DOZIK-10/2024

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1 P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Warszawa, 13 listopada 202 4 r. DOZIK.4.610.3.17. MO WERSJA JAWNA - informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa i inne informacje prawnie chronione oznaczono [ xxx ] Decyzja nr DOZIK - 10 /202 4 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkuren cji i konsumen tów ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 594 ), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, że Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie (dalej także jako: „Spółka”, „Orange”) stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konku rencji i konsumentów, polegającą na nieprzekazywaniu przed zawarciem umowy na trwałym nośniku konsumentom, którzy przez telefon przystępowali za pośre dnictwem Orange Polska S.A. do umów grupowego ubezpieczenia na życie i zawierali z Orange Polska S.A. umowy dotyczące obciążania ich jako ubezpieczonych kosztami składek ubezpieczeniowych z tytułu przystąpienia do tych umów, informacji określonych w art. 3 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ( tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2759 ), gdy umowy nie były zawierane tą drogą na życzenie konsumentów, co może naruszać art. 39 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 tej ustawy oraz godzić w zbiorowe in teresy konsumentów po zobowiązaniu się przez Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie do podjęcia działań zmierzających do usunięcia skutków ww. naruszeń, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie obowiązek wykonania – we wskazanych poniżej terminach – ww. zobowiązania do: 1. p rzyznania konsumentom, którzy w okresie pomiędzy 25 grudnia 2014 r. a 30 czerwca 2016 r. przystąpili do grupowego ubezpieczenia na życie za pośrednictwem Orange Polska S.A. z si edzibą w Warszawie i którzy na dzień uprawomocnienia się decyzji pozostają abonentami Orange Polska S.A., zwrotu jednomiesięcznej składki ubezpieczenia do którego przystąpili w formie upustu tej składki na kolejnych fakturach za świadczenie usług telekomun ikacyjnych przy czym: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2 1.1. w przypadku konsumentów, którzy złożyli reklamację dotyczącą ww. usług do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji i reklamacja ta została rozpatrzona negaty wnie lub częściowo negatywnie – Orange Polska S.A. dokona zwrotu równowartości jednomiesięcznej składki w postaci upustu na kolejnych fakturach za świadczenie usług telekomunikacyjnych automatycznie w terminie 2 miesięcy i 14 dni od uprawomo cnienia decyzji ; 1.2. w przypadku konsumentów, którzy nie składali reklamacji dot yczą cych ww. produktów lub składali reklamacje do dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji, ale zostały one rozpatrzone pozytywnie – Orange Polska S.A. dokona zwrotu równowartości jednomiesięcznej składki w postaci upustu na kolejnych fakturach za świadczenie u sług telekomunikacyjnych, o ile konsument po otrzymaniu informacji od Orange Polska S.A. o przysługującym upuście potwierdzi chęć skorzystania z niego. Konsument wyraża chęć skorzystania z e zwrotu w formie upustu poprzez wypełnienie formularza udostępnione go w tym celu na stronie internetowej Spółki w terminie od chwili udostępnienia formularza przez co najmniej 4 miesi ące od uprawomocnienia niniejszej decyzji (konkretna data zostanie wskazana w piśmie do konsumenta ). W takim wypadku zwrot składki nastąpi w terminie do 6 miesięcy od uprawomocnien ia niniejszej decyzji; 2. p rzyznania konsumentom, którzy w okresie pomiędzy 25 grudnia 2014 r. a 30 czerwca 2016 r. przystąpili do grupowego ubezpieczenia na życie za pośrednictwem Orange Polska S.A. i którzy na dzień u prawomocnienia niniejszej decyzji nie pozostają abonentami usług Orange Polska S.A. , zwrotu stanowiące go równowartość jednomiesięcznej składki tego ubezpieczenia, poprzez wypłatę tej kwoty na numer rachunku bankowego wskazany przez konsumenta – o ile konsu ment wyrazi chęć skorzystania z niej poprzez wypełnienie formularza udostępnionego w tym celu na stronie internetowej Spółki w terminie od chwili udostępnienia formularza przez co najmniej 4 miesi ące od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W takim przyp adku Orange dokona zwrotu w terminie do 6 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji ; 3. skierowania do konsumentów, o których mowa w pkt. 1 i 2 powyżej korespondencji z informacją o przysługującym im zwrocie w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, przy czym konsumenci, o których mowa w pkt. 1 powyżej zostaną poinformowani list em zwykłym lub e - mail (o ile konsument ma aktywną zgodę na tę formę kontaktu), zaś konsumenci , o których mowa w pkt. 2 powyżej zostaną poinformowani list em zwykłym wysłanym n a ostatni znany Spółce adres konsumenta . Skierowana do konsumentów informacja będzie miała następującą treść: „ S zanowna /y Pani/Panie Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie informuje, że Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w dniu 1 3 listopada 2024 r. wydał decyzję nr DOZIK - 10/2024 uprawdopodabniającą stosowanie przez Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów polegając ej na Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3 braku przesłania konsumentom przystępującym w okresie pomiędzy 25 grudnia 2014 r. a 30 czerwca 2016 r. za pośrednictwem Orange Polska S.A. do grupowego ubezpieczenia na życie przez telefon informacji , określonych w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta z 2020 r. (tekst jedn. (Dz.U. z 2023 r. poz. 2759) na trwałym nośniku przed przystąpieniem do umowy ubezpieczenia i nakazał Orange usunięcie skutków naruszenia. [w tym miejscu treść zawarta w poniższym punkcie: A lub B lub C] [podp is] ” A. Wersja dla klientów Orange Polska S.A. , którzy składali reklamacje i zostały one rozpatrzone negatywnie lub częściowo negatywnie „ W związku z powyższym informujemy, że na fakturze rozliczyliśmy Pani/ Panu przyznany zwrot w wysokości jednomiesięcznej składki ubezpieczenia tj. w kwocie … ” . B. Wersja dla pozostałych klientów Orange Polska S.A. „ W związku z powyższym informujemy, że Orange oferuje Pani/Panu możliwość skorzystania z e zwrotu w wysokości jednomiesięcznej składki ubezpiecze nia , która wynosi [] . Jeżeli wyrażą Państwo chęć skorzystania z powyższego uprawnienia do zwrotu , rozliczymy go na kolejnych fakturach. W celu skorzystania z e zwrotu zapraszamy do wypełnienia formularza dostępnego na naszej stronie internetowej www.orange .pl [link do formularza ] w terminie od [ do 2 miesięcy od uprawomocnienia niniejszej decyzji - data ] do dnia [ 4 miesiąc e od uprawomocnienia niniejszej decyzji - data ]. Warunkiem udzielenia upustu jest wypełnienie formularza ” . C. Wersja dla byłych klientów Orange Polska S.A. „ W związku z powyższym informujemy, że Orange Polska S.A. oferuje Pani/ Panu możliwość skorzystania z e zwrotu jednomiesięcznej składki ubezpieczenia. Jeżeli wyrażają Państwo chęć skorzystania z powyższego uprawnienia zwrot zostanie rozli czon y poprzez przelew na wskazany rachunek bankowy. W celu skorzystania z e zwrotu zapraszamy do wypełnienia formularza dostępnego na naszej stronie internetowej www.orange.pl [link do formularza] w terminie od [ do 2 miesięcy od uprawomocnienia niniejszej Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4 decyzji – data ] do dni a [ 4 miesiąc e od uprawomocnienia niniejszej decyzji – data ]. Warunkiem przyznania zwrotu składki jest wypełnienie formularza. Aby zrealizować zwrot będziemy potrzebowali Państwa danych: - imię i nazwisko, - PESEL, - numer konta bankowego, - aktualny numer telefonu lub e - mail (celem wyjaśnienia ewentualnych nieprawidłowości) ” . 4. P ublikacji określonych poniżej informacji na stronie internetowej Spółki pod adresem: www.orange.pl na koszt Orange Polska S.A. w terminie 14 dni od dnia uprawomoc nienia się niniejszej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i utrzymywanie ich przez okres co najmniej 4 miesięcy od dnia ich publikacj i wraz z informacją o przyznaniu konsumentom zwrotu i warunkach jego przyznania. Komunikat będzie miał następującą treść: „ Decyzja zobowi ązująca Prezesa UOKiK nr DOZIK - 10 /202 4 w sprawie przystąpienia do grupowego ubezpieczenia na życie za pośrednictwem infolinii Orange Polska S.A. Dowiedz się więcej ” . odsyłającego do podstrony zawierające j informację o treści zobowiązania (dalej jako: „ Oświadczenie ” ), a także hiperłącze [link] do decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wersji jawnej, o następującej treści: „ Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie informuje, że Prezes UOKiK w dniu 13 listopada wydał decyzję zobowiązującą, która dotyczy usług grupowego ubezpieczenia na życie ofero wanych przez Orange Polska S.A. w okresie pomiędzy 25.12.2014 r. a 30.06.2016 r. Prezes UOKiK w swojej decyzji uznał za uprawdopodob nione, że Orange nie przesyłał konsumentom na trwałym nośniku informacji o których mowa w art. 39 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ( tekst. jedn . Dz.U. z 2023 r. poz. 2759 ) przed przystąpieniem do grupowego ubezpieczenia, pomimo, że przyst ąpienie do ubezpieczenia miało miejsce przez telefon. W ramach decyzji Orange Polska S.A. zobowiązała się zwrócić jednomiesięczną składk ę ubezpieczenia na życie konsumentom, którzy przystąpili do umowy grupowego ubezpieczenia na życie w okresie pomiędzy 2 5.12.2014 a 30.06.2016 r. na następujących zasadach: - konsumenci, którzy złożyli reklamację dotyczącą ww. usług do dnia uprawomocnienia decyzji i reklamacja ta nie została rozpatrzona pozytywnie, zaś na dzień uprawomocnienia decyzji nadal pozostają klien tami Orange otrzymają Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 5 automatycznie zwrot jednomiesięcznej składki za ubezpieczenie w formie upustu na kolejnych fakturach za świadczenie usług telekomunikacyjnych, - konsumenci, którzy nie składali reklamacji dot. ww. produktów lub składali reklamacje do dnia uprawomocnienia decyzji, ale zostały one rozpatrzone pozytywnie otrzymają zwrot po złożeniu odpowiedniego wniosku za pośrednictwem formularza [ Fragment: „(…) fo rmularza (…)” będzie stanowił hiperłącze (link) do formularza, o którym mowa w pkt. I.6 niniejszej decyzji po jego udostępnieniu ] udostępnionego na stronie internetowej Spółki, przy czym konsumentom, którzy na dzień uprawomocnienia decyzji nadal pozostają klientami Orange zwrot zostanie rozliczony w formie upustu na kolejnych fakturach za świadcz enie usług telekomunikacyjnych, zaś konsumentom, którzy na dzień uprawomocnienia decyzji nie pozostają klientami Orange zwrot zostanie wypłacon y w formie przelewu n a wskazany rachunek bankowy. Szczegóły przyznawania i rozliczenia zwrotu, w tym warunki, terminy wypłaty można sprawdzić w decyzji, która dostępna jest tutaj [ Fragment Oświadczenia: „(…) dostępna jest tutaj (…)” będzie stanowił hiperłącze (link) do wersji jawnej niniejszej decyzji. np. poprzez dodanie „umieszczonej na stronie internetowej Orange ” ] oraz na stronie internetowej www. uokik.gov.pl Uprawnieni konsumenci zostaną poinformowani o warunkach przyznania zwrotu e - mailowo lub listownie ” . Komunikat zostanie umieszczony w górnej części strony głównej www. orange.pl na białym tle (#F5F5F5) czcionką Helvetica Neue, rozmiar 12 px, kolor #666666. Oświadczenie zostanie sformułowane ciemną czcionką na jasnym tle, a zastosowana czcionka będzie odpowiadać wielkości czcionki zwyczajowo używanej na stronie internetowej Spółki. Pełny tekst Oświadczenia zostanie wyświetlony na podstronie prezentowanej po naciśnięciu w link: ” Dowiedz się więcej ” . Fragment Oświadczenia: „ (…) dostępna jest tutaj (…) ” będzie stanowił hiperłącze (link) do wersji jawnej niniejszej decyzji umieszczonej na stronie internetowej Orange . Fragment: „(…) formularza (…)” będzie stanowił hiperłącze (link) do formularza, o którym mowa w pkt. I.6 niniejszej decyzji po jego udostępnieniu . W przypadku zmiany adresu strony internetowej niniejsze zobowiązanie będzie odnosić się do strony internetowej funkcjonującej w czasie zamieszczania przedmiotowego Oświadc zenia oraz K omunikatu na stronie internetowej Orange Polska S.A. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 6 W przypadku zmiany nazwy Spółki , je j przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem danego przedsiębiorcy lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw przedsiębiorcy dawnej i nowej . Oświadczenie i Komunikat będą dostępne na stronie internetowej Spółki co najmniej od dnia ich publikacji do dnia zamknięcia możliwości składania pr zez konsumentów wniosków o przyznanie zwrotów . 5. p ublikacji na profilu Orange Polska S.A. w mediach społecznościowych tj. Facebook oraz Serwis X ( poprzednio Twitter ) w terminie 14 dni od uprawomocn ienia się niniejszej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkuren cji i Konsumentów , K omunikatu zawierającego informacje o wydaniu niniejszej decyzji zobowiązaniowej. Treść K omunikatu w mediach społecznościowych będzie analogiczna jak na stronie głównej Orange zaś format będzie taki jak to wynika z możl iwości edycyjnych danego medium, przy czym K omunikat w mediach społecznościowych zostanie sformułowany z uwzględnieniem wielkości i rodzaju czcionki zwyczajowo używanej przez Spółkę w serwisach : Facebook oraz S erwisie X (poprzednio: Twitter) . Komunikat zostanie opublikowany na tych samych zasadach jak wszystkie inne z użyciem takiej samej czcionki jak w przypadku innych postów i wiadomości. Komunikat będzie utrzymywany co najmniej do dnia zamknięcia możliwości składania przez konsumentów wniosków o przy znanie zwrotu . W przypadku zmiany nazwy Spółki , je j przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem Spółki lub następcy prawnego, ze wskazani em nazw przedsiębiorcy dawnej i nowej . 6. p rzygotowania i udostępnienia konsumentom, o których mowa w pkt. 1.2 i 2 w terminie 2 miesięcy od dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji formularza do zgłaszania woli sko rzystania z e zwrotu składki . II. Na podstawie art. 28 ust. 3 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn . Dz.U. z 2024 r. poz. 594 ), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsument ów, w toku którego zostało uprawdopodobnione, że Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie stosowała praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, opisaną w pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak łada na Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie obowiązek złożenia informacji o realizacji zobowiązania, o którym mowa Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 7 pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji, poprzez przedstawienie Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. danych liczbowych wskazujących, do ilu konsumentów Spółka ki erowała komunikaty indywidualne , o których mowa w pkt . I.3 s entencji niniejszej decyzji, w postaci raportu w wersji elektronicznej (w formacie pdf), zawierającego potwierdzenie liczby przesyłek wysłanych konsument om, z podziałem na listy oraz wiadomości e - mail oraz daty ich wysłania; 2. po 10 przykładowych listów, które zostały skierowane przez Spółkę do konsumentów z każdej z grup tj. z grupy wskazanej w punktach : I.1.1, I.1.2 oraz I.2 ; 3. po 10 przykładowych wiadomości e - mail, które zostały skierowane przez Spółkę do konsumentów z każdej z grup tj. z grupy wskazanej w punktach: I.1.1 oraz I.1.2 ; 4. d anych liczbowych wskazujących: ilu konsumentów było uprawnionych do skorzystania z e zwrotu ; w stosunku do ilu konsumentów Spółka dokonała zwrotu wraz ze wskazaniem sumarycznej wartości zwrotów ; ilu konsumentów wyraziło chęć skorzystania z e zwrotu poprzez wypełnienie formularza; ilu konsumentom Spółka odmówiła przyznania zwrotu , w tym ze względu na nieprawidłowe wypełnienie formularza , a jeżeli odmowa nastąpiła z innych względów, to ze wskazaniem z jakich; 5. z rzutu ekranu strony internetowej ( zarówno ze strony głównej, jak i podstrony) przedstawiającego K omunikat oraz Oświadczenie , o który ch mowa w pkt I.4 rozstrzygnięcia niniejszej decyzji z dnia zamieszczenia ww. komunikatu i Oświadczenia oraz ostatniego dnia utrzymywania K omunikatu i Oświadczenia na stronie internetowej z widoczną d atą sporządzenia zrzutów ekranu wraz z oświadczeniem złożonym prze z osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki, w którym zostanie wskazany okres publikacji tych informacji na stronie internetowej Spółki; 6. zrzutu ekranu ze strony internetowej Spółki z widoczną datą sporządzenia zrzutów z podstrony zawierającej treść formula rza, o którym mowa w punkcie I.6 niniejszej decyzji z dnia zamieszczenia ww. formularza oraz ostatniego dnia jego utrzymywania wraz z oświadczeniem złożonym przez osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki, w którym zostanie wskazany okres publikacji formula rza na stronie internetowej Spółki; 7. z rzut u ekranu (z widoczną datą jego sporządzenia) z profili prowadzonych przez Orange Polska S.A. w serwisach: Facebook, Serwis X (dawniej Twitter ) z dnia publikacji K omunika tu, o którym mowa w punkcie I.5 wraz z oświadc zeniem złożonym przez osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki, w którym zostanie wskazany okres publikacji komunikatu w serwisach: Facebook, Serwis X ; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8 8. informacji, czy Orange Polska S.A. otrzymała jakiekolwiek reklamacje konsumentów dotyczące wykonania zobowiązania określonego w pkt. I sentencji niniejszej decyzji. W przypadku gdy Orange Polska S.A. otrzyma ww. reklamacje, to należy wskazać ich liczbę or az główne kategorie zgłaszanych problemów, a także sposób ich rozpatrzenia (pozytywnie/częściowo pozytywnie/negatywnie). w terminie 8 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. III. N a podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ww. ustawy o ochroni e konkurencji i konsumentów oraz art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 202 4 r. poz. 572 , z poźn. zm.) w zw. z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urzędu Ochrony Ko nkurencji i Konsumentów postanawia obciążyć Orange kosztami postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w wysokości 143,30 zł. (słownie: sto czterdzieści trzy złote i trzydzieści groszy ) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezeso wi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także jako: „ Prezes Urzędu ” lub „ Prezes UOKiK ” ) w związku z zawiadomieniem przesłanym przez konsumenta przeprowadził postępowanie wyjaśniające (DDK - 405 - 520/16/MJO), mające na celu wstępne ustalenie, czy w związku z działaniem Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie polegającym na telefonicznym zawi eraniu umów dotyczących przystąpienia do umowy grupowego ubezpieczenia na życie, może dochodzić do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Mając na uwadze dokonane na etapie postępowania wyjaśniającego ustalenia, Prezes Urzędu, po stanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r., wszczął postępowanie w sprawie stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na nieprzekazywaniu przed zawarciem umowy na trwałym nośniku konsumentom, którzy przez telefon p rzystępowali za pośrednictwem Orange do umów grupowego ubezpieczenia na życie i zawierali z Orange umowy dotyczące obciążania ich jako ubezpieczonych kosztami składek ubezpieczeniowych z tytułu przystąpienia do tych umów, informacji określonych w art. 39 u st. 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta ( tekst. jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 2759, dalej jako: „upk” lub „ustawa o prawach konsumenta” ), gdy umowy nie były zawierane tą drogą na życzenie konsumentów, co może naruszać art. 39 ust. 3 w zw. z a rt. 39 ust. 1 tej ustawy oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art . 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 , stan na dzień dokonania czynności ) w związku z art. 8 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu, ww. postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017 r., zaliczył w poczet dowodów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9 materiał dowodowy zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego (sygn. akt: DDK - 403 - 520/16/MJO) tj.: 1. Postanowienie Prezes a Urzędu z dnia 4 sierpnia 2016 r. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego (k. 1) ; 2. Pismo Prezesa Urzędu z dnia 4 sierpnia 2016 r. ( k . 2 - 4 ) ; 3. Pismo Spółki z dnia 5 września 2016 r. wraz z załącznikami (k. 11 - 15 ) ; 4. Pismo Prezesa Urzędu z dnia 28 października 2 016 r. ( k . 16 - 18 ) ; 5. Pismo Spółki z dnia 14 listopada 2016 r. ( k . 19 ) ; 6. Postanowienie o zakończeniu postępowania wyjaśniającego z dnia 11 kwietnia 2017 r. (k. 22 ) . Dowód: Zawiadomienie Prezesa Urzędu z dnia 21 kwietnia 2017 r. (k. 23 - 24) Pismem z dnia 9 maja 2017 r. Spółka przedsta wiła swoje stanowisko, w którym podniosła, że nie zawierała z konsumentami umów przez telefon, a jedynie pobierała oświadczenia woli klientów przystąpienia do ubezpieczenia grupowego (co zdaniem Spółki jest inną konstr ukcją prawną niż zawarcie umowy ubezpieczenia). Zdaniem Spółki, istotny jest również fakt, że komplet informacji dotyczących ubezpieczeń, w tym ogólnych warunków ubezpieczenia dostępny jest na stronie internetowej Spółki i klient w każdym momencie przed za warciem umowy (a takż e po) ma do nich dostęp. Spółka podkreśliła , że bez względu na przyjętą interpretację art. 39 ust. 3 upk należy uznać, że wypełniła cel przyświecający temu przepisowi. Zdaniem Spółki, artykuł te n bowiem ma za zadanie zapewnić, że kons ument jest należycie poinformowany i nie zaciąga złożonych, kosztownych zobowiązań z zakresu usług finansowych pochopnie, będąc wprowadzonym w błąd. O realizacji tego celu ma świadczyć fakt, iż reklamacje klientów Orange dotyczące obciążenia konsumentów sk ładką ubezpieczeniową po przystąpieniu do umowy grupowego ubezpieczenia na życie mają charakter marginalny i nie wynikają z nieświadomości klientów obciążani a ich składką ubezpieczeniową. Zdaniem Spółki istotną okolicznością w tej sprawie jest także to, że przystąpienie do umów ubezpieczenia objętych zakresem niniejszego postępowania możliwe jest wyłącznie przez telefon - nie są one oferowane w innych kanałach . Zdaniem Spółki oznacza to, że podc zas rozmowy telefonicznej nie mogła przedsta wić klientowi do wyboru różnych kanałów, tak by klient mógł wybrać jeden z nich i w takiej konkretnej sytuacji „ wybór kanału na odległość ” przez klienta należałoby interpretować jako zdecydowanie się przez klienta na zawarcie umowy w kanale komunikacji, w którym został a złożona oferta. Przyjęcie takiego modelu, zdaniem Spółki, wynika z dbałości o odpowiednią jakość obsługi klienta. Zdaniem Spółki, w konsekwencji interpretowanie art. 39 ust. 3 upk w taki sposób, że pojęcie „ na życzenie konsumenta ” należy traktować jak o o bowiązek przedstawienia kilku możliwych form sprzedaży do wyboru przez klienta oznaczałoby w omawianym przypadku, że Orange zobowiązana była do zorganizowania alternatywnego, niekorzystnego rozwiązania dla klientów tylko po to, aby zadośćuczynić interpreta cji stosowanej przez Prezesa UOKiK, a która zdaniem Spółki nie wynika jednoznacznie z treści przepisu. Dowód: Pismo Spółki z dnia 9 maja 2017 r. (k. 2 7 - 2 8 ) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10 Dodatkowo, w piśmie z dnia 21 grudnia 2021 r., Spółka wskazała, że m odel sprzedaży ubezpieczeń prze z telefon opierał się na założeniu, że konsument może przystąpić do ubezpieczenia, o ile chce to zrobić przez telefon (a zatem o ile umowa ta jest zawierana tą drogą na jego życzenie). Każdy potencjalny klient był odpytywany przez telefon, czy chce przystą pić do oferowanego ubezpieczenia przez telefon i czy wyraża na to zgodę. Z kolei konsument, który nie życzył sobie zawarcia umowy przez telefon, nie otrzymywał od Orange żadnych dokumentów, które miałyby na celu przystąpienie do grupowego ubezpieczenia na życie. A zatem, zdaniem Spółki, konsumenci przystępujący do ubezpieczenia za pośrednictwem Orange przez telefon zawsze robili to na własne życzenie. W konsekwencji również nie aktualizował się obowiązek Spółki do wysyłania tym konsumentom przed przystąpien iem do ubezpieczenia na trwałym nośniku informacji, o których mowa w art. 39 ust. 1 upk. Dowód: Pismo Spółki z dnia 21 grudnia 2021 r. (k. 167 - 168 ) W toku postępowania Spółka wniosła o wydanie w niniejszej sprawie decyzji zobowiązującej w trybie art. 28 us tawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r . poz. 594 ., dalej także jako: „ uokik ” lub „ ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów ” ), składając propozycję zobowiązania pismem z dnia 21 lipca 2017 r. , a następnie modyfikując ją pismami z dnia: 28 wrze śnia 2017 r., 5 grudnia 2017 r., 22 listopada 2021 r., 21 grudnia 2021 r., 11 maja 2022 r., 28 lipca 2022 r. , 15 lutego 2023 r. O stateczna wersja zobowiązania została sformułowana przez Spółkę w piśmie z dnia 14 marca 2024 r. Dowody: Pism a Spółki z dni : • 21 lipca 2017 r. (k. 119); • 2 8 września 2017 r. (k. 135 - 136); • 5 grudnia 2017 r. (k. 146 - 147); • 22 listopada 2021 r. (k.158); • 21 grudnia 2021 r. (k.167 - 168); • 11 maja 2022 r. (k. 212 - 214); • 28 lipca 2022 r. (k. 229 - 232); • 15 lutego 2023 r. (k. 240 - 242); • 14 marca 2024 r. (k. 244 - 248). Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 dalej także jak o: „ kpa ” ) pismem z dnia 18 października 202 4 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spółkę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, wyznaczając termin na zapoznanie się z aktami niniejszej sprawy. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił co następuje Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000010681. Przedmiotem działalności Spółki jest m.in. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 11 działalność zakresie telekomunikacji przewodowej i bezprzewodowej oraz pozostała działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. Spółka oferowała swoim klientom przystąpienie do umów grupowego ubezpieczenia na życie. W piśmie z d nia 14 listopada 2016 r. Spółka wskazała, że zawarła 18 umów grupow ego ubezpieczenia na życie z różnymi zakładami ubezpieczeń . Nazwy ww. umów grupowego ubezpieczen ia na życie , okresy w których oferowane było przystąpienie do tych umów oraz zakłady ubezpieczeń zostały wskazane przez Spółkę w poniższej tabeli : Usługa Ubezpieczyciel Daty kampanii [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12 [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [xxx] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [xxx] [ xxx ] [ xxx ] [xxx] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [ xxx ] [xxx] [ xxx ] [ xxx ] [xxx] [ xxx ] [ xxx ] Dowód: Pismo Spółki z dnia 14 listopada 201 6 r. (k. 19 ) Spółka zawarła umowy ubezpieczenia na życie, a następnie telefonicznie kontaktowała się z osobami będącym i abonentami sieci Orange i proponowała im przystąpienie do wskazanych ubezpieczeń. Inicjatorem tych rozmów była Spółka – konsumenci, z którymi kontaktowała się, nie zgłaszali wcześniej zainteresowania takimi produktami. Dowód: Pismo Spółki z dnia 14 listopada 201 6 r. , s. 2 - 4 (k. 11 - 12 ) Przystąpienie do umów grupowego ubezpieczenia na życie było możliwe tylk o poprzez ten kanał dystrybucji. Jak wynika z skrypt ów sprzedażow ych przekazany ch przez Spółkę : - „ program (…) jest oferowany tylko w kampanii telefonicznej. Przystąpienie d o Ubezpieczenia jest możliwe tylko w kampanii telefonicznej. Przystąpienie do Ubezpieczenia jest możliwe tylko w momencie kontaktu z Panem/P anią z naszej strony ” – tak pkt 12 skryptu [xxx] ; - „ (…) Ubezpieczenie Wypadkowe jest oferowane tylko w kampanii telefonicznej. Przystąpienie do Ubezpieczenia możliwe jest tylko w momencie kontaktu z Panem/Panią z naszej strony ” – tak pkt 11 skryptu [xxx] Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 13 Przystąpienie do ubezpieczen ia następowało w wyniku ustnej zgody abonenta na warunki przedstawione w rozmowie poprzez akceptację oświadczeń, które by ły odczytywane przez konsultantów . P rzed rozmową telefoniczną, podczas której konsument składał oświadczenie o przystąpieniu do gru powej umowy ubezpieczenia S półka nie przesyłał a konsument owi informacji związanych z umową. Po rozmowie telefonicznej, w której konsument złożył oświadczenie o przystąpieniu do grupowego ubezpieczenia na życie , przesyłane były do niego dokumenty w formie papierowej . Nazwy tych dokum entów, w zależności od ubezpieczyciela, z którym Spółka współpracowała mogły się różnić, jednak zakres informacji, jaki był przekazywany k onsumentom był zbieżn y . Na przykład dla ubezpieczeń we współpracy z [ xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx x ] konsumentom były prz esyłane następujące dokumenty: - Szczegółowe Warunki Ubezpieczenia, - Karta Ubezpieczonego, - Ulotka, - spersonalizowany List Powitalny wraz z potwierdzeniem przystąpienia do ubezpieczenia. Dokumenty były wysyłane do konsumentów w formie pisemnej w nierejestrowanej przesył ce pocztowej. W trakcie rozmowy telefonicznej, zgodnie ze skryptami sprzedażowym i , k onsument był informowany m.in. , że: - otrzyma dokumenty w formie papierowej, - w dokumentach, które otrzyma, znajdą się informacje dot. m.in. zakr esu ubezpieczenia, w tym wyłączeń odpowiedzialności, warunków wypłaty świadczeń, wysokości składki ubezpieczeniowej, prawie odstą pienia, - warunki ubezpieczenia dostępne są na stronie internetowej Spółki. Dowód: Pismo Spółki z dnia 14 listopada 201 6 r. , s. 5 (k. 13 ) Jako przykłady ww. informacji można wskazać następujące fragmenty skryptów sprzedażowych przedstawionych przez Spółkę: - „ Szczegółową listę wyłączeń od ubezpieczenia znajdzie Pani w OWU. W ciągu najbliższych dni otrzyma Pani na piśmie potwierdzenie przystąpienia do Ubezpieczenia oraz warunki ubezpieczenia. Pełen tekst tych warunków jest dostępny już dziś na www .orange.pl …… ” . – Skrypt : Program Ewa, str. 6 ; - „ Muszę przeczytać/najpierw muszę poznać WU Oczywiście, sam/a jestem wzrokowcem, zapewniam jednak, że produkt jest bardzo prosty. Jasne i przejrzyste zasady, ale jeśli ma Pan/Pani jeszcze jakieś pytania, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 14 oczywiście służę pomocą. Proszę również pamiętać, że otrzyma Pan/i WU i Potwierdzenie przystąpienia do ubezpieczenia ” . – Skrypt : Ube zpieczenie od utraty pracy P remium , s tr. 5 ; - „ Na potwierdzenie naszej rozmowy, otrzyma Pan/i komplet dokumentów gdzie wszystkie informacje są przedstawione czarno na białym. Komplet zawiera szczególne warunki ubezpieczenia, certyfikat i list powitalny, zawierający podsumowanie warunków przystąpienia Pana/i do ubezpieczenia zawierający m.in. informacje wymagane przez przepisy ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta . Informacje dotyczące programu Bezpieczni w Orange są również dostępne na stronie www.orange.pl/ubezpieczenia................ ” . - Skrypt : Bezpieczni w Orange , s tr. 2 ; - „ ja to dziś aktywuje, ochroną będzie Pani objęta od …., a na potwierdzenie wysyłam wa runki oraz certyfikat, także zapewniam, że będzie Pan/i zadowolony/a ” . – Skrypt Call Center Galactica Sp. z o.o. Regulamin [xxx] , Punkt: Jak należy odpowiadać na pytania klienta?, str. 2. Spółka wskazała, że liczba konsum entów, którzy przystąpili przez te lefon do grupowego ubezpieczenia na życie w okresie od 25 grudnia 2014 r. do czerwca 2016 r. za pośrednictwem Spółki wynosi [ xxx ] . Spółka wskazała także, że w okresie pomiędzy 25 grudnia 2014 r. a 31 grudnia 2016 r . wpłynęło [ xxx ] reklamacji/skarg klientów - konsumentów dotyczących usług ubezpieczeń grupowych na życie. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie Prezesa UOKiK Spółka w yjaśniła, że spośród [ xxx ] reklamacji : - [ xxx ] to reklamacje dot. ubezpieczeń grupowych na życie konsumentów , którzy przystąpi li do ubezpieczenia przed 25 grudnia 2014 r. (grupowe ubezpieczenia na życie były oferowane przez Orange k onsumentom także przed 25 grudnia 2014 r.); - [ xxxxxxxxxxxxxxx ] to reklamacje dot. ubezpieczeń grupowych na życie konsum en tów , którzy przystąpil i do u bezpieczenia między 25 grudnia 2014 r. a 30 czerwca 2016 r . ; - [ xxxxxxxxx ] to reklamacje dot. ubezpieczeń na życie konsumentów , którzy przyst ąpili do ubezpieczenia po 30 czerwca 2016 r. z tym, że były to ubezpieczenia sprzedawane w modelu indywidualnym, a zatem nieob jęte niniejszym postępowaniem. Wysokość jednomiesięcznej składki w zależności od produktu i od zakładu ubezpieczeń wynosi ła od [ xxx ] . Spółka zaprzestała stosowania ww. praktyki w dniu 30 czerwca 2016 r. Z oświadczeń Spółki wynika, że możliwości przystąpienia do umów ubezpieczenia na życie w modelu grupowym za pośrednictwem Spółki była możliwa do dnia 30 czerwca 2016 r . Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 15 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje Interes publiczny Zgodnie z art. 1 ust. 1 uokik ochrona inter esów konsumentów jest prowadzona w interesie publicznym przez Prezesa Urzędu. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia sprawy przez Prezesa Urzędu w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dz iałania podejmowane przez Prezesa Urzędu mają na celu ochronę interesów zbiorowych, a nie wprost poszczególnych , indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzględny warunek uznania kompetencji Prezesa Urzędu do rozstrzygni ęcia określonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotykają szerokiego kręgu uczestników rynku, zaburzając jego prawidłowe funkcjonowanie. Rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mogli być narażeni na negatywne skutki praktyki st osowanej przez Spółkę. Działanie Spółki nie dotyczyło interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, indywidualny i niedający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów tj. abonentów korzystających z usług Spółki . Oznacza to, że na działanie Spółki narażo ny był każdy konsument, który korzystał z usług Spółki. Naruszenie interesu publicznego przejawia się także w naru szeniu zbiorowego interesu konsumentów . Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Spółkę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań Spółki ocenie w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumen tów, pod kątem stosowania przez nią praktyki naruszającej zbiorowe interesu konsumentów. Uprawdopodobnienie stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik zakazane jest stosowanie praktyk narusza jących zbiorowe interesy konsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. W związku z powyższym dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie następujące przesłanki: 1. oce niane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3. zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 16 Zgodnie z art. 28 ust. 1 uokik, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1 uokik, lub będących podstawą wszczęcia postępowania – że został naruszony zakaz, o którym mowa w art. 24 uokik , a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmier zających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania zakazu, o którym mowa w art. 24 uokik , i zobow iąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio. Istota decyzji zobowiązującej polega na zawarciu quasi - porozumienia pomiędzy Prezesem UOKiK a przedsiębiorcą 1 . W doktrynie podkreśla się, że decyzja zobowiązująca stano wi jeden z najbardziej skutecznych mechanizmów będących w dyspozycji Prezesa Urzędu, których celem jest doprowadzenie działań przedsiębiorców do stanu zgodności z prawem ochrony konkurencji i konsumentów. Przyczyną wysokiej skuteczności procedury zobowiązu jącej jest przede wszystkim proporcjonalne rozłożenie obciążeń i korzyści po obu stronach tej relacji administracyjno - prawnej. Każda ze stron, tj. Prezes UOKiK i przedsiębiorca wnosi swoisty „ wkład ” w doprowadzenie do stanu zgodności z prawem, poświęcając z reguły pewne wartości, a w zamian zyskując inne, przy czym ostatecznie zyskuje konsument, którego interes podlega szczególnej ochronie 2 . Analiza art. 28 ust. 1 uokik wskazuje na to, że Prezes UOKiK może wydać decyzję zobowiązującą w sytuacji łącznego spełnienia przesłanek: 1. uprawdopodobnienia w trakcie postępowania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, 2. zobowiązania się przedsiębiorcy do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usu nięcia jego skutków, 3. uznania przez Prezesa Urzędu za celowe nałożenie obowiązku wykonania przedłożonego przez przedsiębiorcę zobowiązania. Uprawdopodobnienie w omawianym przypadku oznacza, że Prezes Urzędu odstępuje od udowodnienia określonych faktów. W p rzypadku wydania decyzji zobowiązującej wystarczające jest ustalenie z dużą dozą prawdopodobieństwa, że zarzucana praktyka miała miejsce. Status przedsiębiorcy 1 D. Miąsik [w:] T. Skoczny (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 1048. 2 J. Sroczyński, Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów: decyzja zobowiązująca (uwagi praktyczne oraz de lege ferenda), IKAR 1/2021, s . 99. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 17 Zakaz stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów odnosi się tylko do prze dsiębiorców. Art. 4 pkt 1 uokik odsyła w pierwszej kolejności do definicji przedsiębiorcy zawartej w ustaw ie z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 236 , dalej także jako: „ Prawo przedsiębiorców ” ). Ustawa ta weszła w życie w dniu 30 kwietnia 2018 r. Wówczas też, zgodnie z art. 192 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej (Dz. U. z 2018 r., poz. 650; dalej: „ PwuPp ” ) ut raciła moc ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.; dalej także jako: „ usdg ” lub „ ustawa o swobodzie działalności gospodarczej ” ). Jednak zgodnie z art. 196 PwuPp do postępowań w sprawach przeds iębiorców wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy - Prawo przedsiębiorców stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym stanie rzeczy, w związku z tym, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed 30 kwietnia 2018 r., dokonując oceny statusu Spółki jako przedsiębiorcy, należy odnieść się do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 usdg jest osoba fizyczn a, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Przepis art. 2 usdg definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność wytw órczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Orange Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000010681. Działalność prowadzona przez Spółkę ma charakter zarobkowy, jest w ykonywana w sposób zorganizowany oraz ciągły. Spółka prowadzi działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego i jako osoba prawna (spółka prawa handlowego) posiada przymiot przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym , Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, zaś jej działania mogą być poddawane ocenie pod kątem naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsum entów. Uprawdopodobnienie sprzeczności zachowania przedsiębiorcy z prawem lub dobrymi obyczajami Na gruncie ustawy o ochronie konkuren cji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 18 jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Dobre obyczaje stanowią klauzulę general ną, która podlega konkretyzacji w danym stanie faktycznym. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wyni kające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów. Rozważenia przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Jednocześnie bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, co oznacza, że nie musi on być zawiniony. W omawianym stanie faktycznym Pre zes Urzędu dokonał analizy działania Spółki pod kątem sprzeczności z prawem. Przedmiotem rozstrzygnięcia Prezesa Urzędu będzie uprawdopodobnienie w ustalonym stanie faktycznym bezprawności działania Spółki polegającego na naruszeniu dyspozycji art. 39 ust. 3 upk w zw. z art. 39 ust. 1 upk. Zgodnie z art. 1 pkt 4 upk , ustawa określa prawa przysługujące konsumentowi, w szczególności: zasady i tryb zawierania z konsumentem umowy na odległość dotyczącej usług finansowych. Ustawa o prawach konsumenta w rozdzi ale 5 zawiera przepisy odnoszące się do umów dotyczących usług finansowych zawieranych na odległość. Usługą finansową jest m . in. każda usługa o charakterze ubezpieczeniowym 3 . Zgodnie z art. 39 ust. 1 upk, najpóźniej w chwili wyrażenia przez konsumenta wol i związania się umową przedsiębiorca jest obowiązany poinformować konsumenta w sposób jasny i zrozumiały, wskazujący na zamiar zawarcia umowy i odpowiadający rodzajowi użytego środka porozumiewania się na odległość o: 1) imieniu i nazwisku (nazwie), adresi e zamieszkania (siedziby) przedsiębiorcy, organie, który zarejestrował działalność gospodarczą przedsiębiorcy, a także numerze, pod którym przedsiębiorca został zarejestrowany, a w przypadku gdy działalność przedsiębiorcy wymaga uzyskania zezwolenia - dany ch dotyczących instytucji udzielającej zezwolenia; 2) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedziby) w Rzeczypospolitej Polskiej przedstawiciela przedsiębiorcy, o ile taki występuje; 3) imieniu i nazwisku (nazwie), adresie zamieszkania (siedz iby) podmiotu innego niż przedsiębiorca świadczący usługi finansowe na odległość, w tym operatora środków porozumiewania się na odległość, oraz charakterze, w jakim podmiot ten występuje wobec konsumenta i tego przedsiębiorcy; 3 Tak: art. 2 pkt 12 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83 / UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca Dyrektywę Rady 93/13/EWG i Dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca Dyrektywę Rady 85/577/EWG i Dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz . UE L Nr 304, str. 64). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 19 4) istotnych właściwościach ś wiadczenia i jego przedmiotu; 5) cenie lub wynagrodzeniu obejmujących wszystkie ich składniki, w tym opłaty i podatki, a w przypadku niemożności określenia dokładnej ceny lub wynagrodzenia - podstawie obliczenia ceny lub wynagrodzenia umożliwiającej konsum entowi dokonanie ich weryfikacji; 6) ryzyku związanym z usługą finansową, jeżeli wynika ono z jej szczególnych cech lub charakteru czynności, które mają być wykonane lub jeżeli cena bądź wynagrodzenie zależą wyłącznie od ruchu cen na rynku finansowym; 7) z asadach zapłaty ceny lub wynagrodzenia; 8) kosztach oraz terminie i sposobie świadczenia usługi; 9) prawie oraz sposobie odstąpienia od umowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 upk , albo wskazaniu, że prawo takie nie przysługuje, oraz wysokości ceny lub w ynagrodzenia, które konsument jest obowiązany zapłacić w przypadku określonym w art. 40 ust. 4 upk ; 10) dodatkowych kosztach ponoszonych przez konsumenta wynikających z korzystania ze środków porozumiewania się na odległość, jeżeli mogą one wystąpić; 11) t erminie, w jakim oferta lub informacja o cenie lub wynagrodzeniu mają charakter wiążący; 12) minimalnym okresie, na jaki ma być zawarta umowa o świadczenia ciągłe lub okresowe; 13) miejscu i sposobie składania reklamacji; 14) możliwości pozasądowego rozstr zygania sporów wynikających z umowy; 15) prawie wypowiedzenia umowy, o którym mowa w art. 42 upk , oraz skutkach tego wypowiedzenia, w tym karach umownych; 16) istnieniu funduszu gwarancyjnego lub innych systemów gwarancyjnych, jeżeli takie istnieją; 17) ję zyku stosowanym w relacjach przedsiębiorcy z konsumentem; 18) prawie właściwym państwa, które stanowi podstawę dla stosunków przedsiębiorcy z konsumentem przed zawarciem umowy na odległość oraz prawie właściwym do zawarcia i wykonania umowy; 19) sądzie wła ściwym do rozstrzygania sporów związanych z wykonywaniem umowy. 20) żądaniu od konsumenta oświadczenia o poddaniu się egzekucji, stanowiącego podstawę do wystawienia przez bank bankowego tytułu egzekucyjnego stosownie do Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 20 przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 , z e zm.) 4 . Zgodnie z art. 39 ust. 3 upk, przedsiębiorca jest obowiązany do przekazania konsumentowi informacji, o których mowa w art. 39 ust. 1 upk , utrwalonych na papierze lub innym trwałym nośniku dostępnym dla konsumenta, przed zawarciem umowy, a gdy umowa jest na życzenie konsumenta zawierana z zastosowaniem środka porozumiewania się na odległość, który na to nie pozwala - niezwłocznie po jej zawarciu. Należy podkreślić, że ww. sformułowania „ na ż yczenie konsumenta ” nie sposób utożsamiać ze sformułowaniem „ za zgodą konsumenta ” . Wyrażenie „ życzenia ” zakłada bowiem aktywną postawę konsumenta jako inicjatora zawarcia umowy z zastosowaniem określonego środka porozumiewania się na odległość. Samo wyraże nie zgody na daną czynność jest pasywną postawą klienta. W przedmiotowym postępo waniu konsumentowi składana była propozycja zawarcia określonej umowy przez te lefon i miał on jedynie możliwość wyrażenia zgody na zawarcie umowy za pomocą tego środka porozumi ewania się lub nie – po stronie konsumenta nie leżała w ty m przypadku żadna aktywność, gdyż to Spółka dokonała wyboru metody zawarcia umowy. W związku z powyższym, należy podkreślić, że w przedmiotowym postępowaniu umowy nie były zawierane z zastosowaniem środka porozumiewania się na odległość na życzenie konsumenta . Celem art. 39 ust. 3 upk jest stworzenie właściwych warunków ochrony konsumenta jako „ słabszej ” strony na rynku usług finansowych. W przypadku umów zawieranych na odległość to przedsiębiorca wybiera czas rozmowy, stawiając klienta w sytuacji, w której może być zaskoczony zarówno samym faktem rozmowy, jak i złożoną mu propozycją. Klient, z którym ko ntaktowała się Spółka, nie spodziewał się telefonu, nie oczekiwał oferty, która została do niego skierowana. Mógł wykonywać w tym czasie inne czynności albo zostać oderwany od czynności, którą akurat wykonywał, w związku z czym nie był w pełni skupiony na przedstawianej mu propozycji i nie miał czasu na przemyślenie złożonej mu oferty. Część przekazywanych przez konsultantów informacji mogła również nie zostać usłyszana przez konsumenta lub przez niego zapomniana. W takiej sytuacji mógł podjąć decyzję o przystąpieniu do grupowego ubezpieczenia na życie, która była pochopna i nieprzemyślana. Mając świadomość powyższego ustawod awca niezależnie od obowiązku przekazania informacji ustnie podczas rozmowy telefonicznej, nałożył na przedsiębiorcę obowiązek, by odpowiednie informacje – niezależnie od przekazania ich słownie – zostały przekazane konsumentowi także na papierze lub innym trwałym nośniku. Precyzyjnie uregulował, kiedy ma to nastąpić. Co do zasady informacje powinny być konsumentowi przekazane przed zawarciem umowy, a w wyjątkowych przypadkach niezwłocznie po jej zawarciu – wówczas, gdy umowa jest na życzenie konsumenta 4 Art. 39 ust. 1 pkt 20 upk znajdował się w pierwotnym brzmieniu u stawy o p rawach k onsumenta . Wszedł w życie 25 grudnia 2014 r. Został uchylony w dniu 27 listopada 2015 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 1854). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 21 zaw ierana z zastosowaniem środka porozumiewania się na odległość, który nie pozwala na doręczenie warunków umowy. Przekazanie informacji na trwałym nośniku umożliwia konsumentom dokładne zapoznanie się z warunkami umowy, dokonanie dogłębnej analizy jej postan owień, a następnie związanie się umową w sposób przemyślany i świadomy. Z art. 39 ust. 3 upk wynika, że przekazywanie informacji wskazanych w art. 39 ust. 1 upk na trwałym nośniku po zawarciu umowy jest wyjątkiem od zasady przekazywania tych informacji pr zed zawarciem umowy. Wyjątków zaś nie nale ży interpretować rozszerzająco. Należy także wskazać, że następcze przekazanie konsumentowi warunków umowy nie wypełnia tożsamego celu, jaki stał się przyczyną wprowadzenia art. 39 ust. 3 upk – gdyby następcze wyko nanie takiego obowiązku gwarantowało konsumentowi tożsamy poziom ochrony jaki zapewnia mu przekazanie informacji na trwałym nośniku przed zawarciem umowy, racjonalny ustawodawca zrezygnowałby z wprowadzania obowiązku przewidzianego w art. 39 ust. 3 upk, p oprzestając na obowiązku określonym w art. 39 ust. 4 upk, zgodnie z którym w czasie trwania umowy konsument ma prawo żądać potwierdzenia jej treści na piśmie. W analizowanym przypadku istotną kwestię stanowi też pojęcie t rwałego nośnika. Spółka wskazywała bowiem, że konsumenci, zgodnie ze skryptem sprzedażowym, byli informowani przed zawarciem umowy , że warunki ubezpieczenia dostępne są na stronie internetowej Spółki . Z godnie z art. 2 ust. 4 upk trwałym nośnikiem jest materiał lub narzędzie umożliwiające ko nsumentowi lub przedsiębiorcy przechowywanie informacji kierowanych osobiście do niego, w sposób umożliwiający dostęp do informacji w przyszłości przez czas odpowiedni do celów, jakim te informacje służą, i które pozwalają na odtworzenie przechowywanych in formacji w niezmienionej postaci. Nośnik musi mieć charakter trwały. Powinien umożliwiać przechowywanie i odtwarzanie informacji przez czas odpowiedni do celów, jakim informacje te mają służyć. W tym kontekście należy uwzględniać interesy stron kształtując e się na tle danej umowy między przedsiębiorcą a konsumentem. O trwałym nośniku można mówić wyłącznie wówczas, gdy dany materiał lub urządzenie będzie pozwalać na utrwalenie przekazanej informacji w niezmienionej treści przez co najmniej odpowiedni okres i jej odtworzenie. Istotną cechą trwałych nośników jest więc umożliwienie konsumentowi przechowywania informacji tak długo, jak jest to dla niego konieczne w celu ochrony swoich interesów wynikających ze stosunków łączących go z przedsiębiorcą. Możliwość z akwalifikowania konkretnego materiału, urządzenia lub narzędzia jako trwałego nośnika uwarunkowana jest zatem posiadaniem przez niego : 1. zdolności do przechowywania informacji; 2. możliwości odtworzenia przechowywanych informacji w niezmienionej formie; Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 22 3. trwałoś ci, umożliwiającej niezakłócony dostęp do zawartych w nim treści przynajmniej przez czas odpowiedni, do celów, jakim zgromadzone na nim informacje służą. Dopiero kumulatywne wystąpienie tych cech pozwala na zakwalifikowanie danego nośnika jako „ trwałego no śnika ” 5 . Spełnienie wymogu przekazania konsumentowi przez przedsiębiorcę informacji na trwałym nośniku nie powinno być związane z działaniami konsumenta, takimi jak wyszukanie odpowiedniego wzorca umownego na stronie internetowej, aplikacji przedsiębiorcy czy zapisaniem informacji zawartych na wyświetlonej internetowej lub innym nośniku 6 . Pojęcie „ trwałego nośnika ” było przedmiotem rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej także jako: „ TSUE ” ). W wyroku z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie Content Services Ltd przeciwko Bundesarbeitskammer, C - 49/11, TSUE wskazał, że aby uznać, iż nośnik ma cechy trwałości, o której mowa powyżej, należy udowodnić, że przekazanie w nim informacji gwarantuje brak możliwości dokonywania zmian w ich zawartości, a także gwarantuje ich dostępność w odpowiednim okresie oraz pozwala konsumentom na ich odtworzenie w niezmienionej postaci 7 . Także w wyroku z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. C - 42/15, TSUE wskazał, że: „ nośnik ten powinien gwarantować, by konsument w sposób analogiczny do formy papierowej posiadał dane informacje w celu umożliwienia mu w razie potrzeby powołania się na przysługujące mu prawa. W tym względzie istotna z punktu widzenia konsumenta jest możliwość przechowywania informacji, które zostały mu osobi ście przekazane, gwarancja braku zmian w ich treści, a także ich dostępność w odpowiednim okresie oraz możliwość ich odtworzenia w niezmienionej postaci ” . Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że strona internetowa przedsiębiorcy nie jest nośniki em, który posiada cechę trwałości. Nie zapewnia ona wymogu przechowywania informacji w formie niezmienionej. Przez przechowywanie informacji w formie niezmienionej należy rozumieć sytuację, w której przedsiębiorca (nadawca informacji) nie może ingerować w treść przekazywanej informacji, w szczególności jej usunąć lub zmienić. W przedmiotowym stanie faktycznym Spółka posiadała możliwość ingerowania faktycznego i technicznego w informacje, które znajdują się na stronie internetowej w dowolnym czasie. Ponadto, aby nośnik informacji mógł zostać uznany za „ trwały ” musi gwarantować dostęp do informacji przez czas odpowiedni do celów, jakim informacje te służą, tj. tak długo, jak długo informacje te są dla konsumenta istotne w celu ochrony interesów wynikających ze stosunków umownych łączących konsumenta z przedsiębiorcą. W omawianym stan ie faktycznym konsument nie mógł mieć pewności, że niezbędne dla niego informacje są dostępne w odpowiednim czasie. Nie ma przy tym znaczenia, 5 J. M. Szczygiel, Tr wały nośnik w obrocie konsumenckim, IKAR 2017 nr 3, dostęp: Legalis. 6 Por. D. Lubasz [w:] Ustawa o prawach konsumenta, M. Namysłowska, D. Lubasz (red.). 7 Wyrok TSUE z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie Content Services Ltd przeciwko Bundesarbeitskammer, sygn . C - 49/11, pkt 43. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 23 czy konsument ma możliwość samodzielne go wydrukowania dokumentów w danym momencie. Należy zaznaczyć, że to na przedsiębiorcy ciąży obowiązek dostarczania wymaganych informacji w takiej formie, aby była ona trwałym nośnikiem informacji. Na przykład u możliwienie konsumentowi wydruku nie stanowi wypełnienia przez Spółkę wymogu dostarczania informacji w formie trwałego nośnika. Dostarczanie informacji odnosi się bowiem do aktywności po stronie przedsiębiorcy. Następnie, o dnosząc się do stanowiska Spółki, zgodnie z którym nie zawierała ona z konsum entami umów przez telefon, a jedynie pobierała oświadczenia woli klientów dotyczące przystąpienia do ubezpieczenia, Prezes Urzędu wskazuje, że Spółka zwracała się do konsumentów z ofertą w rozumieniu art. 66 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny ( tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 , dalej także jako: „ kc ” ), a poprzez jej przyjęcie dochodziło do złożenia oś wiadcze nia woli i objęcia ochroną ubezpieczeniową oraz do uzgodnienia innych kwestii związanych z zawieraną umową – przede wszystkim wysokości składki i sposobu jej rozliczenia. Oferta jest oświadczeniem woli podmiotu prawa cywilnego wyrażającym stanowczą wolę zawarcia umowy. Usta lenie, czy w danym wypadku mamy do czynienia ze stanowczą wolą zawarcia umowy, dokonuje się kombinowaną metodą wykładni oświadczeń woli 8 . Należy więc uznawać taki sens oświadczenia, w jakim zgodnie strony go zrozumiały. Jeżeli propozycję zawarcia umowy skł ada przedsiębiorca konsumentowi, to na przedsiębiorcy spoczywa szczególna powinność dokładnego poinformowania konsumenta o znaczeniu oferty. Zasada ta rekompensuje brak wiedzy i doświadczenia zawodowego konsumenta w relacji do przedsiębiorcy. Zgodnie z ar t. 808 § 2 kc w przypadku ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązek opłacania składki spoczywa na ubezpieczającym. Na podstawie zawieranej umowy ze Spółką, konsument wyrażał zgodę na obciążenie go przez Orange wraz z rachunkiem telefonicznym opłatą w wysok ości odpowiadającej wysokości miesięcznej składki. Z informacji przekazywanych konsumentom w trakcie rozmowy telefonicznej wynika, że brak terminowego uregulowania opłaty nie powoduje automatycznego wygaśnięcia ochrony ubezpieczeniowej, jednak uprawnia Ora nge nie tylko do dochodzenia jej zapłaty, ale również do nieopłacenia skł adki za konsumenta 9 . W związku z argumentami podnoszonymi przez Orange dotyczącymi m.in. możliwości odstąpienia od umowy oraz prawidłowego informowania konsumentów o prawie do odstąp ienia od umowy , należy także wskazać , że prawo odstąpienia od umowy jest instrumentem służącym ochronie interesów konsumenta w okresie po zawarciu umowy, a nie przed jej zawarciem, jak ma to miejsce w przypad ku art. 39 ust. 3 upk. Przepis art. 39 ust. 3 up k w zw. z art. 39 ust. 1 upk ma na celu nie tylko przekazanie konsumentowi odpowiedniego zakresu informacji, ale także – co zostało już wskazane powyżej – umożliwienie mu podjęcia decyzji o związaniu się umową w 8 T ak: Z. Radwański, Zawarcie umowy [w:] Z. Radwański (red.), Prawo cywilne – część ogólna. System Prawa Prywatnego. Tom 2, Warszawa 2008, s. 321. 9 Tak min.: Skrypt [xxxxxxxxxxx] – pkt 5 Przystąpienie do ubezpieczenia – „Bezpieczne Zdr owie Plus”. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 24 sposób przemyślany i świadomy. Skutkiem prak tyki jest zatem to, że konsument nie posiadał w odpowiednim momencie odpowiednich informacji w przewidzianej formie. Nie została więc urzeczywistniona przyznana mu przez ustawodawcę ochrona, a konsument mógł podjąć decyzję o przystąpieniu do umowy pod wpły wem impulsu i bez należytego namysłu, co z kolei mogło mieć ekonomiczny skutek dla konsumentów w postaci koniczności opłacania składek przez określony czas. Należy wię c uznać , że uprawdopodobniono, że Spółka nie przekazywała konsumentom informacji wskazan ych w art. 39 ust. 1 upk na trwałym nośniku dostępnym dla konsumenta przed zawarciem umowy. Konsumenci, zgodnie ze skryptem sprzedażowym, byli jedynie informowani, że warunki ubezpieczenia dostępne są na stronie internetowej Spółki . S trona internetowa Spółki nie jest jednak nośnikiem, który posiada cechę trwałości. Nie zapewnia ona bowiem wymogu przechowywania informacji w formie niezmienionej. S pełnienie wymogu przekazania konsumentowi informacji na trwałym nośniku nie powinno być tak że związane z koniecznością podjęcia działań przez konsumenta , a wyszukanie konkretnego wzorca na stronie internetowej Spółki wiązało się z koniecznością podjęcia takich działań przez konsumentów . Jak wykazano powyżej, u mowy w przedmiotowym postępowaniu ni e były zawierane z zastosowaniem środka porozumiewania się na odległość na życzenie konsumenta, wobec czego informacje wskazane w art. 39 ust. 1 upk , powinny zostać przedstawione konsumentom przed zawarciem umowy , a nie dopiero po jej zawarciu, jak miało t o miejsce w przedmiotowym postępowaniu . W konsekwencji należy uznać za uprawdopodobnione naruszenie przez Spółkę art. 39 ust. 3 upk w zw. z art. 39 ust. 1 upk w zakresie praktyki opisanej w p u nkcie I sentencji niniejszej decyzji. Uprawdopodobnienie g odzeni a w zbiorowe interesy konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji „ zbiorowego interesu konsumentów ” . Zgodnie z art. 24 ust. 3 uokik, nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza więc narażenie na uszczerbek interesów nieograniczonej grupy konsumentów, poprzez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę, obejmującą działanie i zaniechanie. Ponadto godzenie w zbiorowe interesy konsumentó w może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Działanie przedsiębiorcy godzi w zbiorowe interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w ich sferze praw i obowiązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumi eć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustaleni e , że konkretne zachowanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określonego adresata, lecz jest skierowane do nieoznaczoneg o z góry kręgu podmiotów. Interes konsumentów należy rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczny), a więc uznany przez ustawodawcę na zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów powiązane jest z naruszeniem intere sów Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 25 gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynk owych (naruszenie o charakterze pozaekonomicznym). Zachowanie Spółki może naruszać ekonomiczne i pozaekonomiczne interesy konsumentów. K onsumenci przed zawarciem umowy nie otrzymywali informacji wskazanych w art. 39 ust. 1 upk na trwałym nośniku. W związku z tym, przystępując do umowy ubezpieczenia przez telefon, konsumenci nie posiadali wszelkich niezbędnych informacji do podjęcia decyzji. Nie mogli ich także przeanalizować. Wobec tego mogli oni ponosić opłatę za ubezpieczenie, które nie spełniało ich potr zeb. Ponadto praktyka Spółki może naruszać zbiorowe interesy konsumentów w aspekcie pozaekonomicznym – tj. pozbawiać konsumentów prawa uczestniczenia w rynku, na którym działają przedsiębiorcy respektujący uprawnienia przyznane konsumentom w przepisach pow szechnie obowiązującego prawa. Praktyka Spółki dotyczyła potencjalnie nieogranic zonego z góry kręgu konsumentów. Praktyka stosowana przez Spółkę dotykała bowiem potencjalnie nieograniczonego kręgu konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowę o świadczenie u sług telekomunikacyjnych. Z tego względu , w ocenie Prezesa Urzędu, interes konsumentów, który mógł zostać naruszony w wyniku działań podejmowanych przez Spółkę nie stanowi sumy indywidulanych interesów poszczególnych konsumentów, lecz ma charakter zbioro wy, co przesądza o możliwości uznania, iż działania te godzą w zbiorowy interes konsumentów. Mając na uwadze powyższą analizę , należy przyjąć, że uprawdopod obniono, że Spółka stosowała praktykę naruszającą zbior owe interesy konsumentów opisaną w pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. Złożenie zobowiązania przez przedsiębiorcę i nałożenie przez Prezesa Urzędu obowiązku wykonania tego zobowiązania W toku postępowania Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji zobowiązującej, o której mowa w art. 28 uokik. W tym miejscu ponownie należy wskazać, że z godnie z art. 28 ust. 1 uokik, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczności sprawy - że został naruszony za kaz, o którym mowa w art. 24 uokik, a przedsiębiorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego zakazu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków, Prezes Urzędu może w drod ze decyzji zobowiązać przedsiębiorc ę do wykonania tych zobowiązań. W przypadku, gdy przedsiębiorca zaprzestał naruszania zakazu, o którym mowa w art. 24, i zobowiąże się do usunięcia skutków tego naruszenia, zdanie pierwsze stosuje się odpowiednio. Do wyda nia decyzji zobowiązującej konieczne jest zatem istnienie dwóch Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 26 elementów: uprawdopodobnienie w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, że przedsiębiorca stosuje tę praktykę oraz zobowiązanie się przedsiębiorcy do p odjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zakończenia naruszenia lub usunięcia jego skutków. Pierwszą z przesłanek oceniono już powyżej. W omawianej sprawie Spółka zobowiązała się do usunięcia skutków naruszenia zakazu stosowanej prakty ki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Spółka zaprzestała stosowania ww. praktyki w dniu 30 czerwca 2016 r. Z oświadczeń Spółki wynika, że możliwości przystąpienia do umów ubezpieczenia na życie w modelu grupowym za pośrednictwem Spółki była możl iwa wyłącznie do dnia 30 czerwca 2016 r. Z uwagi na fakt zaniechania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, zobowiązanie Spółki obejmuje wyłącznie działania zmierzające do usunięcia skutków naruszenia. Prezes Urzędu, przychylając s ię do wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej oraz formy zwrotu jednomiesięcznej składki w formie upustu tej składki na kolejnych fakturach albo wypłaty tej kwoty na rachunek bankowy konsumenta, , wziął pod uwagę charakter uprawdopodobnionego naruszenia przez Spółkę z biorowych interesów konsumentów. W opinii Prezesa Urzędu, zastosowan y zwrot jednomiesięcznej składki w formie upustu tej składki na kolejnych fakturach , mając y formę przysporzenia konsumenckiego znajd uje zasadność w niniejszym stanie faktycznym. Prezes Urzędu nałożył na Spółkę obowiązek wykonania zobowiązania zgodnie z pkt I rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. Treść zobowiązania jest jednoznaczna i precyzyjna oraz umożliwia skontrolowanie jego wykona nia. W ocenie Prezesa Urzędu zobowiązanie w powyższym kształcie spełnia cel wydania decyzji zobowiązującej, którym jest zapewnienie odpowiedniego poziomu ochrony interesów ogółu konsumentów dotkniętych praktyką Spółki . Złożone przez Spółk ę zobowiązanie ob ejmuje obowiązek przyznania zwrotu stanowiące go równowartość jednomiesięcznej składki ubezpieczenia lub upustu w wysokości jednomiesięcznej składki ubezpieczenia na życie konsumentom, którzy przystąpili do umowy grupowego ubezpieczenia na życie w okresie p omiędzy 25 grudnia 2014 r. a 30 czerwca 2016 r. na następujących zasadach: - konsumenci, którzy złożyli reklamację dotyczącą ww . produktów do dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji i reklamacja ta nie została rozpatrzona pozytywnie, zaś na dzień uprawomocnienia się niniejszej decyzji nadal pozostają abonentami Orange otrzymają automatycznie upust w wysokości jednomiesięcznej składki za ubezpieczenie poprzez zwrot tej składki na kolejnych fakturach za świadczenie usług telekomunikacyjnych, - konsumenci, którzy nie składali reklamacji dot. ww. produktów lub składali reklamacje do dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji, ale zostały one rozpatrzone pozytywnie otrzymają zwrot stan owiąc y równowartość jednomiesięcznej składki tego ubezpieczenia lub upust w wysokości jednomiesięcznej składki za ubezpieczenie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 27 po złożeniu odpowiedniego wniosku za pośrednictwem formularza udostępnionego na stronie internetowej Spółki, przy czym konsument om, którzy na dzień uprawomocnienia niniejszej decyzji nadal pozostają abonentami Orange upust zostanie rozliczony poprzez zwrot tej składki na kolejnych fakturach za świadczenie usług telekomunikacyjnych, zaś konsumentom, którzy na dzień uprawomocnienia n iniejszej decyzji nie pozostają abonentami Orange zwrot zostanie wypłacon y w formie przelewu na wskazany rachunek bankowy. Wielkość i rodzaj przyznanych korzyści uzależniony będzie od sytuacji konsumentów , tj. wysokości opłacanej składki . Decyzja rozróżni a sytuację konsumentów pozostających klientami Orange , którzy złożyli reklamacje i konsumentów, którzy reklamacji nie składali. Dopełnieniem tego zobowiązania będzie opublikowanie odpowiedniego K omunikatu oraz O świadczenia na stronie internetowej Spółki w raz z przekierowaniem do treści niniejszej decyzji na stronie internetowej Urzędu oraz opublikowanie odpowiedniego K omunikatu na profilu Orange w mediach społecznościowych tj. Facebook oraz Serwis X (dawniej Twitter) . Działanie to spełni funkcję prewencyjną i edukacyjną wobec innych uczestników rynku i pozwoli ustrzec konsumentów przed negatywnymi skutkami podobnych działań. Realizacja zadeklarowanych przez Orange działań informacyjno - edukacyjnych pozwoli na zrekompensowanie faktu, iż na skutek kw estionowanego działania Spółki mogły zostać również naruszone pozaekonomiczne interesy nieoznaczonego kręgu klientów Orange. Spółka z uwagi na kwestie organizacyjne oraz techniczne zaproponowała różne terminy realizacji poszczególnych jej zobowiązań, któr e zostały szczegółowo określone w punktach I.1.1, I.1.2, I.2, I.3, I.4, I.5, I.6 sentencji niniejszej decyzji (np. 2 miesiące i 14 dni, 6 miesięcy, 14 dni, 2 miesiące ). Przykładowo wskazane powyżej terminy są związane z liczbą konsumentów objętych zobowiąz aniem, faktem, iż zwrot stanowiąc y równowartość jednomiesięcznej składki ubezpieczenia przysługuje również konsumen tom , którzy nie są już abonentami Spółki, długim okresem oferowania usług objętych przedmiotową decyzją . Biorąc pod uwagę wyjaśnienia Spółki, a także wymagania czasowe oraz organizacyjno - techniczne związane z realizacją złożonych zobowiązań, Prezes Urzędu uznał proponowane przez Spółkę terminy wykonania jej zobowiązania za wystarczające i zapewniające jego skuteczne wykonanie. Podsumowując, Pre zes UOKiK za celowe uznał nałożenie na Orange obowiązku wykonania przedłożonego przez niego zobowiązania. Tym samym spełnione zostały warunki niezbędne do wydania decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 uokik. Obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowiązań (pkt II rozstrzygnięcia decyzji) Zgodnie z art. 28 ust. 3 uokik w decyzji nakładającej na przedsiębiorcę obowiązek wykonania określonych zobowiązań Prezes Urzędu nakłada na przedsiębiorcę obowiązek składania w ozn aczonym terminie informacji o stopniu ich realizacji. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 28 W związku z powyższym Prezes Urzędu zobowiązał przedsiębiorcę do poinformowania o stopniu realizacji zobowiązań, o których mowa w pkt I, zgodnie z treścią pkt II rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. Zdaniem Prezesa Urzędu informacje i dokumenty określone w punkcie II sentencji niniejszej decyzji są konieczne, a zarazem wystarczające do przeprowadzenia prawidłowej oceny, czy Spółka wywiązała się z nałożonego na nią zobowiązania. Ponadto wyznaczony Spół ce termin 8 miesięcy dotyczący przekazania informacji o stopniu realizacji zobowiązania jest racjonalny z punktu widzenia możliwości wykonania przez nią obowiązku sprawozdawczego. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt I i II rozst rzygni ęcia niniejszej decyzji. Pouczenie Stosownie do treści art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1 55 0 , dalej także jako: „kpc”) od niniejszej decyz ji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie 1 miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art . 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( tekst jedn . Dz.U. z 2024 r . poz. 959 , dalej jako: „ustawa o kosztach sądowych”), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. Zgodnie z art. 103 ust. 1 - 2 ustawy o kosztach sądowych s ąd może przyznać zwolnienie od kosztów sąd owych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna dodatkowo wykazać także, że jej wspólnicy albo a kcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki. Zgodnie z art. 105 ust. 1 zd. 1 ustawy o kosztach sądowych , wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie d o protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Jak stanowi art. 117 § 1 kpc strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 117 § 3 k pc osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona przez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel. +48 22 55 60 424 < faks +48 22 827 - 67 - 41 dozik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 29 ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 117 § 4 zd. 1 kpc wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Artur Zwaliński Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Otrzymuje: 1. [xxx] 2. a/a