DIH-107/2010

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-74- 127/( 15 )/10/CS Warszawa, dn. 16 grudnia 2010 r. DECYZJA DIH – 2 Nr 107/2010 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 12 ust. 1, art. 24 ust. 1, 4 i 5 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. nr 169, poz. 1200 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy dotyczącej zobowiązania przedsiębiorcy Stacja Paliw Paliwox Jerzak Sp.j. z siedzibą w Stanisławowie do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki podstawowej benzyny bezołowiowej 95 o numerze 0549/10/4411, niespełniającej wymagań jakościowych, zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DIH-2 Nr 96/2010 z dnia 29 października 2010 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje zaskarŜoną decyzję w mocy. Uzasadnienie W piśmie z dnia 16 listopada 2010 r. przedsiębiorca Stacja Paliw Paliwox Jerzak Sp.j. z siedzibą w Stanisławowie (dalej: Przedsiębiorca lub Strona) złoŜył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr DIH-2 Nr 96/2010 z dnia 29 października 2010 r. Opierając się na wynikach badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez akredytowane, niezaleŜne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy (protokół z badań 2 nr 607/PP/2010), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził, Ŝe pobrana w dniu 6 lipca 2009 r. u Przedsiębiorcy, próbka podstawowa benzyny bezołowiowej 95 o numerze 0549/10/4411, nie spełnia wymagań jakościowych określonych w §1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 grudnia 2008 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz.U. Nr 221, poz. 1441), zwanego dalej: „rozporządzeniem w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych”, z uwagi na zawyŜoną pręŜność par DVPE. Wynik badania wyniósł 61,5 kPa, przy wymaganiach jakościowych max. 60,0 kPa, dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do dnia 30 września. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz.U. Nr 169, poz. 1200 ze zm.), zwanej dalej „ustawą o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw”, jeŜeli przeprowadzone badania wykazały, Ŝe paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, Zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw Zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. W związku z powyŜszym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, zobowiązał Przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki podstawowej benzyny bezołowiowej 95 o numerze 0549/10/4411, w wysokości 1645,18 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Strona postępowania wniosła o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. W ocenie przedsiębiorcy, wyniki badań zarówno próbki podstawowej, jak i kontrolnej „były w granicach tolerancji, poniewaŜ mieszczą się w granicach odtwarzalności”. Strona podniosła ponownie zarzut, Ŝe kontrola na stacji paliw w Stanisławowie odbyła się niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności został on pozbawiony moŜliwości udziału przy czynnościach kontrolnych. Zdaniem skarŜącego, przedsiębiorca nie moŜe być karany za to, Ŝe wprowadza do obrotu paliwo wyprodukowane i nabyte od spółek z udziałem Skarbu Państwa, tylko dlatego Ŝe nie spełniają wymagań wskazanych w określonej normie. We wniosku ponownie podkreślono, Ŝe „sprzedawca detaliczny nie ma moŜliwości i Ŝadnego motywu ingerowania w parametr DVPE”. Ponadto Strona uznała, Ŝe Ŝądanie zwrotu kosztów przeprowadzonych badań próbki 3 benzyny bezołowiowej jest bezzasadne, zaś zobowiązywanie przedsiębiorcy do uiszczenia tej naleŜności w formie określonej w decyzji pierwszoinstancyjnej jest nieetyczne. Pismem z dnia 22 listopada 2010 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów powiadomił Przedsiębiorcę, o wszczęciu postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej zaskarŜoną decyzją nr DIH-2 Nr 96/2010 z dnia 29 października 2010 r. Przedsiębiorca został takŜe poinformowany, Ŝe przed wydaniem decyzji kończącej postępowanie w sprawie, jako stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, prawo wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz Ŝądań zgłoszonych w trakcie postępowania, a takŜe prawo do składania wniosków dowodowych. W piśmie datowanym dnia 16 listopada 2010 r., nadanym w placówce Poczty Polskiej w dniu 27 listopada 2010 r. stanowiącym odpowiedź na powiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie ponownego rozpatrzenia sprawy, Strona wniosła o przyjęcie wniosku dowodowego, potwierdzającego, Ŝe „przedsiębiorca zakupuje i sprzedaje paliwa w dobrej wierze”. Do kwestii złoŜonego przez Stronę wniosku dowodowego, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odniósł się w odrębnym rozstrzygnięciu. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił i stwierdził: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności przedstawionych przez stronę argumentów, stwierdził, iŜ brak jest podstaw do uchylenia zaskarŜonej decyzji zobowiązującej Przedsiębiorcę do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki podstawowej benzyny bezołowiowej. Podstawą do zobowiązania Przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań próbki podstawowej benzyny bezołowiowej 95, były wyniki badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez akredytowane, niezaleŜne Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy (protokół z badań nr 607/PP/2010), które wykazały, Ŝe pobrana w dniu 6 lipca 2010 r. u Przedsiębiorcy, próbka podstawowa benzyny bezołowiowej 95 o numerze 0549/10/4411, nie spełnia wymagań jakościowych określonych w §1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, z uwagi na zawyŜoną pręŜność par DVPE. Wynik badania wyniósł 61,5 kPa, przy 4 wymaganiach jakościowych max. 60,0 kPa, dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do dnia 30 września. NaleŜy w tym miejscu zauwaŜyć, iŜ przedsiębiorca pismem z dnia 16 lipca 2010 r. złoŜył wniosek o zbadanie próbki kontrolnej benzyny bezołowiowej 95 pobranej w toku kontroli w dniu 6 lipca 2010 r. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez akredytowane, niezaleŜne Laboratorium Badawcze Instytutu Paliw i Energii Odnawialnej w Warszawie (protokół z badań nr 4KC/2010) wykazały, Ŝe oferowana w dniu kontroli benzyna bezołowiowa 95 (o numerze próbki 5733/10/4411), nie spełnia wymagań jakościowych określonych w §1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, z uwagi na zawyŜoną pręŜność par DVPE. Wynik badania wyniósł 61,8 kPa, przy wymaganiach jakościowych max. 60,0 kPa, dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do dnia 30 września. W kontekście przedstawionych wyników badań - zarówno próbki podstawowej, jak i kontrolnej, przeprowadzonych przez dwa róŜne specjalistyczne laboratoria – poza sporem pozostaje fakt, iŜ oferowana w dniu kontroli benzyna bezołowiowa 95 nie spełniała wymagań jakościowych określonych w rozporządzeniu w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych w zakresie parametru pręŜność par DVPE. Odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wypada na wstępie zauwaŜyć, iŜ Strona myli pojęcie granic tolerancji z pojęciem odtwarzalności, co powoduje, Ŝe dochodzi do wniosku, iŜ badane paliwo spełniało wymagania jakościowe dla okresu letniego trwającego od dnia 1 maja do dnia 30 września. NaleŜy zatem wyjaśnić, iŜ odtwarzalność oznacza róŜnicę pomiędzy dwoma pojedynczymi i niezaleŜnymi wynikami uzyskanymi przez róŜnych wykonawców, pracujących w róŜnych laboratoriach na identycznym materiale badawczym, w długim czasie, przy normalnym i poprawnym wykonaniu oznaczania. W przedmiotowej sprawie wynik badania próbki podstawowej wyniósł 61,5 kPa, zaś kontrolnej 61,8 kPa. RóŜnica wynosząca w tym wypadku 0,3 kPa, mieści się w granicach odtwarzalności metody przedstawionej w normie PN-EN 13016-1:2009, która wynosi 2,2 kPa. Z kolei pojęcie granic tolerancji oznacza w praktyce, Ŝe przekroczenie ustalonych w normie wymagań jakościowych, które dla parametru pręŜność par DVPE wynoszą max. 60,0 kPa, o określoną wartość tj. 1,3 kPa, nie powoduje uznania badanego paliwa za niespełniające wymagań jakościowych. Niemniej jednak w niniejszej sprawie granica tolerancji została przekroczona zarówno w przypadku próbki podstawowej, jak i kontrolnej, a przekroczenie to wyniosło odpowiednio 0,2 kPa i 0,5 kPa. 5 Biorąc powyŜsze pod uwagę, ponownie naleŜy podkreślić, iŜ badana benzyna bezołowiowa 95 nie spełniała wymagań jakościowych - w zakresie parametru pręŜność par DVPE – określonych na poziomie max. 60 kPa, takŜe w granicach tolerancji max. 60 + 1,3 kPa, zaś rozbieŜności pomiędzy wynikami badań, mieszczą się granicach odtwarzalności. Tym samym stanowisko Strony, iŜ wyniki badań „były w granicach tolerancji, gdyŜ mieszczą się w granicach odtwarzalności”, a takŜe twierdzenie, Ŝe „przebadane próbki mieściły się w przedziale tolerancji od 45 kPa do 70 kPa, naleŜy uznać za całkowicie bezzasadne, ze względu na fakt, Ŝe w dniu kontroli dla przedmiotowego parametru obowiązywały wymagania na poziomie max. 60 kPa. Odnosząc się do zarzutów dotyczących pozbawienia Strony prawa do czynnego udziału w kaŜdym stadium postępowania, w tym obecności przy czynnościach kontrolnych, naleŜy ponownie wyjaśnić, iŜ stosownie do postanowień art. 79a ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (j.t. Dz.U. z 2010 r., Nr 220, poz. 1447) - w razie nieobecności kontrolowanego przedsiębiorcy lub osoby przez niego upowaŜnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji słuŜbowej pracownikowi kontrolowanego, który moŜe być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), lub w obecności przywołanego świadka, którym powinien być funkcjonariusz publiczny, niebędący jednak pracownikiem organu przeprowadzającego kontrolę. Z kolei art. 97 Kodeksu cywilnego stanowi, iŜ osobę czynną w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności poczytuje się w razie wątpliwości za umocowaną do dokonywania czynności prawnych, które zazwyczaj bywają dokonywane z osobami korzystającymi z usług tego przedsiębiorstwa. Z powyŜszymi przepisami koreluje treść art. 15 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219), które stanowią, iŜ podczas nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upowaŜnionej, czynności kontrolne mogą być wykonywane w obecności innego pracownika kontrolowanego, który moŜe być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy Kodeks cywilny. Wypada w tym miejscu dodać, Ŝe zgodnie z art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, na kontrolowanym ciąŜy obowiązek pisemnego wskazania osoby upowaŜnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, w szczególności w trakcie jego nieobecności. Nie ulega wątpliwości, Ŝe kontrolowany Przedsiębiorca, nie dopełnił tego obowiązku. W tej sytuacji, zastosowanie ma powołany wyŜej przepis art. 79a ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, tj. kontrolę 6 wszczęto po okazaniu legitymacji słuŜbowej pracownikowi kontrolowanego, który został uznany za osobę, o której mowa w art. 97 Kodeksu cywilnego. Jak wynika z powyŜszego, wbrew twierdzeniom Strony skarŜącej, brak jest podstaw do uznania aby osoba, w obecności której przeprowadzana jest kontrola musiała posiadać pisemne upowaŜnienie lub pełnomocnictwo do reprezentowania przedsiębiorcy. Powołane wyŜej przepisy jednoznacznie wskazują na moŜliwość przeprowadzenia kontroli w obecności pracownika kontrolowanego, który nie musi uzyskiwać od przedsiębiorcy pełnomocnictwa lub upowaŜnienia w tym zakresie. W przedmiotowej sprawie osobą, w obecności której przeprowadzano kontrolę był pracownik kontrolowanego przedsiębiorcy. Tym samym zarzut przedsiębiorcy dotyczący przeprowadzenia kontroli w obecności osoby nieupowaŜnionej do reprezentowania przedsiębiorcy, a zarazem uniemoŜliwienia Stronie czynnego udział w kontroli, naleŜy uznać za bezzasadny. Odnośnie twierdzeń Strony, iŜ „jako sprzedawca detaliczny, nie ma moŜliwości i Ŝadnego motywu ingerowania w parametr DVPE”, naleŜy zauwaŜyć, iŜ kontrolowany Przedsiębiorca, jak wynika z akt sprawy, miał pełną świadomość faktu, iŜ w dniu kontroli tj. 6 lipca 2010 r. oferował w sprzedaŜy paliwo, które nie będzie spełniało wymagań jakościowych określonych dla okresu letniego od dnia 1 maja do 30 września. W toku przedmiotowego postępowania Strona podkreślała wręcz, Ŝe „normą jest, Ŝe bieŜąco zakupowane paliwa mieszają się z tymi wcześniejszymi z okresu zimowego kiedy to parametr DVPE wynosił prawie 90 kPa”, czy teŜ „wynik mieszania paliwa jest wprost proporcjonalny do podaŜy, a co za tym idzie zakupem nowych partii paliwa”. Warto równieŜ zwrócić uwagę na jeszcze inne stwierdzenie Strony, a mianowicie „w prosty matematyczny sposób moŜna wyliczyć jak niewielka ilość paliwa pozostawiona i zmieszana z okresu zimowego wystarczy, aby minimalnie podnieść parametr DVPE ponad normę w okresie letnim.” Jak wynika z powyŜszego, wbrew Swoim twierdzeniom, Przedsiębiorca korzysta z moŜliwości ingerowania w parametr DVPE, poprzez mieszanie paliw o róŜnych wymaganiach jakościowych, którą to czynność określa mianem „normy”, a zarazem wskazuje motyw tego działania, a mianowicie małą podaŜ na ten rodzaj paliwa w danym okresie. W tym miejscu wypada ponownie podkreślić, iŜ rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych, w zakresie parametru pręŜność par DVPE, przewiduje zróŜnicowane wymagania jakościowe, dla okresu letniego, przejściowego i zimowego. Rolą przedsiębiorcy jest dostosowanie się do wymagań określonych w ww. rozporządzeniu. Odnosząc się do zarzutu bezzasadnego Ŝądania od Przedsiębiorcy kwoty 1645,18 zł za badanie próbki podstawowej, podczas gdy za badanie próbki kontrolnej Strona uiściła kwotę 7 jedynie 122,00 zł., naleŜy wyjaśnić, iŜ badanie próbki podstawowej objęło 12 róŜnych parametrów, zaś próbki kontrolnej tylko 1 zakwestionowany parametr - pręŜność par DVPE. Przedmiotową okoliczność Strona moŜe zweryfikować na podstawie posiadanych przez Siebie protokołów z badań nr 607/PP/2010 (próbka podstawowa) i 4KC/2010 (próbka kontrolna). Jeśli natomiast chodzi o zarzut „nieetycznego zobowiązywania przedsiębiorcy do uiszczenia naleŜności, w sposób: „a w przypadku złoŜenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji”, naleŜy zauwaŜyć, Ŝe Strona odwołuje się w tym miejscu do fragmentu pouczenia dotyczącego trybu uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Trudno jest zatem uznać, aby takie pouczenie z podaną podstawą prawną, której strona juŜ nie cytuje, było ze strony Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, działaniem nieetycznym. Odnosząc się do treści wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 16 listopada 2010 r., naleŜy takŜe wyjaśnić, iŜ w sytuacji, gdy przeprowadzone badania wykazują, Ŝe paliwo spełnia wymagania jakościowe, koszt tych badań ponosi Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako zarządzający systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw, na podstawie umowy zawartej z akredytowanym laboratorium. W odmiennym stanie rzeczy, tj. gdy badania wykaŜą, Ŝe paliwo nie spełnia wymagań jakościowych, koszt badań ponosi kontrolowany Przedsiębiorca. Postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jest postępowaniem administracyjnym zmierzającym do zobowiązania Przedsiębiorcy do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, paliwa transportowane, magazynowane, wprowadzane do obrotu oraz gromadzone w stacjach zakładowych powinny spełniać wymagania jakościowe określone dla danego paliwa, ze względu na ochronę środowiska, wpływ na zdrowie ludzi oraz prawidłową pracę silników zamontowanych w pojazdach, ciągnikach rolniczych, a takŜe maszynach nieporuszających się po drogach. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw jeŜeli przeprowadzone badania wykazały, Ŝe paliwo nie spełnia wymagań jakościowych określonych w ustawie, zarządzający zobowiązuje kontrolowanego, w drodze decyzji, do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań. Stosownie do 8 postanowień art. 12 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, zarządzającym jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał, po dokonaniu ponownej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego oraz uwzględnieniu okoliczności wskazanych przez stronę w toku postępowania odwoławczego, Ŝe decyzja nr DIH-2 Nr 96/2010 z dnia 29 października 2010 r. była prawidłowa, a tym samym brak jest podstaw do jej uchylenia. W związku z powyŜszym, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł jak w sentencji. Pouczenie: Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1 i 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skargę naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Wiceprezes Małgorzata Kozak Otrzymuje: Stacja Paliw Paliwox Jerzak Sp.j., Stanisławów 1, 05-304 Stanisławów.