DDK-4/2017

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ DOIK-610-7/17/KJ Warszawa, 10 października 2017 r. wersja jawna DECYZJA Nr DOIK-4/2017 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity : Dz.U. z 2017 r. poz. 229 ze zm.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, działanie prze dsiębiorcy Recyclix spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie polegające na: prowadzeniu oraz propagowaniu systemu (poprzez prowadzenie strony internetowej https://recyclix.com/pl, zamieszczanie materiałów szkoleniowych w serwisie YouT ube), w którym: 1. konsument dokonuje wpłaty w celu zakupu minimum 100 kg odpadów, 2. konsument za wprowadzenie nowego członka do systemu otrzymuje 12% wpłaconej przez niego kwoty przeznaczonej na zakup odpadów w sytuacji, gdy zakup ten może nie być dokonywany, co stanowi system promocyjny typu piramida i jest sprzeczne z art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 3 ze zm.) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania . II. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 229), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Recyclix spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie : 2 obowiązek usunięcia - w ciągu miesiąca od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji - trwających skutków naruszenia wskazanego w punkcie I sentencji decyzji poprzez: zwrot konsumentom, którzy zawarli z Recyclix spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie „umowę z użytkownikiem (regulamin korzystania z witryny hyperlink http://recyclix.com/”http://recyclix.com )” zainwestowanych środków pieniężnych – wpłaconych na rachunki bankowe Recyclix spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w celu zakupu odpadów (z uwzględnieniem wcześniej dokonanych wypłat na rzecz użytkowników). Zwrotu ww. środków można dokonać na rachunki bankowe, z których poszczególni konsumenci dokonywali wpłat. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w związku z a rt. 80 i 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity : Dz.U. z 2017 r. poz. 229 ze zm.) w związku z art. 264 § 1 us tawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k odeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zmianami, dalej jako: k.p.a.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów obciąża Recyclix spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kosztami ww. postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zobowiązując tego przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów postępowania w kwocie 23,40 złotych (słownie: dwudziestu trzech złotych 40/100 ), w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejsz ej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również jako: Prezes Urzędu , Prezes UOKiK ), działając na podstawie art. 48 ust. 1 i 2 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 229 ze zm.), zwanej dalej: „uokik”, wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie wstępnego ustalenia, czy Recyclix spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dalej również jako: Recyclix, Spółka, Recyclix sp. z o.o.) naruszyła przepisy, co uzasadniałoby wszczęcie postępowania w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, co uzasadniałoby podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach (sygnatura akt: DDK -405-1/16/KJ). Postępowanie zostało wszczęte w zwią zku z informacjami uzyskanymi przez Prezesa Urzędu wskazującymi, że Spółka, na stronie internetowej https://recyclix.com/pl, oferuje produkt inwestycyjny (tj. inwestycje w surowce wtórne oraz w sprzęt produkcyjny), a tak że umożliwia uczestnikom programu otrzymanie dodatkowych zysków z rozbudowy struktury, co może stanowić tzw. piramidę finansową i wypełniać hipotezę art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 3 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst je dnolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 3 ze zm., dalej jako: upnpr). Prezes Urzędu kierował, w okresie od stycznia 2016 r. do sierpnia 2016 r., wezwania na adres Spółki widniejący w Krajowym Rejestrze Sądowym (w Wars zawie) oraz na adres wskazany w ww. okresie na stronie internetow ej Spółki (w Łomży). Doręczenie pierwszego wezwania Spółce nastąpiło w sierpniu 2016 r. W dniu 11 maja 2017 r. Prezes Urzędu wszczął na po dstawie art. 49 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 3 uokik postępowanie w s prawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na: prowadzeniu oraz propagowaniu systemu (na dzień wszczęcia postępowania - poprzez prowadzenie strony internetowej https://recyclix.com/pl, zamieszczanie materiałów szkolen iowych w serwisie YouTube), w którym: 1. konsument dokonuje wpłaty w celu zakupu minimum 100 kg odpadów, 2. konsument za wprowadzenie nowego członka do systemu otrzymuje 12% wpłaconej przez niego kwoty przeznaczonej na zakup odpadów w sytuacji, gdy zakup ten może nie być dokonywany, co może stanowić system promocyjny typu piramida i być spr zeczne z art. 7 pkt 14 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 3 ze zm.) oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Do akt postępowania włączono dokumentację zgromadzoną w toku ww. postępowania wyjaśniającego (sygnatura akt: DDK -405-1/16/KJ): 1. postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 stycznia 2017 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, 2. zawiadomienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 stycznia 2017 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, 3. potwierdzenie niepodjęcia awizowanej przesyłki (dot. pisma Prezesa Urzędu z dnia 11 stycznia 2016 r.) w ysłanej na adres widniejący w KRS przez Recyclix sp. z o.o., 4. potwierdzenie niepodjęcia awizowanej przesyłki (dot. powtórnie wysłanego pisma Prezesa Urzędu z dnia 11 stycznia 2016 r.) wysłanej na adres widniejący w KRS jako adres Recyclix sp. z o.o., 5. pismo Prezesa Urzędu z dnia 7 marca 2017 r. skierowane do Komendy Rejonowej Policji Warszawa I dot. adresu Recyclix sp. z o.o., 6. odpowiedź Komendy Rejonowej Policji Warszawa I z dnia 31 marca 2017 r., 4 7. pismo Prezesa Urzędu z dnia 20 kwietnia 2017 r. skierowane do VLS System sp. z o.o., 8. pismo VLS System Adam Fijak z dnia 29 kwietnia 2016 r., 9. pismo Prezesa Urzędu z dnia 11.05.2017 r. do Adam Fijak VLS -System, 10. pismo VLS System Adam Fijak z dnia 20 maja 2016 r., 11. pismo Prezesa Urzędu z dnia 6 maja 2017 r. do Recyclix sp . z o.o. (skierowane na adres oddziału Spółki w Łomży – widniejący na stronie internetowej Spółki), 12. potwierdzenie niepodjęcia awizowanej przesyłki (dot. pisma Prezesa Urzędu z dnia 6 maja 2016 r.), 13. pismo Prezesa Urzędu z dnia 9 czerwca 2016 r. do Krajowego Rejestru Sądowego, 14. pismo Prezesa Urzędu z dnia 15 czerwca 2016 r. do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 15. odpowiedź Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia 3 sierpnia 2016 r., 16. pismo Prezesa Urzędu z dnia 9 sierpnia 2016 r. do Recyclix sp. z o.o. (przesłane na adres oddziału Spółki w Łomży ustalony przez ABW), 17. pismo Recyclix z dnia 2 września 2016 r. wraz załącznikami, 18. pismo Prezesa Urzędu z dnia 12 września 2016 r. do Recyclix sp. z o.o., 19. pismo Recyclix z dnia 15 września 2016 r., 20. pismo Recy clix z dnia 26 września 2016 r. wraz z załącznikami, 21. pismo Recyclix z dnia 5 października 2016 r. wraz z załącznikiem, 22. pismo Prezesa Urzędu z dnia 24 października 2016 r. do Recyclix sp. z o.o., 23. pismo Recyclix z dnia 7 listopada 2016 r. wraz z załącznikami , 24. pismo Prokuratury Okręgowej z dnia 23 stycznia 2017 r., 25. protokół z utrwalenia treści serwisu internetowego z dnia 25 stycznia 2017 r. wraz z załącznikami, 26. pismo Prezesa Urzędu z dnia 30 stycznia 2017 r. do Recyclix sp. z o.o., 27. pismo Recyclix z dnia 7 lutego 2017 r., 28. pismo Prezesa Urzędu do Prokuratury Okręgowej w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., 29. pismo Recyclix z dnia 7 marca 2017 r. wraz z załącznikami, 30. pismo Prezesa Urzędu z dnia 17 marca 2017 r. do Recyclix sp. z o.o., 5 31. pismo Recyclix z dnia 22 marca 2017 r., 32. protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia treści materiałów dostępnych w sieci internet na dzień wszczęcia postępowania wraz z załącznikami, 33. postanowienie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego z dnia 11 maja 2017 r. W piśmie z dnia 2 września 2016 r. Spółka wskazała, że podstawą nawiązania współpracy z konsumentem jest dokonanie rejestracji na stronie internetowej https://recyclix.com/pl/ , w trakcie której każdy użytkownik akceptuje „zasady korzystania ze strony internetowej”. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od Spółki, możliwe jest zakładanie konta przez użytkownika jedynie w celu rozeznania się w ofercie. W razie braku aktywności takie konto jest usuwane. Na dzień 2 września 2016 r., według Spółki, Recyclix posiadała […] aktywnych użytkowników, z czego około […] dokonało zakupów odpadów za pośrednictwem strony internetowej. Wszyscy użytkownicy to konsumenci w rozumieniu przepisów polskiego prawa. Spółka wyjaśniła, że system czterech poziomów i pozyskiwania prowizji, o którym była mowa na stronie internetowej działał w następujący sposób: poziom I - jeśli osoba A, będąca zarejestrowanym użytkownikiem poleci inną osobę B, która założy konto wskazując nadany przez system strony internetowej numer ID osoby A jako polecającej i osoba B zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca A otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę B tytułem prowizji, poziom II – j eżeli osoba B poleci inną osobę C, która założy konto wskazując numer ID osoby B jako polecającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca B otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę C, a osoba A równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę C, poziom III – jeżeli osoba C poleci inną osobę D, która założy konto wskazując numer ID osoby C jako polecającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca C otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba B równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba A równowartość 2% kwoty zainwestowanej przez osobę D, poziom IV - jeżeli osoba D poleci inną osobę E, która założy konto wskazując numer ID osoby D jako polec ającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca D otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę E, a osoba C równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę E, a osoba B równowartość 2% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba A równowartość 1% kwoty zainwestowanej przez osobę E. 6 Spółka poinformowała, że zamierza odejść od systemu czterech poziomów i wprowadzić jeden poziom pozyskiwania prowizji oraz, że prowizje wypłacane są w ciągu 7 dni od daty wpływu inwestowanych środków od osoby polecanej, w sposób wskazany przez użytkownika polecającego. W kolejnym piśmie (z dnia 15 września 2016 r.) Spółka poinformowała, że od początku 2016 r. zarejestrowało się i założyło swoje konta na stronie internetowej https://recyclix.com/pl/ […] użytkowników oraz, że […] użytkowników w ww. okresie zarobiło prowizję w związku z poleceniem innej osoby, która zarejestrowała się na stronie internetowej. Spółka przedstawiła (w piśmie z 7 marca 2017 r.) zmieniony system prowizji, który zastąpił, opisany powyżej, system czterech poziomów. Polegał on na przydzielaniu tzw. prowizji partnerskiej, w wysokości 12 % wkładu nowego użytkownika, za zaproszenie każdego nowego członka do systemu. Ponadto Spółka potwierdziła, że otrzymuje szereg zapytań traktowanych przez Recyclix jak reklamacje , które dotyczą kłopotów technicznych, w tym dostępu do konta klienta albo pytań np. dlaczego klienci otrzymują jedynie 25% ceny sprzedaży granulatu. Spółka poinformowała, że nie prowadzi rejestru reklamacji a każda skarga traktowana jest indywidualnie i zajmuje się nią pracownik miejscowy. Skargi załatwiane są mailowo bądź telefonicznie. Spółka wyjaśniła, że konsument nie otrzymuje 100% ceny sprzedaży granula tu, ponieważ Recyclix musi pokryć koszty produkcji, logistyk i i koszty pracownicze oraz, że Recyclix nie informowała klientów, że otrzymają 100% ceny sprzedaży tego surowca. Spółka poinformowała ponadto Prezesa Urzędu, że ze względu na wypowiedzenie umowy rachunków bankowych przez PKO BP S.A. do Spółki wpływa wiele skarg dotyczących zwrotów płatności dokonanych przez klientów na zamknięty rachunek. Zdaniem Spółki zwroty środków zależne są od banku bądź Prokuratury, a nie od Recyclix, która od chwili upływu terminu wypowiedzenia umowy nie ma dostępu do środków zgromadzonych w banku. Spółka wyjaśniła, że „mistrz”, „sponsor”, o których mowa na stronie internetowej to ta sama osoba, która musi być w bezpośrednim kontakcie z nowym użytkownikiem, który wpisuje ID „mistrza” w formularzu rejestracyjnym. Recyclix zaznaczyła, że każdy „mistrz” ma prawo do otrzymania prowizji od każdego ze swoich poleconych użytkowników w wysokości 12% dokonanej przez niech wpłaty (tzw. opłaty zewnętrznej). Spółka wskazała, że w 2016 roku: - 2,6 % ogółu wypłat stanowiły środki z tytułu tzw. prowizji partnerskiej, w tym na koncie użytkowników zgromadzonych zostało […] EUR (czyli 5,24%), 7 - 100% z ww. kwot zostało przekazane użytkownikom w postaci realnych wypłat środków pieniężnych, - wyp łacono na rzecz użytkowników […] EUR, z czego 12 % za polecenie nowych członków, - […] użytkowników zdecydowało się na sprzedaż zgromadzonych na swoim koncie surowców za co otrzymali kwotę […] EUR, - brak było przypadków skorzystania z możliwości otrzymania fizycznie gotowego do użycia granulatu z tworzyw sztucznych przez użytkowników Recyclix. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące wskazania przez Spółkę zależności pomiędzy pożarem wysypiska śmieci w Brożku a przedmiotem umowy użytkownika zawieranej z konsumentami oraz przesłania dokumentów świadczących o pozyskiwaniu przez Spółkę materiału do przetwarzania z ww. wysypiska Spółka wskazała jedynie, że pozyskuje z tego wysypiska materiał przeznaczony do recyclingu. W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa Urzędu o wszczęciu postępowania z dnia 11 maja 2017 r. pełnomocnik Spółki (w piśmie z dnia 29 maja 2017 r.) zawiadomiła Prezesa Urzędu, że wypowiedziała Recyclix pełnomocnictwo. Jednocześnie poinformowała, że od około 3 tygodni nie miała kontaktu z żadnym z pracowników Spółki, a od około 3 miesięcy z Prezesem Zarządu Spółki. Spółka nie odniosła się do zarzutu wskazanego w postanowieniu o wszczęciu postępowania wobec Recyclix i nie przesłała odpowiedzi na pytania skierowane do Spółki w zawiadomieniu o wszczęciu postę powania z dnia 11 maja 2017 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił co następuje: Recyclix spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest podmiotem wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000533282. Siedzib a Spółki mieści się przy Al. Solidarności nr 115 lok. 2. Prezesem Zarządu jest Igor Pshenychnyi. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. odzysk z materiałów segregowanych; działalność związana ze zbieraniem, przetwarzaniem i unieszkodliwianiem odpadów, odzysk surowców. W ramach p rogramu, Spółka oferowała konsumentom m. in. uzyskanie korzyści materialnych za wprowadzenie do systemu nowych członków oraz propagowała system promocyjny przy pomocy Internetu (strona internetowa http://recyclix.com . pl, konto Spółki na portalu społecznościowym Facebook oraz liczne materiały zamieszczane w serwisie YouTube). 8 S półka zawierała z konsumentami „umowę z użytkownikiem (regulamin korzystania z witryny hyperlink http://recyclix.com/”http://recyclix.com ) ” . Zgodnie z postanowieniem ust. 7.1 umowy „umowa wchodzi w życie z chwilą rejestracji Zamawiającego w Witrynie, co oznacza przystąpienie do umowy w postaci pisemnego dokumentu ele ktronicznego i obowiązuje dopóki Zamawiający korzysta z Usług witryny. Po zakończeniu procesu rejestracji Zamawiający staje się Stroną Umowy i przyjmuje na siebie obowiązek przestrzegania jej postanowień”. /dowód: protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrw alenia strony internetowej wraz z załącznikami; wydruk umowy z użytkownikiem (regulamin korzystania z witryny hyperlink http://recyclix.com/”http://recyclix.com ze strony internetowej Spółki z dnia 26.04.2017 / Na stronie internetowej Spółki https://recyclix.com/pl/ (dalej jako: strona internetowa), widniały informacje, że Recyclix oferuje zarządzanie odpadami (polegające na wspólnym zakupie odpadów w imieniu konsumentów). Spółka na stronie internetowej zapewniała, że prowadzi poszukiwanie dostawców surowców, realizuje dostawy, magazynuje i przygotowuje surowce do recyklingu, a następnie umiejętnie prowadzi cały proces technologiczny przetwórstwa z realizacją produktu końco wego i dzieli uzyskane przychody: /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - zakładka: „oferta”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Spółka informowała ponadto, że wykorzystuje niepotrzebne surowce nadające się do dalszego wykorzystania w różnych dziedzinach: „na przykład ze starej zużytej folii LDPE 9 robimy granulat, z którego produkuje się znane czarne worki do śmieci, a także kilka ro dzajów rur i innych produktów z tworzyw sztucznych” : /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - zakładka: „o nas”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Spółka za pewniała, że „ na start” każdy nowy użytkownik otrzymuje 20 EUR. Kwota ta miała być przeznacza na do uruchomienia wersji próbnej konta umożliwiającego zakupienie próbnego pakietu 100 kg odpadów. Wersja próbna konta wygasała w ciągu 60 dni od dnia rejestracji , jeżeli nie została dokonana wpłata zewnętrzna (dotycząca zakupu co najmniej 100 kg odpadów) za pośrednictwem przelewu bankowego, karty kredytowej lub Bitcoin: /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona: „niezbędnik”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ 10 Szacowany zysk oferowany przez Spółkę miał wynosić po dokonaniu wpłaty 100 Euro - 14 Euro po 5 tygodniach: /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony i nternetowej https://recyclix.com/pl - podstrona: „niezbędnik”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Spółka ponadto informowała na stronie internetowej, że wielkość zarobków zależy od ilości surowca zakup ionego przez serwis , a wydajność jest zróżnicowana w zależności od rodzaju zakupionego surowca i recy klingu. Szacunkowy dochód miał wynieść od 8 do 14% co miesiąc: 11 /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - pod tytułem „już przetwarzasz? wtedy zapraszamy tutaj”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Spółka wyjaśniała, że istnieje kilka możliwości zwiększenia dochodu. Najprostszym sposobem był zakup śmieci i wysłanie ich do recyklingu, za pomocą usługi serwisu. Druga opcja to otrzymywanie zysków za pozyskanie nowych partn erów. Trzeci wariant to pomoc w zawieraniu korzystnych umów: /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - pod tytułem „już przetwarzasz? wtedy zapraszamy tutaj”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ 12 Zaproszenie nowych osób do „przyłączenia się do Recyclix” zostało przedstawione na stronie internetowej jako jeden z trzech sposobów na maksymalizację zysków (pkt 3 poniżej) : /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona: „niezbędnik”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z za łącznikami/ Ponadto na stronie internetowej , na podstronie z przykładami często zadawanych pytań widniały takie sformułowania jak: „sponsor” (opisano co należy zrobić aby zmienić sponsora) oraz „struktura” (opisano następujący problem: „zaprosiłem kogoś, a le ta osoba nie jest w mojej strukturze, można przenieść go pod moje sponsorstwo?”). 13 /dowód: zrzuty fragmentów ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona „często zadawane pytania”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Ponadto na stronie internetowej wyjaśniono pojęcie prowizji od poleconych: „prowizje od poleconych” są to zarobki, które konsument otrzymuje w nagrodę za każdego nowego członka, który zarejestruje się i ręcznie wpisze ID konta znajdujący się na stronie „Edytuj profil”. Wskazano, że możliwe jest otrzymanie „12 & #37;” prowizji od każdej wpłaty zewnętrznej, dokonanej przez partnera oraz, że prowizje są naliczane od aktywnych partnerów, którzy wpłacają depozyt zewnętrz ny na swoje konto. Z informacji umieszczonej na podstronie „często zadawane pytania” wynika, że prowizje za wprowadzenie do systemu nowego członka wypłacane są po 7 dniach od dokonania przez niego wpłaty. 14 /dowód: zrzuty fragmentów ekranu ze strony inte rnetowej https://recyclix.com/pl - podstrona „często zadawane pytania”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ W maju 2017 r. strona inte rnetowa Spółki została zmodyfikowana . Poniżej zaprezentowane zostały niektóre zmiany. W zakładce „instrukcje” przedstawiono schemat „rejestracji z bonusem € 20” (w którym pojawia się sformułowanie „Master”). /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - zakładka „instrukcje”, protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Na stronie internetowej Spółki przedstawiono następujące schematy dot. inwestycji wraz zapewnieniem o wiarygodnym (prawdziwym) biznesie i obietnicą zysku 14% w 5 tygodni : 15 16 /dowód: zrzuty fragmentów ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - zakładka „kalkulator zysków”, protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Na stronie przedstawiono ponadto kalkulator zysków, w któr ym zysk w pakietach: podstawowym (inwestycja € 20), niskim (inwestycja € 100) i średnim (inwestycja € 2200) zysk wynosił: - po 3 tygodniach 6%, - po 2 tygodniach 8%, - po 5 tygodniach 14%. Natomiast przy wysokim poziomie inwestycji (€ 60 000) zysk po 3 tyg odniach wynosił 8%, po 2 tygodniach 12%, zaś po 5 tygodniach 20%. 17 /dowód: fragment zrzutu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - zakładka „kalkulator zysków”, protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ Ponadto z zakładki „kontakt” usunięto dotychczasowy adres Spółki w Łomży, pozostawiono jedynie adres mailowy i wskazano kontakt przez portal społecznościowy Facebook. Obecnie ( wrzesień 2017 r.) strona internetowa jest niedostępna. W serwisie Youtube zamieszczano liczne materiały zachęcające do inwestowania w Recyclix wraz z informacjami o możliwości uzyskania dodatkowych środków za wprowadzenie innych osób do systemu np. materiał: „czy warto inwestować w Recyclix” opublikowany m w dniu 22 października 2016 r., w którym osoba polecająca inwestowanie w Recyclix mówi: „Regularnie, co 5 tygodni wkładam im od 100 do 200 Euro. Z racji tego i za polecanie. Za samą kasę, może tak, za samą kasę co 5 tygodni mam na czysto 140 Euro ale dodatkowo trzeba pol iczyć, że jeśli osoby się rejestrują, wpłacają – z tego tez są pieniądze”. /dowód: film zamieszczony w serwisie Youtube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=V6 -TbPq_eM0 podpisany jako: „Czy warto inwestować w Recyclix?” – fragment od 1:21 do 1:41 minuta filmu; protokół z dnia 11 maja 2017 r. z zabezpieczenia materiałów wraz z załącznikami / W kolejnym filmie zamieszczonym na YouTube w dniu 2 lutego 2017 r. po prezentacji Spółki Recyclix, opisania możliwości zarobkowania po zainwestowaniu środków w odpady przeprowadzonej przy pomocy materiałów szkoleniowych (wyświetlane na ekranie plansze) padają następujące słowa: „i przy tworzeniu konta jeżeli chcesz współpracować ze mną i być zaraz pode mną to prosiłbym o wpisanie mojego ID konta, które też tam będzie podane niżej. Przy rejestracji wpisuje się go w tym miejscu Konto ID sponsora (w tym momencie na ekranie przy pomocy kursora wskazane zostaje pole konto ID sponsora - przedstawione na zrzucie ekranu poniżej) i wtedy będziesz bezpośrednio pode mną. Oczywiście z mojej strony możesz oczekiwać pełnego wsparcia w tym biznesie jak i w innym biznesie”. 18 /dowód: film zamieszczony w dniu 2 lutego 2017 r. na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=1N6ySSR7F_0 – Recyclix – Zarabiaj na Rycyklingu – Prezentacja firmy, fragment filmu - od 6:36 do 7:24 minuty; protokół z dnia 23 sierpnia 2017 r. z utrwalenia filmu wraz z załącznikiem / W serwisie YouTube, w filmie zamieszczonym w dniu 10 listopada 2016 r. pojawia się instrukcja jak sprawdzić kto jest „Twoim sponsorem” w Recyclix. /dowód: film zamieszczony w dniu 10 listopada 2016 r. na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=pzq581_a2- U, fragment filmu „Recyclix jak sprawdzić kto jest sponsorem” – zrzut ekranu, 24 sekunda filmu; protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia materiałów wraz z załącznikami / W materiale zamieszczonym w serwisie YouTube w dniu 5 kwietnia 2017 r., zawierającym rozmowę na temat kłopotów Spółki oraz wprowadzenia zespołu „fachowców” do Recyclix w celu poprawy kondycji Spółki pojawiają się takie sformułowania jak: „system”, „program” „sponsor”. /dowód: film zamieszczony w dniu 2 lutego 2017 r. na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=CcSecMCDbQQ; protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia materiałów wraz z załącznikami / Z treści zamieszczanych w serwisie YouTube materiałów wynika, Spółka uczestniczyła w ich opracowaniu (świadczą o tym m.in. udostępniane prezentacje). Większość z ww. filmów nadal dostępna jest w sieci. 19 W p rasie oraz I nternecie, na początku marca 2017 r., pojawiły się informacje, że w dniu 27 lutego 2017 r. Recyclix odebrał inwestorom połowę uiszczonych środków pieniężnych. Według Spółki na stratę wpływ miał tymczasowy spadek zdolności produkcyjnej związany z pożarem , który 14 lutego strawił śmieci składowane przez Recyclix w magazynie niedaleko Zielonej Góry, miejscowość Brożek . /dowód: informacje ze stron internetowych http://aleksandraniedzielska.pl/recyclix-dlaczego-straciles-polowe- swoich-smieci/ , http://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/1024693,recyclix-ekologiczny-parabiznes-pod-lupa- knf.html / Prezes Urzędu (pismem z dnia 5 czerwca 2017 r.) zwrócił się do właściciela wysypiska śmieci w Brożku (Deko - Proces sp. z o.o.) z pytaniem, czy Recyclix pozyskiwał lub pozyskuje materiał przeznaczony do recyklin gu z tego wysypiska śmieci. W odpowiedzi Deko - Proces sp. z o.o. poinformowała, że Recyclix nigdy nie pozyskiwała i nie pozyskuje żadnych materiałów do recyklingu od tego podmiotu oraz, że Deko - Proces sp. z o.o. usiłowała złożyć doniesienia do organów ściga nia w sprawie nieuprawnionego wykorzystan ia Deko - Proces sp. z o.o. przez Recyclix do oszukania kilkudziesięciu tysięcy ludzi. Pismem z dnia 2 czerwca 2017 r. Prezes Urzędu poinformował Generalnego Inspektora Informacji Finansowej o możliwości zagrożenia śr odków finansowych konsumentów wpłacanych na rachunki bankowe Recyclix. Ponadto, w dniu 9 czerwca 2017 r. Prezes Urzędu zawiadomił zarządcę domeny www.recyclix.com.pl o możliwości prowadzenia bezprawnej działalności przez podmiot dysponujący ww. domeną. Oceniając przedstawiony stan faktyczny Prezes Urzędu zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Działanie Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania właściwości Prezesa Urzędu do rozstrzygnięcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy godzą w interesy ogólnospołeczne i dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. W opinii Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, gdyż wiąże się z ochroną interesu wszystkich konsumentów, którzy byli lub są się kontrah entami przedsiębiorcy, którzy zawarli z przedsiębiorcą umowę. Działania przedsiębiorcy nie dotyczą 20 interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów – jej obecnych i przyszłych kontrahentów, których sytuacja jest identyczna. Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się tym samym w naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów. W niniejszej sprawie istnieją zatem podstawy do oceny zachowania przedsiębiorcy pod kątem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbi orowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy konsumentów podlegają zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegającymi na sprzecznych z prawem działaniach przedsiębiorcy. W związku z powyższym, dla uznania zachowania przedsięb iorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: 1. oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3. zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Status przedsiębiorcy Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legalną definicję przedsiębiorcy. Zgodnie z jej art. 4 pkt 1 pod pojęciem tym należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm. , dalej również: „usdg”) oraz: a) osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej, b) osobę fizyczną wykonującą zawód we własnym imieniu i na własny rachunek lub prowadzącą działalność w ramach wykonywania takiego zawodu, d) związek przedsiębiorców w rozumieniu pkt 2, z wyłączeniem przepisów dotyczących koncentracji [trzeci człon definicji przedsiębiorcy zawar tej w art. 4 pkt 1 lit. c) znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniach w sprawach koncentracji]. Natomiast w myśl art. 4 ust. 1 usdg, 21 przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Właściwą dla przedsiębiorcy działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 usdg). Recyclix Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie, jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS: 0000533282. /dowód: odpis z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, stan na dzień 3 października 2017 r./ Zgodnie z ujawnionymi w KRS danymi dotyczącymi przedmiotu działalności Spółka prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą m .in. na odzyskiwaniu surowców z materiałów segregowanych, zbieraniu, przetwarzaniu i unieszkodliwianiu odpadów, produkcji wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, produkcji wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej zachowanie może podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zaka zu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z nor m prawa po wszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikającego z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 1 . Rozważenia przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy stosowania praktyki 1 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07. 22 naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wymaga z atem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Jednocześnie, dla stwierdzenia powyższego bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu. W związku z powyższym, przedmiotem rozstrzygnięcia Pre z esa Urzędu jest wykazanie, że w ustalonym stanie faktycznym Recyclix sp. z o.o. dopuściła się naruszenia dyspozycji art. 7 pkt 14 upnpr. Nieuczciwa praktyka rynkowa, o której mowa w art. 7 pkt 14 upnpr Zgodnie z art. 7 pkt 14 upnpr „Nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są następujące praktyki rynkowe wprowadzające w błąd: (…) zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida, w ramach których konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów”. Przepis ten jest implementacją pkt 14 załącznika I do Dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. 2 (dalej jako: Dyrektywa) Punkt 17 Preambuły powołanej Dyrektywy wskazuje, iż załącznik I, o którym mowa powyżej, został stworzony w celu zidentyfikowania praktyk, które należy uznać za nieuczciwe bez konieczności oceny konkretn ego przypadk u w świetle przepisów art. 5-9 Dyrektywy. Wykładnia przepisu art. 7 upnpr również każe przyjąć, iż wszystkie praktyki wymienione w zamieszczonym w nim katalogu praktyk stanowią w każdych okolicznościach nieuczciwe praktyki rynkowe wprowadzające w błąd. Powyższe oznacza z kolei, że zakwalifikowanie stosowanej przez przedsiębiorcę praktyki rynkowej do katalogu praktyk wymienionych w art. 7 upnpr powoduje ex lege uznanie jej za nieuczciwą praktykę rynkową wprowadzającą w błąd bez konieczności uprzedniego wykazywania spełnienia przez nią przesłanek wskazanych w art. 4 ust. 1 upnpr 3 , tj. sprzeczności z dobrymi obyczajami oraz istotnego zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta. 2 Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stos owanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”) (Dz.U.UE.L.2005.149.22). 3 tak Małgorzata Sieradzka, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Komentarz do art. 7 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, LEX ; analogiczne stanowisko wyrażone zostało przez Roberta Stefanickiego w Komentarzu do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, wydanie I, LexisNexis, s. 365 – 366. 23 Wobec powyższego do uznania, że działanie Spółki stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o której mowa w art. 7 pkt 14 upnpr niezbędnym jest wykazanie, że mieści się ona w zakresie definicji praktyki zawartej w powołanym przepisie. W ocenie Prezesa Urzędu ustalenia poczynione w trakcie prowadzonego wobec Spółki postępowania wskazują, że stosowała ona praktykę, o której mowa w art. 7 pkt 14 upnpr. O powyższym świadczą następujące okoliczności. Spółka na stronie internetowej zapewniała, że prowadzi poszukiwanie dostawców surowców, realizuje dostawy, magazynuje i przygotowuje surowce do recyklingu, a następnie umiejętnie prowadzi cały proces technologiczny przetwórstwa z realizacją produktu końcowego i dzieli uzyskane przychody . Recyclix informowała ponadto, że wykorzystuje niepotrzebne surowce nadające się do dalszego wykorzystania w różnych dziedzinach: „na przykład ze starej zużytej folii L DPE robimy granulat, z którego produkuje się znane czarne worki do śmieci, a także kilka rodzajów rur i innych produktów z tworzyw sztucznych” . Spółka zapewniała, że „ na start” każdy nowy użytkownik otrzymuje 20 EUR. Kwota ta miała być przeznaczona do uruc homienia wersji próbnej konta umożliwiającego zakupienie próbnego pakietu 100 kg odpadów. Wersja próbna konta wygasała w ciągu 60 dni od dnia rejestracji, jeżeli nie została dokonana wpłata zewnętrzna (dotycząca zakupu co najmniej 100 kg odpadów) za pośred nictwem przelewu bankowego, karty kredytowej lub Bitcoin. Ponadto z informacji uzyskanych od Spółki wynika, że od początku 2016 r. do 15 września 2016 r. za pomocą strony internetowej https://recyclix.com/pl/ zarejestrowało się i założyło swoje konta […] użytkowników oraz, że […] użytkowników w ww. okresie zarobiło prowizję w związku z poleceniem innej osoby, która zarejestrowała się na stronie internetowej. /dowód: pismo Spółki z dnia 15 września 2016 r./ Jedn ocześnie Spółka wskazywała na stronie internetowej , że istnieje kilka możliwości zwiększenia dochodu. Najprostszym sposobem , zdaniem Recyclix, jest zakup śmieci i wysłanie ich do recyklingu, za pomocą usługi serwisu. Druga opcja to otrzymywanie zysków za p ozyskanie nowych partnerów. Trzeci wariant to pomoc w zawieraniu korzystnych umów. Zaproszenie nowych osób do „przyłączenia się do Recyclix” zostało przedstawione na stronie internetowej jako jeden z trzech sposobów na maksymalizację zysków. /dowód: zrzut fragmentu ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona: „niezbędnik”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ O budowaniu struktury, w której korzyści materialne uzależnione są przede w szystkim od wprowadzenia nowych członków świadczy m.in. posługiwanie się przez Spółkę pojęciami charakterystycznymi dla piramid finansowych. Na stronie internetowej oraz w materiałach 24 zamieszczanych w serwisie YouTube pojawiają się takie pojęcia jak „sponsor”, „mistrz”, „struktura”, „partner” . /dowód: zrzuty fragmentów ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona „często zadawane pytania”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami; film zam ieszczony w dniu 2 lutego 2017 r. na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=CcSecMCDbQQ; protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia materiałów wraz z załącznikami; film zamieszczony w dniu 10 listopada 2016 r. na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=pzq581_a2- U, fragment filmu „Recyclix jak sprawdzić kto jest sponsorem” – protokół z dnia 11 maja 2017 r. z utrwalenia materiałów wraz z załącznikami / Spółka oferowała konsumentom na stronie internetowej możliwość otrzymania korzyści materialnych w postaci prowizji w zamian za wprowadzenie nowych członków do systemu. Mianem prowizji określono zarobki, które konsument otrzymuje w nagrodę za każdego nowego członka, który zarejestruje się i ręcznie wpisze ID konta znajdujący się na stronie „Edytuj profil”. Spółka na stronie internetowej obiecywała inwestorom prowizje od każdej wpłaty zewnętrznej, dokonanej przez partnera. Prowizje miały być naliczane od aktywnych pa rtnerów, którzy wpłacają depozyt zewnętrzny na swoje konto. Prowizje za wprowadzenie do systemu nowego członka miały być wypłacane po 7 dniach od dokonania przez niego wpłaty. /dowód: zrzuty fragmentów ekranu ze strony internetowej https://recyclix.com/pl - podstrona „często zadawane pytania”, protokół z dnia 25 stycznia 2017 r. z utrwalenia strony internetowej wraz z załącznikami/ S ystem czterech poziomów i pozyskiwania prowizji (opisany przez Spółkę w piśmie z września 2016 r.) działał w następujący sposób: poziom I - jeśli osoba A, będąca zarejestrowanym użytkownikiem poleci inną osobę B, która założy konto wskazując nadany przez system strony internetowej numer ID osoby A jako polecającej i osoba B zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca A otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę B tytułem prowizji, poziom II – jeżeli osoba B poleci inną osobę C, która założy konto wskazując numer ID osoby B jako polecającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca B otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę C, a osoba A równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę C, poziom III – jeżeli osoba C poleci inną osobę D, która założy konto wskazując numer ID osoby C jako polecającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca C otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba B równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba A równowartość 2% kwoty zainwesto wanej przez osobę D, 25 poziom IV - jeżeli osoba D poleci inną osobę E, która założy konto wskazując numer ID osoby D jako polecającej i zainwestuje pieniądze w przetworzenie odpadów, to osoba polecająca D otrzymuje równowartość 10% kwoty zainwest owanej prze z osobę E, a osoba C równowartość 3% kwoty zainwestowanej przez osobę E, a osoba B równowartość 2% kwoty zainwestowanej przez osobę D, a osoba A równowartość 1% kwoty zainwestowanej przez osobę E. /dowód: pismo Spółki za dnia 2 września 2016 r./ W marcu 20 17 Spółka przedstawiła zmieniony system prowizji, który zastąpił, stosowany wcześniej, system czterech poziomów. Nowy system polega na przydzielaniu tzw. prowizji partnerskiej, w wysokości 12% wkładu nowego użytkownika, za zaproszenie każdego nowego członk a do systemu. /dowód: pismo Spółki za dnia 7 marca 2017 r./ Program oferowany przez Recyclix ma strukturę hierarchiczną, w której Uczestnicy p rogramu zajmują niższą pozycję od „sponsorów”, którzy ich rekomendowali. Sponsorzy mieli możliwość uzyskania korzyści materialnych w sytuacji dokonania wpłaty przez osoby przez nich rekomendowane. Z wyjaśnień złożonych przez Recyclix wynika, że „mistrz”, „sponsor”, o których mowa na stronie internetowej to ta sama osoba, która musi być w bezpośrednim kontakcie z nowy m użytkownikiem, który wpisuje ID „mistrza” w formularzu rejestracyjnym. Każdy „mistrz” ma prawo do otrzymania prowizji od każdego ze swoich poleconych użytkowników w wysokości 12% dokonanej przez niech wpłaty (tzw. opłaty zewnętrznej). /dowód: pismo Spół ki za dnia 7 marca 2017 r./ Wszystkie przesłanki pozwalające stwierdzić, że dany system jest systemem promocyjnym typu piramida, zostały określone w załączniku I do Dyrektywy. Implementacja tego załącznika nastąpiła w art. 7 ust. 14 upnpr. W wyroku z dnia 3 kwietnia 2014 r. (C-515/12) Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że tymi przesłankami są: 1) po pierwsze, by przystępujący do takiego systemu wpłacali świadczenie finansowe (pkt 23 ww. wyroku). Należy zauważyć, że Trybunał Sprawiedliwości nie wypowiedział się o sposobie pobierania przedmiotowego świadczenia, a jedynie o tym, że każdą kwotę wpłaconą na rzecz systemu promocyjnego przez przystępującego należy postrzegać - niezależnie od jej wysokości - jako świadczenie w rozumieniu pkt 14 załącznika I do Dyrektywy; 2) po drugie, istnienie związku między świadczeniami wpłacanymi przez nowo przystępujących członków a wynagrodzeniem pobieranym przez istniejących członków (pkt 26 27 ww. wyroku). Trybunał zauważył także, że system ma strukturę piramidy, jeśli składa się z różnych poziomów, zaś na szczycie znajduje się podmiot prowadzący, a nadto pozyskiwanie nowych członków następuje w sposób zbiorowy i wykazuje wzrost wykładniczy. Do poczynienia takich ustaleń niezbędne jest wykazanie, że wynagrodzenie wypłacane na rze cz obecnych członków systemu jest uzależnione przede wszystkim od świadczeń wykonywanych przez nowo pozyskiwanych członków (wnioski ww. wyroku). Biorąc pod uwagę powyższe, analiza sposobu uzyskiwania tzw. dodatkowych korzyści prowadzi do wniosku, iż korzyści te uzależnione były przede wszystkim od wprowadzenia nowych uczestników do systemu, bowiem bez tego elementu nie zostałyby one uzyskane. Fakt, iż dodatkowym wymogiem była konieczność dokonania zakupów przez nowo wprowadzone osoby jedynie potwierdz a tę konkluzję – omawiane korzyści wygenerowane były w wyniku aktywności wielu osób wprowadzonych do systemu, w niewielkim zaś stopniu zależały od aktywności samych uczestników (tj. dokonywania przez nich zakupów odpadów ), a tym bardziej Spółki. Tym samym n ie sposób uznać, że korzyści te uzależnione były jedynie od zakupów dokonywanych w ramach programu oferowanego przez Recyclix. Mając na względzie powyższe, w ocenie Prezesa Urzędu, uznać należy, że w ramach systemu prowadzonego i propagowanego przez Recyclix:  konsument wykonuje świadczenie w zamian za możliwość uzyskania korzyści materialnych;  korzyści te uzależnione są przede wszystkim od wprowadzenia innych osób do systemu prowadzonego i propagowanego przez Recyclix, a tym samym system prowadzony i propagowany przez Recyclix poprzez wprowadzenie mechanizmu uzyskania prowizji partnerskiej, budowania zesp ołu przez „mistrza”, „sponsora” spełnia przesłanki do uznania go za system promocyjny zakazany w art. 7 pkt 14 upnpr. Zgodnie z zasadami programu, konsumenci nabywali bowiem uprawnienie do uzyskania korzyści materialnych, tj. 12% wysokości wpłaty dokonanej przez nowego członka w przypadku rekomendowania przez nich nowych uczestników do programu. Zwykły konsument, który chce osiągnąć dochód wymieniony w „Maksymalizacji zysków”, musiał wprowadzać inne osoby do systemu. Program miał strukturę hierarchiczną, w której Uczestnicy programu zajmowali niższą pozycję od Uczestników systemu, którzy ich rekomendowali, a wyższą od uczestników programu rekomendowanych przez nich samych. Uczestnicy p rogramu zajmujący wyższe pozycje w strukturze programu mieli możliwość uzyskania korzyści materialnych w sytuacji dokonania zakupów zarówno przez osoby przez nich bezpośrednio rekomendow ane jak 27 i osoby wprowadzone do prog ramu przez bezpośrednio rekomendowane przez nich osoby (cztery poziomy) a następnie przez osoby rekomendowane przez nich (maksymalizacja zysków w postaci uzyskania 12% od wpłaty nowej osoby wprowadzonej do struktury Recyclix). Nowo wprowadzone osoby nie mi ały możliwości „maksymalizacji” doch odów w sytuacji dokonywania zakupów przez osoby rekomendujące je do programu. Zdaniem Prezesa Urzędu program oferowany przez Recyclix poprzez wprowadzenie „prowizji partnerskiej ” opisanej na stronie internetowej Spółki stanowił system promocyjnych typu piramida w rozumieniu art. 7 pkt 14 upnpr. Zgodnie z zasadami programu, konsumenci nabywali uprawnienie do otrzymania możliwości uzyskania korzyści materialnych, tj. „Maksymalizacji zysków” jedynie w przypadku rekomendowania przez nich nowych uczestników do programu. Rekomendacja ta była warunkiem sine quo non możliwości uzyskania korzyści w postaci prowizji partnerskiej w wysokości 12% kwoty wpłaconej przez rekomendowanego nowego członka. R ekomendowanie nowych osób do uczestnictwa w p rogramie było de facto konieczne do uzyskania dodatkowych korzyści. Biorąc pod uwagę wysokość oferowanego przez Spółkę zysku z tytułu zakupu odpadów w celu ich przetworzenia (zgodnie z materiałami Spółki udostę pnionymi na stronie internetowej szacunkowy dochód miał wynieść od 8 do 14% co miesiąc) znacznie większe korzyści, w krótszym czasie można było uzyskać wprowadzając do systemu nowych członków (prowizja w wysokości 12% kwoty wpłaconej przez osobę poleconą wypłacana po 7 dniach). Mając powyższe na względzie, należy uznać za udowodnione, że opisana w pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji praktyka Recyclix godzi w zbiorowy interes konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów Ustawa o ochronie kon kurencji i konsumentów nie podaje definicji „zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w przepisie art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą tak działania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Konsumentem, w rozumieniu upnpr (art. 2 pkt 2) oraz uokik (art. 4 pkt 12 ) jest osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, zgodnie z art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.). 28 Nie ulega wątpliwości, że zachowanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowiązków. Natomiast przez int eres zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Jak podnosi się w doktrynie, w pojęciu praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów mieści się także działanie przedsiębiorcy skierowane wprawdzie do oznaczonyc h (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łączy jakaś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie będąca jedynie – z punktu widzenia przedsiębiorcy s tosującego daną praktykę – zbiorowością przypadkowych jednostek, lecz stanowiącą określoną i odrębną kategorię konsumentów, reprezentującą w znacznym stopniu wspólne interesy 4 . Naruszenie polegające na prowadzeniu systemu typu piramida p rzejawia się we wpr owadzaniu konsumentów w błąd. Wniosek ten wynika wprost z treści art. 7 upnpr, zgodnie z którym każda z praktyk w nim wymienionych (a zatem również praktyka wskazana w pkt 14 powołanego przepisu) uznana jest ex lege za wprowadzającą w błąd – zgodnie z powo łanym przepisem „nieuczciwymi praktykami rynkowymi w każdych okolicznościach są następujące praktyki rynkowe wprowadzające w błąd: (…).” Jak podnosi doktryna, przyjęcie przez ustawodawcę opisanej powyżej konstrukcji prawnej, obligującej do uznania, że każda praktyka nosząca cechy praktyki wskazanej w pkt art. 7 pkt 14 upnpr per se wprowadza w błąd, wynikało z faktu uznania, że system typu piramida z samej swojej istoty (charakteru) skutkuje wprowadzeni em uczestniczących w nim osób w błąd co do korzyści związanych z udziałem w nim, jak i z faktu, że w pewnym momencie system ten załamuje się w związku z brakiem możliwości pozyskania kolejnych chętnych do przystąpienia do niego, a w konsekwencji trudnościami z odzyskaniem środków poniesionych przez klientów będąc ych ostatnim ogniwem w systemie. W przedmiotowym przypadku „ostatnim ogniwem systemu” będą uczestnicy programu, którzy pomimo dokonania świadczeń w celu przystąpienia do struktury - wobec niemożności znalezienia dalszyc h chętnych do przystąpienia do p rogramu - nie będą mogli uzyskać korzyści związanych z pozyskaniem nowych osób do uczestnictwa w systemie . Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. G odzenie w zbiorowy interes konsumentów powiązane jest z naruszeniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia 4 Szydło M., Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791. 29 w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę wa runkach rynkowych (naruszenie o charakterze pozaekonomicznym). W niniejszej sprawie mogło dojść do naruszenia interesu gospodarczego konsumentów poprzez dopuszczenie się przez Recyclix naruszenia dyspozycji art. 7 pkt 14 upnpr – zarówno w aspekcie ekonomicznym, jak i pozaekonomicznym. Sprzeczne z prawem zac howanie Spółki nie dotyczy inte resów poszczególnych osób, lecz naruszenia uprawień szerokiego kręgu konsumentów, któ rych sytuacja jest identyczna i wspólna dla całej grupy konsumentów znajdujących się w opisanej powyżej sytuacji faktycznej. W niniejszej sprawie bez wątpienia mamy do czynienia z godzeniem w zbiorowe interesy konsumentów. Na praktykę Spółki wskazaną w pkt I rozstrzygnięc ia niniejszej decyzji był bowiem narażony każdy konsument zawierający lub chcący zawrzeć umowę z Recyclix. Biorąc pod uwagę powyższe, działanie Spółki wskazane w pkt I sentencji niniejszej decyzji zostało uznane za godzące w zbiorowe interesy konsumentów. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji decyzji. Obowiązek usunięcia trwających skutków naruszenia Prezes UOKiK nałożył na Spółkę, na podstawie art. 26 ust. 2 uokik, wskazane w sentencji decyzji środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W przypadku decyzji wydawanych na podstawie art. 26 ust. 1 uokik, przepis art. 26 ust. 2 uokik znajduje zastosowanie. Decyzja o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów oraz nakazujące zaniechanie jej stosowania może zatem określać środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, m.in. w postaci: zobowiązania przedsiębiorcy do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o określonej treści lub formie lub zobowiązania do publikacji decyzji w całości lub w części na koszt przedsiębiorcy. Katalog środków usunięcia trwających skutków naruszenia jest przykładowy. W związku z tym Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę inne niż wymienione w ustawie środki usunięcia trwających skutków naruszenia, które są adekwatne do rodzaju stwierdzonego naruszenia oraz skutków, które naruszenie wywołało. Ocena adekwatności działań zmierzających do usunięcia skutków niedozwolonego zachowania musi być dokonana z uwzględnieniem możliwie najszerszego kontekstu postępowania przedsiębiorcy, któremu zarzucana jest praktyka o trwających skutkach. Celem orzeczenia o uchyleniu skutków jest więc przywrócenie stanu sprzed naruszenia. 30 W niniejszej sprawie Prezes UOKiK zdecydował o zastosowaniu środków usunięcia trwających skutków praktyki polegającej na: prowadzeniu oraz propagowaniu systemu (poprzez prowadzenie strony internetowej https://recyclix.com/pl, zamieszczanie materiałów szkoleniowych w serwisie YouTube), w którym: 1. konsument dokonuje wpłaty w celu zakupu minimum 100 kg odpadów, 2. konsument za wprowadzenie nowego członka do systemu otrzymuje 12% wpłaconej przez niego kwoty przeznaczonej na zakup odpadów w sytuacji, gdy zakup ten może nie być dokonywany. W przypadku stosowanej przez Spółkę praktyki naruszaj ącej zbiorowe interesy konsumentów jej skutki będą się utrzymywały do momentu zwrotu konsumentom wpłaconych przez nich środków . Dlatego orzeczenie na ich rzecz zwrotu wpłaconych kwot pieniężnych jest jedynym możliwym i zarazem koniecznym sposobem usunięcia skutków bezprawnych działań przedsiębiorcy . Dzięki temu konsumenci, którzy ponieśli straty ekonomiczne będą mogli odzyskać wpłacone środki i tym samym ich sytuacja ekonomiczna powróci do status quo sprzed naruszenia ich interesu ekonomicznego przez Spółkę . Biorąc pod uwagę powyższe, Prezes UOKIK nakłada na Spółkę obowiązek zwrócenia – w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji – konsumentom, którzy zawarli z Recyclix spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie „umowę z użytkownikiem (regulamin korzystania z witryny hyperlink http://recyclix.com/”http://recyclix.com ) ” zainwestowanych środków pieniężnych – wpłacony ch na rachunki bankowe Recyclix spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w celu zakupu odpadów (z uwzględnieniem wcześniej dokonanych wypłat na rzecz użytkowników). Zwrot środków dokonany powinien być w sposób dogodny d la konsumenta. Dlatego może on być dokonany na rachunki bankowe, z których konsumenci dokonywali wpłat. W ocenie Prezesa Urzędu, nałożony na Spółkę środek w opisanym powyżej kształcie pozostaje w korelacji do przypisanego Spółce naruszenia i, dążąc do przywrócenia równowagi stron stosunku prawnego, zmierza do usunięcia trwających skutków naruszenia , nie stanowiąc jednocześnie środka represji. Dzięki temu usunięte zostaną skutki praktyki wskazanej w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Jednocześnie należy podkreślić, że wydanie niniejszej dec yzji nie stanowi przeszkody dla konsumentów do dochodzenia zwrotu wpłaconych kwot lub zgłoszenia innych roszczeń 31 np. z tytułu odsetek , bądź utraconych zysków z wykonania umowy) na drodze sądowej lub pozasądowej. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II niniejszej decyzji. Rozstrzygnięcie w pkt III sentencji decyzji. Koszty postępowania Zgodnie z art. 80 uokik Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. Natomiast w myśl art. 77 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes UOKIK stwierdził naruszenie przepisów ustawy, przedsiębiorca, który dopuścił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. Analogicznie - stoso wnie do treści przepisu art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Do kosztów postępowania – zgodnie z art. 263 § 1 k.p.a. - zalicza się (…) również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Postępowanie w sprawie stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów zostało wszczęte z urzędu, a w jego wyniku Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów uokik. Kosztami postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną i w związku z tym postanowiono obciążyć Spółkę kosztami postępowania w wysokości 23,40 zł (słownie: dwudziestu trzech złotych 40/00). Koszty niniejszego postępowania Spółka obowiązana jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Wobec powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do treści art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 (28) § 2 k.p.c. , od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W przypadku jednak kwestionowania wyłącznie posta nowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz art. 479 (32) § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 264 § 2 k.p.a. w związku z art. 83 tejże ustawy, przysługuje zażalenie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia doręczenia niniejszej dec yzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 32 z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Ochrony Interesów Konsumentów Łukasz Wroński Otrzymuje: 1. Recyclix sp. z o.o. ul. Aleja Solidarności nr 115, lok. 2 00-140 Warszawa 2. a/a