DNR-71/2009

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DNR-70-267(82)/07-09/KW Warszawa, dn. 23 lipca 2009 r. DECYZJA DNR-1/71/2009 Na podstawie art. 33a ust. 2 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (Dz. U. Nr 229, poz. 2275, z 2007 r. Nr 35, poz. 215, z 2008 r. Nr 157, poz. 976 oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106 i z 2009 r. Nr 18, poz. 97), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie wprowadzenia na rynek produktów niespełniających ogólnych wymagań bezpieczeństwa, tj. lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na przedsiębiorcę Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik spółka jawna z siedzibą w Częstochowie karę pienięŜną w wysokości 3 000 zł (słownie: trzy tysiące złotych), płatną do budŜetu państwa. Uzasadnienie Pismem z dnia 19 czerwca 2009 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes UOKiK) powiadomił przedsiębiorcę Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik spółka jawna z siedzibą w Częstochowie (stronę postępowania) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wprowadzenia na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa, tj. lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO. W tym samym piśmie Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania o przysługującym jej prawie do zapoznania się ze 2 zgromadzonymi aktami sprawy oraz prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Postępowanie to było konsekwencją ustaleń dokonanych w toku postępowania administracyjnego w sprawie ogólnego bezpieczeństwa lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO, o wszczęciu którego Prezes UOKiK powiadomił przedsiębiorcę Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik spółka jawna z siedzibą w Częstochowie pismem z dnia 20 grudnia 2007 r. W toku tego postępowania strona postępowania nie przedstawiła dowodów potwierdzających, Ŝe podjęła wystarczające działania w celu wycofania z rynku lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO. Strona postępowania poinformowała Prezes UOKiK, Ŝe sprzedaŜ lampek oliwnych FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO została wstrzymana. Strona postępowania oświadczyła równieŜ, Ŝe wprowadziła zmiany w konstrukcji lampek oliwnych CARO w celu dostosowania jej do wymagań bezpieczeństwa i wprowadzania na rynek. Badania laboratoryjne przeprowadzone przez Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy wykazały jednak, Ŝe lampka oliwna CARO z nowym palnikiem nie jest bezpieczna. W związku z powyŜszym, opierając się na wynikach badań organoleptycznych przeprowadzonych przez inspektorów Inspekcji Handlowej oraz wynikach badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy, Prezes UOKiK stwierdził, iŜ lampki oliwne CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO nie spełniają wymagań bezpieczeństwa określonych w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz. U. Nr 229, poz. 2275, z 2007 r. Nr 35, poz. 215, z 2008 r. Nr 157, poz. 976 oraz z 2009 r. Nr 20, poz. 106 i z 2009 r. Nr 18, poz. 97), zwanej dalej „ustawą o ogólnym bezpieczeństwie produktów” i nałoŜył na stronę postępowania w drodze decyzji nr 116/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. obowiązki określone w art. 24 ust. 4 pkt 1 lit. b) oraz pkt 2 lit. b) ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. W piśmie z dnia 31 grudnia 2008 r. strona postępowania złoŜyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) 116/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie Prezes UOKiK uznał, iŜ argumenty strony postępowania są bezzasadne i decyzją nr DNR-1/35/2009 z dnia 20 marca 2009 r. utrzymał w mocy zaskarŜoną decyzję. W toku niniejszego postępowania, w piśmie z dnia 30 czerwca 2009 r. strona postępowania zwróciła się z prośbą o zaniechanie nałoŜenia na nią kary pienięŜnej za 3 wprowadzenie na rynek produktów niebezpiecznych, tj. lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO. Strona postępowania ponownie podkreśliła, Ŝe po otrzymaniu informacji o tym, Ŝe lampki oliwne CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO nie spełniają wymagań bezpieczeństwa, podjęła niezwłocznie działania mające na celu wyeliminowanie zagroŜeń stwarzanych przez te produkty. Strona postępowania podniosła równieŜ, iŜ Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy, które dokonało oceny bezpieczeństwa nowego palnika, nie posiada akredytacji do przeprowadzania badań produktów pod względem ich zgodności z normą PN – EN 14059 : 2007 „Dekoracyjne lampy olejowe. Wymagania dotyczące bezpieczeństwa i metody badań”, co podwaŜa wartość dokonanej przez w/w laboratorium oceny bezpieczeństwa nowego palnika. Jak twierdzi strona postępowania, podczas w/w badań nie wzięto pod uwagę równieŜ tego, Ŝe karta charakterystyki oleju parafinowego, po zmianie dostawcy, nie wskazuje na zagroŜenie R65 (zagroŜenie powaŜnym uszkodzeniem płuc), które – jak podnosi strona postępowania – było pretekstem do stworzenia normy PN – EN 14059 : 2007. PoniewaŜ lampki oliwne stanowiły znaczną część sprzedaŜy przedsiębiorcy Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik spółka jawna z siedzibą w Częstochowie, konieczność wycofania ich z rynku spowodowała znaczną stratę finansową oraz nadwyręŜyła dobrą opinię o spółce. Strona postępowania przekazała równieŜ sprawozdanie z działań mających na celu wycofanie z rynku wadliwych lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZZO. Prezes UOKiK ustalił i stwierdził: Lampki oliwne CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO zostały wprowadzone na polski rynek przez przedsiębiorcę Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik spółka jawna z siedzibą w Częstochowie, który jest producentem w rozumieniu art. 3 pkt 2 lit a) ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów i ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo produktów wprowadzonych na rynek na zasadach określonych w tej ustawie. Prezes UOKiK dysponuje fakturami sprzedaŜy, potwierdzającymi wprowadzenie w/w produktów na rynek przez tego przedsiębiorcę, a w toku postępowania przyznał on, Ŝe jest producentem powyŜszych produktów. Badania organoleptyczne przeprowadzone przez Inspekcję Handlową oraz badania laboratoryjne przeprowadzone przez Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy wykazały brak osłony knota, niewłaściwe 4 zamknięcie wlewu oraz brak informacji oraz ostrzeŜeń niezbędnych do bezpiecznego uŜytkowania lampek. Z uwagi na powyŜsze, Prezes UOKiK uznał, Ŝe produkty będące przedmiotem postępowania nie spełniają wymagań bezpieczeństwa określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Wprowadzając w/w produkty na rynek strona postępowania naruszyła obowiązek określony w art. 10 ust. 1 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, zgodnie z którym producent jest zobowiązany wprowadzać na rynek wyłącznie produkty bezpieczne. W piśmie z dnia 30 czerwca 2009 r. strona postępowania zwróciła się do Prezesa UOKiK z prośbą o zaniechanie nałoŜenia na nią kary za wprowadzenie na rynek produktów niebezpiecznych, tj. lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO ze względu na podjęcie działań mających na celu wycofanie w/w produktów z rynku. Strona postępowania ponownie zakwestionowała ocenę bezpieczeństwa lampek oliwnych CARO dokonaną przez Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy. Strona postępowania podniosła, Ŝe powyŜsze laboratorium nie posiada akredytacji na przeprowadzanie badań produktów na zgodność z normą PN – EN 14059 : 2007, a sprawozdanie z badań lampki oliwnej CARO nie odnosi się do meritum sprawy, dyskwalifikując produkt jedynie ze względu na ostre końce kluczyka. Strona postępowania oświadczyła równieŜ, Ŝe Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy nie wzięło pod uwagę faktu, Ŝe karta charakterystyki oleju parafinowego stosowanego do napełniania lampek oliwnych nie wskazuje na zagroŜenie powaŜnym uszkodzeniem płuc, które, jak twierdzi strona postępowania, było podstawą do stworzenia normy PN – EN 14059 : 2007. W uzasadnieniu decyzji DNR-1/35/2009 z dnia 20 marca 2009 r. Prezes UOKiK odniósł się szczegółowo do powyŜszych argumentów. Organ nadzoru poinformował stronę postępowania, Ŝe zgodnie z pkt 4.2 normy PN – EN 14059 : 2007 wszystkie dostępne krawędzie, naroŜa i ostre końce naleŜy tak zaprojektować, aby zmniejszyć ryzyko urazów. Prezes UOKiK wyjaśnił równieŜ, Ŝe Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy nie dokonało oceny bezpieczeństwa osłony knota ze względu na brak moŜliwości jej odkręcenia, co powoduje, Ŝe nie jest moŜliwe napełnienie lampki oliwnej CARO olejem parafinowym, a tym samym produkt pozbawiony jest właściwości uŜytkowych. Odnosząc się natomiast do argumentów dotyczących oleju parafinowego, organ nadzoru przypomniał stronie postępowania, Ŝe we wstępie powyŜszej normy czytamy, Ŝe „spoŜywanie olejów lampowych moŜe prowadzić do powaŜnych 5 uszkodzeń płuc, a nawet do śmierci. Norma z zakresu bezpieczeństwa dotycząca lamp olejowych ma na celu przede wszystkim ograniczenie dostępu małych dzieci do oleju znajdującego się w lampach dekoracyjnych (…)”. Przytoczony fragmentu nie daje podstaw do sformułowania wniosku, Ŝe norma PN – EN 14059 : 2007 rozróŜnia bezpieczne i niebezpieczne oleje lampowe, lecz wyraźnie wskazuje, Ŝe spoŜywanie wszystkich olejów słuŜących do napełniania lampek oliwnych stwarza zagroŜenie dla zdrowia, a nawet Ŝycia konsumentów. Ponadto, Prezes UOKiK poinformował stronę postępowania, iŜ zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 25 z późn. zm.) badania próbek produktów i próbek kontrolnych przeprowadzają laboratoria kontrolno – analityczne Inspekcji, bez względu na posiadanie akredytacji. W opinii organu nadzoru, strona postępowania nie powinna równieŜ podnosić zarzutu, Ŝe Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy jest niedostępne dla przedsiębiorców, poniewaŜ po bezskutecznych poszukiwaniach przez stronę postępowania laboratorium komercyjnego, które podjęłoby się przeprowadzenia badań lampki oliwnej CARO, Prezes UOKiK zlecił Inspekcji Handlowej kontrolę, w ramach której Specjalistyczne Laboratorium Badania Paliw i Produktów Chemii Gospodarczej w Bydgoszczy dokonało oceny tego produktu. W uzasadnieniu prośby o zaniechanie nałoŜenia kary pienięŜnej za wprowadzenie na rynek produktów niebezpiecznych strona postępowania oświadczyła równieŜ, Ŝe konieczność wycofania z rynku wadliwych lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO spowodowała znaczną stratę finansową oraz nadwyręŜyła dobrą opinię o spółce. Prezes UOKiK nie moŜe wziąć pod uwagę powyŜszego argumentu. Konieczność wycofania z rynku lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO była konsekwencją ustalenia, Ŝe powyŜsze produkty nie spełniają wymagań bezpieczeństwa. Kara pienięŜna, o której mowa w art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów jest bowiem nakładana za samo wprowadzenie na rynek produktu niebezpiecznego. DołoŜenie naleŜytej staranności, aby wprowadzane na rynek produkty były bezpieczne stanowi obowiązek przedsiębiorcy, a konieczność wycofania z rynku wadliwych produktów, mieści się w ramach ryzyka gospodarczego. Koszty materialne, które strona postępowania poniosła w związku z koniecznością wycofania produktów niebezpiecznych z rynku, jak równieŜ związana w tym utrata dobrego wizerunku są konsekwencją wprowadzenia na rynek produktów niespełniających wymagań bezpieczeństwa i nie są, zdaniem organu nadzoru, wystarczającym argumentem dla odstąpienia od wymierzenia kary. W opinii Prezesa UOKiK, wycofanie z rynku wadliwych produktów, będące wykonaniem 6 obowiązków nałoŜonych przez organ nadzoru w drodze decyzji administracyjnej równieŜ nie jest podstawą do zaniechania nałoŜenia kary pienięŜnej za czyn polegający na wprowadzeniu na rynek produktów niebezpiecznych. Zgodnie z art. 33a ust. 2 pkt 2 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, za wprowadzenie na rynek produktu niespełniającego wymagań bezpieczeństwa, Prezes UOKiK moŜe nałoŜyć na producenta karę pienięŜną w wysokości do 100 000 zł. Kara pienięŜna, nakładana na podstawie ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów ma charakter fakultatywny, co oznacza, Ŝe Prezes UOKiK w ramach uznania administracyjnego decyduje, czy w danej sprawie nałoŜenie kary jest zasadne. Ustawa o ogólnym bezpieczeństwie produktów nie zawiera zamkniętego katalogu przesłanek, od których uzaleŜniona jest wysokość kar nakładanych na przedsiębiorców. Art. 33a ust. 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie stanowi, Ŝe wysokość kary ustala się uwzględniając w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia obowiązków. Na wysokość kary w niniejszym postępowaniu wpłynęła ocena całokształtu okoliczności sprawy, dokonana przez Prezesa UOKiK. Działalność strony postępowania ma charakter profesjonalny (zawodowy), co oznacza, Ŝe konsumenci mają prawo oczekiwać, iŜ wprowadzane przez tego przedsiębiorcę na rynek produkty będą spełniały wymagania bezpieczeństwa. Przy wymiarze kary, jako okoliczność obciąŜającą stronę postępowania, Prezes UOKiK uznał długi okres wprowadzania wadliwych produktów na rynek (od 2003 r.). Prezes UOKiK wziął ponadto pod uwagę fakt, iŜ powyŜsze produkty stwarzały szczególne zagroŜenie dla dzieci, które zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 4 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów stanowią kategorię konsumentów podlegającą szczególnej ochronie. Za okoliczność łagodzącą Prezes UOKiK uznał fakt, iŜ było to pierwsze naruszenie przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów przez stronę postępowania. Ponadto, Prezes UOKiK wziął pod uwagę to, Ŝe w toku postępowania w sprawie ogólnego bezpieczeństwa lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO strona postępowania podjęła współpracę z Prezesem UOKiK – w styczniu 2008 r. wstrzymała sprzedaŜ wadliwych produktów i rozpoczęła proces wycofywania ich z rynku. Strona postępowania podjęła równieŜ próbę stworzenia nowego palnika w celu dostosowania konstrukcji lampki oliwnej CARO do wymagań bezpieczeństwa. Ponadto, strona postępowania przekazała dowody potwierdzające wykonanie w znacznej części decyzji Prezesa UOKiK nr 116/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. 7 Jako kryterium pomocnicze przy określeniu wysokości kary Prezes UOKiK wziął pod uwagę korzyść majątkową, jaką strona postępowania osiągnęła ze sprzedaŜy wadliwych produktów. Wysokość tej kwoty została oszacowana na podstawie wykazu sprzedaŜy lampek oliwnych CARO, FORMA, BELLAVISTA oraz PALAZZO z 2007 r., z którego wynika, iŜ w tym okresie strona postępowania wprowadziła na rynek 5063 sztuk wadliwych produktów. W związku z tym, Ŝe strona postępowania sprzedawała powyŜsze produkty w róŜnych cenach, Prezes UOKiK przyjął, jako średnią cenę sprzedaŜy jednej lampki oliwnej, średnią arytmetyczną najwyŜszej i najniŜszej ceny sprzedaŜy, która wynosi 13,82 zł. Korzyść majątkowa, jaką strona postępowania osiągnęła ze sprzedaŜy 5063 sztuk wadliwych produktów w 2007 r. wyniosła 69 970,66 zł. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności tej sprawy, Prezes UOKiK stwierdził, iŜ stopień naruszenia przez stronę postępowania przepisów ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów był wysoki. Organ nadzoru uznał, iŜ kara określona w sentencji decyzji jest adekwatna do stwierdzonych naruszeń, spełni swój skutek prewencyjny i skłoni przedsiębiorcę do nienaruszania w przyszłości przepisów z zakresu ogólnego bezpieczeństwa produktów. W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 33a ust. 5 ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, karę pienięŜną naleŜy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Pouczenie: Na podstawie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego od niniejszej decyzji stronom nie słuŜy odwołanie, jednakŜe strony niezadowolone z niniejszej decyzji mogą, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia, zwrócić się do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. 8 Otrzymuje: Fabryka Rzeczy Ładnych „NEO – SPIRO” G. M. Stęclik sp.j. Ul. Gminna 40a 42-221 Częstochowa