Pierwsza wspólna waluta Europy (k. 2342-2347, 2430-2435, 2762- 2764); - dotyczące kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata (k. 2348-2353, 2471- 2475, 2482-2486); - dotyczące kolekcji Polacy w II Wojnie Światowej (k. 2354-2358, 2401-2405, 2443-2447, 2536-2545); - dotyczące kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata (k. 2370-2384); - dotyczące kolekcji Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (k. 2395-2399, 2530-2535, 2782-2787); - dotyczące kolekcji Siedem Cudów Świata (k. 2409-2411); - dotyczące kolekcji Najcenniejsze Monety Polskie (k. 2437-2442, 2448-2453); - dotyczące kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata (k. 2460-2465, 2546-2563, 2748- 2753, 2788-2793); - dotyczące kolekcji Oficjalne Srebrne Monety Watykanu (k. 2466-2470, 2487-2491); - dotyczące kolekcji Igrzyska Olimpijskie Londyn 2012 (k. 2570-2575). Ustalenia Prezesa Urzędu w zakresie udzielania przez Stronę postępowania informacji na temat miejsca i sposobu składania reklamacji – dotyczące praktyki stwierdzonej w punkcie III sentencji niniejszej decyzji (dokonane na podstawie oświadczeń Spółki – k. 1634-1635, 1720, 2307, 2707-2708, 2843-2844, jak również na podstawie materiałów reklamowych wskazanych poniżej) . W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Skarbnica Narodowa nie zawierała w materiałach reklamowych informacji na temat miejsca i sposobu składania reklamacji. W materiałach reklamowych znajdowała się informacja na temat adresu siedziby Spółki, co stanowiło wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 1 uonpk. Brak jednak informacji na temat miejsca i sposobu składnia reklamacji. Materiał dowodowy daje podstawy, aby stwierdzić, że Spółka nie udzielała informacji o sposobie i miejscu składania reklamacji w odniesieniu do następujących produktów: - Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (k. 1078-1090, 1114-1118, 1136-1140, 1148- 1152, 1211-1223, 1224-1228, 1352-1357, 1770-1774, 1897-1902, 1920-1925, 1955-1960, 2035-2040, 2077-2082, 2134-2139); - Amerykańskie Srebrne Dolary (k. 1096-1102, 1108-1113, 1129-11361141-1146, 1153- 1164, 1984-1989, 2041-2053); - Wielcy Polacy (k. 1103-1107, 1124-1128, 1165-1169, 1206-1210, 1291-1300, 1832-1836, 1915-1919, 2013-2017, 2054-2067, 2498-2502); - Polacy w II Wojnie Światowej (k. 1119-1123, 1170-1174, 1301-1305, 1317-1321, 1328- 1333, 1498-1503, 1873-1884, 1926-1931, 1990-1995, 2129-2133, 2146-2150); - Najmniejsze Złote Monety Świata (k. 1176-1199, 1967-1971, 2123-2128, 2151-2162); - Legendarne Monety Świata (k. 1200-1205, 1263-1268, 2083-2087, 2094-2099, 2163-2174); - Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata (k. 1229-1238, 1274-1278, 1285-1290, 1885-1890, 1903-1908, 1961-1966); - Pierwsza Wspólna Waluta Europy (k. 1239-1250, 1490-1493, 1909-1914, 1996-2012); - Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1251-1262, 1340-1345, 1932-1937, 1978-1983); - Nowe Siedem Cudów Świata (k. 1279-1284, 1861-1872); - Najcenniejsze Monety Polskie (k. 1306-1311, 1346-1351, 1849-1859, 1891-1896, 1972- 1977); - Największe Tajemnice Świata (k. 1312-1316, 1775-1779, 2018-2022); - Oficjalne Srebrne Monety Pamiątkowe Watykanu (k. 1364-1373); 29 - Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata (k. 2071-2076); - Igrzyska Olimpijskie (k. 2100-2105); W toku niniejszego postępowania Strona postępowania zmodyfikowała materiały reklamowe w powyższym zakresie, poprzez zamieszczenie w nich informacji o treści: „ Reklamacje można składać osobiście w siedzibie firmy, listownie, bądź pocztą elektroniczną” lub o treści: „Towar wadliwy prosimy odesłać na adres firmy na koszt adresata” . Spółka zmodyfikowała materiały reklamowe z dniem 1 grudnia 2010 r. (zgodnie z oświadczeniem Strony postępowania – k. 2843-2844). Powyższe znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, tj.: - w odniesieniu do kolekcji Amerykańskie Srebrne Dolary (k. 1837-1842, 2027-2034, 2476- 2481); - w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1843-1848, 1938-1943, 2743- 2747); - w odniesieniu do kolekcji Wielcy Polacy (k. 1944-1949, 2492-2497, 2503-2507); - w odniesieniu do kolekcji Legendarne Monety Świata (k. 2112-2117, 2582-2587, 2776- 2781); - w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata (k. 2140-2145, 2455-2459, 2564-2569); - w odniesieniu do kolekcji Pierwsza wspólna waluta Europy (k. 2342-2347, 2430-2435, 2762-2764); - w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata (k. 2348-2353, 2471-2475, 2482-2486); - w odniesieniu do kolekcji Polacy w II Wojnie Światowej (k. 2354-2358, 2401-2405, 2443- 2447, 2536-2545); - w odniesieniu do kolekcji Największe Tajemnice Świata (k. 2365-2369, 2771-2775); - w odniesieniu do kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata (k. 2370-2384); - w odniesieniu do kolekcji Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat (k. 2395-2399, 2530- 2535, 2576-2581, 2782-2787); - w odniesieniu do kolekcji Najcenniejsze Monety Polskie (k. 2437-2442, 2448-2453); - w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata (k. 2460-2465, 2546-2563, 2748-2753, 2788-2793); - w odniesieniu do kolekcji Oficjalne Srebrne Monety Watykanu (k. 2466-2470, 2487-2491); - w odniesieniu do kolekcji Igrzyska Olimpijskie Londyn 2012 (k. 2570-2575). Ustalenia na temat postępowania Spółki w przypadku nieotrzymania przesyłki przez konsumenta – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt V sentencji niniejszej decyzji (na podstawie oświadczeń Spółki – k. 126-128, 1017, 1637, 1737, 2307, wydruków ze strony internetowej Spółki – k. 1569, 2992-2993v i skarg konsumenckich – k. 987-992, 993-1003, 1579-1587, 1588-1605, 2307, 2858-2876, 2876-2912, 2937-2939, 2913-2917, 2940-2945, 2946-2954, 2956-2961, 2962-2972, 2973-2974, 2975-2980, 2981-2988, 2898-2991) W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że do dnia 8 października 2010 r. na stronie internetowej Skarbnicy Narodowej, w zakładce „pytania i odpowiedzi”, w odpowiedzi na pytanie 22 o treści: „Co powinienem zrobić, gdy otrzymuję wezwanie do zapłaty za produkt, którego nie otrzymałem?”, udzielana była odpowiedź o następującej treści: „W przypadku takiej sytuacji prosimy o kontakt z Biurem Obsługi Klienta pod numerem tel. 0801811800, gdzie uzyskają Państwo informację, w jaki sposób wypełnić i złożyć wniosek reklamacyjny Poczty Polskiej . W momencie złożenia reklamacji, procedura windykacyjna zostanie wstrzymana do czasu wyjaśnienia problemu.” (podkreślenia Prezesa Urzędu). 30 W toku niniejszego postępowania Skarbnica Narodowa, w dniu 8 października 2010 r., usunęła ze swojej strony internetowej informację sugerującą konieczność złożenia przez konsumenta reklamacji na niedoręczony produkt. Prezes Urzędu dokonał ustaleń w zakresie stanu prawnego obowiązującego w zakresie składania reklamacji u operatora Poczta Polska S.A., za pośrednictwem której Spółka wysyłała monety i medale do konsumentów. Zgodnie z art. art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 11 50 z późn. zm., dalej: prawo pocztowe), w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego, prawo wniesienia reklamacji przysługuje nadawcy albo adresatowi – gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Zgodnie z art. 3 pkt 20 prawa pocztowego, za przesyłkę rejestrowaną uznaje się przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Szczegółowy tryb składania reklamacji reguluje rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 13 października 2003 r. w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej w zakresie przesyłki rejestrowanej i przekazu pocztowego (Dz. U. Nr 183, poz. 1795 z późn. zm., dalej: rozporządzenie w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej). W tym kontekście, Prezes Urzędu wskazuje ponownie na praktykę Strony postępowania w zakresie doręczania konsumentom monet (medali). Medale (monety) doręczane w wykonaniu umowy, których przedmiotem jest pojedynczy produkt, jak również pierwsza moneta (medal) z kolekcji, są doręczane konsumentowi za pobraniem (przesyłkami rejestrowanymi). Kolejne elementy kolekcji, są doręczane konsumentowi listami zwykłymi, które nie są przesyłkami rejestrowanymi w rozumieniu prawa pocztowego. Nie jest bowiem wystawiane przez operatora ani potwierdzenie nadania, ani odbioru takiej przesyłki. Na podstawie art. 24 ust. 1 prawa pocztowego, operator, z zastrzeżeniem art. 49, określa w regulaminie świadczenia usług pocztowych lub w umowach o świadczenie usług pocztowych warunki wykonywania i korzystania z usług pocztowych, a w szczególności okoliczności uzasadniające uznanie usługi pocztowej za niewykonaną, sposób postępowania w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej oraz terminy, po upływie których uważa się niedoręczoną przesyłkę za utraconą, a także szczegółowe zasady składania i rozpatrywania reklamacji. Zgodnie z § 34 ust. 1 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych (tekst jednolity stanowiący załącznik do Uchwały Nr 171/2011 Zarządu Poczty Polskiej S.A. z dnia 19 lipca 2011 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych z późn. zm., dalej jako: Regulamin usług pocztowych), w przypadku niewykonania usługi w rozumieniu § 2 rozporządzenia w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej, adresat lub nadawca przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego może złożyć reklamację z roszczeniem o odszkodowanie lub bez takiego roszczenia. Regulamin usług pocztowych nie przewiduje możliwości złożenia reklamacji dotyczącej przesyłek nierejestrowanych. Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 13 Regulaminu usług pocztowych, przez przesyłkę nierejestrowaną rozumie się przesyłkę nadaną i doręczoną bez pokwitowania. Rozporządzenie w sprawie reklamacji powszechnej usługi pocztowej oraz Regulamin usług pocztowych przewidują ponadto szereg warunków, których spełnienie decyduje o możliwości rozpatrzenia reklamacji, a w szczególności wymóg załączenia do reklamacji oryginału potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego (§ 5 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie reklamacji usługi pocztowej). Ustalenia dotyczące stosowania wzorca umów oraz niektórych jego postanowień – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt VI i VII sentencji niniejszej decyzji (dokonane na 31 podstawie oświadczeń Spółki: k. 16397-1638, 2708-2709, 2844, 3004-3005-2321, jak również na podstawie materiałów reklamowych wskazanych poniżej) W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że Spółka w Karcie Rezerwacyjnej zamieszcza postanowienia umowne o następującej treści: a) „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji, w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” , - w odniesieniu do kolekcji „Najmniejsze Złote Monety Świata” (k. 1180, 1186, 1192, 1198, 1970, 2127, 2155, 2161, 2464, 2550, 2556, 2562, 2752, 2792), - w odniesieniu do kolekcji: „Największe Tajemnice Świata” (k. 1315, 1778, 2021, 2368, 2776), - w odniesieniu do kolekcji: „Nowe Siedem Cudów Świata” (k. 1283, 1865, 1871, 2373, 2383), - w odniesieniu kolekcji: „Gorączka Złota” (k. 2363); oraz b) „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji” , - w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata (k. 1232, 1889, 1907, 1965, 2352, 2474), - w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie (k. 1847, 1942), - w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata (k. 2075, 2144, 2458, 2568). W toku niniejszego postępowania Spółka zmodyfikowała wzorzec umów pod nazwą Karta Rezerwacyjna w taki sposób, że usunęła z nich wskazane powyżej postanowienia. Prezes Urzędu ustalił, że działanie stanowiące praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów stwierdzoną w punkcie VI i VII sentencji niniejszej decyzji, zostało zaniechane przez Stronę postępowania (zgodnie jej oświadczeniem – k. 3004-3005): - w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata w dniu 21 lutego 2012 r. (k. 3007), - w odniesieniu do kolekcji: Największe Tajemnice Świata w dniu 10 stycznia 2012 r. (k. 3017), - w odniesieniu do kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata w dniu 1 marca 2012 r. (k. 3019v), - w odniesieniu kolekcji Gorączka Złota w dniu 17 stycznia 2012 r. (k. 3015), - w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata w dniu 25 stycznia 2012 r. (k. 3013v), - w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie w dniu 17 października 2011 r. (k. 3011v), - w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata w dniu 21 lutego 2012 r. (k. 3021). Ustalenia dotyczące stopów metali używanych do produkcji medalu „Jubileuszowy medal z czystego srebra w hołdzie Fryderykowi Chopinowi. 200.rocznica urodzin najwybitniejszego polskiego kompozytora”, monet „Tadeusz Gajcy, poeta pokolenia Kolumbów”, „Krzysztof Kamil Baczyński poeta pokolenia Kolumbów” oraz „Wieluń 1939. Srebrna moneta kolekcjonerska NBP” oraz sposób ich reklamowania przez Stronę postępowania – dotyczące praktyki stwierdzonej w pkt VIII sentencji niniejszej decyzji (na podstawie pism Prezesa Głównego Urzędu Miar – k. 400, 2289-2291, pisma Prezesa Narodowego Banku Polskiego – k. 395-396 i oświadczeń Spółki – k. 1638, 2708, wydruku ze 32 strony internetowej Skarbnicy Narodowej – k. 1564, 2992-2993v, wydruków ze strony internetowej Narodowego Banku Polskiego – k. 2994-3003v) W toku niniejszego postępowania ustalono, że Skarbnica Narodowa w materiałach reklamowych dotyczących produktów: medalu „Fryderyk Chopin”, monety „Tadeusz Gajcy”, monety „Krzysztof Kamil Baczyński”, monety „Wieluń 1939”, posługiwała się sformułowaniami, z których wynikało, że produkty te wykonane były z czystego srebra, podczas gdy w rzeczywistości wykonane one były ze stopu srebra próby 925/1000. W odniesieniu do medalu Fryderyk Chopin Spółka zawarła w materiałach reklamowych następujące stwierdzenia: „Medal wybity w czystym srebrze Ag 925/1000 jest uhonorowaniem geniuszu wybitnego Polaka. Jego unikalność podkreśla fakt bicia w najwyższej jakości menniczej – stemplem lustrzanym oraz ścisły limit emisji – tylko 75 000 egzemplarzy. Jeżeli weźmie się pod uwagę setki tysięcy kolekcjonerów zarówno w Polsce jak i na całym świecie zainteresowanych zdobyciem tej pamiątki, stanie się jasne, dlaczego jej walorów nie można przecenić.” (podkreślenia Strony postępowania - k. 1026-1029, 1036-1037). Ponadto w reklamie znajdującej się na prowadzonej przez Skarbnicę Narodową stronie internetowej www.skarbnicanarodowa.pl/chopin , w zakładce „dlaczego warto” (nabyć medal poświęcony Fryderykowi Chopinowi – przypis Prezesa Urzędu), na pierwszym planie znajdowała się informacja następującej treści: „Czyste srebro próby 925/1000 Dla uhonorowania geniuszu wybitnego kompozytora i jednego z najbardziej znanych i cenionych na świecie Polaków, ten rocznicowy medal został wybity w prawdziwym srebrze, próby, w jakiej Narodowy Bank Polski emituje srebrne monety okolicznościowe.” W odniesieniu do monety Tadeusz Gajcy Skarbnica Narodowa wskazywała w materiałach reklamowych, że „ta wyjątkowa moneta została wybita w czystym srebrze (Ag 925/1000), w najwyższej jakości menniczej stemplem lustrzanym. Dodatkowo jej wartość podnosi fakt platerowania złotem próby 999/1000.” (k. 1030-1031). W materiałach reklamowych poświęconych monetom Krzysztof Kamil Baczyński (k. 1032-1033) oraz Wieluń 1939 (k. 1034-1035), Spółka również informowała konsumentów, że są one wykonane z „czystego srebra próby 925/1000” . Prezes Urzędu ustalił, że niektóre z wymienionych powyżej produktów, tj. Tadeusz Gajcy, Krzysztof Kamil Baczyński, Wieluń 1939, to monety okolicznościowe wyemitowane przez NBP w 2009 r. Prezes Urzędu ustalił, że prawdziwe są zamieszczane przez Stronę postępowania w materiałach reklamowych informacje odnoszące się do stopów metali, z jakich wykonane są te monety, tj. ze stopu srebra próby 925/1000. Srebro należy do metali szlachetnych, zgodnie z art. 2 Prawa probierczego. Zawartość metalu szlachetnego w wyrobach określa się próbą. Próba jest to stosunek masy czystego metalu szlachetnego zawartego w stopie do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych. Zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie wyrobów z metali szlachetnych, ustalono następujące próby dla wyrobów srebrnych: 0,925; 0,875; 0,830; 0,800. Z ustaleń poczynionych w toku niniejszego postępowania wynika, że próba 0,925 jest najwyższą próbą spośród ustalonych w rozporządzeniu w sprawie wyrobów z metali szlachetnych. Jest to stop zawierający w 1000 jednostkach 925 części czystego srebra oraz 75 części tysięcznych dodatkowych stopów. W stopie metali o próbie 0,925, srebro stanowi 92,5% masy całego wyrobu. Niezależnie od powyższych aktów prawa polskiego, Rzeczpospolita Polska w dniu 19 listopada 2005 r. ratyfikowała Konwencję o kontroli i cechowaniu wyrobów z metali szlachetnych sporządzoną w Wiedniu dnia 15 listopada 1972 r. (Dz. U. z 2007 r., Nr 46, poz. 33 297). W punkcie 2 ustęp 2 załącznika 1 do tej Konwencji, ustalono próby srebra w wysokościach: 0,999, 0,925; 0,830; 0,800. W toku niniejszego postępowania Prezes Urzędu ustalił, że stop, z jakiego wykonana jest moneta kolekcjonerska można rozpatrywać w dwóch aspektach rzutujących na istotne właściwości monet kolekcjonerskich, tj.: cech istotnych dla identyfikacji monety oraz właściwości istotnych przy ustalaniu ceny tej monety. Do właściwości monety istotnych dla jej identyfikacji należy zaliczyć stop, nominał, nakład, wzór, masę (wagę), średnicę, rok emisji. Na cenę każdej monety kolekcjonerskiej na rynku wtórnym ma wpływ między innymi stan jej zachowania, wielkość nakładu oraz stop z jakiego została wykonana. W toku niniejszego postępowania ustalono, że z dniem 30 października 2010 r. Spółka wycofała z oferty produkty „Fryderyk Chopin”, „Wieluń 1939” oraz „Krzysztof Kamil Baczyński”. Z tą samą datą Strona postępowania dokonała zmiany materiałów reklamowych dotyczących produktu „Tadeusz Gajcy” poprzez zastąpienie zwrotu „czyste srebro” zwrotem „srebro selektywnie platerowane 24-karatowym złotem” . Ustalenia dotyczące formułowania oferty Strony postępowania w zakresie zwrotów używanych przez Stronę postępowania w materiałach reklamowych odnoszących się do limitacji (dostępności) oferowanych produktów – dotyczy pkt XI ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji (na podstawie informacji dzielonych przez Spółkę – k. 11, 1015-1016, k. 1635-1636, 1639-1640, 1648-1649, 2708, oraz materiałów reklamowych wymienionych poniżej) Jak wskazano powyżej, Spółka oferuje do sprzedaży monety kolekcjonerskie, których emitentami są instytucje państwowe właściwe do emisji znaków pieniężnych w danym kraju (w Polsce kompetencje takie posiada wyłącznie NBP). Skarbnica Narodowa współpracuje z wieloma mennicami różnych krajów (jest dystrybutorem wyemitowanych przez nie monet). Wielkość emisji monet kolekcjonerskich ustala ich emitent. Skarbnica Narodowa może zaoferować do sprzedaży w obrocie konsumenckim taką ilość monet kolekcjonerskich, jaką zakupi od emitenta tej monety. Ilość monet jest przydzielana przez emitenta z góry i nie zależy wyłącznie od Skarbnicy Narodowej. Jeżeli chodzi natomiast o medale kolekcjonerskie, to są one dostępne w ilości ustalonej przez samą Stronę postępowania. To Spółka jest podmiotem, który może (w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej) decydować o limitacji oferowanych medali poprzez złożenie zamówienia u producenta medali. Z materiałów reklamowych dotyczących produktów oferowanych przez Stronę postępowania wynika, że są one dostępne w ograniczonej lub nawet bardzo ograniczanej ilości. W powyższym zakresie, w materiałach reklamowych publikowanych przez Skarbnicę Narodową pojawiają się następujące sformułowania. „W posiadaniu Skarbnicy Narodowej znajduje się ściśle ograniczona ilość monet. W związku z tym postanowiliśmy wprowadzić system rezerwacji. Jedna rodzina może zgłosić tylko jedną rezerwację – ta zasada pomoże uniknąć spekulacji. Skarbnica Narodowa gwarantuje, że procedura przydzielania monet będzie rzetelna oraz że wszystkie rezerwacje zostaną rozpatrzone w kolejności napływania . (…) Z uwagi na spodziewane ogromne zainteresowanie radzimy dokonać rezerwacji jeszcze dzisiaj. (podkreślenia Strony postępowania) ” (k. 1032-1033). „Ścisły limit – tylko 32 000 egzemplarzy! (…) Emisja jest ściśle limitowana – tylko 32 000 dostępnych egzemplarzy , co dodatkowo podnosi jej wartość. (…) Skarbnica Narodowa gwarantuje, że wszystkie rezerwacje zostaną rozpatrzone w kolejności napływania. Każda rodzina może zgłosić tylko jedną rezerwację. (…) Prosimy nie wysyłać teraz pieniędzy, Jeżeli 34 rezerwacja zostanie zaakceptowana, niezwłocznie prześlemy Państwu potwierdzenie. (…) Spodziewane jest duże zainteresowanie tą wyjątkową emisją. Aby uniknąć rozczarowania, radzimy dokonać rezerwacji jeszcze dzisiaj . (…) Rezerwacje będą przyznawane ściśle według kolejności ich napływania” . (podkreślenia Strony postępowania; k. 1788-1789, 1792-1793). „Widząc Państwa zainteresowanie poszukiwanymi i wyjątkowymi emisjami, wstępnie i bez żadnych zobowiązań zarezerwowaliśmy dla Państwa możliwość zakupu . (…) Wielkość tej ekskluzywnej srebrnej kolekcji „Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat” jest ściśle limitowana – tylko 10 000 kolekcji na całym świecie. Biorąc pod uwagę zainteresowanie tysięcy kolekcjonerów i wiernych, ta dostępna ilość jest kroplą w morzu potrzeb.” (k. 1115- 1117). Wartość tej niezwykle cennej pamiątki dodatkowo podnosi ograniczona liczba tylko 10 000 dostępnych kolekcji” (k. 1833-1835). „Ścisły limit! Oficjalne Srebrne Dolary Kanadyjskie są wyjątkowo ściśle limitowane. Na całym świecie popyt na te unikalne monety znacznie przewyższa podaż, a mimo to rząd utrzymuje ich emisję na niskim poziomie. W przeszłości prowadziło to do znacznego wzrostu ich wartości. UWAGA! ŚCISŁY LIMIT KOLEKCJI. Widząc Pani zainteresowanie emisjami Skarbnicy Narodowej zarezerwowaliśmy dla Pani, wstępnie i bez żadnych zobowiązań, srebrną monetę „Bizon” z 1982 r. Moneta ta jest oficjalnym Srebrnym Dolarem Kanadyjskim – jedną z najbardziej limitowanych monet świata. Liczba emisji w Polsce również podlega ścisłej limitacji – tylko 10 000 kolekcji na całą Polskę. Oznacza to, że tylko 10 000 osób spośród 38 milionów Polaków będzie miało szansę zebrać pełną kolekcję Srebrnych Dolarów Kanadyjskich. W związku z bardzo dużym zainteresowaniem srebrnymi monetami prosimy przesłać rezerwację już teraz , aby uniknąć rozczarowania z powodu jej braku. Rezerwacje będą rozpatrywane ściśle według kolejności napływania. PS. Przypominamy, tylko 10 000 osób w Polsce będzie miało możliwość zebrania tej poszukiwanej kolekcji! ” (podkreślenia Skarbnicy Narodowej, k. 1933-1936) Oceniając przedstawiony stan faktyczny Prezes Urzędu zważył, co następuje: I. Rozstrzygnięcie w pkt I - VIII sentencji decyzji. Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działania oparte na przepisach ustawy są zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowości, a nie w interesie poszczególnych, indywidualnych uczestników obrotu. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane działania godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku i poprzez to powodują zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu. Do naruszenia interesu publicznego dochodzi, gdy skutki określonych działań mają charakter powszechny, dotykają wszystkich potencjalnych podmiotów na danym rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny. Wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub mogli stać się klientami Strony postępowania. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie istnieje możliwość poddania zachowania Spółki dalszej ocenie pod katem stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 uokik, do uznania, że doszło do stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest spełnienie następujących przesłanek: 35 1) kwestionowane działanie jest działaniem przedsiębiorcy, 2) bezprawność działania przedsiębiorcy, 3) godzenie w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1) działanie Strony postępowania jako działania przedsiębiorcy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 uokik, pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 ze zm., dalej: ustawa o swobodzie działalności gospodarczej) oraz: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, (…), d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2 – na potrzeby przepisów dotyczących (…) praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów (trzeci człon definicji przedsiębiorcy zawartej w art. 4 pkt 1 uokik [lit. c)] znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniach w sprawach koncentracji). Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorcą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej). Skarbnica Narodowa Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie jest spółką prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000241299, prowadzącą we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m.in. na sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że Strona postępowania posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega ona rygorom określonym w uokik i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Ad 2) – bezprawność działania Spółki. Bezprawność to sprzeczność zachowania z przepisami prawa, zasadami współżycia społecznego oraz dobrymi obyczajami. Bezprawność jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezależnym od wystąpienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczającego się działań bezprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 uokik zawiera otwarty katalog działań stanowiących praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Wśród praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymienił w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów wpisanych do rejestru postanowień wzorców umów, naruszenie obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, jak również dopuszczenie się nieuczciwej praktyki rynkowej lub czynu nieuczciwej konkurencji. Działanie Strony postępowania jest bezprawne z powodów wskazanych poniżej. Uwagi odnoszące się do przesłanek stwierdzenia stosowania przez przedsiębiorcę nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu przepisów unpr. 36 Zgodnie z art. 4 ust. 1 unpr, stosowana przez przedsiębiorcę praktyka rynkowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przedmiotowy przepis stanowi klauzulę generalną, która na okoliczność stosowania danej praktyki będzie podlegała stosownej konkretyzacji. Zgodnie z przepisami unpr nieuczciwe praktyki rynkowe dzielą się na wprowadzające w błąd oraz agresywne praktyki rynkowe (art. 4 ust. 2 unpr). Praktyki rynkowe wprowadzające w błąd mogą przybrać postać czynną, tj. polegać na działaniu (art. 5 unpr) lub bierną, tj. polegać na zaniechaniu wprowadzającym w błąd (art. 6 unpr). Do uznania wyżej wymienionych praktyk wprowadzających w błąd za nieuczciwe praktyki rynkowe należy badać je poprzez pryzmat klauzuli generalnej zamieszczonej w art. 4 ust. 1 unpr. Oznacza to, że do wykazania, że stosowana przez danego przedsiębiorcę praktyka stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu przepisów unpr, należy odnieść się zarówno do definicji praktyki wprowadzającej w błąd (art. 5 unpr), jak i do ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej z art. 4 ust. 1 unpr. Biorąc pod uwagę brzmienie art. 4 ust. 1 unpr, praktyka rynkowa będzie uznana za nieuczciwą, jeśli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w sposób istotny zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po zawarciu. W wyroku z dnia 23 lutego 2006 r. (sygn. akt: XVII Ama 118/04) Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskazał, że „ istotą pojęcia dobrego obyczaju jest szeroko rozumiany szacunek dla człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien on wyrażać się właściwym informowaniem o przysługujących uprawnieniach, niewykorzystywaniu uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty i rzetelnym traktowaniu partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, a także wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności.”. Działanie Skarbnicy Narodowej należy ocenić przez pryzmat postrzegania go przez przeciętnego konsumenta. Zgodnie z art. 2 pkt 8 unpr, przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do poszczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa. Aby ustalić model przeciętnego konsumenta, należy dokonać oceny jego sytuacji w kilku aspektach. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, czy jest on dostatecznie dobrze poinformowany. Z przyjęcia tego założenia nie wynika, że konsumenci powinni samodzielnie dążyć do uzyskania wiedzy niezbędnej do zawarcia umowy – informacji dotyczących przedsiębiorcy lub cech produktu. Ciężar przekazania informacji o produkcie spoczywa na przedsiębiorcy, który występując na rynku w roli profesjonalisty powinien zadbać o to, żeby jego kontrahent uzyskał na tyle pełną i jasną informację, która pozwoli konsumentowi podjąć świadomy wybór oparty na wiedzy. Dlatego właśnie prawo do informacji uznawane jest za fundament ochrony konsumenta w Unii Europejskiej. Dodatkowo założyć należy, że spoczywające na przedsiębiorcy powinności w zakresie informacyjnym lub znakowania towarów wpływać będą na podwyższenie standardu świadomości konsumentów. 37 Oczywiście konsument sam może również dążyć do uzyskania wiedzy na temat danego produktu, mamy wtedy do czynienia z tzw. samoświadomością czy samokształceniem. Nie jest to jednak wymóg, którego niespełnienie pozbawia automatycznie przymiotu „przeciętności” w rozumieniu ustawy, co oznacza zerwanie z pokutującym jeszcze podejściem dotyczącym „wysokiego standardu powinności konsumenta związanego z samym faktem uczestnictwa na coraz bardziej nieprzejrzystym rynku („skoro kupuje, powinien wiedzieć”, „gdyby przeczytał, byłby wiedział”), przy jednoczesnym braku odniesienia tej powinności nie tylko do istniejącej i realizowanej polityki informacyjno-edukacyjnej wobec konsumenta, ale także oceny konkretnych obowiązków w tym zakresie jego kontrahenta.” (E. Łętowska, Europejskie prawo umów konsumenckich, Warszawa 2004, s. 66-67). Kolejnym krokiem do ustalenia modelu przeciętnego konsumenta jest ustalenie, czy jest on uważny i ostrożny. Nie oznacza to, że konsument posiada wiedzę specjalistyczną pozwalającą na wybór odpowiedniego produktu, ale to, że przede wszystkim rozumie kierowane do niego informacje i potrafi je wykorzystać do podjęcia świadomej decyzji dotyczącej produktu. Nie jest naiwny, ale z drugiej strony nie potrafi ocenić sytuacji tak jak profesjonalista. Będąc jednocześnie świadomy realiów społeczno-gospodarczych, wykorzystuje swoją wiedzę ogólną dążąc do zdobycia dodatkowych informacji o produkcie. Rozumie on, że jego ochrona jest wypracowana także jego własnym wysiłkiem edukacyjnym. Zgodnie z omawianą definicją, bada się reakcje przeciętnego konsumenta poprzez uwzględnienie czynników społecznych, kulturowych i językowych, które miały wpływ na kształtowanie jego zachowań przy zawieraniu umowy. Uwzględnienie tych czynników sprawia, że konsument przestaje być już tylko podmiotem statystycznym, ale rzeczywistym – osadzonym w realiach kulturowych i społecznych. Możliwość uwzględnienia czynników społecznych, kulturowych i językowych dodaje definicji przeciętnego konsumenta walor nieznacznej elastyczności, której nie uda się uniknąć przy ocenie reakcji konsumenta na praktykę rynkową. W końcu powinno się dokonać oceny, czy konsument należy do specjalnej grupy podatnej na praktykę ze względu na szczególne cechy (segmentacja konsumentów). Ustawa przykładowo wymienia szczególne grupy konsumentów niepełnosprawnych fizycznie lub umysłowo. Wiek również może być czynnikiem wyróżniającym konsumenta wśród innych. Inaczej bowiem należy oceniać zachowania i reakcje osób, na przykład na reklamę sprzętu komputerowego, które na co dzień posługują się takimi produktami, a inaczej ludzi w podeszłym wieku, którzy nie posiadają wiedzy na temat nowinek technicznych. Podobnie sprawa ma się z dziećmi, które nie potrafią, w odróżnieniu od ich rodziców, racjonalnie ocenić na przykład reklamy skierowanej bezpośrednio do nich. Dlatego już na etapie konstruowania praktyki rynkowej (na przykład przekazu reklamowego) należy ocenić dla jakiej grupy docelowej przeznaczony jest produkt, od tego bowiem zależy miara przeciętnego konsumenta. W niniejszej sprawie przeciętnym konsumentem jest osoba, do której Strona postępowania kieruje materiały reklamowe, przy uwzględnieniu jednocześnie grupy odbiorców tych materiałów reklamowych. Sposób rozpowszechniania materiałów reklamowych, ich konstrukcja i sposób podawania informacji przez Skarbnicę Narodową wskazują na to, że przeciętny konsument w niniejszej sprawie nie przynależy do żadnej szczególnej grupy konsumentów. Podkreślenia w tym miejscu wymaga fakt, że Spółka nie kieruje swoich materiałów reklamowych w szczególności do kółek zainteresowań lub stowarzyszeń zrzeszających kolekcjonerów monet (medali), a do „zwykłego” uczestnika rynku. [tajemnica przedsiębiorstwa] Sposób dotarcia do konsumenta z reklamą oferowanych produktów wskazuje zatem na to, że grupą docelową odbiorców tych produktów, jest każdy bez względu na wiek, a przede wszystkim wiedzę na temat rynku kolekcjonerskiego monet i 38 medali. Taki konsument pozyskuje zatem wiedzę na temat reklamowanego produktu głównie poprzez zapoznanie się z materiałami reklamowymi i informacjami w nich zawartymi. W opinii Prezesa Urzędu, sposób rozpowszechniania materiałów reklamowych, z uwzględnieniem grupy odbiorów tych materiałów reklamowych daje powody przypuszczać, że przeciętnym konsumentem, do którego Skarbnica Narodowa kieruje swoją ofertę, jest osoba, która nie zetknęła się dotychczas z rynkiem monet kolekcjonerskich lub miała z nim styczność w bardzo ograniczonym zakresie. Tymczasem rynek kolekcjonerski monet okolicznościowych jest szczególny zwłaszcza ze względu na konieczność posiadania zdolności oceny wartości kolekcjonerskiej i rynkowej (wpływającej na cenę) produktów. Prezes Urzędu ocenił, że wiedza na temat rynku monet (medali) kolekcjonerskich nie jest rozpowszechniona, a zatem przeciętny uczestnik rynku (a tym samym przeciętny konsument w niniejszej sprawie) nie posiada wiadomości na temat tej branży. Przeciętny konsument, którego model został określony do dokonania oceny działań Spółki, jest zatem podmiotem, który nie przynależy do szczególnej grupy konsumentów wyróżniających się ze względu na konieczność szczególnego traktowania (tzn. ze względu na szczególne cechy sprawiające, że ma on mniejsze możliwości dokonania oceny praktyki rynkowej stosowanej przez Stronę postępowania – np. dzieci), jak i ze względu na posiadaną szczególną wiedzę o rynku kolekcjonerskim i jego specyfice (nie jest znawcą tego rynku produktów). Nie posiada on wiedzy na temat rynku kolekcjonerskiego oraz bazuje na informacjach przekazanych mu przez Spółkę w materiałach reklamowych. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie I sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 uonpk, umowy zawierane z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość, w szczególności drukowanego lub elektronicznego formularza zamówienia niezaadresowanego lub zaadresowanego, listu seryjnego w postaci drukowanej lub elektronicznej, reklamy prasowej z wydrukowanym formularzem zamówienia, reklamy w postaci elektronicznej, katalogu, telefonu, telefaksu, radia, telewizji, automatycznego urządzenia wywołującego, wizjofonu, wideotekstu, poczty elektronicznej lub innych środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. 144, poz. 1204), są umowami na odległość, jeżeli kontrahentem konsumenta jest przedsiębiorca, który w taki sposób zorganizował swoją działalność. Spółka oferuje do sprzedaży monety lub medale kolekcjonerskie oraz kolekcje medali lub monet kolekcjonerskich. [tajemnica przedsiębiorstwa] Aby dokonać zamówienia produktu należy albo uzupełnić formularz dostępny na stronie internetowej Skarbnicy Narodowej, albo wypełnić formularz zamówienia dołączony do ulotek reklamowych (w którym należy wskazać dane osobowe oraz złożyć podpis pod gotową formułą oświadczenia woli). Umowy zawierane przez Stronę postępowania z konsumentami są zatem umowami na odległość w rozumieniu art. 6 ust. 1 uonpk. W związku z tym, na Spółce spoczywają obowiązki informacyjne wynikające z przepisów uonpk, w szczególności z art. 9 ust. 1 tego aktu prawnego. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 2 uonpk, przedsiębiorca powinien poinformować konsumenta przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu. „Chodzi o istotne właściwości świadczenia, z punktu widzenia konsumenta (nie zaś istotne składniki czynności prawnej!). Chodzi tu o cechy, których konsument może oczekiwać od świadczenia. Konieczne jest przy tym, aby przedsiębiorca nieprzymuszony, samorzutnie, niejako wyprzedzająco, nie oczekując na zapytanie konsumenta, wskazywał cechy świadczenia mające znaczenie dla konsumenta w ogóle (chodzi przede wszystkim o cechy 39 wpływające na użyteczność, sposób korzystania ze świadczenia) …” (E. Łętowska. Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, CH BECK, Warszawa 2001 r., s. 58). Do istotnych cech świadczenia oferowanego do sprzedaży przez Spółkę i jego przedmiotu należy zaliczyć informacje na temat rodzaju oferowanej kolekcji (otwarta, czy zamknięta) oraz informacji na temat ilości elementów składających się na kolekcje o charakterze zamkniętym. Wskazać bowiem należy na cel umowy sprzedaży kolekcji. Zgodnie z definicją słowa ‘kolekcja’ przyjętą w Słowniku języka polskiego PWN, kolekcją jest zbiór przedmiotów jednego rodzaju, gromadzonych przez kogoś ze względu na ich wartość artystyczną, naukową lub historyczną. Istotą kolekcjonowania jest chęć zdobycia wszystkich składników kolekcji. Dopiero więc taki rezultat stanowi osiągnięcie celu, dla którego konsument mógł zdecydować się na zawarcie umowy. Skoro przedmiotem umowy jest kolekcja, to produktem, jaki zamawia konsument jest właśnie kolekcja w całości, a nie poszczególne jej elementy. Dopiero doręczenie wszystkich elementów tej kolekcji stanowić będzie wykonanie umowy przez Stronę postępowania, a z punktu widzenia konsumenta nastąpi osiągnięcie celu, dla którego zawarł umowę. Brak informacji na temat charakteru kolekcji oraz ilości elementów składających się na kolekcję, stanowi zatem niewypełnienie obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 2 uonpk. Informacja na temat charakteru kolekcji, tj. czy kolekcja ma charakter zamknięty (z góry wiadomo z ilu elementów się składa), czy otwarty (w chwili rozpoczynania jej sprzedaży, nieznana jest liczba jej wszystkich części składowych), ma niebagatelne znaczenie przy podejmowaniu przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy. Dzięki takiej informacji konsument pozyskuje bowiem wiedzę na temat rzeczywistych warunków umowy. Charakter kolekcji decyduje w szczególności o czasie realizacji umowy oraz o tym kiedy konsument ma się spodziewać zakończenia kolekcjonowania (zrealizowania umowy). Kolekcja jest kompletna (stanowi kompletny produkt zamawiany przez konsumenta), dopiero gdy konsument otrzyma wszystkie elementy składające się na nią. Bez wiedzy na temat charakteru kolekcji na etapie przedkontraktowym, konsument nie jest w stanie świadomie ocenić, czy chce zawrzeć umowę. W przypadku kolekcji o charakterze zamkniętym, konsument potrafi samodzielnie ocenić ilu elementów brakuje mu do uzyskania całości kolekcji. W przypadku kolekcji o charakterze otwartym, na etapie przedkontraktowym niemożliwe jest udzielenie informacji o ilości elementów wchodzących w skład kolekcji. Konsument musi mieć jednak tę świadomość. Dopiero gdy posiądzie tę wiedzę, jest w stanie podjąć świadomą decyzję dotyczącą zawarcia umowy. Uzyskana przez konsumenta informacja na temat charakteru kolekcji i ilości elementów wchodzących w skład kolekcji o charakterze zamkniętym wpływa na zdolność oszacowania kosztów związanych z realizacją umowy. Całkowity koszt produktu (kolekcji) wpływa w istotny sposób na decyzję konsumenta dotyczącą zawarcia umowy. Co do kolekcji o charakterze zamkniętym, w których wiadomo z góry ile elementów tworzy jej całość, dopiero dodatkowa informacja na temat ilości elementów składających się na kolekcję, daje pełną, jasną i rzetelną informację na temat świadczenia i jego przedmiotu. Nie można bowiem traktować tych informacji w oderwaniu od siebie. W przypadku kolekcji zamkniętych, posiadanie wiedzy na temat ilości elementów składających się na nią, w połączeniu z informacją o cenie poszczególnych części składowych, pozwala konsumentowi na oszacowanie czasu trwania umowy, terminu zakończenia kolekcjonowania oraz środków pieniężnych, jakie powinien przeznaczyć on na zdobycie kompletnego produktu. Fakt zaniechania wypełnienia obowiązków przedkontraktowych przez Spółkę we wskazanym powyżej zakresie może wprowadzać konsumentów w błąd co do warunków umowy, jaką konsument zawarł ze Stroną postępowania. Możliwość wprowadzenia konsumentów w błąd jest spotęgowana tym, że niezależnie od tego, że Spółka nie udzielała 40 informacji na temat charakteru kolekcji oraz ilości elementów składających się na kolekcje o charakterze zamkniętym, to materiały reklamowe publikowane przez Skarbnicę Narodową mogły sugerować, że kolekcja składa się z kilku elementów, podczas gdy w rzeczywistości oferowana kolekcja albo miała charakter otwarty, albo składała się z większej ilości monet (medali), niż zdawałoby się to wynikać z sugestii zawartej w materiałach reklamowych. Część z materiałów reklamowych (wskazanych powyżej w części dotyczącej ustalenia stanu faktycznego) zawierała bowiem informacje i ilustracje niektórych monet (medali) wchodzących w skład kolekcji bez dodatkowej jednoznacznej informacji na temat tego, czy kolekcja ma charakter otwarty lub zamknięty i ilości wszystkich elementów wchodzących w skład kolekcji. Poprzez takie formułowanie materiałów reklamowych konsument mógł odnieść wrażenie, że w skład kolekcji wchodziły tylko te monety (medale), które zostały opisane lub zilustrowane w materiałach reklamowych (reklamowana kolekcja ma charakter zamknięty o określonej – sugerowanej w materiałach reklamowych ilości elementów). Tymczasem, kolekcje reklamowane w ten sposób, składały się z większej ilości elementów niż zostało to zasugerowane w materiałach reklamowych (patrz ustalenia faktyczne – s. 19-20 i 25-27 niniejszej decyzji). W opinii Prezesa Urzędu takie działanie Strony postępowania stanowiło uchybienie przez nią obowiązkowi udzielenia rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji na temat istotnych elementów świadczenia, tj. charakteru kolekcji i ilości elementów składających się na kolekcję o charakterze zamkniętym. Na podstawie tak przedstawionych przez Spółkę informacji konsument mógł podjąć decyzję dotyczącą zawarcia umowy opierając się na błędnym przekonaniu na temat charakteru kolekcji i ilości elementów wchodzących w ich skład. Takie działanie mogło, w opinii Prezesa Urzędu, wprowadzać konsumentów w błąd co do wielkości kolekcji będącej przedmiotem umowy. Informacja o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu (a więc także o charakterze kolekcji oraz ilości elementów składających się na kolekcję o charakterze zamkniętym) została uznana przez ustawodawcę za na tyle istotną na etapie przedkontraktowym, że ustanowił on obowiązek udzielenia tej informacji przed zawarciem umowy. Informacje, o których tu mowa są bowiem niezbędne do podjęcia przez konsumenta świadomej decyzji o zawarciu umowy. Nieudzielenie tych informacji powodowało ryzyko naruszenia interesów ekonomicznych konsumenta. Za interes konsumenta chroniony przy pomocy obowiązków informacyjnych wynikających z art. 9 ust. 1 uonpk, uznać należy samo prawo do bycia właściwie poinformowanym, gdyż właściwa informacja jest traktowana jako gwarancja tego, aby konsument uczestniczył w przejrzystych i jednorodnych warunkach rynkowych. Fakt, że Spółka przyznaje konsumentowi możliwość odstąpienia lub wypowiedzenia umowy na każdym etapie jej realizacji, nie stanowi usprawiedliwienia do uchybiania obowiązkom informacyjnym wynikającym z art. 9 ust. 1 pkt 2 uonpk. Jeśli konsument zrezygnuje z kolekcjonowania (wypowie umowę), może uniknąć poniesienia straty o charakterze finansowym. Jeżeli jednak przyczyną, dla której rezygnuje on z dalszego kolekcjonowania, jest zaniechanie udzielenia przez Spółkę informacji wymaganych na etapie przedkontraktowym, to rezygnacja z kolekcjonowania przed ukończeniem zbierania kolekcji, stanowi o naruszeniu interesów gospodarczych konsumenta, gdyż pomimo prawdopodobnego zminimalizowania straty finansowej, konsument nie zrealizował celu, dla którego zawarł umowę, tj. nie zdobył kompletnej kolekcji. W opinii Prezesa Urzędu, celem kolekcjonowania jest zdobycie wszystkich elementów składających się na kolekcję. Innymi słowy, zdobycie całości kolekcji jest podstawową motywacją osoby zawierającej umowę. Nie może zatem być mowy o tym, że interesy konsumenta nie są naruszone w sytuacji, gdy decyduje się on na zawarcie umowy nie 41 posiadając informacji na temat wielkości kolekcji lub posiadając na ten temat mylące wrażenie (nie mając informacji służących w szczególności wyliczeniu środków pieniężnych, jakie będzie musiał przeznaczyć na całość kolekcji), a następnie zmuszony jest zrezygnować z otrzymywania kolejnych monet (medali), gdyż nie zakładał, że kolekcja ma charakter otwarty i nie można przewidzieć kiedy nastąpi jej zakończenie, albo też, że liczba elementów składowych kolekcji jest większą niż zakładał nie mając na ten temat jasnej informacji od Strony postępowania. W przypadku, gdy konsument podejmie decyzję o wypowiedzeniu umowy, nie dojdzie do poniesienia prze niego straty finansowej. Należy jednak ponownie podkreślić, że motywacją do zawarcia przez konsumenta umowy jest zdobycie kompletnego produktu (całości kolekcji). Zatem decyzja o rezygnacji z dalszego kolekcjonowania będzie tym trudniejsza, im więcej monet (medali) konsument otrzymał, gdyż będzie on liczył na zebranie wszystkich elementów kolekcji (im więcej kosztów przeznaczył do tej pory na kolekcję, tym bardziej chce zdobyć całość). Brak udzielenia informacji na temat charakteru kolekcji i ilości elementów wchodzących w skład kolekcji i charakterze zamkniętym może jednak zawsze (bez względu na uprawnienie konsumenta do wypowiedzenia umowy) mieć wpływ na naruszenie interesu gospodarczego rozumianego jako prawo do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy. Powyższe argumenty decydują o tym, że informacje o wielkości kolekcji stanowią informację o istotnych właściwościach świadczenia i jego przedmiotu w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 2 uonpk. Brak wypełnienia przez przedsiębiorcę powyższego obowiązku oznacza, że ciężar obowiązku ustalenia przedmiotu umowy został przeniesiony na konsumenta. Nie można jednak dopuścić, aby z powodu nierzetelnego działania przedsiębiorcy, konsument pozbawiony był jednej z podstawowych informacji niezbędnych do podjęcia świadomej decyzji na temat zawarcia umowy. W tym miejscu podkreślić należy również wagę zaniechań przedsiębiorców związanych z niewypełnianiem przedkontraktowych obowiązków informacyjnych. Przepis art. 9 ust. 1 uonpk nakłada na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek informacyjny wobec konsumenta, z którym zawiera on umowę na odległość w rozumieniu przepisów tej ustawy. Ciężar przekazania informacji w zakresie przewidzianym w tym przepisie spoczywa na przedsiębiorcy, który występując na rynku w roli profesjonalisty powinien zadbać o to, żeby jego kontrahent uzyskał na tyle pełną i jasną informację, która pozwoli mu na podjęcie świadomej decyzji dotyczącej zawarcia umowy. Należy podkreślić, że obowiązek o którym mowa, dotyczy umów zawieranych na odległość, a więc sytuacji kiedy konsument nie ma fizycznej możliwości zapoznania się z produktem samodzielnie. Konsument nie ma możliwości uzyskania informacji na temat produktu z innego źródła niż dane udostępnione przez przedsiębiorcę. Jeżeli przedsiębiorca uchybia nałożonym na niego obowiązkom informacyjnym w ten sposób, że nie podaje tych informacji konsumentowi, podaje informacje niepełne lub informacje podane przez niego są nieprawdziwe, konsument nie może podjąć świadomej decyzji dotyczącej nabycia produktu. „Obowiązek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okolicznościach dotyczących kontraktu, jego przedmiotu i treści, przedmiotu świadczenia, a także powinności czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompetentny – jest cechą generalną prawa umów i wypływa z obowiązku lojalnego kontraktowania, dotyczącego zarówno stadium przedkontraktowego, jak i wszelkich dalszych faz już istniejącego stosunku prawnego.” (E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H. Beck 2002, s. 215) . 42 Szczególnej doniosłości nabiera właściwe informowanie w obrocie pomiędzy przedsiębiorcą, a konsumentem. Przedsiębiorca występuje bowiem na rynku w roli profesjonalisty – podmiotu, który posiada specjalistyczną wiedzę na temat oferowanego produktu. Od przedsiębiorcy jako profesjonalisty wymaga się, żeby taką wiedzę posiadał. Konsument z kolei występuje w roli podmiotu, który nie musi posiadać specjalistycznej wiedzy na temat każdej podejmowanej czynności lub nabywanego towaru. Dlatego konsument, podejmując decyzję dotyczącą zawarcia umowy bazuje na informacjach przekazanych mu przez przedsiębiorcę, które są mu niezbędne do podjęcia świadomej decyzji opartej na wiedzy. Z przyczyn wskazanych powyżej, prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji uznaje się za fundament ochrony konsumenta nie tylko w Polsce, ale na całym obszarze Unii Europejskiej. Model przeciętnego konsumenta wypracowany przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości potwierdza fakt uznania prawa do informacji za jedno z priorytetowych. Zgodnie bowiem z tym modelem, przeciętny konsument jest rozważny, przeciętnie uważny, mający prawo do rzetelnej informacji niewprowadzającej w błąd, zawierającej wszystkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia towaru . To czego można oczekiwać od rozsądnego konsumenta wynika przede wszystkim z tego jak daleko sięga obowiązek przekazania informacji handlowej, jej dostępności, jawności, niedwuznaczności, pełności i odpowiedniości. Prawidłowe wypełnienie obowiązków informacyjnych przez przedsiębiorcę daje konsumentowi możliwość podjęcia świadomej decyzji dotyczącej zawarcia umowy. Dlatego uznaje się, że „nieudzielanie konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji powoduje upośledzenie w zakresie dokonywanych przez nich wyborów na rynku towarów i usług.” (K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LEX, 2008). Niewypełnienie obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 2 uonpk stanowi więc naruszenie jednego z priorytetowych uprawnień konsumenta – prawa do uzyskania rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji. Działanie (zaniechanie) Spółki, poprzez naruszenie obowiązku podania konsumentom pełnej informacji, wypełnia przesłankę bezprawności w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie II sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 4 uonpk, konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy, o zasadach zapłaty ceny lub wynagrodzenia. Jak wskazano w części decyzji dotyczącej ustalenia stanu faktycznego w niniejszej sprawie, Strona postępowania posługuje się różnymi zasadami zapłaty ceny za produkt, w zależności od rodzaju zawieranej umowy, kolejności produktów przesyłanych w ramach umowy kolekcji oraz od wartości przesyłki. W zakresie umów, których przedmiotem był pojedynczy medal (moneta), Spółka informowała konsumentów o sposobie zapłaty ceny. Co do umów, których przedmiotem była kolekcja monet (medali), Spółka albo nie udzielała wcale, albo udzielała niepełnych informacji na temat zasad zapłaty ceny. Strona postępowania nie wypełniała zatem w tych przypadkach, obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 ust. 2 pkt 4 uonpk. W doktrynie wskazuje się, że „obowiązek dostarczania konsumentowi rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji, który ciąży na przedsiębiorcy, zależy od rodzaju poszczególnej transakcji z udziałem konsumentów. Obligatoryjnie jednak, niezależnie od jej charakteru, udzielana informacja powinna spełniać określone cechy (być rzetelna, pełna i prawdziwa). Wyraźna nierówność zachodząca między konsumentami a profesjonalistami na rynku nakłada na organy państwa szczególny obowiązek dbania o zapewnienie transparentności rynku, tak aby był on dla konsumenta zrozumiały. Dlatego obowiązek 43 udzielania konsumentom właściwej informacji (rzetelnej, prawdziwej i pełnej) jest coraz częściej sankcjonowany przez przepisy prawa” 1 . Obowiązek udzielenia informacji o sposobie zapłaty ceny wynika z powszechnie obowiązującego przepisu, który nie nastręcza problemów interpretacyjnych. Wynika bowiem z niego, że na przedsiębiorcy ciąży obowiązek udzielenia konsumentom informacji przedkontraktowych na temat sposobów zapłaty ceny. Informacje te powinny być przy tym rzetelne, prawdziwe i pełne. W niniejszym przypadku nie budzi wątpliwości, że Spółka nie wypełniała przedmiotowego obowiązku informacyjnego, ponieważ pomijała w materiałach reklamowych kwestie sposobu zapłaty ceny. Dodatkowo, w ocenie Prezesa Urzędu, w przypadku materiałów reklamowych, w których Spółka udzielała wyłącznie wybiórczych informacji na temat sposobu zapłaty ceny, informacje te były nie tylko niepełne, ale również nierzetelne. Wprowadzając obowiązek udzielania przez konsumenta informacji na temat sposobu zapłaty ceny, ustawodawca uznał, że stanowi ona dla konsumenta istotną informację niezbędną do świadomego podjęcia decyzji dotyczącej umowy. Uchybienie obowiązkom informacyjnym wynikającym z art. 9 ust. 1 uonpk powoduje, że konsument nie dysponuje informacjami niezbędnymi do dokonania wyboru w zakresie zawarcia umowy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, działanie Strony postępowania w zakresie zaniechania udzielania konsumentom informacji o zasadach zapłaty ceny, wypełnia przesłankę bezprawności w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie III sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk, konsument powinien być poinformowany, przy użyciu środka porozumiewania się na odległość, najpóźniej w chwili złożenia mu propozycji zawarcia umowy o miejscu i sposobie składania reklamacji. Jednocześnie zgodnie z art. 11 ust. 2 uonpk, umowa powinna określać miejsce i sposób składania reklamacji, nie powodujące nadmiernych trudności lub kosztów po stronie konsumenta. Przedmiotowy obowiązek informacyjny, podobnie jak wskazywane w niniejszej decyzji przepisy art. 9 ust. 1 pkt 2 i 4 uonpk, ma charakter bezwzględny oraz dotyczy informacji istotnej z punktu widzenia konsumenta, gdyż pozwala ona na zdobycie wiedzy na temat sposobu i miejsca wykonania swoich uprawnień oraz może mieć wpływ na podjęcie przez niego świadomej (opartej na wiedzy) decyzji dotyczącej umowy. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania wynika, że Spółka nie wypełniała obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk. Nie można przy tym uznać, że Strona postępowania wypełniała przedmiotowy obowiązek informacyjny poprzez wskazanie adresu jej siedziby. Obowiązek udzielania informacji na temat adresu siedziby przedsiębiorcy wynika z art. 9 ust. 1 pkt 1 uonpk. Art. 9 ust. 1 pkt 1 i 10 uonpk ustanawiają odrębne obowiązki informacyjne, o czym świadczy zarówno wykładnia literalna tych przepisów, jak i wykładnia systemowa. Wskazać tu przede wszystkim należy, na zakres przedmiotowy obydwu obowiązków. W punkcie pierwszym jest mowa o informacjach służących do identyfikacji przedsiębiorcy – imieniu i nazwisku (nazwie) przedsiębiorcy, adresie zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy oraz o organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany. Punkt dziesiąty zaś dotyczy stricte miejsca i sposobu składania reklamacji, tj. adresu na który konsument powinien odesłać wadliwy produkt. Punkt dziesiąty odnosi się nie tylko do adresu, ale również do sposobu składania reklamacji, a więc w szczególności formy oświadczenia reklamacyjnego. Odróżnienie tych dwóch obowiązków informacyjnych znajduje uzasadnienie praktyczne, bowiem w wielu 1 M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LEX 2008 44 przypadkach – ze względów organizacyjnych – adres do składania oświadczenia reklamacyjnego nie jest zbieżny z adresem siedziby przedsiębiorcy. Spółka jest osobą prawną w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego. Zgodnie natomiast z art. 41 tej ustawy, jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Nie jest to równoznaczne z miejscem faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Może się bowiem zdarzyć tak, że siedzibą przedsiębiorcy nie jest miejscowość, w której znajduje się również jego zakład produkcyjny, sklep, czy punkt, w którym dokonywane są usługi serwisowe. Pod adresem siedziby przedsiębiorcy nie muszą być również realizowane roszczenia konsumenta z tytułu reklamacji. Na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z późn. zm.), sprzedawca jest zobowiązany ustosunkować się do zgłoszenia konsumenta dotyczącego roszczenia z tytułu niezgodności towaru z umową w terminie 14 dni od dnia otrzymania zgłoszenia. W razie niewypełnienia tego obowiązku, uznaje się, że uznał on roszczenia konsumenta. Dlatego w interesie przedsiębiorcy jest udzielenie konsumentowi informacji w taki sposób, aby mógł on zweryfikować zasadność roszczeń konsumenta w ustawowym terminie. Rozróżnienie adresu siedziby oraz miejsca składania reklamacji pełni również funkcję gwarancyjną dla konsumenta. Służy właściwemu poinformowaniu o jego uprawnieniach, co ma znaczenie dla wykonywania przez konsumenta uprawnień z tytułu niezgodności towaru z umową lub uprawnień gwarancyjnych. Prezes Urzędu uznał zatem, że Strona postępowania nie wypełniała obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 10 uonpk. Działanie (zaniechanie) Spółki, poprzez naruszenie obowiązku podania konsumentom pełnej informacji, wypełnia zatem przesłankę bezprawności w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji Na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 unpr, nieuczciwa praktyka rynkowa wprowadzająca w błąd może dotyczyć w szczególności cech produktu, w szczególności jego ilości i składników. Przedmiotem umów zawieranych przez Stronę postępowania w obrocie z konsumentami są zarówno pojedyncze monety (medale), jak i całe ich kolekcje. Niniejsza praktyka dotyczyła umów, których przedmiotem miała być kolekcja, a nie pojedynczy medal (moneta). W opinii Prezesa Urzędu konsument po analizie całości materiałów reklamowych dotyczących produktów wskazanych w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji (włączając w to zamieszczone na Karcie rezerwacyjnej oświadczenie woli, pod którym składał podpis w celu zawarcia umowy), mógł niewłaściwie ocenić co było przedmiotem umowy – pojedynczy medal (moneta), czy ich kolekcja. Spółka opisywała obszernie w materiałach reklamowych pierwszy medal (monetę) z kolekcji i wskazywała wprost, że konsument zamawiał ten medal (monetę) określony z nazwy. Z materiałów reklamowych wynikało przy tym, że zamawiając pierwszy medal z kolekcji, konsument był uprawniony (nie zobowiązany) do otrzymywania pozostałych elementów kolekcji, a jego oświadczenie woli nie pociągało za sobą zobowiązań. Przedmiot zamówienia (kolekcja) nie wynikał jednoznacznie z materiałów reklamowych (nie był scharakteryzowany jako całość, brakowało informacji o kolekcji, niezbędnych do tego, aby konsument mógł ocenić, czy jest zainteresowany jej zakupem). Z materiałów reklamowych wynikało jednoznacznie jedynie to, że Skarbnica Narodowa posiadała w ofercie kolekcję o określonej nazwie, czego nie można uznać za równoznaczne z tym, że przedmiotem umowy miała być właśnie ta kolekcja. Konstrukcja materiałów reklamowych, użyte w nich określenia, brak scharakteryzowania kolekcji jako całości, jak również sugestie co do braku 45 zobowiązania konsumenta do związania umową o kolekcję, mogły wprowadzić konsumenta w błąd co do bezpośredniego skutku jego oświadczenia woli, tj., że konsument zaciągał zobowiązania na nabycie całej kolekcji. Można było bowiem interpretować informacje Spółki w ten sposób, że niezbędne będzie każdorazowe złożenie przez konsumenta oświadczenia woli w przedmiocie otrzymania kolejnych monet (medali). [tajemnica przedsiębiorstwa]. Przy umowie o kolekcję – pomimo sugestii o braku zobowiązania, czy też informacji o wpisaniu konsumenta na listę rezerwacyjną – do zawarcia umowy dochodziło bez dodatkowych czynności podejmowanych tak przez Spółkę, jak i konsumenta (Spółka nie potwierdzała rezerwacji, nie oferowała odrębnymi pismami kolejnych elementów kolekcji, a konsument nie składał odrębnych zamówień na dalsze jej elementy). Powyższe skutkowało tym, że konsument – nie mając takiej świadomości – stawał się stroną długookresowej umowy. Mógł ją co prawda rozwiązać poprzez jej wypowiedzenie, jednakże wymagało to podjęcia przez niego dodatkowych czynności – odesłania monety (medalu) i poniesienia w związku z tym kosztów. Na marginesie warto wskazać, że możliwość wypowiedzenia umowy nie jest w tym przypadku nadzwyczajnym uprawnieniem konsumenta, gdyż takie uprawnienie wynika wprost z art. 8 uonpk, a Skarbnica Narodowa zmodyfikowała jedynie warunki tego wypowiedzenia na korzyść konsumenta (skracając okres wypowiedzenia). Prezes Urzędu ocenił zatem, że przeciętny konsument mógł czuć się co najmniej zagubiony w gąszczu zabiegów marketingowych stosowanych przez Skarbnicę Narodową, co w efekcie mogło prowadzić do tego, że podjęta przez niego decyzja dotycząca zawarcia umowy nie była oparta na pełnej wiedzy. Z ostrożności, Prezes Urzędu wskazuje, że powyższa ocena nie dotyczy ważności zawartych umów w kontekście prawa cywilnego. Zgodnie z art. 60 kodeksu cywilnego, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli). Prezes Urzędu ocenia działanie Strony postępowania jedynie z punktu widzenia stosowanej przez nią praktyki rynkowej. Ta ocena wskazuje, że działanie Spółki, może wprowadzać konsumentów w błąd co do tego, co jest przedmiotem zawieranych przez nich umów (pojedynczy medal/moneta, czy ich kolekcja). Opisana powyżej praktyka Strony postępowania była sprzeczna z dobrymi obyczajami. Skoro bowiem Strona postępowania dążyła do tego, aby konsument podjął decyzję dotyczącą zawarcia umowy na podstawie nierzetelnych informacji, to prowadzi to do wniosku, że konsument nie występował tu w roli równoprawnej strony umowy. Do zawarcia umowy mogły bowiem doprowadzić stosowane przez Spółkę niejasne zasady działania, a do skorygowania działania Strony postępowania niezbędne było podjęcie przez konsumenta czynności, tj. wypowiedzenie umowy, co pociągało za sobą poniesienie przez konsumenta dodatkowych kosztów. Próbę skłonienia konsumenta do podjęcia decyzji dotyczącej umowy z wykorzystaniem nierzetelnych (wprowadzających w błąd) mechanizmów marketingowych uznać należy za sprzeczną z poszanowaniem konsumenta jako kontrahenta strony umowy, gdyż konsument ma ograniczoną możliwość korzystania z przejrzystych zasad rynkowych. Z powodów przytoczonych powyżej, Prezes Urzędu uznaje, że działanie Strony postępowania stanowiło nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 unpr. Zatem bezprawność działania Spółki w powyższym zakresie została wykazana. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie V sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 4 ust. 1 unpr, praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób 46 zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Do wykazania, że zachowanie przedsiębiorcy stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 unpr, niezbędne jest łączne wykazanie przesłanek zniekształcenia (możliwość zniekształcenia) zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu oraz sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z dobrymi obyczajami. Biorąc pod uwagę następujące okoliczności, działanie Strony postępowania uznać należy za nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 unpr. Jak wynika z ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie, Spółka wysyłała przesyłki z zamówionymi produktami listami zwykłymi. W przypadku, gdy konsument nie otrzymał monety (medalu) i w związku z tym nie uiścił za ten produkt zapłaty (rachunek za numizmat był każdorazowo załączony do przesyłki), wysyłano mu następnie wezwanie do zapłaty i to do konsumenta należał obowiązek podjęcia kolejnych czynności w celu wyjaśnienia sytuacji. Z informacji udzielanych konsumentowi na stronie internetowej www.skarbnicanarodowa.pl w zakładce „pytania i odpowiedzi” wynikało przy tym, że powinien był on skontaktować się z Biurem Obsługi Klienta w celu uzyskania informacji jak złożyć reklamację u operatora Poczta Polska S.A., co w przypadku przesyłek nierejestrowanych nie jest możliwe, bowiem reklamacja na usługę pocztową związaną z tymi przesyłkami nie przysługuje. Zatem warunki formalne tej reklamacji obiektywnie nie były dla konsumenta możliwe do spełnienia. Strona postępowania w toku niniejszego postępowania zaprzeczała stosowaniu nieuczciwej praktyki rynkowej oraz wskazywała, że praktyka jej działania jest inna, niż wynikało to z informacji zamieszczonych na stronie internetowej. Wskazywała ona, że w przypadku, gdy konsument nie otrzymał monety (medalu), Spółka, nie była w stanie samodzielnie (bez sygnału od konsumenta) posiąść informacji, czy konsument otrzymał monetę (medal). W takim przypadku wysyłała do niego wezwanie do zapłaty. Jeżeli jednak konsument poinformował Stronę postępowania o fakcie nieotrzymania monety (medalu), której dotyczyło wezwanie do zapłaty, Spółka wysyłała do niego odpowiedni formularz, na którym konsument zamieszczał oświadczenie o nieotrzymaniu przesyłki. Po odesłaniu przez konsumenta wypełnionego formularza, Strona postępowania nie żądała ponownie zapłaty kwoty objętej wezwaniem do zapłaty za nieotrzymaną monetę (medal). Konsument nie był przy tym proszony o złożenie reklamacji u operatora Poczta Polska S.A. Powyższe twierdzenia nie znajdują odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgromadzonym w toku niniejszego postępowania, tj. w wydruku ze strony internetowej www.skarbnicanarodowa.pl , jak również w skargach konsumentów, jakie wpłynęły do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z przedmiotowych skarg wynika bowiem, że jednorazowe zgłoszenie przez konsumenta faktu nieotrzymania przesyłki, za którą Skarbnica Narodowa żąda zapłaty, nie powoduje podjęcia przez Stronę postępowania czynności zmierzających do anulowania długu konsumenta, tj. że Spółka nie poprzestawała na wysłaniu do konsumenta jednego wezwania do zapłaty. Spółka (lub działający na jej rzecz pełnomocnik) kilkakrotnie potem wysyłała bowiem wezwania do zapłaty chcąc doprowadzić do uiszczenia przez konsumenta zapłaty za towar, którego jak twierdził nie otrzymał. W opinii Prezesa Urzędu, skargi konsumenckie stanowią dowód na to, że Strona postępowania przerzucała ciężar udowodnienia braku otrzymania przesyłki na konsumenta. Prezes Urzędu nie dał zatem wiary powyższym twierdzeniom Spółki. Zgodnie z praktyką Strony postępowania, jaka wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, konsument powinien był udowodnić fakt nieotrzymania przesyłki, za którą Spółka żądała zapłaty. Jak wynika z art. 6 kodeksu cywilnego to Strona postępowania powinna udowodnić fakt prawidłowego doręczenia przesyłki do konsumenta (spełnienia przez 47 nią jej świadczenia) i dopiero na tej podstawie żądać spełnienia świadczenia przez konsumenta. Konsument miał bowiem uiszczać cenę za monetę (medal) z dołu (po jej otrzymaniu), na podstawie rachunku dołączonego do przesyłki z monetą (medalem). Zapłata ceny przez konsumenta nie miała być zatem oderwana od faktu otrzymania monety (medalu), a ściśle związana z tą okolicznością faktyczną. Tymczasem Spółka nie była w stanie udowodnić faktu doręczenia konsumentowi monet (medali), jeżeli wysyłała je przy pomocy przesyłki nierejestrowanej. Obowiązek wykazania tej okoliczności Spółka przerzucała na odbiorcę przesyłki, a w ocenie Prezesa Urzędu, jako powołująca się na fakt odebrania przesyłki przez konsumenta, to ona powinna wykazać, że odebranie nastąpiło. Prezes Urzędu nie kwestionuje przy tym, że konsument może podjąć jakiekolwiek kroki w celu wyjaśnienia okoliczności związanych z otrzymaniem przez niego wezwania do zapłaty za towar nieotrzymany. W świetle stosowanej przez Stronę postępowania praktyki związanej ze sposobem doręczania przesyłek (za pomocą przesyłek nierejestrowanych), kontakt konsumenta wydaje się bowiem najszybszym i najmniej kosztownym sposobem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. W opinii Prezesa Urzędu istotny w niniejszej sprawie jest fakt, że Spółka informowała konsumenta o konieczności podjęcia takich czynności, które nie były możliwe do zrealizowania, a więc o tym, że prawidłowe wyjaśnienie sprawy wymagało od niego złożenia reklamacji na wykonanie usługi przez operatora Poczta Polska S.A. Jeżeli nawet przyjąć, że praktyka działania Strony postępowania jest inna niż ta, która wynikała z informacji zamieszczonej na jej stronie internetowej (przytoczonej w części dotyczącej ustalenia stanu faktycznego w zakresie niniejszej praktyki) oraz przyznać Spółce rację co do tego, że zamieszczona informacja nie była zgodna z wypracowanym przez nią sposobem postępowania, to w opinii Prezesa Urzędu już samo zamieszczenie informacji o takiej treści mogło wprowadzać konsumentów w błąd i wywoływać określone skutki, opisane poniżej. W opinii Prezesa Urzędu działanie Strony postępowania mogło doprowadzić do istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego konsumenta po zawarciu umowy. W opinii Prezesa Urzędu, mogło ono doprowadzić do tego, że konsument, nie mogąc udowodnić faktu nieotrzymania przesyłki oraz chcąc uniknąć sporu ze Spółką, mógł podjąć decyzję, aby uiścić cenę pomimo nieotrzymania monety (medalu). Taka praktyka Strony postępowania może więc bezpośrednio wpływać na interesy ekonomiczne konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu celem do jakiego dążyła Spółka, było wywołanie u konsumenta konfuzji co do tego, na kim spoczywa ciężar udowodnienia faktu doręczenia przesyłki, aby doprowadzić do uzyskania zapłaty za towar, którego konsument nie otrzymał. Co więcej, Skarbnica Narodowa nie była w stanie udowodnić doręczenia przesyłki konsumentowi. Stanowi to w opinii Prezesa Urzędu sprzeczne z dobrymi obyczajami przerzucenie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na konsumenta. Spółka świadomie bowiem wybrała taki sposób doręczania konsumentom przesyłek po to, aby zminimalizować koszty przesyłki (wysłanie listu zwykłego jest mniej kosztowne niż wysłanie przesyłki rejestrowanej). Zatem jeśli podjęła to ryzyko, powinna ponosić w tym zakresie ewentualne negatywne konsekwencje, a nie przerzucać je na konsumenta. Powyższe okoliczności decydują o uznaniu działania Spółki za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Słabsza pozycja konsumenta w stosunkach z przedsiębiorcami – profesjonalistami wymaga, aby przedsiębiorcy kierowali się szczególnymi zasadami w kontaktach z konsumentami, tj. aby wykazywali się szczególnymi umiejętnościami (profesjonalizmem), starannością zawodową, uczciwością działania oraz dobrą wiarą. Niedopuszczalne jest takie działanie przedsiębiorcy, które poprzez zastosowanie nieuczciwych metod, prowadzi do wywołania wśród konsumentów konfuzji co do ich obowiązków kontraktowych (wprowadzenia ich w błąd co do tego, że powinni oni udowodnić 48 fakt nieotrzymania przesyłki), co w efekcie prowadziło do przerzucenia ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej na konsumentów. W związku z wykazaniem przesłanek wynikających z art. 4 ust. 1 unpr, wskazać należy, że działanie Strony postępowania wypełniało znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 unpr. Tym samym, spełniona zostaje przesłanka bezprawności, niezbędna do wykazania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie VI sentencji niniejszej decyzji Elementem materiałów reklamowych, które Strona postępowania kieruje do konsumentów, jest formularz zawarcia umowy – Karta Rezerwacyjna. Jest to jednak nie tylko formularz zamówienia w rozumieniu art. 6 ust. 1 uonpk, ale również wzorzec umów w rozumieniu art. 384 § 1 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym, ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Wzorce umów są doktrynalnym określeniem wszelkich jednostronnie przygotowanych przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umownych, przyjmujących postać ogólnych warunków umów, wzorów umów, regulaminów itp. „Przez wzorce umów należy rozumieć wszelkie klauzule umowne, które zostały przygotowane z góry na użytek przyszłych umów. Są one opracowywane jednostronnie przez podmioty (lub na ich zlecenie), które zamierzają zawrzeć wiele umów na identycznych warunkach” (M. Bednarek, Wzorce umów w prawie polskim, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 1; tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 grudnia 2003 r., sygn.: K 3/02) . Mówiąc o wzorcach umów w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego należy mieć na uwadze wszelkie jednostronnie przygotowane przed zawarciem umowy, gotowe klauzule umowne, które w praktyce mogą przyjąć postać ogólnych warunków umów, wzorów umów, regulaminów. W Karcie Rezerwacyjnej Strona postępowania zamieściła wzór oświadczenia woli, złożenie pod którym podpisu jest równoznaczne z zawarciem umowy. We wzorze oświadczenia woli Spółka zawarła warunki zawieranej umowy. Konsument nie ma możliwości dokonywania zmian w Karcie Rezerwacyjnej. Czynnościami, jakie powinien wykonać konsument, jest uzupełnienie Karty Rezerwacyjnej o swoje dane osobowe, złożenie na niej podpisu i odesłanie na podany przez Stronę postępowania adres. Uznać zatem należy, że Karta Rezerwacyjna jest wzorcem umów w rozumieniu art. 384 kodeksu cywilnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że dokumenty te stanowią treść umowy zawieranej pomiędzy Spółką, a konsumentem (zawierają prawa i obowiązki stron umowy), a postanowienia w nich zawarte zostały przygotowane przed zawarciem umowy i wprowadzone do stosunku prawnego przez przedsiębiorcę w sposób niepozwalający konsumentowi na wywarcie realnego wpływu na ich treść. Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik, za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kpc (dalej: Rejestr). Art. 479 43 kpc rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Wpis do Rejestru oznacza zatem, że od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umów. Wzorzec umów stosowany w obrocie z konsumentami może zostać poddany tzw. kontroli abstrakcyjnej na podstawie przepisów zawartych w art. 479 36 – 479 45 kpc, dokonywanej niezależnie od tego, czy wzorzec był, czy też nie był zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (cały wzorzec lub jego fragment). 49 Oceny postanowień w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej - „SOKiK”) i wyłącznie do kompetencji tego Sądu należy uznanie postanowień wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 kpc rozszerza prawomocność wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocności rozszerzonej następuje od chwili wpisania postanowienia do Rejestru. Konsekwencją umieszczenia postanowienia umownego w Rejestrze jest to, że posłużenie się nim będzie miało skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzględnie przez prawo zakazanego. Wpis klauzuli do wskazanego powyżej Rejestru oznacza, że jej stosowanie w jakimkolwiek wzorcu umownym, jest zakazane. W tym miejscu należy podkreślić, iż dla uznania, że klauzula wpisana do Rejestru i klauzula z nią porównywana są tożsame w treści, nie jest konieczne, aby brzmienie tych postanowień było identyczne. Rozbieżność użytych wyrażeń, zmiana szyku zdania czy zastosowanie synonimów nie eliminuje bowiem abuzywnego charakteru ocenianego postanowienia. Powyższe stanowisko Prezesa Urzędu jest zgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdził, że „(…) stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 kpc, może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powyższej uchwały Sąd Najwyższy uznał m.in., że „(…) praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik (w obowiązującej obecnie ustawie z dnia 16.02.2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów uregulowana została w art. 24) obejmuje również przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegających na przestawieniu wyrazów lub zastąpieniu jednych wyrazów innymi, jeżeli tylko wykładnia postanowienia pozwoli stwierdzić, że jego treść mieści się w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbliżonej treści do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecież tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyjęta powyżej rozszerzająca wykładnia art. 23a uokik znajduje również uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a także orzecznictwie ETS dotyczącym zasady efektywności (…)”. Nie jest więc konieczna dokładna, literalna zbieżność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywanej. Niedozwolone są również takie postanowienia umów, które mieszczą się w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której treść zostanie ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Z treści art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik wynika, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów uważa się w szczególności stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru, o czym stanowi art. 479 45 kpc. Tym samym, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegającej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do Rejestru konieczne jest wykazanie spełnienia przesłanki bezprawności przejawiającej się w stosowaniu przez przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umowy o treści tożsamej z wpisem do Rejestru dokonanym przez Prezesa Urzędu na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Prezes Urzędu, po przeanalizowaniu treści wzorca umów pod nazwą Karta Rezerwacyjna, którym Spółka posługuje się w obrocie z konsumentami stwierdził, biorąc pod uwagę wszelkie uwagi wskazane powyżej, że ma ona charakter wzorca umowy w rozumieniu art. 384 § 1 kodeksu cywilnego. Stosowany przez Stronę postępowania sposób zawarcia 50 umowy należy uznać za umowę adhezyjną, której zawarcie następuje wyłącznie przez akceptację warunków zaproponowanych przez przedsiębiorcę. We wzorcu umów pod nazwą Karta Rezerwacyjna w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata, kolekcji: Największe Tajemnice Świata, kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata, kolekcji Gorączka Złota, Spółka posługiwała się postanowieniem umownym o następującej treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji, w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” . Strona postępowania wskazywała przy tym precyzyjnie cenę pojedynczej monety (medalu) z kolekcji oraz przyznawała konsumentowi prawo do rozwiązania umowy. Przedmiotowe postanowienie wzorca umów jest tożsame z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru pod numerem 783, o treści: „W razie znacznego wzrostu cen towarów i usług cena usługi może zostać podwyższona.”, które SOKiK uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez pozwanego w obrocie z konsumentami w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. (sygn. akt: XVII AmC 107/04). Uzasadniając swoje orzeczenie, SOKiK wskazał, że „pozwany posłużył się nieostrym pojęciem znacznego wzrostu cen. Może on zatem wykorzystać to niezdefiniowane pojęcie do swobodnego kształtowania wynagrodzenia. W tym przypadku to do pozwanego będzie należała ocena, czy wzrost cen był znaczny i jak będzie się on przekładał na wysokość ostatecznego wynagrodzenia, którą zapłacić miałby konsument. W ocenie Sądu posługiwanie się nieostrymi pojęciami daje pozwanemu możliwość dokonywania jednostronnej wiążącej interpretacji umowy. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że postanowienie powyższe narusza przepis art. 385 (3) pkt 9 kc stanowiącego, że niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które przyznaje kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy.” . Zdaniem Prezesa Urzędu, postanowienie o treści „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji, w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” jest tożsame z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycją 783. Użyte przez Stronę postępowania sformułowanie „znaczny wzrost ceny złota” , jest pojęciem nieostrym, które mogło być przez nią wykorzystywane do dokonywania wiążącej interpretacji umowy. Treść przedmiotowego postanowienia, którym Skarbnica Narodowa posługiwała się w obrocie z konsumentami odpowiada zatem dyspozycji przedstawionego powyżej postanowienia wzorca umów, które SOKiK uznał za abuzywne. W obu przypadkach, przedsiębiorca pozostawał sobie możliwość dokonania wiążącej interpretacji umowy z uwagi na posługiwanie się zwrotami niedookreślonymi, których wystąpienia konsument nie był w stanie zweryfikować. Określenie „w razie znacznego wzrostu cen towarów i usług” oraz „w przypadku znacznego wzrostu cen złota” jest równoznaczne znaczeniowo i uzależnia zmianę ceny wyłącznie od woli kontrahenta konsumenta. Czynniki cenotwórcze nie są jednorodne dla każdego z produktów oferowanych na rynku oraz ulegają zmianom w zależności od warunków rynkowych. Jednym z czynników cenotwórczych jest bez wątpienia koszt jego wytworzenia. Prezes Urzędu nie kwestionuje faktu, że Spółka może kształtować ceny w sposób wolnorynkowy bazując w szczególności na cenach surowca, z jakiego wykonano oferowane przez nią monety (medale). Zmiana ceny w trakcie wykonywania umowy powinna jednak opierać się na jasnych, transparentnych kryteriach, które nie są uzależnione wyłącznie od decyzji podjętych przez Stronę postępowania. Klauzula waloryzacyjna powinna więc być skonstruowana w taki sposób, aby dać konsumentowi możliwość łatwej weryfikacji kiedy może być ona wykorzystana i o ile wzrośnie wówczas cena zamówionego przez niego produktu. 51 Postanowienie stosowane przez Spółkę, opisane w punkcie VI sentencji niniejszej decyzji, tak jak postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 783, prowadziły do takich samych skutków, tj. do możliwości zmiany ceny produktu przez przedsiębiorcę, co jednak uzależnione było wyłącznie od jego woli. Z uwagi na to, że kryteria zmiany ceny nie zostały określone w sposób precyzyjny, konsument nie miał możliwości zweryfikowania, czy ewentualna zmiana ceny, została dokonana przez Skarbnicę Narodową w sposób uzasadniony. Znaczny wzrost ceny złota mógł być inaczej oceniony przez konsumenta, a inaczej przez przedsiębiorcę, ponoszącego koszt wytworzenia produktu. Przy kwestionowanym brzmieniu przedmiotowego postanowienia, jakikolwiek wzrost ceny złota na rynkach mógł uzasadniać podniesienie ceny produktu przez Stronę postępowania, a decyzja co do tego, czy i w jakiej wysokości zastosować kwestionowane postanowienie w praktyce, była pozostawiona wyłącznie Skarbnicy Narodowej. Konsument występujący w słabszej pozycji rynkowej względem przedsiębiorcy (profesjonalisty), został zmuszony do zaakceptowania zaproponowanego wzorca umowy, przewidującego zmianę ceny, co rodzi pewnego rodzaju niepewność finansową po jego stronie, a tym samym powoduje zmniejszenie pewności w obrocie gospodarczym. Zawierając umowę konsument dostaje informacje na temat ceny każdego z następnych elementów składowych kolekcji. Dzięki temu (jeśli otrzymuje informację na temat innych czynników wpływających na wysokość ceny końcowej produktu, takich jak np. ilość elementów składających się na kolekcję), ma świadomość wszystkich essentialia negotii umowy. Zmiana jednego z takich istotnych postanowień umownych w każdym czasie i z powodów niemożliwych do zweryfikowania (uzależnionych wyłącznie od interpretacji Strony postępowania) sprawia, że konsument nie ma pewności co do istotnych postanowień umowy. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego, postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Za świadczenie główne stron należy uznać te świadczenia, które objęte zostały postanowieniami przedmiotowo istotnymi umowy, czyli takimi bez określenia których czynność prawna (tu umowa) nie mogłaby dojść do skutku i od których zależy jej kwalifikacja prawna ( essentialia negotii ). Prezes Urzędu wskazał już, że kwestionowane postanowienie mogło wpłynąć na zmianę ceny produktu. Fakt ten nie powoduje jednak – w kontekście przytoczonej powyżej definicji niedozwolonego postanowienia umownego (postanowienie określające główne świadczenia stron) – wyłączenia jego abuzywności. Postanowienia tzw. waloryzacyjne nie określają bowiem świadczenia głównego stron, a jedynie dotyczą go pośrednio (patrz: W. Popiołek „Kodeks Cywilny Komentarz Tom I” pod redakcją K. Pietrzykowskiego, wyd. C. H . Beck, s. 804 ). Podobne stanowisko zajął SOKiK w uzasadnieniu do wyroku z dnia 1 marca 2007 r., sygn. akt XVII AmC 12/06: „ Zaskarżone postanowienia umowne nie są — wbrew twierdzeniom Pozwanej - postanowieniami określającymi główne świadczenia stron, a zatem podlegają kontroli Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Przez „główne świadczenia stron” należy rozumieć postanowienia dotyczące essentialia negotii umowy, bez których umowa nie doszłaby do skutku. Zaliczyć do nich niewątpliwe należy strony umowy, przedmiot umowy oraz świadczenia stron umowy. We wzorcach umów strony zazwyczaj regulują świadczenia, które są poboczne do świadczenia głównego oraz konsekwencje niewykonania lub nienależytego wykonania świadczenia. Należy przychylić się do stanowiska Powoda, iż do postanowień określających główne świadczenia stron nie mogą być zaliczane postanowienia odnoszące się w istocie do świadczeń ubocznych, 52 czy też inne postanowienia mające jedynie wpływ na kalkulację - czy wysokość świadczeń głównych. W art. 385 1 § l zd. 2 k.c. chodzi o postanowienia bezpośrednio kształtujące główne świadczenia, a nie postanowienia jedynie pośrednio łączące się z nimi .”. Do wykazania tożsamości kwestionowanego postanowienia oraz postanowienia wpisanego do Rejestru, niezbędne jest stwierdzenie, że zachodzi nie tylko tożsamość treści, ale również skutku stosowania porównywanych klauzul. Wskazówką w tym zakresie zazwyczaj może okazać się podobieństwo okoliczności, w jakich porównywane postanowienia były wykorzystywane (podobieństwo branż, w jakich działali przedsiębiorcy stosujący obie klauzule). Prezes Urzędu podkreśla jednak, że w niniejszym przypadku, skutki stosowania w obrocie z konsumentami postanowienia o treści tożsamej z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod pozycją 783 są niezależne od branży w jakiej jest używane. Abuzywność takiego postanowienia nie jest bowiem ściśle związana z profilem prowadzonej działalności gospodarczej przedsiębiorcy, a powody, dla których przedmiotowe postanowienie zostało uznane za niedozwolone, uznać należy za uniwersalne, tj. skutki posługiwania się takim postanowieniem mogą objawić się bez względu na rodzaj wykonywanej działalności gospodarczej. Postanowienie o treści tożsamej z postanowieniem wpisanym do Rejestru pod numerem 783 wpływa bowiem na niepewność obrotu prawnego, tj. w tym przypadku powoduje, że zawierający umowę konsument nie może być pewnym ceny końcowej nabywanego produktu, nie jest pewny, czy lub kiedy nastąpi ewentualna zmiana ceny oraz nie jest w stanie zweryfikować jej wysokości, gdyż Skarbica Narodowa wyłącznie sobie pozostawiła decyzję w tym zakresie (poprzez użycie sformułowania „w przypadku znacznego wzrostu cen złota” ). Skutki posługiwania się przez Stronę postępowania w obrocie postanowieniem o treści wskazanej w punkcie VI sentencji niniejszej decyzji były zatem identyczne jak te, które powodowało posługiwanie się postanowieniem uznanym przez SOKiK za niedozwolone. Prezes Urzędu wskazuje przy, że przy ocenie tożsamości kwestionowanego postanowienia z postanowieniem wpisanym do Rejestru, nie ma znaczenia fakt, że konsument ma możliwość rozwiązania umowy. Abuzywność w tym przypadku opiera się bowiem na ich niejednoznacznym sformułowaniu, co przyznaje możliwość interpretacji umowy wyłącznie przez Spółkę. Biorąc powyższe pod uwagę uznać trzeba, że postanowienie, którym Strona postępowania posługuje się w obrocie z konsumentami używając zwrotu niedookreślonego „w przypadku znacznego wzrostu ceny złota” , od czego uzależnia możliwość podniesienia ceny monet, mieści się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycją 783. Reasumując, w rozpatrywanej sprawie bezprawność działania Strony postępowania w świetle art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik polega na wprowadzeniu do obrotu postanowień umownych bezwzględnie przez prawo zakazanych, które znajdują się w Rejestrze niedozwolonych postanowień umownych o którym stanowi art. 479 45 k.p.c. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji Wzorzec umowy pod nazwą Karta Rezerwacyjna w odniesieniu do produktów wskazanych w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji zawierał postanowienie umowne o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji” . Również w tym przypadku Spółka wskazywała cenę pojedynczej monety z kolekcji oraz przyznawała konsumentowi prawo do rozwiązania umowy. W opinii Prezesa Urzędu ww. postanowienie wzorca umów jest tożsame z niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do Rejestru od numerami: 790 i 1286, ze względu na tożsamość treści i skutków, jakie wywoływały te klauzule. 53 W wyroku z dnia 27 lutego 2006 r. (sygn. akt: XVII AmC 105/04) SOKiK, uznał za niedozwolone i zakazał stosowania przez pozwanego w obrocie z konsumentami następującego postanowienia wzorca umowy o treści: „Wysokość czesnego może ulec zmianie, jednak nie wcześniej niż przed rozpoczęciem kolejnego roku akademickiego” . Sąd stwierdził, że postanowienie o takiej treści „przewiduje wyłącznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez ważnych przyczyn, istotnych cech świadczenia. Zdaniem Sądu, należy mieć na względzie, że sens usługi edukacyjnej polega na tym, że korzyść dla studenta przynosi ukończenie zdefiniowanego etapu edukacji (studiów określonego stopnia zakończonego licencjatem lub dyplomem magisterskim). Swoboda możliwości zmiany wysokości czesnego powoduje, że student – konsument traci możliwość rozeznania co do własnych możliwości finansowych i dokonania w tym zakresie wyboru racjonalnej oferty. W trakcie studiów może też być zaskoczony istotną podwyżką czesnego.” . Podobną argumentację powtórzył SOKiK w wyroku z dnia 5 września 2006 r. (sygn. akt: XVII AmC 120/05), w którym uznał za niedozwolone postanowienie o treści: „Wysokość czesnego może się zmienić. Zmiana nie może następować częściej niż raz w semestrze” . SOKiK uznał, że postanowienie o tej treści odpowiada dyspozycji art. 385(3) pkt 10 kodeksu cywilnego, gdyż przez to, że „nie zostało sformułowane w sposób jednoznaczny, przyznaje szkole uprawnienia do jednostronnej zmiany umowy bez ważnej przyczyny. Swobodna możliwość zmiany wysokości czesnego bez określenia kryteriów tej zmiany powoduje, że student traci możliwość kalkulacji kosztów w całym cyklu nauki.” . W przypadku postanowienia umownego kwestionowanego w niniejszym punkcie, Strona postępowania nie określiła przyczyn, po zaistnieniu których możliwe jest podniesienie ceny zamówionego przez konsumenta świadczenia, zatem cena produktu może być podniesiona bez powodu. Prezes Urzędu zwraca uwagę, że zawierając umowę, konsument powinien mieć świadomość wszystkich jej essentialia negotii . W przeciwnym razie, może zdarzyć się tak, że przy zawieraniu umowy konsument nie będzie w stanie zweryfikować, jaką sumę będzie zmuszony przeznaczyć na nabycie oferowanego przez Spółkę świadczenia. W trakcie wykonywania umowy, konsument nie będzie miał żadnej możliwości zweryfikowania, czy zmiana ceny zamówionego przez niego produktu jest uzasadniona. W przypadku omawianego postanowienia Skarbnica Narodowa nie podała żadnej przyczyny, pozostawiając sobie pełną swobodę zmiany ceny produktu. Taka możliwość podwyższenia ceny bez ważnych przyczyn ma szczególne znaczenie przy umowach, których przedmiotem jest kolekcja. Należy bowiem ponownie zwrócić uwagę, że celem konsumenta przy zawieraniu umowy, jest zdobycie wszystkich elementów wchodzących w skład kolekcji. Istotą kolekcjonowania jest chęć i dążenie do zebrania wszystkich elementów wchodzących w skład kolekcji. Tym bardziej możliwość podniesienia ceny choćby niektórych z elementów kolekcji bez ważnej przyczyny wskazanej w umowie, jest sprzeczna z dobrymi obyczajami oraz rażąco narusza interesy konsumentów. Jeżeli nawet w takiej sytuacji konsument zdecyduje się na rozwiązanie umowy, nie uchroni go to od naruszenia jego interesów. Nie zrealizuje bowiem celu, dla którego umowa została zawarta. Warto również wskazać, że pomimo tego, że poprzez zastosowanie kwestionowanego postanowienia Strona postępowania pozostawia sobie możliwość nieograniczonego wpływania na jedno z essentialia negotii umowy (tj. cenę, jaką konsument powinien zapłacić za produkt), to nie ulega wątpliwości, że postanowienie to ma charakter klauzuli waloryzacyjnej (podobnie jak klauzula omówiona w uzasadnieniu do punktu VI sentencji niniejszej decyzji). Nie zachodzi zatem niebezpieczeństwo, że omawiane postanowienie nie może zostać uznane za niedozwolone z uwagi na dyspozycję art. 385 1 § 1 kodeksu cywilnego (postanowienie kształtujące główne świadczenia stron umowy). 54 Odnosząc się do konieczności wykazania tożsamości skutków, jakie wywołują omawiane postanowienia ze względu na branże, w jakich są wykorzystywane (powołane postanowienia wpisane do Rejestru były wykorzystywane przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w branży edukacyjnej), Prezes Urzędu wziął pod uwagę następujące okoliczności. Zarówno przy umowie o świadczenie usług edukacyjnych, jak i przy umowie, której przedmiotem jest wysyłkowa sprzedaż kolekcji monet (medali), zapłata wynagrodzenia (ceny) dokonywana jest częściami. W przypadku umów zawieranych przez Stronę postępowania, konsument uiszcza opłatę za każdy otrzymany element kolekcji (zważywszy, że przedmiotem umowy jest kolekcja, to cena uiszczona za każdy element kolekcji jest częścią ceny za produkt zamawiany przez konsumenta). W przypadku usługi edukacyjnej, zapłata wynagrodzenia często jest rozłożona na raty. Świadczenia przedsiębiorców są rozciągnięte w czasie. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, w kontekście abuzywności kwestionowanego postanowienia, można wykazać tożsamość umowy o świadczenie usługi edukacyjnej oraz umowy zawieranej przez Spółkę w obrocie z konsumentami. Chodzi bowiem o podobieństwo w zakresie długości trwania umowy oraz sposobu zapłaty ceny przez konsumenta. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że postanowienie wskazane w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji, jest tożsame z niedozwolonymi postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru pod numerami: 790 i 1286. Należy więc uznać, że wykazano bezprawność działania Strony postępowania w rozumieniu art. 24 ust. 1 pkt 1 uokik. W odniesieniu do praktyki stwierdzonej w punkcie VIII sentencji niniejszej decyzji Na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 unpr, nieuczciwa praktyka wprowadzająca w błąd może w szczególności dotyczyć cech produktu, jego jakości, sposobu jego wykonania oraz składników. W opinii Prezesa Urzędu, działanie Strony postępowania wskazane w punkcie VIII sentencji niniejszej decyzji, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 1 unpr. W toku postępowania dowodowego Prezes Urzędu ustalił, że w treści materiałów reklamowych dotyczących medali i monet wskazanych w punkcie VIII sentencji niniejszej decyzji, znajdowały się sprzeczne ze sobą informacje na temat materiału, z jakiego wykonane zostały wymienione powyżej produkty. Przede wszystkim, na pierwszy plan tych materiałów reklamowych wysuwała się informacja, że produkty te wykonane są z czystego srebra. Informacja ta była szczególnie wyeksponowana na tle innych elementów reklamy. Oprócz tego, Spółka, wskazywała, że produkty te, wykonane są ze srebra próby 925/1000. Zgodnie z art. 3 Prawa probierczego, zawartość metalu szlachetnego w wyrobach określa się próbą. Próba jest to stosunek masy czystego metalu szlachetnego zawartego w stopie do masy stopu, wyrażony w częściach tysięcznych. Oznacza to, że jeżeli mamy do czynienia z próbą 925/1000, zawartość srebra wynosi 925 jednostek w 1000 jednostkach całości stopu. Prezes Urzędu ustalił w toku niniejszego postępowania, że pojęcie czyste srebro powinno być wykorzystywane do określenia właściwości produktów wykonanych z próby co najmniej 999,9, czyli ze srebra niezawierającego domieszek innych metali nieszlachetnych. Nie powinno się zatem używać określenia „ czyste srebro” w odniesieniu do produktu, który został wykonany z próby 925/1000, gdyż jest to informacja mogąca wprowadzić odbiorcę w błąd. Zatem użyty w materiałach reklamowych zwrot „czyste srebro” w odniesieniu do produktu wykonanego z materiału próby 925/1000 mógł wprowadzać konsumentów w błąd co do właściwości i jakości oferowanych przez Spółkę produktów. Należy dodatkowo zwrócić uwagę na fakt, że informacja na temat materiału, z jakiego wykonana jest moneta (medal), stanowi informację istotną, wpływającą na wartość monety kolekcjonerskiej na 55 rynku. Informacja, że monetę (medal) wykonano z czystego srebra może wpływać na postrzeganie przez konsumenta wartości numizmatu. Prezes Urzędu rozważył w toku niniejszego postępowania, czy konstrukcja materiałów reklamowych Strony postępowania w niniejszym zakresie mogła wprowadzać konsumentów w błąd. Strona postępowania nie tylko bowiem posłużyła się określeniem, że produkty wykonane są z „czystego srebra” (co jak wskazano powyżej, jest określeniem mogącym wprowadzić konsumenta w błąd), ale obok tego, informowała konsumentów o rzeczywistej próbie stopu, z jakiego wykonano monety (medale). Prezes Urzędu ocenił, że informacja udzielana przez Spółkę mogła wprowadzać konsumenta w błąd. Sformułowanie „czyste srebro” wybijało się bowiem na pierwszy plan i przez to mogło samo w sobie stanowić dla konsumenta informację, która mogła wpływać na jego ocenę wartości produktu. Srebro zaliczane jest do metali szlachetnych, posiadających wysoką wartość, a co za tym idzie monety wykonane ze srebra posiadają dużą wartość rynkową. W opinii Prezesa Urzędu, przeciętny konsument będący klientem Strony postępowania, posiada wiedzę na temat tego, że przedmioty wykonane z metali szlachetnych oznaczane są próbą. Nie dysponuje jednak wiedzą na temat tego ile srebra zawiera produkt oznaczony próbą 925/1000. W związku z tym, informacja, że produkt wykonany został z czystego srebra, mogły wpływać na otrzymanie przez konsumenta mylnego wyobrażenia na temat oferowanego produktu. Te wszystkie okoliczności wskazują na to, że konsument na podstawie wprowadzających w błąd informacji mógł podjąć decyzję dotyczącą umowy, której inaczej by nie podjął. Jeszcze raz podkreślić przy tym należy, że informacja na temat tego, że produkty wykonane były z czystego srebra, mogła wywołać u konsumentów mylne wrażenie na temat tego, że produkt podsiada inne cechy niż w rzeczywistości, w szczególności wykonany jest z innych składników, przez co konsument mógł błędnie ocenić wartość (rynkową i kolekcjonerską) oferowanego przez Stronę postępowania produktu. Działanie Spółki uznać należało za sprzeczne z dobrymi obyczajami, bowiem poprzez posłużenie się elementami mogącymi wprowadzić konsumentów w błąd co do właściwości produktu oferowanego przez Skarbnicę Narodową mogło powodować wśród konsumentów podjęcie decyzji, której inaczej by nie podjął. Biorąc powyższe pod uwagę, wobec wykazania przesłanek z art. 5 ust. 3 pkt 2 oraz z art. 4 ust. 1 unpr, Prezes Urzędu uznał, że działanie, jakiego dopuściła się Strona postępowania, stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu unpr. Zatem bezprawność działania Strony postępowania została wykazana. Ad 3) – naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów”, przepis art. 24 ust. 3 wskazuje jednak, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. O tym, czy naruszony został interes zbiorowy, nie zawsze przesądza kryterium ilościowe. Niekiedy jeden ujawniony przypadek naruszenia prawa konsumenta może być przejawem stosowanej praktyki naruszającej interes zbiorowy. W jednym z orzeczeń Sąd Najwyższy stwierdził, iż nie jest zasadne uznawanie, że postępowanie z tytułu naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów można wszcząć tylko wtedy, gdy zagrożone są interesy wielu odbiorców, a nie jest to możliwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pełni także funkcję prewencyjną, służy bowiem ochronie także 56 nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów (wyrok SN z dnia 12 września 2003 r., I CKN 504/01). Dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Ponadto, nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość, chociażby tylko potencjalna, wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z naruszeniem lub zagrożeniem naruszenia praw znacznej, potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów. Prezes Urzędu podejmując rozstrzygnięcie zawarte w niniejszej decyzji nie opierał się zatem na indywidualnych przypadkach przedstawianych przez konsumentów, a wziął pod uwagę działania Spółki odnoszące się do zbiorowych interesów konsumentów. Aby stwierdzić, że Strona postępowania stosowała praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów niezbędne było m. in. przeanalizowanie ulotek reklamowych załączanych jako tzw. inserty w prasie ogólnopolskiej oraz informacji zamieszczonych na stronie internetowej www.skarbnicanarodowa.pl . Fakt, że do rozpowszechniania materiałów reklamowych Strony postępowania dochodzi w szczególności z wykorzystaniem prasy ogólnopolskiej, świadczy o możliwości naruszenia interesów nieograniczonego kręgu konsumentów. Potencjalnie wszyscy konsumenci, którzy zetknęli się z ulotkami rozpowszechnianymi przez Spółkę lub przeczytali informacje zamieszczone na jej stronie internetowej, byli zatem narażeni na oddziaływanie praktyk stosowanych przez Stroną postępowania. Z przedstawionych powyżej rozważań znajdujących potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu wynika, że okoliczność faktycznego naruszenia dokonana w indywidualnych przypadkach nie ma czynnika decydującego dla oceny, czy dane działanie godzi w zbiorowy interes konsumentów. Działanie podejmowane w ramach niniejszego postępowania w ramach realizacji interesu publicznego nie dotyczy sytuacji pojedynczych konsumentów, lecz zaburzeń na rynku, w rozumieniu negatywnych zjawisk charakteryzujących jego funkcjonowanie. Podejmowane przez Prezesa Urzędu działania mają przeciwdziałać tak rozumianym dysfunkcjom rynkowym także poprzez kształtowanie właściwych postaw rynkowych, wyznaczając wymagane i oczekiwane standardy zachowań uczestników rynku. Bezprawne praktyki, których dopuściła się Strona postępowania godziły w interesy konsumentów pojmowane w sposób abstrakcyjny. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny a nie faktyczny, zatem uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. W literaturze przedmiotu zwraca się uwagę, iż określenie stałego czy zamkniętego katalogu interesów konsumentów nie jest możliwe, ani też zasadne. 2 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie przedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest 2 M. Szydło, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791 57 m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komunikacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. W tym też aspekcie w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie interesu gospodarczego konsumentów Wskazując na interes, w jaki godziło bezprawne działanie Strony postępowania, zdaniem Prezesa Urzędu, oprócz interesu ekonomicznego zasadnym jest w niniejszej sprawie uwzględnienie interesu pozaekonomicznego rozumianego jako nierzetelność traktowania lub wprowadzenie w błąd. 3 Powyższe fakty decydują o tym, iż trzecia przesłanka do uznania działania Strony postępowania za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów została spełniona. Wobec łącznego spełnienia wszystkich przesłanek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w art. 24 uokik, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II sentencji. Stwierdzenie zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 27 uokik, w przypadku zaprzestania stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 uokik, Prezes Urzędu wydaje decyzję o uznaniu przedmiotowej praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, jednocześnie stwierdzając zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 27 ust. 3 uokik ciężar udowodnienia okoliczności zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsiębiorcy. Ustalenia poczynione w toku niniejszego postępowania dały podstawy do stwierdzenia zaniechania stosowania przez Stronę postępowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów wskazanych w punktach I-VIII sentencji niniejszej decyzji. Prezes Urzędu dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie i uznał za wiarygodne twierdzenia przedstawione przez Spółkę w tym zakresie. Prezes Urzędu zważył więc, że zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów miało związek z następującymi faktami. 1. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie I sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Spółkę w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Kolekcja ma charakter otwarty – bez określonej w chwili emisji ilości elementów” (w odniesieniu do kolekcji i charakterze otwartym) albo „Kolekcja ma charakter zamknięty. Pełna kolekcja składa się z [ilość] monet (medali)” (w odniesieniu do kolekcji o charakterze zamkniętym); 2. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie II sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Spółkę w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania oraz w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Moneta płatna przy odbiorze u listonosza. Kolejne przesyłki płatne w ciągu 21 dni od wystawienia rachunku. Rachunek dołączany do każdej przesyłki.” ; 3. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie III sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania w dniu 1 3 E. Łętowska, Prawo Umów Konsumenckich , wyd. 2, Warszawa 2002 r., str. 341 58 grudnia 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Reklamacje można składać osobiście w siedzibie firmy, listownie, telefonicznie bądź pocztą elektroniczną” ; 4. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie IV sentencji niniejszej decyzji została zaniechana w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez modyfikację wszystkich materiałów reklamowych w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. Zmiana materiałów reklamowych polegała na zamieszczeniu w nich informacji o treści: „Kolekcja ma charakter otwarty – bez określonej w chwili emisji ilości elementów” (w odniesieniu do kolekcji i charakterze otwartym) albo „Kolekcja ma charakter zamknięty. Pełna kolekcja składa się z [ilość] monet (medali)” (w odniesieniu do kolekcji o charakterze zamkniętym); 5. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie V sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania w dniu 8 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez usunięcie ze strony internetowej Strony postępowania informacji na temat konieczności złożenia przez konsumenta reklamacji u operatora Poczta Polska S.A. w razie otrzymania wezwania do zapłaty za produkt, którego nie otrzymał; 6. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie VI sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania poprzez wprowadzenie do obrotu zmodyfikowanego wzorca umów, z którego usunięto postanowienie umowne o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji w przypadku znacznego wzrostu cen złota”. Nastąpiło to z dniem 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najmniejsze Złote Monety Świata, w dniu 10 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Największe Tajemnice Świata, w dniu 1 marca 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Nowe Siedem Cudów Świata, w dniu 17 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Gorączka Złota; 7. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie VII sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania poprzez wprowadzenie do obrotu zmodyfikowanego wzorca umów, z którego usunięto postanowienie umowne o treści: „Skarbnica Narodowa zastrzega sobie możliwość podniesienia cen monet w kolekcji”. Nastąpiło to z dniem 25 stycznia 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Najbardziej Poszukiwane Srebrne Monety Świata, w dniu 17 października 2011 r. w odniesieniu do kolekcji Srebrne Dolary Kanadyjskie, w dniu 21 lutego 2012 r. w odniesieniu do kolekcji Siedem Najważniejszych Złotych Monet Świata; 8. Praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów stwierdzona w punkcie VIII sentencji niniejszej decyzji została zaniechana przez Stronę postępowania w dniu 30 października 2010 r. Nastąpiło to poprzez wycofanie z tą datą z oferty Strony postępowania produktów „Fryderyk Chopin”, „Wieluń 1939” oraz „Krzysztof Kamil Baczyński”, jak również poprzez zmianę z dniem 30 października 2010 r. materiałów reklamowych dotyczących produktu „Tadeusz Gajcy” poprzez zastąpienie zwrotu „czyste srebro” zwrotem „srebro selektywnie platerowane 24-karatowym złotem” . Z uwagi na powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji. Brak przychylenia się do wniosku strony postępowania o wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w trybie art. 28 uokik. W toku niniejszego postępowania Strona postępowania złożyła w trybie art. 28 uokik wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej ją do podjęcia lub zaniechania określonych 59 działań zmierzających do zapobieżenia naruszeniom, o jakich mowa w art. 24 uokik. Strona postępowania zaproponowała również zmiany, jakie zamierzała wprowadzić w materiałach reklamowych w celu wykonania nałożonego na nią zobowiązania. Zgodnie z art. 28 uokik, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 uokik, lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania - że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 uokik, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania tych zobowiązań. W takiej decyzji, Prezes Urzędu może określić termin wykonania zobowiązań. W przypadku wydania decyzji w trybie art. 28 uokik, art. 26 i 27 uokik oraz art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik nie stosuje się. Z powołanego przepisu wprost wynika, że wydanie decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uokik zależy od uznania administracyjnego Prezesa Urzędu. Wskazuje na to już wykładnia gramatyczna – użycie określenia „może” implikuje stwierdzenie, że wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 28 ust. 1 uokik, stanowi dla Prezesa Urzędu uprawnienie, a nie obowiązek przychylenia się do wniosku Strony postępowania. Tym samym Prezes Urzędu nie był w niniejszej sprawie zobowiązany do uwzględnienia wniosku Skarbnicy Narodowej o wydanie decyzji w trybie art. 28 uokik. Taką wykładnię art. 28 ust. 1 uokik potwierdził SOKiK w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. (sygn. akt: XVII Ama 98/08) wskazując, że wydanie przez Prezesa Urzędu decyzji w trybie art. 28 ust. 1 uokik jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Prezesa Urzędu. W niniejszym postępowaniu, po zważeniu wszystkich okoliczności sprawy, Prezes Urzędu zdecydował, że wydanie na podstawie art. 28 ust. 1 uokik decyzji nakładającej na Stronę postępowania zobowiązanie odpowiedniej treści, nie jest uzasadnione ze względu na interes publiczny – zbiorowe interesy konsumentów. Prezes Urzędu wziął przy tym pod uwagę ilość skarg konsumenckich, jakie trafiły do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na działania Strony postępowania zarówno w toku niniejszego postępowania, jak i poprzedzającego je postępowania wyjaśniającego. Już sam fakt dużej liczby skarg konsumentów wskazuje na to, że zakres naruszenia interesów konsumentów przez działanie Strony postępowania był znaczny. Prezes Urzędu wziął również pod uwagę ilość zarzutów oraz wagę stwierdzonych naruszeń. W opinii Prezesa Urzędu, Spółka dopuściła się zbyt wielu działań lub zaniechań, które mogły wpływać na podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął. Prezes Urzędu uznał zatem za niewłaściwe zastosowanie wobec Skarbnicy Narodowej formy wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości z obrotu, poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 28 uokik. Jak wskazywano powyżej, uchybienia, jakich dopuściła się Strona postępowania godzą w prawo konsumenta do rzetelnej, niewprowadzającej w błąd informacji, skutkując tym, że konsument nie może podjąć świadomej decyzji dotyczącej umowy. Takie działanie uznać należy za sprzeczne z podstawowymi uprawnieniami konsumenta do bycia prawidłowo poinformowanym. Prezes Urzędu podkreśla jednocześnie, że informacje przedkontraktowe, których Strona postępowania nie podawała konsumentom mimo ustawowego obowiązku, stanowią podstawowe informacje na temat praw i obowiązków konsumentów. Biorąc pod uwagę wygląd materiałów reklamowych, ich wielkość i sposób zredagowania, udzielenie informacji choćby o wielkości kolekcji lub sposobie składania reklamacji, było możliwe do wykonania bez zbędnych obciążeń finansowych i bez większej ingerencji w układ materiałów reklamowych. Podobnie sprawa się ma z nieuczciwymi praktykami rynkowymi, jakie Strona postępowania stosowała w obrocie z konsumentami. Ich wyeliminowanie (zaniechanie 60 stosowania) nie wiązało się ze znacznymi kosztami, natomiast mechanizm działania związany z tymi nieuczciwymi praktykami rynkowymi godził w prawa konsumentów. Co zaś tyczy się stosowania przez Spółkę postanowień wzorca umowy tożsamych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, Prezes Urzędu wskazuje, że postanowienia zamieszczone w Rejestrze powinny być powszechnie znane z uwagi na jawność Rejestru oraz łatwy dostęp do niego na stronie internetowej UOKiK. Strona postępowania - profesjonalista, którego działalność gospodarcza polega na sprzedaży na odległość w stosunkach z konsumentami, powinna dopełnić należytej staranności w celu uniknięcia działania naruszającego interesy konsumentów. Liczne kampanie informacyjne prowadzone przez Prezesa Urzędu na temat niedozwolonych postanowień umownych w obrocie z konsumentami powinny stanowić dla przedsiębiorców ostrzeżenie oraz źródło wiedzy. Jak podkreślił SOKiK w powołanym powyżej wyroku (z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt: XVII Ama 98/08), „Nie bez znaczenia jest fakt, (…), że Strona stosowała we Wzorcu Umownym postanowienia bardzo podobne brzmieniem do postanowień zawartych w Rejestrze, który jest jawny, a co za tym idzie, Powód mógł łatwo zapoznać się z jego treścią. Należy tu podkreślić, że Powód, jako przedsiębiorca działający w branży turystycznej i zawierający umowy z konsumentami, winien dochować w tym zakresie szczególnej staranności” . W opinii Prezesa Urzędu takie stwierdzenie odnieść należy do wszystkich przedsiębiorców, bez względu na branżę, w której wykonują oni działalność gospodarczą. Skarbnica Narodowa zawiera umowy głównie w obrocie konsumenckim (o czym świadczy sposób sformułowania materiałów reklamowych oraz sposób ich rozpowszechniania). Jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, Strona postępowania powinna tak zorganizować prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą, aby przynajmniej zminimalizować ryzyko naruszeń. Rejestr publikowany na stronie internetowej www.uokik.gov.pl służy temu, aby przedsiębiorcy w łatwy sposób mogli zapoznać się z postanowieniami w nim zawartymi, a profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, nie powinien zasłaniać się nieznajomością Rejestru. Zatem, z powyższych powodów, orzeczono jak w sentencji. II. Rozstrzygnięcie w punkcie IX sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z treścią art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie dopuścił się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 uokik. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzależniana jest wysokość nakładanych na przedsiębiorców kar. Norma prawna wynikająca z art. 111 uokik stanowi jedynie, iż przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa między innymi w art. 106 należy uwzględnić w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy, przy czym – stosownie do art. 130 uokik – przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej, o którym mowa w art. 111 uokik, uwzględnia się również okoliczność naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 z późn. zm.). Dopuszczenie się naruszenia przepisów ustawy może nastąpić zarówno umyślnie, jak też i nieumyślnie. Kara pieniężna może zostać nałożona także w przypadku, gdy przedsiębiorca „choćby nieumyślnie” dopuścił się określonego czynu (art. 106 ust. 1 uokik). Oznacza to, że kara może być nałożona, także w przypadku, gdy po stronie przedsiębiorcy nie będzie występować wina, rozumiana jako świadomość bezprawności zachowania. 61 Nałożona przez organ antymonopolowy kara powinna ponadto pełnić funkcję represyjną (tj. stanowić dolegliwość za naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów), a także prewencyjną i dyscyplinującą (tj. zapobiegać podobnym naruszeniom w przyszłości). W zależności od stopnia naruszenia przepisów uokik, ustala się funkcję prewencyjną lub represyjną za wiodącą. Przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 106-108 uokik, Prezes Urzędu powinien wziąć pod uwagę w szczególności okres, stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy, a także uprzednie naruszenie przepisów ustawy (art. 111 uokik). W niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia na Stronę postępowania kary pieniężnej przewidzianej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Strona postępowania w sposób zawiniony co najmniej nieumyślnie, dopuściła się stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w obszarze prawnym rzutującym na sferę posiadanych przez konsumenta informacji, na podstawie których podejmował on decyzję na temat umowy. Chodzi tu zarówno na niewywiązanie się z obowiązków informacyjnych wynikających z art. 9 ust. 1 pkt 2, 4 i 10 uonpk, o wszelkie zamieszczane w materiałach reklamowych informacje wprowadzające lub mogące wprowadzić konsumentów w błąd, jak również o posługiwanie się we wzorcu umów postanowieniami tożsamymi z niedozwolonymi postanowieniami umownymi wpisanymi do Rejestru. Podkreślić trzeba, że prawo konsumenta do uzyskania prawdziwej, pełnej informacji uważane jest za fundament ochrony konsumentów tak w prawie unijnym, jak i polskim. Warto ponownie wskazać, że najistotniejszym elementem definicji przeciętnego konsumenta jest jego dostateczne poinformowanie, przy czym ciężar udzielenia konsumentowi informacji o produkcie i warunkach umowy, spoczywa na przedsiębiorcy. W kwestii wysokości kar pieniężnych Prezes Urzędu zważył co następuje. Za punkt wyjścia do obliczenia kar pieniężnych nałożonych w punkcie IX sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu wziął pod uwagę przychód osiągnięty przez Stronę postępowania w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary, zeznania o wysokości dochodu (straty) osiągniętego w roku podatkowym 2011, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Ponieważ w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary Strona postępowania uzyskała przychód w wysokości [tajemnica przedsiębiorstwa] PLN maksymalna wysokość kary pieniężnej, jaka może zostać nałożona na przedsiębiorcę w oparciu o ww. przepis wynosi [tajemnica przedsiębiorstwa] PLN. W odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej w punkcie IX podpunkcie 1 sentencji niniejszej decyzji W punktach I-IV i VIII sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Stronę postępowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 i 3 uokik, co daje podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Praktyki stwierdzone przez Prezesa Urzędu w punktach I-IV i VIII sentencji niniejszej decyzji zmierzały do skłonienia konsumenta do zawarcia umowy na podstawie informacji, które nie pozwalały mu w sposób świadomy podjąć decyzji na temat tej umowy. Wszelkie nieprawidłowości zawarte były w materiałach reklamowych oraz były ze sobą powiązane celowościowo, tzn. zmierzały do tego samego skutku – nakłonienia konsumenta w sposób nieuczciwy do zawarcia umowy. Z tego powodu, Prezes Urzędu zdecydował o nałożeniu jednej kary za ww. praktyki. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonych naruszeń. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez Stronę 62 postępowania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów miały miejsce na etapie przedkontraktowym i polegały na nieudzielaniu konsumentom rzetelnej prawdziwej i pełnej informacji oraz na stosowaniu nieuczciwych praktyk rynkowych w rozumieniu przepisów unpr. Powyższe praktyki były długotrwałe (z wyjątkiem praktyki stwierdzonej w punkcie VIII sentencji decyzji), gdyż trwały co najmniej od: - praktyka stwierdzona w punkcie I sentencji co najmniej od stycznia 2008 r. (k. 169-180, 186-214), - praktyka stwierdzona w punkcie II sentencji co najmniej od stycznia 2008 r. (k. 169-180, 186-214), - praktyka stwierdzona w punkcie III sentencji co najmniej od stycznia 2008 r. (k. 169-180, 186-214), - praktyka stwierdzona w punkcie IV sentencji co najmniej od stycznia 2008 r. (w odniesieniu do kolekcji Jan Paweł II – Człowiek który zmienił świat – k. 174-179), - praktyka stwierdzona w punkcie VIII sentencji co najmniej od stycznia 2010 r. (k. 1569). Przy ocenie dokonanej na potrzeby obliczania wysokości kary pieniężnej, Prezes Urzędu wziął pod uwagę również ilość praktyk stwierdzonych przez niego niniejszą decyzją. Praktyki stosowane przez Stronę postępowania (łącznie oraz każda z osobna) stanowią poważne naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ocenił, że wskazane powyżej elementy uzasadniają ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Stronę postępowania w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Określając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę okoliczności łagodzące i obciążające Stronę postępowania. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał zaniechanie przez Stronę postępowania stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdzone w punktach I- IV i VIII sentencji niniejszej decyzji w krótkim okresie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, jak również to, że już w pierwszym piśmie Spółki wysłanym po wszczęciu niniejszego postępowania, Skarbnica Narodowa wyraziła gotowość wprowadzenia modyfikacji do publikowanych przez nią materiałów reklamowych. Daje to podstawę do zmniejszenia wyjściowego poziomu kary pieniężnej o 30 %. Za okoliczność obciążającą należy jednak uznać znaczny (ogólnopolski) zasięg terytorialny stwierdzonych naruszeń, co daje podstawę do podwyższenia poziomu kary pieniężnej o 20 %. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu zdecydował o obniżeniu wyjściowego poziomu kary pieniężnej do poziomu [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ustalił wysokość kary pieniężnej na kwotę 275 881,57 PLN (słownie: dwieście siedemdziesiąt pięć tysięcy osiemset osiemdziesiąt złotych i 57 groszy). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości około [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary i około [tajemnica przedsiębiorstwa] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Strony postępowania. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu zachowań przedsiębiorcy. 63 W odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej w punkcie IX podpunkcie 2 sentencji niniejszej decyzji W punkcie V sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Stronę postępowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik, co daje podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny wagi stwierdzonych naruszeń. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, iż stosowane przez Stronę postępowania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów miały miejsce na etapie wykonywania kontraktu i trwały co najmniej od maja 2010 r. Spółka stosowała nieuczciwą praktykę rynkową polegającą na niezgodnym z dobrymi obyczajami działaniu, zgodnie z którym w przypadku otrzymania przez konsumenta wezwania do zapłaty za towar, którego nie otrzymał, to na konsumencie spoczywał ciężar udowodnienia tej okoliczności faktycznej, co w kontekście praktyki Spółki związanej z wysyłką produktów listem zwykłym stanowi dla konsumenta wymóg niemożliwy do spełnienia. Praktyka ta stosowana była przez Spółkę na etapie wykonania umowy. Strona postępowania dostarczając przesyłki listami zwykłymi, przerzucała na konsumenta ciężar udowodnienia faktu nieotrzymania przesyłki. Ze skarg konsumenckich wynika, że pomimo zgłoszenia przez konsumentów faktu nieotrzymania przesyłki, Strona postępowania nie ustawała w wezwaniach do zapłaty. Tymczasem to Spółka powinna udowodnić podstawę prawną i faktyczną domagania się zapłaty od konsumenta. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ocenił, że wskazane powyżej elementy uzasadniają ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Określając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę okoliczności łagodzące i obciążające Stronę postępowania. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonej w punkcie V sentencji niniejszej decyzji w krótkim okresie po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu, jak również to, że już w pierwszym piśmie wysłanym po wszczęciu niniejszego postępowania, Skarbnica Narodowa wyraziła gotowość wprowadzenia modyfikacji do publikowanych przez nią materiałów reklamowych. Daje to podstawę do zmniejszenia wyjściowego poziomu kary pieniężnej o 30 %. Za okoliczność obciążającą należy jednak uznać znaczny (ogólnopolski) zasięg terytorialny stwierdzonych naruszeń, co daje podstawę do podwyższenia poziomu kary pieniężnej o 20 %. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu zdecydował o obniżeniu wyjściowego poziomu kary pieniężnej do poziomu [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ustalił wysokość kary pieniężnej na kwotę 110 356,2 PLN (słownie: sto dziesięć tysięcy trzysta pięćdziesiąt sześć złotych i 20 groszy). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości około [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Stronę postępowania w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary i około [tajemnica przedsiębiorstwa] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do możliwości finansowych Strony postępowania. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję 64 edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu zachowań przedsiębiorcy. W odniesieniu do kary pieniężnej nałożonej w punkcie IX podpunkcie 3 sentencji niniejszej decyzji W punkcie VI i VII sentencji niniejszej decyzji Prezes Urzędu stwierdził stosowanie przez Spółkę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik, co daje podstawy do nałożenia na nią kary pieniężnej określonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik. Ustalenie kary w przedmiotowej sprawie miało charakter wieloetapowy. W pierwszej kolejności Prezes Urzędu dokonał oceny wagi stwierdzonych praktyk i na tej podstawie ustalił kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokonał gradacji ustalonej kwoty bazowej. W powyższym kontekście wzięto pod uwagę, że naruszenie zbiorowych interesów konsumentów polegało na stosowaniu niedozwolonych postanowień umownych wpisanych do powszechnie dostępnego Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędu. Praktyka stwierdzona w punkcie VI sentencji decyzji trwała co najmniej od sierpnia 2009 r. (w odniesieniu do kolekcji Najbardziej poszukiwane srebrne monety świata), a praktyka stwierdzona w punkcie VII co najmniej od lipca 2009 r. (w odniesieniu do kolekcji Złote monety świata). Działanie to można zatem uznać za długotrwale. Prezes Urzędu zważył, że w wyniku powyższego zachowania sytuacja konsumentów została osłabiona. Przedmiotowe postanowienia umowne dawały Spółce podstawę do podwyższenia ceny kolejnych monet w trakcie trwania umowy o kolekcję, posługując się niejasnymi dla konsumenta kryteriami skutkującymi możliwością podniesienia cen monet. Dzięki temu, Strona postępowania mogła jednostronnie kształtować ostateczną cenę produktu (kolekcji), przez co konsument zawierając umowę nie był w stanie zweryfikować jaką sumę powinien przeznaczyć na nabycie oferowanego przez Spółkę świadczenia. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ocenił, że wskazane powyżej elementy uzasadniają ustalenie wyjściowego poziomu kary pieniężnej na poziomie [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Określając wysokość kary pieniężnej Prezes Urzędu wziął pod uwagę następujące okoliczności łagodzące i obciążające. Za okoliczność łagodzącą Prezes Urzędu uznał zaniechanie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów stwierdzonych w punktach VI i VII sentencji niniejszej decyzji. Daje to podstawę do zmniejszenia wyjściowego poziomu kary pieniężnej o 30 %. Za okoliczność obciążającą należy jednak uznać znaczny (ogólnopolski) zasięg terytorialny stwierdzonych naruszeń, co daje podstawę do podwyższenia poziomu kary pieniężnej o 20 %. Biorąc powyższe pod uwagę, Prezes Urzędu zdecydował o obniżeniu wyjściowego poziomu kary pieniężnej do poziomu [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Stronę postępowania w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary. Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes Urzędu ustalił wysokość kary pieniężnej na kwotę 44 141,05 PLN (słownie: czterdzieści cztery tysiące sto czterdzieści jeden złotych i pięć groszy). W ocenie Prezesa Urzędu wymierzona kara w wysokości około [tajemnica przedsiębiorstwa] % przychodu uzyskanego przez Spółkę w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary i około [tajemnica przedsiębiorstwa] % maksymalnego wymiaru kary przewidzianego w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ww. ustawy i współmierna do 65 możliwości finansowych Strony postępowania. Prezes Urzędu uznał, że orzeczona kara powinna pełnić funkcję dyscyplinującą i prewencyjną tak, aby zapobiec w przyszłości stosowaniu podobnych naruszeń. Niniejsza kara powinna pełnić również funkcję edukacyjną i wychowawczą, a także podkreślać naganność zakwestionowanych w niniejszym postępowaniu zachowań przedsiębiorcy. Mając na uwadze powyższe, orzeka się jak w pkt IX sentencji niniejszej decyzji Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnie nia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. III. Rozstrzygnięcie w punkcie X sentencji decyzji Na podstawie art. 26 ust. 2 w związku z art. 27 ust. 4 uokik po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu nakazał Stronie postępowania publikację niniejszej decyzji w całości na stronie internetowej www.skarbnicanarodowa.pl (przy czym odnośnik do treści decyzji musi znajdować się na stronie głównej), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji oraz utrzymywanie niniejszej decyzji na tej stronie internetowej przez okres 6 miesięcy. Zgodnie z art. 26 ust. 2 uokik Prezes Urzędu w decyzji nakazującej zaniechanie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W szczególności Prezes Urzędu może wówczas zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia oświadczenia o treści i formie określonej w decyzji (oświadczenia jednokrotnego lub wielokrotnego). Jednocześnie przepisy umożliwiają Prezesowi Urzędu zastosowanie innego, niż ww. oświadczenie, środka, w postaci publikacji decyzji na koszt przedsiębiorcy. Przy czym obowiązek publikacyjny może dotyczyć części lub całości decyzji (art. 26 ust. 2 zd. 2 uokik). Przepis art. 26 ust. 2 uokik znajduje odpowiednie zastosowanie (art. 27 ust. 4 uokik) wobec decyzji wydawanych na podstawie art. 27 ust. 2 uokik. O ile w przypadku decyzji wydawanej na podstawie art. 26 ust. 1 uokik przepis jasno stwierdza w jakiej sytuacji Prezes Urzędu może zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji, to w szerszym zakresie odnieść się należy do zastosowania tego środka w przypadku decyzji wydanych na podstawie art. 27 ust. 2 uokik. Wykładnia przedmiotowych przepisów prowadzi do następujących wniosków. Po pierwsze należy wskazać, iż na podstawie art. 27 ust. 4 uokik, do obowiązków dodatkowych zamieszczanych w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzeniu jej zaniechania (art. 27 ust. 2 uokik), przepis art. 26 ust. 2 stosuje się odpowiednio. Z uwagi na rodzaj tej decyzji, nie są to zatem „środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu”, gdyż nakaz zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów nie jest elementem decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2 uokik. Po drugie, w pojęciu środków usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów mieści się realizacja funkcji informacyjnej i edukacyjnej (np. publikacja decyzji, złożenie oświadczenia), które zmierzają do usunięcia trwających skutków stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Nie powinno budzić wątpliwości, że w sytuacji bezprawnego działania przedsiębiorcy lub np. wprowadzania konsumentów w błąd, elementem usunięcia skutków tej 66 praktyki powinno być zagwarantowanie dostępu konsumentów do informacji wyjaśniającej okoliczności bezprawnego działania przedsiębiorcy lub okoliczności wprowadzenia konsumentów w błąd. Taki obowiązek dodatkowy służy bezpośrednio celowi edukacyjnemu i prewencyjnemu wobec wszystkich uczestników rynku. W doktrynie wskazuje się, że „zamieszczenie w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzającej zaniechanie jej stosowania postanowień dodatkowych z uwagi na jej charakter ma zmierzać do osiągnięcia innych celów niż te, które są stawiane odpowiednim postanowieniom zawartym w decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 uokik. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 1 uokik jest bowiem wydawana w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie stosuje już praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Zatem celem umieszczenia w niej postanowień dodatkowych nie jest dążenie do wyeliminowania jej skutków (tak jak w decyzji wydanej na podstawie art. 26 ust. 1 uokik), bowiem bezprawna praktyka została już zaniechana (co ustalono w toku niniejszego postępowania). (…) Należy w związku z tym przyjąć, iż celem przyjętego rozwiązania jest realizacja funkcji represyjnej.” (K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, LEX, 2008). W opinii Prezesa Urzędu omawiana instytucja oprócz funkcji represyjnej w stosunku do Strony postępowania (przedsiębiorca na forum publicznym „przyznaje się” do stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów) – pełni również funkcję edukacyjną oraz prewencyjną wobec innych uczestników rynku - zarówno przedsiębiorców, jak i konsumentów. Odwoływanie się przy wykładni przepisów uokik do celów ustawy jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego - tak np. uchwała SN z 13 lipca 2006 r., III SZP 3/06. Decydując się na nakazanie Stronie postępowania publikacji oświadczenia w zakresie wskazanym w sentencji niniejszej decyzji, Prezes Urzędu wziął pod uwagę przede wszystkim sposób działania Strony postępowania przy stosowaniu praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu Skarbnica Narodowa działała w sposób na tyle charakterystyczny, że powinien się z nim zapoznać szeroki krąg konsumentów po to, aby zostali oni w ten sposób uczuleni na podobne nieuczciwe mechanizmy rynkowe. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia fundamentalnego prawa konsumenta do uczestnictwa w grze rynkowej na równych warunkach. Czynnikiem kompensującym konsumentowi jego słabszą pozycję rynkową jest prawo do bycia dobrze poinformowanym. Informacja stanowi bowiem główny czynnik determinujący podjęcie przez konsumenta decyzji dotyczącej zawarcia umowy. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu uznał za zasadne nakazanie podania do wiadomości szerokiego kręgu odbiorców informacji o praktyce Strony postępowania, która została uznana za bezprawną. Spełni to niewątpliwe funkcję wychowawczą wobec konsumentów, stanowiąc kolejny element edukacji konsumenckiej zmierzającej do kształtowania modelu przeciętnego konsumenta na wzór europejski (tj. konsumenta uważnego, ostrożnego i dobrze poinformowanego ). Tym samym także w odniesieniu do konsumentów zrealizowana zostanie funkcja prewencyjna, gdyż informując o bezprawnych praktykach oraz przestrzegając przed nimi, należy zakładać, że świadomość konsumencka wzrośnie i konsumenci uważniej będą analizować praktyki rynkowe stosowane w przyszłości przez przedsiębiorców. Funkcja edukacyjna i prewencyjna poprzez omawiany nakaz publikacji będzie realizować się także w odniesieniu do innych profesjonalnych uczestników rynku. Publikacja powinna stanowić czytelną informację dla przedsiębiorców, jakie wymogi 67 powinien spełniać rzetelny i niewprowadzający w błąd przekaz reklamowy, a jednocześnie ostrzegać przed brakiem dochowania wymaganych standardów rzetelnej informacji. Mając na uwadze powyższe, orzeka się jak w pkt X sentencji niniejszej decyzji. IV. Rozstrzygniecie w punkcie XI sentencji decyzji Zgodnie z art. 105 § 1 kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania na tej podstawie jest obligatoryjne, co oznacza, iż ustalenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ brak jest podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Dalsze prowadzenie postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania co zostanie ujawnione w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organami administracyjnymi. Przesłanką umorzenia postępowania jest brak któregokolwiek z elementów w odniesieniu co do strony podmiotowej jak i przedmiotowej postępowania. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r. (sygn. akt III SA 2225/01) bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a w związku z tym nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. W punkcie I podpunkcie 3 postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania Prezes Urzędu zarzucił Stronie postępowania stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ust. 2 pkt 2 uokik polegającej na naruszeniu obowiązku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji wynikającej z treści art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk, poprzez niepoinformowanie konsumentów zainteresowanych nabyciem produktów oferowanych przez Stronę postępowania o minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa, której przedmiotem jest nabycie przez konsumenta kolekcji mających, zgodnie z oświadczeniem spółki Skarbnica Narodowa Sp. z o.o., charakter kolekcji otwartych. W toku niniejszego postępowania, Strona postępowania wskazywała, że dopełnia obowiązku wynikającego z art. 9 ust. 1 pkt 9 uonpk, poprzez informowanie konsumentów o prawie odstąpienia od umowy oraz prawie do wypowiedzenia umowy. Minimalnym okresem trwania umowy, której przedmiotem jest kolekcja, jest czas, jaki upływa od momentu złożenia zamówienia, do chwili złożenia przez konsumenta oświadczenia o rezygnacji z kolekcjonowania. Umowa, której przedmiotem jest kolekcja może być zawarta nawet na okres kilku minut, gdyż konsument, może złożyć oświadczenie o rezygnacji z kolekcjonowania nawet kilka minut po złożeniu zamówienia. Idąc tym tropem, Strona postępowania wskazała w toku postępowania, że zamieszczenie informacji o tym, że minimalnym okresem, na jaki umowa została zawarta wynosi kilka dni, byłoby mylące i wskazywałoby konsumentowi, że nie może wcześniej zrezygnować z zawartej ze Stroną postępowania umowy. Tymczasem Spółka informuje w materiałach reklamowych o prawie odstąpienia od umowy, jak również wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym w każdym czasie trwania umowy. Zatem konsument może rozwiązać umowę w każdym czasie. 68 Oceniając całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania, Prezes Urzędu przychylił się do twierdzeń Strony postępowania w powyższym zakresie. Prezes Urzędu uznał, że w ocenianym stanie faktycznym, interesy konsumenta nie zostają naruszone. Z uwagi na charakter kolekcji (nie wiadomo z góry z ilu elementów będzie się ona składać), Skarbnica Narodowa nie może udzielić konsumentom informacji na temat długości trwania umowy. Jednocześnie minimalny okres kolekcjonowania może zależeć od decyzji samego konsumenta. Na powyższą ocenę Prezesa Urzędu miała również wpływ okoliczność wypełniania przez Stronę postępowania obowiązku udzielania konsumentom informacji na temat charakteru kolekcji. W toku niniejszego postępowania, Skarbnica Narodowa zmodyfikowała bowiem materiały reklamowe, przez co konsument uzyskuje obecnie informacje, że przedmiotem umowy jest kolekcja o charakterze otwartym. Dzięki temu może on podjąć świadomą decyzję dotyczącą zawarcia umowy. W punkcie I podpunkcie 5 postanowienia o wszczęciu niniejszego postępowania, Prezes Urzędu zarzucił Skarbnicy Narodowej dopuszczenie się godzącej w zbiorowe interesy konsumentów nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 4 ust. 1 unpr, polegającej na zawarciu w materiałach reklamowych sugestii, że produkty oferowane przez Stronę postępowania dostępne są w ilości na tyle małej, że należy odpowiedzieć na ofertę Skarbnicy Narodowej niezwłocznie, co mogło wpływać na decyzję konsumenta dotyczącą zawarcia umowy. Materiał dowodowy zgromadzony w toku niniejszego postępowania nie dał podstaw do stwierdzenia stosowania przez Stronę postępowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zdefiniowanej powyżej. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności praktyki rynkowej w powyższym zakresie, Prezes Urzędu uznał, że stwierdzenia zawarte w materiałach reklamowych publikowanych przez Stronę postępowania, nie naruszają dobrych obyczajów kupieckich. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania nie dała podstaw do potwierdzenia, że Strona postępowania informuje konsumentów na temat tego, że oferowane przez nią produkty dostępne są w ilości na tyle małej, że należy odpowiedzieć na ofertę Skarbnicy Narodowej niezwłocznie (tj., że działanie Strony postępowania wyczerpuje przesłanki do stwierdzenia stosowania przez nią nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 5 ust. 3 pkt 1 unpr). Ocena Prezesa Urzędu doprowadziła do stwierdzenia, że w materiałach reklamowych Strona postępowania wskazuje na to, że liczba dostępnych egzemplarzy produktu jest ograniczona (limitowana), co jest zgodne z prawdą. Strona postępowania oferuje do sprzedaży produkty limitowane tak przez podmioty, od których nabywa je w celu dalszej odsprzedaży (od emitentów – w odniesieniu do monet kolekcjonerskich) lub limituje ich ilość samodzielnie w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej (w odniesieniu do medali kolekcjonerskich). Z powyższego wynika, że zawarte w materiałach reklamowych sugestie dotyczące ograniczonej dostępności produktów są prawdziwe, a tym samym nie wprowadzają konsumentów w błąd. Przed wszczęciem postępowania, Strona postępowania informowała w niektórych publikowanych przez siebie materiałach reklamowych o ilościowym limicie produktów (tak w szczególności w odniesieniu do kolekcji „Jan Paweł II – Człowiek, który zmienił świat”), a w toku niniejszego postępowania uzupełniła wszystkie materiały reklamowe o tę informację w odniesieniu do wszystkich oferowanych przez nią produktów. W związku z tym, opinii Prezesa Urzędu, działanie Skarbnicy Narodowej w przedmiotowym zakresie nie narusza zbiorowego interesu konsumentów. W świetle powyższego, w ocenie Prezesa Urzędu, dokonanie rozstrzygnięcia merytorycznego w odniesieniu do powyższych działań Strony postępowania jest niemożliwe. 69 Celem każdego postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty poprzez dokonanie konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z obowiązujących regulacji prawnych. Wobec braku możliwości dokonania rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, dalsze prowadzenie postępowania stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy 4 . W związku z powyższym, w zakresie zarzutów 3 i 5 zawartych w postanowieniu z dnia 29 lipca 2010 r., prowadzone wobec Skarbnicy Narodowej postępowanie – jako bezprzedmiotowe – należy umorzyć. Wobec powyższego orzeka się jak w sentencji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm) w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Podpisano: z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec-Nowak Otrzymuje: 1. pełnomocnik Skarbnicy Narodowej Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie; 2. a/a 4 J. Borkowski w, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz , B. Adamiak, J. Borkowski, s. 459 - 461. C.H.Beck.