DOZIK-13/2022

1 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW TOMASZ CHRÓSTNY Warszawa , 10 października 2022 r. DO Z I K - 3.6 1 0 . 1 . 20 2 2 . MGa wersja jawna (tajemnicę przedsiębiorstwa i inne informacje prawnie chronione oznaczono ***) Decyzj a nr DOZIK 1 3 / 202 2 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zw iązku z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r., poz. 275), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów ustalanie przez UPC Polska s p ółk ę z o graniczoną o dpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie wysokości ulg przyznawanych konsumentom przy zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych będących podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo tel ekomunikacyjne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1648) na poziomie przekraczającym wartość tych umów, w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opł acić w czasie trwania umów, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym ( Dz.U. z 2022 r. poz. 1648) oraz godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a w ko nsekwencji stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2021 r. poz. 275) i nakazuje zaniechani e jej stosowania . II. Na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2021 r., poz. 275), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na UPC Polska sp ółk ę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie (dalej: „Spółka”, „UPC Polska”, „Przedsiębiorca” ) : 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 1. środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów wobec grup y konsumentów wyodrębnionej spośród konsumentów dotkniętych praktyką, o której mowa w punkcie I decyzji , jako konsumenci, którzy spełnili łącznie następujące przesłanki :  od 1 stycznia 2020 r. do dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji wypowiedzieli umowy (lub umowy zostały im wypowiedziane z ich winy) o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawarte z UPC Polska , które wiązały się z przyznaniem konsumentom ulg ,  a UPC Polska pobra ła od nich roszczeni e , o którym mowa w art. 57 ust. 6 P rawa telekomunikacyjnego , w kwocie prze wyższającej sum ę opłat abonamentowych, pozostałych do końca trwania umowy , w postaci obowiązku zwrotu k woty roszczenia w części, w której kwota ta przewyższała sum ę opłat abonamentowych pozostałych do końca trwania umowy , w terminie 2 (dwóch) miesięcy od dnia zgłoszenia się poszczególnych konsumentów na zasadach opisanych w pkt II.2 , co nastąpi przez zwrot ww. kwot y na konto bankowe zgodnie z dyspozycją konsumenta ; 2. środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci poinformowania konsumentów, o których mowa w punkcie II.1 decyzji , o przysługujących im uprawnieniach przez : skierowanie w terminie 2 (dwóch) miesięcy od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji informacji w formie wi adomości SMS bądź drogą mailową (w zależności od posiadanych danych) o przysługujących im uprawnieniach oraz czynnościach, jakie musi podjąć konsument w celu ich realizacji , tj. kontakt telefoniczny z przedsiębiorcą lub wypełnienie formularza na stronie internetowej, wraz ze wskazaniem daty dziennej ostatniego dnia terminu, w którym czynności te należy podjąć , tj. daty przypadającej na dzień upływu 4 (czterech) miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji ; 3. środek usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w postaci obowiązku skierowania informacji w formie wiadomości SMS bądź drogą mailową (w zależności od posiadanych danych) w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się decyz ji – do wszystkich konsumentów, którzy z a warli , w okresie od 1 stycznia 20 20 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji, z UPC Polska sp ółk a z ograniczoną odpowiedzialnością umowy , których zawarcie wiązało się z przyznaniem ulgi (bez względu na to , czy umowy te zostały rozwiązane czy nadal obowiązują) , w których ustalona wartość roszczenia wynikająca z art. 57 ust. 6 P rawa telekomunikacyjnego przewyższała wartość tych umów (w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania umowy), o treści : „ Prezes UOKiK wydał decyzję nr DOZIK 13 /2022 w sprawie zbyt wysokich opłat za rozwiązani e przed terminem umowy z UPC Polska . Części konsumentów przysługuje zwrot pieniędzy, o czym poinformujemy w osobnej wiadomośc i. Więcej szczegółów znajdziesz w komunikacie na stronie internetowej UPC Polska bądź na stronie UOKiK. ” 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4. o bowiązku publikacji na stronie internetowej UPC Polska (na dzień wydania decyzji mieszczącej się pod adresem www.upc.pl ) , w terminie miesiąca o d dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK, komunikatu o treści (dalej jako „Komunikat”): „ Decyzja Prezesa UOKiK nr DOZIK 13/ 2022 w sprawie opłat za rozwiązanie umowy przed terminem . Części konsumentów przysługuje zwrot pieniędzy . Dowiedz się więcej ” o dsyłającego do podstrony zawierającej informację o treści decyzji (dalej jako: „Oświadczenie”), a także hiperłącze (link) do decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wersji jawnej, o następującej tre ści: „ Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji nr DOZIK 13 /2022 uznał za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów zastrzegani e przez UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie opłat za rozwiązanie umowy na poziomie przekraczającym wartość zawartych z konsumentami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych ( rozumi anych jako sum a opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania tych umów ) . W decyzji organ uznał, że konsument nie powinien płacić za rozwiązanie umowy więcej niż zapłaciłby za jej kontynuację. Konsumenci mogą powołać się na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie wobec tego przedsiębiorcy . Pełna treść decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK 13 /202 2 dostępna jest na stronie internetowej www.uokik.gov.pl . ” w następujący sposób: a) Komunikat będzie zamieszczony w górnej części strony głównej domeny upc.pl i każdej domenie przedsiębiorcy zastępującej ww. domenę w przyszłości , bez możliwości zamknięcia, tak aby widoczna była skrócona treść informacji: „ Decyzja Prezesa UOKiK nr DOZIK 13 / 2022 w sprawie opłat za rozwiązanie umowy przed terminem . Części konsumentów przysługuje zwrot pieniędzy . Dowiedz się więcej ” z hiperlinkiem przekierowującym do Oświadczenia po kliknięciu w link „Dowiedz się więcej” obejmującym sformułowanie „Dowiedz się więcej”; b) W przypadku wersji mobilnej strony internetowej widoczna będzie informacja o treści skróconej: „ D ecyzja UOKIK w sprawie opłat za rozwiązanie umowy . Części konsumentów przysługuje zwrot pieniędzy . Więcej ”, z hiperłączem prowadzącym do Oświadczenia obejmującym sformułowanie „Więcej” ; c) O świadczenie i Komunikat zostan ą sformułowane ciemną czcionką, standardowo używaną przez UPC Polska w ramach strony internetowej, na białym tle na podstronie internetowej w domenie upc .pl i każdej domenie przedsiębiorcy zastępującej ww. domenę w przyszłości, Oświadczenie i Komunikat ma ją być widoczne przez cały czas, gdy użytkownik jest na podstronie ( O świadczenie i Komunikat nie mo gą przybrać formy np. rotacyjnego banera czy slajdera), tekst umieszczony w ramce, o rozmiarze takim, aby była ona w całości wypełniona oświadczeniem, o którym mowa w ninie jszym punkcie, d) w przypadku zmiany nazwy UPC Polska , jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem UPC Polska lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw dawnej i nowej. Oświadczenie i Komunikat będą dostępne na stronie internetowej UPC Polska spółk i z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie przez okres 3 miesięcy od daty ich publikacji. 5. Publikacji k omunikatu w mediach społecznościowych UPC Polska sp ółki z ograniczoną odpowiedzialnością (Facebook, Twitter) , w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK (dalej jako: „Komunikaty w mediach społecznościowych ”) : Na platformie Facebook Komunikat w mediach społecznościowych będzie miał następującą treść: „ Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji nr DOZIK 13 /2022 uznał za praktyk ę naruszając ą zbiorowe interesy konsumentów zastrzegani e przez UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie opłat za rozwiązanie umowy na poziomie przekraczającym wartość zawartych z konsumentami umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych ( rozumi a nych jako sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłac ić w czasie trwania tych umów ) . W decyzji organ uznał, że konsument nie powinien płacić za rozwiązanie umowy więcej niż zapłaciłby za jej kontynuację. Konsumenci mogą się powołać na prawomocną decyzję Prezesa UOKiK, gdy będą chcieli dochodzić swoich praw w sądzie wobec tego przedsiębiorcy . Pełna treść decyzji Prezesa UOKiK nr DOZIK 13 /202 2 dostępna jest na stronie internetowej www.uokik.gov.pl ” Na platformie Twitter Komunikat w mediach społecznościowych będzie miał następującą treść: „ Konsumencie! Zapoznaj się z d ecyz ją Prezesa # UOKiK nr DOZIK 13 /2022 wyda n ą wobec #UPC _ Polska w sprawie opłat za rozwiązanie umowy przed terminem . Części konsumentów przysługuje zwrot pieniędzy. Szczegóły na www.upc.pl [link przekierowujący do Oświadczenia na podstronie] i www.uokik.gov.pl. [link do decyzji na stronie UOKiK]” w następujący sposób: a) k omunikaty w mediach społecznościowych będą zamieszczone jako post na prowadzonym przez UPC Polska z siedzibą w Warszawie profilu w mediach społecznościowych wymienionych w pkt II. 5 . b) k omunikaty w mediach społecznościowych zostaną sformułowane zgodnie z przyjętą strategią komunikacyjną w zakre sie marki UPC Polska tj. post o decyzji Prezesa UOKiK będzie opublikowany na tych samych zasadach jak wszystkie inne i z użyciem takiej samej czcionki i wizualizacji jak w przypadku innych postów i wiadomości , 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl c) w przypadku zmiany profilu w mediach społecz nościowych UPC Polska na wymienionych platformach niniejsze zobowiązanie będzie odnosić się do profilów funkcjonujących w czasie zamieszczenia przedmiotowych Komunikatów w mediach społecznościowych na wszystkich profilach pozostających pod jej kontrolą , d) w przypadku zmiany nazwy UPC Polska , jej przekształcenia lub przejścia praw i obowiązków na inny podmiot pod jakimkolwiek tytułem, publikacja zostanie zrealizowana odpowiednio przez lub za pośrednictwem Spółki lub następcy prawnego, ze wskazaniem nazw dawn ej i nowej. Komunikaty w mediach społecznościowych będą dostępne na wymienionych wyżej platformach przez okres 3 miesięcy od daty ich publikacji. III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2021 r., poz. 275), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakłada na UPC Polska spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie w związku z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 24 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy, w zakresie opisanym w pkt I decyzji, karę pieniężną w wysokości 12 585 082 złot e (słownie: dwanaście milionów pięćset osiemdziesiąt pięć tysięcy osiemdziesiąt dwa złote) płatną do budżetu państwa . IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2021 r., poz. 275), w zw. z art. 83 tej ustawy w zw. z art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 20 21 r., poz. 735) postanawia się obciążyć UPC Polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie kosztami postępowania w sprawie praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów w kwocie 93,6 zł (słownie: dziewięćdziesiąt trzy, 60/100 złote ) oraz zobowiązać do ich zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. U ZASADNIENIE [1] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej również: „Prezes Urzędu” lub „Prezes UOKiK” lub „organ ochrony konsumentów” ) przeprowadził postępo wanie wyjaśniające wobec UPC Polska w związku z napływającymi od konsumentów skargami dotyczącymi ustalania i pobierania przez Spółkę nieproporcjonalnie wysokiego roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 ustawy z dnia 23 lutego 2004 r. Prawo telekomunikacy jne ( Dz.U. z 2022 r. poz. 1648 , dalej również: „Pt ” ) , pod sygn. akt: DOZIK - 3.40 3 . 2 .2021.MGa. Dowód: postanowienie i zawiadomienie Prezesa Urzędu z 14 maja 2021 r., kart a nr: 1 - 6 [2] Mając na uwadze ustalenia dokonane na etapie postępowania wyjaśniającego, Prezes Urzędu 3 stycznia 202 2 r. wszczął postępowanie wobec UPC Polska w sprawie 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl stosowania przez Spółkę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I decyzji. Dowód: postanowienie Prezesa Urzędu z 3 stycznia 202 2 r. , kart a nr : 1338 - 1354 , zawiadomienie Prezesa Urzędu z 3 stycznia 202 2 r., kart a nr : 1364 - 1366 [3] Spółka przedstawiła swoje stanowisko wobec przedstawionych zarzutów, wskazując, że Prezes Urzędu , kwestionując pozornie wysokość ulgi, w rzeczywistości podważył konstrukcję cennika stosowanego przez Przedsiębiorcę oraz jego swobodę do ustalania wysokości cen świadczonych usług. UPC Polska podkreśliła również, że jej działania były zgodne z wieloletnią praktyką operatorów telekomunikacyjnych akceptowaną przez organ ochrony konsumentów. Przedsiębiorca wyjaśnił , że instytucja ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt funkcjonuje na rynku usług telekomunikacyjnym od ponad 20 lat, w związku z czym konsumenci praw idłowo identyfikują ulgę jako jeden z elementów pozwalający na osiągniecie korzystniejszej ceny usług. [4] W kontekście powyższego należy zaznaczyć, iż w ramach przywoływanych przez Spółkę postępowań RGD - 405 - 12/11/MLM 1 oraz DDK - 405 - 20/15/MN 2 Prezes Urzędu weryfikował sposób, w jaki konsumenci byli informowani o promocjach (pierwsze ze wspomnianych postępowań) i przyznanych ulgach (drugie wymienione postępowanie), nie zaś sposób kształtowania kosztów rozwiązania umowy przez Spółkę. Abstrahując od innego przedmiotu postępowań, wbrew twierdzeniom Spółki praktyka stosowana w latach 2011 - 2015 oraz jej skutki różniły się od tych kwestionowanych w niniejszym postępowaniu ze względu na niższą wówczas wysokość ulg oraz ***************** *************** *************** . Podobne wnioski płyną z postępowania DDK - 401 - 2/14/KA, w którym Prezes Urzędu badał rynek przedsiębiorców telekomunikacyjnych zawierających z konsumentami umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Wysokość ulg wynikająca z umowy przed stawionej w przedmiotowym postępowaniu wyraźnie odbiega od wysokości ulg obecnie stosowanych przez Spółkę. [5] Z danych przekazanych przez Spółkę w niniejszym postępowaniu 3 wynika, że średnia wartość abonamentu w okresie rozliczeniowym wynosiła ok . ***** zł . Jednocześnie, średnia wartość przyznanej ulgi za pojedynczy okres rozliczeniowy wynosiła ok. ***** zł (por. nb. 3 6 - 3 7 decyzji). Przyznana ulga, na podstawie której kalkulowane jest następnie roszczenie wobec konsumenta wypowiadającego umowę , stanowi w tym wypadku ponad *************** abonamentu. Analogiczne dane w przypadku wzorców stosowanych przez Spółkę w 2015 r. wynoszą odpowiednio: dla pakietu Filmowy VIP z bonusem (2015 - 1) – ***** zł (abonament) oraz ***** zł (ulga) 4 , zaś w przypadku 1 Postępowanie wyjaśniające dotyczyło akcji promocyjnej „Wielki Hit Cenowy” skierowanej do konsumentów w 2011 r. 2 Postępowanie wyjaśniające dotyczyło informowania konsumentów o wysokości przyznanej ulgi oraz obowiązku jej zwrotu w razie rozwiązania umowy przed upływem terminu zobowiązania. 3 Dane za 2021 r. 4 Suma danych podanych w rubryce V. Twoje oszczędności [ kolumny: Miesięczna Stawka w Promocji (w okresie zobowiązania) oraz Miesięczna Ulga w Promocji (w okresie zobowiązania) ] dla Pakietu Horizon Max z nagrywarką, Fiber Power 250 Mb/s, Minuty Domowe Max, Horizon Go, Pakiet Filmy i Seriale – My Prime, w przelic zeniu na 1 miesiąc 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl regulamin u Mega Start (2014 - 1) – ***** zł (abonament) oraz ***** zł (ulga) 5 . Jak już wspomniano powyżej , Prezes Urzędu nie badał wysokości ulg w p rzy wołanych przez Spółkę postępowaniach , ale biorąc pod uwagę przekazane materiały ich wysokoś ć jest na niższym poziomie (w tym również niższym niż suma abonamentów do zapłaty w okresie obowiązywania umowy) niż w materiale dowodowym zebranym w niniejszej sprawie . Nie można zatem mówić , wbrew stanowisku Spółki, o ciągłości praktyki operator a . Dowód: Regulamin promocji Filmowy VIP z bonusem (2015 - 1) załącznik nr 1 do pisma Spółki z dnia 30 września 2022 r., karta nr 1773 - 1773 ; regulamin promocji „Mega Start” (2014 - 1) z dnia 1 września 2014 r.; zaliczony na poczet materiału dowodowego postanowieniem z dnia 23 września 20 22 r., karta nr 1744 - 1745 [6] Istotną zmianą od 2015 r. w praktyce Spółki jest również sposób i moment **************** ********************************************************************************************************* *********************************** ********************************************************************** ********************************************************************************************************* ******************************************************************************** ************************* ************************************************************************************************* 6 ******* ************************ 7 (karta nr 1621 oraz 1636) . Dowód: Załącznik nr 4 do pisma UPC Polska z dnia 13 kwietnia 2016 r. złożonego w postępowaniu DDK - 405 - 20/15/MN objętego wnioskiem dowodowym Spółki zawartym w piśmie z dnia 12 września 2022 r. kart y nr 1609, 1621, 1636. [7] Ponadto Przedsiębiorca wskazał , że w waru nkach walki konkurencyjnej na nasyconym rynku usług telekomunikacyjnych, kształtuje ceny promocyjne oferowanych usług na poziomie zbliżonym do bezpośrednich konkurentów, celem utrzymania atrakcyjności ekonomicznej swojej oferty dla aktualnych i przyszłych klientów. UPC Polska wyjaśniła również, że na taki sposób kształtowania cen wpływa m.in. analiza zachowań i oczekiwań konsumentów na rynku usług telekomunikacyjnych, których jednym z kluczowych czynników przy wyborze dostawcy usług telekomunikacyjnych je st czynnik ekonomiczny (najszerszy katalog usług świadczonych na wysokim poziomie jakościowym za jak najniższą cenę). [8] UPC Polska podniosła również, że wskaźniki poziomu rezygnacji (tzw. churnu ) dla Spółki *************************************************** *********************************************** ********************************************************************************************************* ****** *********** . Dowód: pismo Spółki z 10 sierpnia 2021 r., karta nr : 1302 - 1319 , pismo Spółki z 28 stycznia 2022 r., karta : nr 1431 - 1446 , pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r., karta nr 1730 - 1723. [9] Spółka złożyła wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wraz z propozycją zobowiązania . UPC Polska 5 Suma danych podanych w rubryce IV. Twoje oszczędności (kolumny: Stawka w promocji oraz Ulga w p romocji ). 6 Kwota roszczenia ************************************ zł. 7 Kwota roszczenia ******************************** zł. 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zaproponowała m.in. zmianę kwestionowanej praktyki *********************************** ********************************************************************************************************* *************************************************************** ********************************** 8 (tzn. w wysokości przewyższającej sumę opłat abonamentowych pozostałych do końca trwania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych). Ponadto Spółka zaproponowała ****************************************************** ******************************** ********************************************************************************************************* ********************************************************************************************************* ************** ******************************************************************************************* ******************************************************************************************************** . [10] Przysporzeniem ***************** mieliby natomiast zostać objęci konsumenci, którzy *** ********************************************************************************************************* ****************************************** . [11] Dodatkowo Przedsiębiorca zaproponował **************************************************** ********************************************************************************************************* ************************************************************************************************** ******* ********************************************************************************************************* ********************************************************************************************************* ********************************** Dowó d: wniosek z 2 czerwca 2022 r. , kart a nr: 1464 - 1474 , pismo Spółki z 11 lipca 2022 r., kart a nr: 1477 - 1479 [12] P rzysporzeniem miałoby zostać objętych :  ok. ***** osób (grup a wskazana w nb. 9 decyzj i ) – dane za okres od początku stycznia 2018 r. do końca czerwca 202 2 r.,  ok. ***** osób (grupa wskazana w nb. 10 decyzji) – dane za okres od początku kwietnia 2020 do końca czerwca 2022 r.,  ok. ****** osób (grupa konsumentów, *********************************** ************************************************************************************************ wskazana w nb. 1 1 decyzji) – dane szacunkowe za okres od początku 2018 r. do czerwca 2022 r.  ok. ***** osób (grupa konsumentów, którzy ************************* ************ ************************************************************************************************ wskazana w nb. 1 1 decyzji) – dane szacunkowe za okres od początku 2018 r. do czerwca 2022 r. [13] W ocenie Prezesa Urzędu nie było podstaw do uwzględnienia wniosku o wydanie decyzji zobowiązującej przede wszystkim z uwagi na brak oszacowania a w konsekwencji usunięcia skutków kwestionowanej praktyki wobec potencjalnie największej grupy 8 Na gruncie decyzji stosowane są pojęcia: umowa, której zawarcie wiąże się z przyznaniem ulgi, umowa na czas oznaczony, której zawarcie wiąże się z przyznaniem ulgi. Są to pojęcia tożsame z pojęciem stosowanym przez Spółkę umowa na czas nieokreślony z minim alnym okresem zobowiązania, bowiem tak nazwana umowa swoim charakterem jest zbliżona do ww. umów. Należy podkreślić, że co do zasady przedsiębiorca nie może wystąpić z roszczeniem wobec kontrahenta za wypowiedzenie umowy zawartej na czas nieoznaczony. 9 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl konsumentów dotkniętej naruszeniem, tj. osób, które nie zdec ydowały się na wypowiedzeni e umowy w obawie przed pobraniem nadmiernie wysokiej opłaty z tego tytułu. Spółka nie podjęła realnej próby oszacowania grupy konsumentów dotkniętych tego rodzaju skutkiem praktyki. Propozycja przysporzeń opisanych w nb. 10 decyz ji ********************************************************************************************************* ********************************************************************************************************* ******************************************* ************************************************************** ************************************* . [14] Z danych przekazanych przez Spółkę wynika, że w latach 2018 - 2019 a także w okresach od 1 stycznia 2021 do 31 maja 2021 r.; od 1 czerwca 2021 do 31 grudnia 2021 oraz od 1 stycznia 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. UPC Polska zawarła następującą liczbę umów, gdzie suma ulg była wyższa od wartości zawartej umowy (wyliczonych na dzień zawarcia umowy). 01.01.2018 – 31.12.2018 01.01.2019 – 31.12.2019 01.01.20 20 – 31.12.2020 01.01.2021 – 31.05.2021 01.06.2021 – 31.12.2021 01.01.2022 – 30.06.2022 ***** ***** ***** ***** ***** ***** Dowód: pismo Spółki z 19 września 2022 r. karta nr 1730 - 1723 [15] Szacunki Spółki co do skutków praktyki ( w szczególności przysporzeń opisanych w nb. 10 czyli ***** osób) na tle liczby konsumentów potencjalnie dotkniętych naruszeniem są nieadekwatne . Jednocześnie zaproponowane na końcowym etapie uzupełnienie przysporzenia o ****** osób , podobnie jak przysporze nie opisane w nb. 10 , w ogóle oderwane jest od kosztów poniesionych przez konsumentów wskutek kontynuowania umowy. O pracowanie własne na podstawi e danych przekazanych przez UPC Polska : Przedmiot rekompensaty Liczba uprawnionych (dane za okres) Odsetek uprawnionych zawartych w stosunku do umów 9 gdzie suma ulg była wyższa od wartości zawartej umowy (wyliczonych na dzień zawarcia umowy) zawartych w 01.2018 - 06.2022 *************************************** (grupa wskazana w nb. 10 decyzji) ok . ***** osób (01 .2018 - 06.2022) 0,02% ************************************** (grupa konsumentów, którzy ****** ********************************************** ******************************************* ****** wskazana w nb. 1 1 decyzji, ok. ***** osób (01.2018 - 06.2022) 0,95 % 9 Na leży zwrócić uwagę, że przekazana liczba zawartych umów może być większa niż liczba osób związanych kontraktem ze Spółką (konsument może mieć kilka umów), w przedmiotowym okresie mogło ponadto dojść do wygaśnięcia starej i zawarcia nowej umowy. 10 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl przysporzenie częściowo usuwające skutki) [16] Podkreślenia wymaga, że skutek „odstraszenia” konsumentów od rozwiązania tak skonstruowanych umów mógł wystąpić w odniesieniu do każdego z kontrakt ów , o których mowa w nb. 1 3 niniejszej decyzji . K onsumenci, k t órzy je zawarli, mogli zdecydować się na utrzymywani e aktywnej umowy tylko ze względu na to, że na skutek zastosowanej praktyki r ozwiązanie umowy byłoby dużo bardziej niekorzystne (z jednej strony nie wiedząc, że opłaty mogłyby zostać znacząco obniżone w wyniku reklamacji, a z drugiej nie mając gwarancji w momencie składania wypowiedzenia, że uzyskaliby redukcję opłat – por. nb. 99 - 110 ) . [17] Przeanalizowane w toku postępowania reklamac je i sygnały od konsumentów wskazują, że w wielu przypadkach po podjęciu działań zmierzających do wypowiedzenia umowy konsumenci odstępowali od rezygnacji w związku z uzyskaniem informacji o konieczności poniesienia wysokich konsekwencji finansowych wypowi edzenia umowy. Spółka nie przedstawiła propozycji zobowiązania, która usuwałaby skutki wobec tej grupy konsumentów. Wysokość o ferowan ych przysporzeń ********************************************************************************************************* ** *********************************************************************************** 10 , por. nb. 38 - 39 decyzji) . Tymczasem z przekazanych przez Spółkę reklamacji wynika, że niejednokrotnie po próbie wypowiedzenia umowy konsumenci pozostawali abonentami Spółki przez dłuższy czas. [18] Niezależnie od tego na ocenę Prezesa Urzędu wpłynęły również wątpliwości co do rzetelności danych przekazywanych przez Spółkę . Spółka w toku postępowania kilkukrotnie modyfikowała przekazywane dane dotyczące liczby konsumentów dotkniętych praktykom, w szczególności na końcowym etapie postępowania . Dowód: pismo Spółki z dnia 12 września 2022 r., karta nr: 1673 - 1587; pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r., karta nr: 1699 - 1722 [19] Prezes Urzędu wyrażał wątpliwości w zakresie przeka zywanych przez Spółkę informacji dotyczących liczby uprawnionych konsumentów m.in. w zawiadomieniu z dnia 19 sierpnia 2022 r. Po otrzymaniu zawiadomienia o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w sprawie (zawiadomienie z dnia 2 września 2022 r.), Spó łka zmodyfikowała dane dotyczące liczby uprawnionych abonentów w piśmie z dnia 19 września 2022 r. UPC Polska nie wyjaśniła zasadniczych przyczyn rozbieżności. [20] Spółce zostało przedstawione szczegółowe wyjaśnienie stanowiska Prezesa Urzędu dotyczące nieprzyjęcia propozycji zobowiązania . Dowód: pismo Prezesa Urzędu z dnia 19 sierpnia 2022 r., kart a nr: 1511 - 1513 , pismo Spółki z 21 czerwca 2021 r. karta nr: 32 - 38 , pismo Spółki z 28 stycznia 2022 r. karta nr: 1413 - 1446 , pismo Spółki z 19 września 2022 r. karta nr 1730 - 1723 [21] Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 , dalej również: „kpa” ), pismem z dnia 5 września 2022 r. Prezes Urzędu zawiadomił Spó łkę o zakończeniu 10 Dane za rok 2021 . 11 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl postępo wania dowodowego, wyznaczając termin na zapoznanie się z aktami niniejszej sprawy. P ełnomocnik Spółki zapoznawał się z aktami sprawy w dniach 5 września 2022 r. oraz 27 września 2022 r. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny [22] UPC Polska s półka z ograniczoną o dpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie jest wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie , X III Wydział Gospodarczy Krajowego Rej estru Sądowego pod numerem KRS: 0000 273136 . Dowód: informacja odpowiadająca odpisowi pełnemu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego UPC Polska spółka w ograniczoną odpowiedzialnością , stan na 21 stycznia 202 2 r., karty nr 1395 - 1409 [23] Prezes Urzędu ustalił, że Przedsiębiorca świadczy usługi w zakresie telewizji kablowej, telefonii stacjonarnej oraz dostępu do Internetu, które stanowią usługi telekomunikacyjne objęte reżimem ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne. Spółka j est w pisana do Rejestru Przedsiębiorców Telekomunikacyjnych pod nr 111. 1. Udzielanie ulg przez UPC Polska [24] W toku postępowania organ ochrony konsumentów ustalił na podstawie wyjaśnień Przedsiębiorcy , że przy zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych Spółka udziela konsumentom ulg w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt, zgodnie z którym: „ w przypadku zawarcia umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do publicznej sieci telekomunikacyjnej, związanego z ulgą przyznaną abo nentowi, wysokość roszczenia z tytułu jednostronnego rozwiązania umowy przez abonenta lub przez dostawcę usług z winy abonenta przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o pr oporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Roszczenie nie przysługuje w przypadku rozwiązania przez konsumenta umowy przed rozpoczęciem świadczenia usług, chyba że przedmiotem ulgi jest telekomunikacyjne urządzenie ko ńcowe ”. Dowód: pismo Spółki z 21 czerwca 2021 r. kart a nr : 32 - 38 , pismo Spółki z 24 czerwca 2021 r. kart a nr : 40 - 51 , pismo Spółki z 18 stycznia 2022 r., kart a nr : 1381 - 1393 [25] Prezes Urzędu ustalił przy tym, że informacje dotyczące przyznanych konsumentom ulg są wskaz ywa ne w regulaminach promocji stanowiących załączniki do umowy. Z najdują się w nich następujące informacje : kategoria, usługa, okres zobowiązania, opłata abonamentowa bez promocji, opłata abonamentowa w promocji, miesięczna wartość ulgi, łączna wartość ulgi w okresie zobowiązania. [26] Poniżej przedstawiono przykładowy regulamin promocji, w oparciu o który zawarto umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych 11 z konsumentem w dniu 22 kwietnia 11 Przez zawarcie umowy na gruncie niniejszego postanowienia należy rozumieć także zmianę jej warunków, zwaną także przedłużaniem lub aneksowaniem umowy. 12 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 2021 r. ( w arunki p romocji „Twój Happy Home XVII (2021 - 2)” stanowiące część umowy abonenckiej ) . W innych regulaminach promocji sposób przedstawienia wspomnianych informacji wygląda analogicznie. Dowód: załącznik nr 2 (płyta CD) do pisma z dnia 28 stycznia 2022 r., Folder „Pytanie nr 9”, Folder „22.04.2021 Umowy”, Folder ***************************************** , ID nr ******* , karta nr 1413 2. Rodzaj i liczba zawieranych umów przez UPC Polska [27] Na podstawie przedstawionych w toku postępowania wyjaśnień Prezes Urzędu ustalił , że UPC Pols ka w okresie od 1.01.2020 r. do 24.05 .2021 r. zawierała:  ************************************************************************************ ,  ************************************************************************************ ,  ******************************************************************************** . Dowód: Pismo Spółki z dnia 24 czerwca 2021 r., karta nr : 40 - 51 [28] W toku post ę powania Prezes Urzędu wzywał Spółkę do przekazania informacji dotyczących ilości umów zawartych z k onsumentami. UPC Polska przekaz ała ww. informacje w piśmie z dnia 6 sierpnia 2021 r. 12 W piśmie z dnia 19 września 2022 r. , po otrzymaniu zawiadomienia Prezes a Urzędu dotyczącego zakończenia zbierania 12 Por. pismo Spółki z dnia 6 sierpnia 2021 r., karta nr 822 - 830 . Zrzut 1 Fragment regulaminu: warunki promocji „Twój Happy Home XVII (2021 - 2)” stanowiące część umowy abonenckiej, zrzut ekranu z dnia 6.05.2022 r. 13 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl materiału dowodowego w sprawie, Spółka przedłożyła pismo, w którym skorygowała uprzednio przekazane dane . [29] Biorąc pod uwagę występujące w toku postępowania korekty danych przekazywanych przez Spółkę Prezes Urzędu przyjął iż najbardziej zbliżonymi do rzeczywistego stanu faktycznego danymi będą dane przekazane przez Spółkę w piśmie z dnia 1 9 września 2022 r. (tj. dane skorygowane). Na podstawie tych danych ustalono, iż w okresie od stycznia 2018 r. do maja 2021 r. UPC Polska zawarła następujące rodzaje i liczbę umów : Wiersz nr Wyszczególnienie Okres 01.01.2018 – 31.12.2018 01.01.2019 – 31.12.2019 01.01.2020 – 31.12.2020 01.01.2021 – 31.05.2021 1. Liczba wszystkich umów zawartych w danym okresie ***** ***** ***** ***** 2. W tym: Liczba umów zawartych na czas nieoznaczony z promocyjnym okresem zobowiązania 13 ***** ***** ***** ***** 3. Liczba umów zawartych na czas nieoznaczony bez promocyjnego okresu zobowiązania ***** ***** ***** ***** 4. Liczba umów zawartych na czas oznaczony (określony) z promocyjnym okresem zobowiązania ***** ***** 5. Liczba umów zawartych na czas oznaczony (określony) bez promocyjnego okresu zobowiązania 6. Inne rodzaje umów: Umowy na czas nieoznaczony bez promocyjnego okresu zobowiązania, ale z przyznanym rabatem ***** ***** ***** ***** Tabela 1. Liczba umów zawartych przez UPC Polska w okresie 01.01.2018 - 31.12.2018 r., 01.01.2019 - 31.12.2019 r., 01.01.2020 - 31.12.2020 r. oraz 01.01.2021 - 31.05.2021 r. Dowód: pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r. , kart a n r 1730 - 1723 [30] W okresie od czerwca do grudnia 2021 oraz od stycznia 2022 r. do lipca 2022 r. powyższe dane przedstawiają się następująco: 13 Rozwiązanie wskazanych w tym punkcie umów wiąże się z możliwością dochodzenia roszczenia z art. 57 ust. 6 Pt. 14 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Wiersz nr Wyszczególnienie Okres 01.0 6 .20 2 1 – 31.12.20 2 1 01.01.202 2 – 3 0 . 06 .202 2 1. Liczba wszystkich umów zawartych w danym okresie ***** ***** 2. W tym: Liczba umów zawartych na czas nieoznaczony z promocyjnym okresem zobowiązania 14 ***** ***** 3. Liczba umów zawartych na czas nieoznaczony bez promocyjnego okresu zobowiązania ***** ***** 4. Liczba umów zawartych na czas oznaczony (określony) z promocyjnym okresem zobowiązania ***** ***** 5. Liczba umów zawartych na czas oznaczony (określony) bez promocyjnego okresu zobowiązania 6. Inne rodzaje umów: Umowy na czas nieoznaczony bez promocyjnego okresu zobowiązania, ale z przyznanym rabatem ***** ***** Tabela 1. Liczba umów zawartych przez UPC Polska w okresie 01.0 6 .20 2 1 - 31.12.20 2 1 r., 01.01.20 22 - 3 0 . 06 .20 22 r. Dowód: pismo Spółki z dnia 1 9 września 202 2 r., kart a n r 1 730 - 1 723 [31] Na podstawie wskazanych wyżej danych Prezes Urzędu ustalił, że odsetek umów zawartych 15 bez promocji w opłatach abonamentowych (tzn. po cenach cennika bazowego dla każdej z usług, których dotyczyła umowa) przez Spółkę w latach 2018 - 2020 wynosił od *** % do *** %, w okresie styczeń - maj 2021 r. odsetek ten wynosił *** % zaś w okresach czerwiec - grudzień 2021 r., styczeń - czerwiec 2022 r. wynosił odpowiednio *** % i *** %. Oznacza to, że *************************** umów zawierana była na warunkach „promocyjnych”. [32] Ponadto na podstawie danych przedstawionych przez Spółkę ustalon o , że wśród umów zawartych na zasadach promocji ************************************ wiązała się, w razie przedterminowego rozwiązania umowy przez konsumenta bądź z jego winy, z powstaniem roszczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt – w latach 2018 - 2020 14 Rozwiązanie wskazanych w tym punkcie umów wiąże się z możliwością dochodzenia roszczenia z art. 57 ust. 6 P t. 15 Jak już wskazano powyżej obej muje również umowy przedłużone. 15 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl odsetek takich umów w stosunku do wszystkich umów zawartych w danym czasie wynosił od *** % do *** % , w okresie styczeń - maj 2021 r. wyniósł *** % , zaś w okresach czerwiec - grudzień 2021 r., styczeń - czerwiec 2022 r. wynosił odpowiednio *** % i *** %. Dowód: pismo Spółki z 6 sierpnia 2021 r., karta nr 822 - 830 , pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r. , kart a n r 1730 - 1723, załącznik do pisma przewodniego Departamentu Analiz Rynku 22 grudnia 2021 r. „ Stanowisko Departamentu Analiz Rynku dotyczące stosowanych przez UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie opłat oraz wynikających z nich roszczeń ” , karta nr 1329 - 1335 . [33] Prezes Urzędu ustalił, że w okresie styczeń 2020 – grudzień 2020 r. rozwiązano ***** umów , w których wartość roszczenia (obliczone go jako suma ulg w okresie , na jaki została zawarta umowa) była wyższa od wartości zawartej umowy (obliczonej jako suma należnych opłat abonamentowych w okresie na jaki została zawarta umowa ) . W okresie od styczeń 2021 r. do maj 202 1 r. liczba takich umów wyniosła ***** zaś w okresach czerwiec - grudzień 2021 r., styczeń - czerwiec 2022 r. wynosił odpowiednio ***** i ***** . Dowód: pismo Spółki z 10 sierpnia 2021 r. , karta nr : 1301 - 1319 , pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r. , kart a n r 1730 - 1723. 3. Wysokość udzielonej ulgi będącej podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt [34] Prezes Urzędu ustalił na podstawie wyjaśnień UPC Polska, że w znacznej większości umów zawartych na zasadach promocji, w przypadku których rozwią zanie umowy wiązało się z powstaniem roszczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt, wartość maksymalnego roszczenia 16 , tj. roszczenia, które powstałoby w sytuacji wypowiedzenia przez konsumenta umowy w pierwszym dniu jej obowiązywania, był a wyższ a od wartości zawartej umowy 17 wyliczonej na dzień zawarcia umowy . O dsetek takich umów w stosunku do wszystkich umów zawartych na zasadach promocji , których rozwiązanie wiązało się z powstaniem roszczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt w roku 2018 wynosi ł *** % , w 2019 roku *** % , w 2020 roku *** % , w okresie styczeń - maj 2021 roku *** % zaś w okresie czerwiec - grudzień 2021 styczeń - czerwiec 2022 wynosił odpowiednio *** % i *** %. Oznacza to tym samym, że wartość przyznanej ulgi 18 we wskazanym powyżej odsetku umów była wyższa niż wartość samych umów (w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które musi opłacić konsument w okresie trwania umowy). Oznacza to również , że zgodnie z podpisaną umową, konsument zobowiązany byłby zapłacić wi ęcej w przypadku rozwiązania umowy niż w przypadku pozostania klientem do końca trwania umowy. [35] Prezes Urzędu ustalił ponadto , że odsetek umów, w których suma udzielonych ulg w okresie, na jaki zawarto umowę, była wyższa od sumy opłat w okresie, na jaki zawarto umowę, w stosunku do wszystkich umów zawartych przez Spółkę 16 Obliczonego jako suma ulg w okresie, na jaki została zawarta umowa . 17 Obliczonej jako suma należnych opłat abonamentowych w okresie , na jaki została zawarta umowa. 18 Wartość przyznanej ulgi na usługi główne i dodatkowe. 16 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl w analizowanym okresie (styczeń 2018 r. – maj 2021 r.) - wynosił dla poszczególnych grup 19 od: *** % do *** % , co świadczy o bardzo dużej skali zjawiska. Dowód: pismo Spółki z dnia 6 sierpnia 2021 r., karta nr 822 - 830 , pismo Spółki z 10 sierpnia 2021 r. , karta nr: 1301 - 1319 , pismo Spółki z dnia 19 września 2022 r. , kart a n r 1730 - 1723. załącznik do pisma przewodniego Departamentu Analiz Rynku z dnia 22 grudnia 2021 r. „ Stanowisko Departamentu Analiz Rynku dotyczące stosowanych przez UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie opłat oraz wynikających z nich roszczeń ” , karta nr 1329 - 1335 [36] Prezes Urzędu ustal ił również, że dla umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych z promocyjnym okresem zobowiązania zawartych w 2020 r.:  średnia wartość abonamentu w okresie rozliczeniowym wynosiła ok. ****** zł ,  średnia wartość przyznanej ulgi wynosiła :  za cały okres zobowiązania ok. ***** zł ,  za pojedynczy okres rozliczeniowy ok. ***** zł ,  średnia liczba miesięcy pozostałych do zakończenia umowy w momencie jej wypowiedzenia przez konsumenta lub z winy konsumenta wynosiła – ** miesięcy ,  średnia wartość dochodzonego od konsumenta roszczenia z art. 57 ust. 6 Pt wynosiła – ok. ***** zł . Dowód: pismo Spółki z 2 lipca 2021 r. , karta nr : 63 - 74 [37] Analogiczne dane w roku 2021 przedstawiały się następująco:  średnia wartość abonamentu w okresie rozliczeniowym wynosiła ok. ***** zł ,  średnia wartość przyznanej ulgi wynosiła:  za cały okres zobowiązania ok. ***** zł ,  za pojedynczy okres rozliczeniowy ok. ***** zł ,  średnia liczba miesięcy pozostałych do zakończenia umowy w momencie jej wypowiedzenia przez konsumenta lub z winy konsumenta wynosiła – ** miesięcy ,  średnia wartość dochodzonego od konsumenta roszczenia z art. 57 ust. 6 Pt wynosiła – ok. ***** zł . Dowód: pismo Spółki z dnia 2 9 sierpnia 2022 r., karta nr 1515 - 1535 [38] Poniżej przedstawione zostały w formie wykresu informacje na temat liczby zawartych przez UPC Polska umów w danym okresie, z wyszczególnieniem umów zawartych w ramach promocji, w tym umów, na podstawie których przysługiwało roszczenie 19 Tj. roku 2018 ; 2019 i 2020 a także okresów styczeń - maj 2021 ; czerwiec - grudzień 2021 oraz styczeń - czerwiec 2022 . 17 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl z art. 57 ust. 6 Pt, ze wskazaniem umów, w których wartość maksymalnego roszczenia była wyższa niż wysokość opłat zgodnie z zawartą umową . * ************************************* ********************************************************************* * ********************************************************************************************************** * ********************************************************************************************************** * ********************************************************************************************************** * **************************************** ****************************************************************** * ********************************************************************************************************** * ******************************************************************************** ************************** * ********************************************************************************************************** * ********************************************************************************************************** * ************ ********************************************************************************************** * ********************************************************************************************************** * **************************************************** ****************************************************** * ********************************************************************************************************** * ******************************************************************************************** ****** Wykres 1. Informacje na temat liczby zawartych przez UPC Polska umów w danym okresie, z wyszczególnieniem umów zawartych w ramach promocji, w tym umów na podstawie których przysługiwało roszczenie z art. 57 ust . 6 Pt , ze wskazaniem umów , w których wartość maksymalnego roszczenia była wyższa niż wysokość opłat zgodnie z zawartą umową . O pracowanie własne na podstawie danych przekazanych przez UPC Polska ( skorygowane z uwagi na zmianę danych przez Spółkę w piśmie z dnia 19 września 2022 r. ) . Dowód: załącznik do pisma przewodniego Departamentu Analiz Rynku z dnia 22 grudnia 2021 r. „Stanowisko Departamentu Analiz Rynku dotyczące stosowanych przez UPC Polska sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie opłat oraz wynikających z nich roszczeń”, karta nr : 1329 - 1335 , pismo UPC Polska sp. z o.o. z dnia 19 września 2022 r., karta nr 1730 - 1723. 4. Sposób informowania o wysokości przyznanej ulgi wynikającej z art. 57 ust. 6 Pt [39] W toku postępowania Prezes Urzędu ustalił, że konsumen t jest informowan y o maksymalnej wysokości ulgi wynikającej z art. 57 ust. 6 Pt w treści regulaminu promocji, który stanowi część umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. [40] Dodatkowo na stronie internetowej Spółki, w zakładce „Baza wiedzy” („Moja umowa” - > „Chcę zrezygnować/odstąpić od umowy w ciągu 14 dni” - > „7. Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy” 20 ), Spółka wskazuje następującą informację: „ w przypadku rozwiązania umowy w trakcie okresu zobowiązania promocyjnego, UPC 20 https://app.upc.pl/asystent - klienta/?q=fact_1006882&s=Chc%C4%99%20zrezygnowa%C4%87/odst%C4%85pi%C4% 87%20od%20umowy%20w%20ci %C4%85gu%2014%20dni . Dostęp 7.07.2022 r ., na dzień 7.10.2022 r. strona internetowa nie uległa zasadniczym zmianom 18 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl wystąpi o zapłatę roszczenia w wysokości przyznanej ulgi w całym okresie zobowiązania, pomniejszonej proporcjonalnie za okres korzystania z usług .” Poniżej przedstawiono zrzut ekranu przedstawiający informacje, które pojawiają się po kliknięciu w hiperłącze znajdujące się w wyrażeniu: „przyznanej ulgi”: Zrzut 2 . Widok informacji wyświetlających się po kliknięciu w hiperłącze znajdujące się z punkcie 7 „Opłata za wcześniejsze rozwiązanie umowy” - „przyznanej ulgi”, źródło: strona internetowa upc.pl, zrzut ekranu z dnia 7.0 7 .2022 r. Gdy konsument sam składa rezygnację , jest informowany o wysokości ulgi na dzień wypowiedzenia umowy w następujący sposób:  *************************************************************************************************** ************************************************ ****************** ,  *********************************************************************************************** ,  *************************************************************************************************** ************************************** *************************** ,  *************************************************************************************************** ***************************************** . 19 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl W razie wypowiedzenia umowy przez UPC Polska z winy klienta, konsument jest informow any o wysokości ulg w następujący sposób:  *************************************************************************************************** *************************************************************************************************** **************** ************************* ,  *************************************************************************************************** ******************************************************************** ,  ************************************************************ *************************************** ***************************************** . Dowód: pismo Spółki z 24 czerwca 2021 r., karta nr: 40 - 51 5. Obciążanie konsumentów roszczeniem z art. 57 ust. 6 Pt [41] Prezes Urzędu ustalił, że odsetek umów rozwiązanych w okresie: 1.01.2020 - 31.12.2020 r . oraz 1.01.2021 - 31.05.2021 r., w ramach których ************** ******************************* w związku z przysługującym Spółce roszczeniem (na podstawie art. 57 ust. 6 Pt) w stosunku do wszystkich umów rozwiązanych w danym okresie, w ramach których przysługiwało ww. roszczenie, wynosił w 2020 r. *** % , zaś w 2021 r. *** % . W ww. okresie w ************************************************************** ************************************************************************** ******************************* *************** . Dowód: pismo Spółki z 10 sierpnia 2021 r. , kart a nr: 1301 - 1319 [42] Poniżej przedstawiono zestawienie danych z przykładowych reklamacji konsumentów przekazanych przez Spółkę, którzy otrzymali informację, że w związku z rezygnacją z umów zostaną obciążeni zwrotem następujących kwot . l.p. Reklamacje z dni Numer ID konsumenta Wysokość roszczenia podlegająca zwrotowi na dzień rezy gnacji z umowy, o której konsument został poinformowany Kwota po uwzględnieniu reklamacji (kwota, którą konsument rzeczywiście został obciążony) 1. 8 - 14.06.2020 ******** ***** ***** 2. ******** ***** ***** 3. 8 - 14.12.2020 ******** ***** ***** 4. ******** ***** ***** 5. 8 - 14.03.2021 ******** ***** ***** 6. ******** ***** ***** 7. ******** ***** ***** 8. ******** ***** ***** 20 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 9. 8 - 14.01.2022 ******** ***** ***** 10. ******** ***** ***** 11. ******** ***** ***** 12. 8 - 14.05.2022 ******** ***** ***** 13. ******** ***** ***** Tabela 2 . Informacja o wysokości roszczenia na dzień rezygnacji z umowy i kwota po uwzględnieniu reklamacji (na podstawie korespondencji reklamacyjnej otrzymanej od UPC Polska) . Dowód: załącznik do pisma Spółki z dnia 21 czerwca 2021 r. (CD), folder „Pytanie 11”), karta nr : 31 ; załącznik do pisma Spółki z dnia 2 9 sierpnia 2022 r. (CD), folder „Pytanie 11”), karta nr : 1514 [43] Jak wynika z powyższej tabeli , w wyniku składania przez konsumentów reklamacji, Spółka zmniejszała naliczone roszczenie bądź odst ępowała od jego pobrania. Dowód: załącznik do pisma Spółki z dnia 21 czerwca 2021 r. (CD), folder „Pytanie 11” , karta nr : 31 ; załącznik do pisma Spółki z dnia 29 sierpnia 2022 r. (CD), karta nr: 1514 [44] W toku postępowania ustalono, że wartość najwyższego roszczenia naliczonego konsument om 21 dla umów rozwiązanych w 2020 r. wyniosła ***** zł 22 . Podkreślenia wymaga, że średnia miesięczna wartość abonamentu w trakcie trwania tej umowy to ***** zł. Suma opłat abonamentowych, które konsument musiałby ponieść w czasie trwania tej umowy to ok. ***** zł (konsument zrezygnował w 4 miesiącu umowy – umow a zawarta na 24 miesiące) . N atomiast w 2021 r. (do 31.05.2021 r.) była to kwota ***** zł. Średnia miesięczna wartość abonamentu w trakcie trwania tej umowy to ***** zł. Gdyby konsument kontynuował umowę to musiałby zapłacić łącznie ok. ***** zł (konsument zrezygnował w 16 miesiącu trwania umowy zawartej na 24 miesiące). Dowód: pismo Spółki z dnia 10 sierpnia 2021 r. karta nr : 1302 - 1319 , pismo Spółki z dnia 18 stycznia 2022 r., karta nr : 1381 - 1393 [45] P omimo wskazanych powyżej okoliczności, tj. ***** ******************************************** *************************************************** ( por . nb. 4 1 - 4 2 decyzji ), zdarzały się sytuacje, w których obciążano konsumentów zwrotem ulg w znacznej wysokości . Poniżej przedstawiono zestawienie przykładowych reklamacji konsumentów przekazanych przez Spółkę, których obciążono zwrotem następujących kwot 23 : 21 Naliczone roszczenie - roszczenie, które Spółka jedynie naliczyła (lecz nie pobrała) konsumentowi w związku z zakoń czeniem umowy przed terminem, na jaki została zawarta. 22 Podane wartości dotyczą umów, a nie poszczególnych konsumentów – w praktyce konsumenci mogli zawrzeć (i faktycznie zawierali) więcej niż jedną umowę z przedsiębiorcą (np. usługa dostępu do internetu + wybrany pakiet telewizyjny), przez co roszczenie przypadające na jednego konsumenta mogło być większe. 23 Z korespondencji przekazanej przez Spółkę w odpowiedzi na reklamacje wynika, że są to reklamacje rozpatrzone negatywnie, a zatem, że ostatecznie UPC Polska obciążyła konsumentów zwrotem opłat w tej wysokości. 21 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl l.p. Reklamacje z dni Numer ID konsumenta Wysokość roszczenia, którym obciążono konsumenta 1. 8 - 14.06.2020 ******** ***** 2. ******** ***** 3. 8 - 14.12.2020 ******** ***** 4. ******** ***** 5. 8 - 14.03.2021 ******** ***** Tabela 3. Wysokość roszczenia, którym obciążano konsumentów (na podstawie korespondencji reklamacyjnej otrzymanej od UPC Polska) D owód: załącznik do pisma Spółki z 21 czerwca 2021 r. (CD), folder „Pytanie 11” , karta nr : 31 [46] W toku postępowani a ustalono, że wartość najwyższego roszczenia pobranego od konsumentów dla umów rozwiązanych w 2020 r. wyniosła ****** zł . Średnia miesięczna wartość abonamentu w trakcie trwania tej umowy t o ***** zł. Suma opłat abonamentowych w trakcie trwania całej umowy to około ***** zł . N atomiast w 2021 r. wartość najwyższego pobranego roszczenia to ****** zł . Średnia miesięczna wartość abonamentu w trakcie trwania tej umowy to ***** zł. Gdyby konsument kontynuował umowę to musiałby zapłacić łącznie ok. ***** zł (konsument zrezygnował w 16 miesiącu trwania umowy zawartej na 24 miesiące) . Dowód: pismo Spółki z 10 sierpnia 2021 r. karta nr 1302 - 1319 , pismo Spółki z 18 stycznia 2022 r., karta nr 1381 - 1393 6. Reklamacje konsumentów [47] Spółka wskazała, że w okresie od dnia 1.04.2020 r. do dnia 24.05.2021 r. otrzymała ***** reklamacji bądź sygnałów dotyczących pobierania roszczenia, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt. Z kolei od dnia 1.06.2021 r. do dnia 4.01.2022 r. UPC Polska otrzymała ***** reklamacji we wspomnianym wyżej zakresie. Przedsiębiorca podkreślił jednak, że wspomniana liczba reklamacji bądź sygnałów dotyczy wszystkich kwestii związanych z dochodzeniem od k onsumentów proporcjonalnej równowartości przyznanej ulgi, a nie tylko reklamacji, w których była kwestionowana przez konsumentów wysokość określonej w umowie naliczonej ulgi. Dowód: pismo Spółki z dnia 21 czerwca 2021 r. karta nr : 32 - 38 , pismo Spółki z dnia 2 8 stycznia 2022 r., karta nr : 1413 - 1446 [48] Na podstawie p rzekaza nych przez UPC reklamacj i Prezes Urzędu ustalił , że część konsumentów kontynuowała umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych, by nie ponosić wysokich kosztów związanyc h ze zwrotem przyznanej ulgi. Poniżej fragmenty wspomnianych reklamacji , w których zachowano pisowni ę oryginaln ą ( podkreślenia własne ) : 1. Reklamacja konsumenta nr ******* (reklamacja złożona przez pełnomocnika, rozpatrzona pozytywnie): 22 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl „(…) mój klient (…) w grudniu 2019 r. zawarł z UPC świadczenia dostawy internetu i Tv. Pierwotnie adresem świadczenia usług była lokalizacja (…). Potem mój klient przeprowadził się na ulicę (…). Niemniej we wskazanej lokalizacji nie było możliwości realizacji zlecenia. Mój mocodawca usilnie starał się nawiązać z Państwem kontakt i z uwagi na powyższe zrezygnować z usługi. Poinformowano go, że w takim przypadku zostanie obciążony karą umowną. Mając na uwadze powyższe Pan (…) nie zrezygnował z usługi i mimo braku możliwości k orzystania z UPC postanowił płacić rachunki (…)” [pismo z 26.05.2020 r.] , 2. Reklamacja konsumentki o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona negatywnie): „Opis zgłoszenia: kl przeprowadziła się na adres gdzie nie ma sieci upc. Zrezygnowała z usług ale gdy dowiedziałą się o karze odstąpiła od rezygnacji. Jednak na adresie na którym miałą usługi ktoś inny chce korzystać z upc. Prosi o rozwiązanie umowy bez kary bądź obniżenie tej kary. Klientka podczas rozmowy z konsultanetm przy wprowadzaniu oferty dostała i nformację, że usługi można przenieść, konsultant nie doinformował, że potrzebne jest nasze okablowanie na nowym adresie Oczekiwania Klienta: Odstąpienie bez kar umownych” [zgłoszenie z 8.06.2020 r.] , 3. Reklamacja konsumenta o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona pozytywnie): „Dzień dobry, w dniu 8 czerwca otrzymałam sms z informacją o konieczności zwrócenia sprzętu oraz naliczeniu roszczenia w wysokości 1153,2. Ponieważ w wyniku sprzedaży mieszkania nie mogliśmy kontynuować umowy, a nowi właścicele nie byli zainteresowani kontynuacją umowy, postanowiliśmy płacić abonament do końca trwania umowy, ta opcja była tańsza od zapłacenia jednorazowej "kary" za wcześniejsze zerwanie umowy. Wszystko było dobrze do poniedziałku kiedy to otrzymałem in formację o zerwaniu naszej umowy. W tej sytuacji proszę o odstąpienie od zapłaty roszczenia, a ja oczywiście oddam sprzęt” [zgłoszenie z 12.06.2020 r. ] , Z korespondencji przekazanej przez UPC Polska wynika, że konsument chciał wypowiedzieć umowę 13.03.202 0 r., ale odstąpił od tego 8 .0 4 .2020 r. , w wyniku nieuznania jego reklamacji (o dpowiedź na zgłoszenie ********************* ) . To Spółka rozwiązała umowę z konsumentem (zgłoszenie się osoby dysponującej prawem do lokalu), w związku z czym naliczono konsumen towi opłatę za zerwanie warunków umowy . 4. Reklamacja konsumentki o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona pozytywnie): „(…) Umowa została zawarta na adres znajdujący się przy ul. (…). Następnie w związku z wyprowadzką zmieniłam adres świadczenia usługi na (…). W drugiej lokalizacji przebywałam do października 2020 roku po czym zakończył się okres wynajmowania, a tym samym straciłam prawo do lokalu. Konsultowałam się w tej 23 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl sprawie z przedstawiciel ami UPC w salonie, którzy przedstawili mi dwa rozwiązania: płacę karę za zerwanie umowy bądź nadal płacę comiesięczną stawkę za internet. Zdecydowałam się nadal opłacać faktury. Niestety nie mogłam przenieść usługi, ponieważ w miejscu, którym obecnie zamie szkuję UPC nie ma zasięgu. Faktury w kwocie 80 zł opłacałam przez kolejne miesiące bez zwłoki tj. październik, listopad, grudzień, styczeń, luty. (…)” [pismo z 8.03.2021 r.], 5. Pismo konsumenta o numerze ******** (reklamacja finalnie rozpatrzona pozytywnie) : „Z powodów rodzinnych zmuszony jestem do przeprowadzki do (…). 15.02.2020 zadzwoniłem pod nr 813 813 813 z prośbą o przeniesienie świadczonych usług do (…). Pani, która odebrała telefon powiedziała, że pod podanym adresem nie ma możliwości świadczenia us ług, oraz że z powodu zerwania obowiązującej do września umowy będę musiał płacić karę. Na pytanie w jakiej wysokości, odpowiedziała, że niedużo, bo do końca umowy pozostało 6 miesięcy i kara ta będzie wynosiła 1200 zł. To dla mnie drakońsko wysoka kara, w sytuacji gdy ostatnia moja wypłata wynosiła poniżej 2100 zł (…) . Dla mnie taniej byłoby płacić normalnie do końca umowy, bo przy obecnych pakietach zapłaciłbym niespełna 810 zł . (…) Żeby było jasne, to w razie niepomyślnego dla mnie rozstrzygnięcia mojej prośby, jestem gotów płacić za usługi (…), gdyż byłoby to korzystniejsze finansowo dla mnie, niż 1200 złotowa kara.” [pismo z 20.02.2020 r.] Jak wynika z korespondencji przekazanej przez UPC Polska, konsument po otrzymaniu negatywn ej odpowiedzi Spółki (o dpowiedź na zgłoszenie ****************** ) oraz po telefonicznym kontakcie z pracownikiem UPC Polska zdecydował się odstąpić od rezygnacji z umow y i dalej ją opłacał, mimo że nie korzystał z usług Przedsiębiorcy. W czerwcu 2020 r. to Spółka rozwiązała z ko nsumentem umowę (podłączenie innego abonenta pod dotychczasowym adresem świadczenia usług na rzecz konsumenta). Konsument złożył reklamację na zerwanie umowy przez UPC Polska i naliczenie roszczenia , o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt i w ostateczności Spółka 18.06.2020 r. odstąpiła od pobrania wspomnianego roszczenia (odpowiedź na zgłoszenie ************************** ). 6. Pismo konsumentki o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona częściowo pozytywnie – kwotę 2714,27 zł *********************** zł ): „(…) zwracam się z powtórną prośbą o umorzenie opłaty w wysokości 2714,27 zł , w związku z odstąpieniem od umowy (…). Odstąpienie od umowy było spowodowane zmianą adresu zamieszkania, pod którym nie ma możliwości dalszego korzystania z Państwa usług. (…) Po wystosowaniu do Państwa pierwszego listu z prośbą o umorzenie opłaty zwrotn ej z dnia 14.03.2021 r. zadzwonił do mnie konsultant z Państwa firmy, z informacją, że opłata w wysokości 2714,24 zł nie może zostać anulowana, ale mogę przepisać umowę na innego klienta lub dalej kontynuować umowę, płacąc comiesięczny rachunek i dzięki t emu uniknę opłaty w powyżej kwocie. Zgodziłam się i wycofałam odstąpienie od umowy w dniu 23.03.2021 r ., z uwagi na brak możliwości przepisania umowy na inną osobę. Dziś otrzymałam od Państwa informację, że umowa została rozwiązania, z uwagi na fakt, że no wy lokator pod adresem (…) 24 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl podpisał z Państwem umowę i świadczycie Państwo usługi pod tym adresem (…).” [pismo z dnia 6.04.2021 r.] 7. Pismo konsumenta o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona częściowo pozytywnie – kwotę ************************************** zł ): „(…) Zwracam się z wnioskiem o anulację kary umownej naliczonej w związku z zaprzestaniem świadczenia Państwa usług na moją rzecz w lokalu przy (…). Lokal ten został sprzedany. Kontaktowałem się Państwem w tej s prawie. Byłem zainteresowany kontynuowaniem współpracy jednak świadczenie Państwa usług w moim nowym miejscu zamieszkania – (…) okazało się niemożliwe. W związku z powyższym, zgodnie z doradztwem Państwa konsultanta, starałem się znaleźć cesjonariusza umo wy. Nie byłem jednak poinformowany, że czas na cesję jest ograniczony. Chciałbym zaznaczyć, że byłem gotowy wywiązać się z umowy i uiszczać comiesięczny abonament aż do końca trwania umowy tj. do lutego 2022 w przypadku gdyby nie udało mi się dokonać cesji . O zerwaniu umowy przez Państwa oraz o naliczeniu kary umownej dowiedziałem się poprze sms co ze względu na formę uważam za mocno niestosowane (…)” [pismo z dnia 8.06.2021 r.] 8. Reklamacja konsumentki o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona częściowo pozytywnie – roszczenie *********************** zł ): „Opis zgłoszenia: klient dostał smsa o odłączeniu usług, a nie był o niczym takim wcześniej poinformowany. Adres opuścił, bo się przeprowadził i nie miał możliwości tra nsferu, ale w ustaleniach w salonie upc został poinformowany ze ma normalnie opłacać rachunek zgodnie z umowa Oczekiwania Klienta: prośba o wyjaśnienie i rozwiązanie ugodowe sprawy” 24 [zgłoszenie z 7.06.2021 r.] , 9. Pismo konsumenta o numerze ******** (reklamacja rozpatrzona częściowo pozytywnie – kwotę ok oło 1600 *********************** zł ): „(…) Dnia 1.09.2021 zostałem poinformowany, iż w lokalu, w którym dotychczasowo dostarczane były moje usługi od Państwa (…), nowy najemca został abonentem w UPC. Takie działanie spowoduje rozwiązanie obowiązującej mnie umowy (nr Abonenta: ******** ) oraz ko nieczność uiszczenia kary umownej w wysokości ok. 1600 zł. Lokal na ulicy (…) był przeze mnie wynajmowany w okresie od Lutego do Sierpnia 2020 roku. Po przeprowadzce, w nowym miejscu zamieszkania, UPC nie dostarczało swoich usług, przez co nie byłem w sta nie z nich korzystać. Zdecydowałem się na comiesięczne opłacanie rachunków do momentu wygaśnięcia umowy. Zostałem poinformowany telefonicznie o całej sytuacji oraz o tym, że istnieje możliwość uzgodnienia warunków w taki sposób, abym do końca trwania umow y mógł 24 W dniu 9.06.2021 r. UPC Polska odpisało konsumentce w następujący sposób : „ Dzień dobry, potwierdzam, że Umowa została rozwiązana, gdyż na adresie jest osoba z prawem do lokalu. Każdy abonent powinien nas poinformować o zmianie adresu. Umowa jest rozwiązana w takich przypadkach z winy Abonenta i obowiązują warunki promocji, czyli naliczana jest opłata dodatkowa. Pani ma umowę w promocji do 09.09. 2022 r. Dam, że mogła Pani dokonać cesji umowy. Przykro mi jeśli informacje udzielone przez pracownika biura były nieścisłe . Moglaby Pani płacić nadal abonament na adresie, jednak gdy pojawia się inna osoba z prawem do lokalu umowa jest rozwiązywana . do uregulowania jest też abonament w kwocie 60,94 zł. Mając na uwadze opisaną sytuację, po otrzymaniu sprzętu, zmniejszymy opłatę dodatkową do kwoty 200 zł. Mam nadzieję, że takie rozwiązanie spełni Pani oczekiwania. (…)” 25 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl opłacać faktury, tak jak to robiłem dotychczas. Umowa wygasa w Lutym 2022 roku, zatem zostało niewiele – 5 miesięcy. (…)” [pismo z dnia 3.09.2021 r.] D owód: załącznik do pisma Spółki z dnia 21 czerwca 2021 r ., Folder „pytanie 11”; załącznik do pisma Spółki z dnia 28 stycznia 2022 r., folder „Pytanie nr 10”), karta nr : 31 [49] W skargach skierowanych do Urzędu, konsumenci wskazywali natomiast na naliczenie przez UPC niewspółmiernie wysokiego roszczenia wynikającego z art. 57 ust 6 Pt. Poniżej fragmenty wspomnianych sygnałów , w których zachowano pisownię oryginalną: 1. korespondencja mailowa konsumenta z 8 kwietnia 2021 r. (RPW/19414/2021): „(…) Chciałem rozwiązać wcześniej umowę zawartą z UPC. Po kontakcie telefonicznym dostałem informację że gdybym rozwiąz ał umowę w sierpniu br. kara wynosi 11 000 zł. Umowa została zawarta w marcu 2021 na 2 lata. Koszt całej umowy to około 3100 zł. (…)”. 2. s karga konsumenta z 6 stycznia 2021 r. (RPW/2717/2021 P): „(…) W kwestii dodatkowej opłaty z tytułu wcześniejszego rozwiązania ewidentnie jest ona nieadekwatna. Jak za wcześniejsze rozwiązanie umowy o 1 miesiąc można naliczyć opłatę w wysokości prawie 4 abonamentów miesięcznych. Z tego wynika, że pierwotna kwota stawki od której wynosiła „promocja” wynosiła 400 zł mies ięcznie. Mam wrażenie że kwota pierwotnego abonamentu była sztucznie zawyżona, bo żaden operator nie byłby wstanie utrzymać się na rynku z takim abonamentem. Więc sztucznie się zawyża dając pseudo rabat w chwili zawierania umowy , a potem damy rabat. Ale j ak przyjdzie do wcześniejszego wypowiedzenia to można klienta obciążyć kwota abstrakcyjną (…) Według mnie to jest zbiorowe masowe naruszanie interesów konsumenta. Bo rozumiem jakby to było udzielenia rabatu w chwili podpisywania umowy na poziomie 10%, ale udzielanie teoretycznie rabatu w tej wysokości co ja niby dostałem czyli z teoretycznych 400 zł na 100 zł jest fikcją. Należy wnioskować że jeśli umowa była by rozwiązana przykładowo w połowie umowy czyli po upływie 12 miesięcy to miałbym do zapłaty 5000z ł?????? Świadomie i z premedytacją z Państwa strony jest to czynione. (…)”. 3. s karga konsumenta z 10 października 2021 r. (RPW/56039/2021): „(…) w dniu 05 maja 2021 r. zamieszkując w Piastowie przy ul. (…) zawarłem z operatorem umowę na czas określony wyno szący 12 miesięcy. W sierpniu br. Przeprowadziłem się z wyżej wspomnianego adresu w obrębie tej samej miejscowości na ulicę (…). Wystąpiłem do operatora o przeniesienie usługi. Konsultant, z którym była prowadzona konwersacja stwierdził, że pod danym adres em nie można świadczyć usługi polecając wystąpić do operatora o bez kosztowne rozwiązanie usługi z powodu braku możliwości świadczenia usługi w wskazanym miejscu zamieszkania. Wystąpiłem drugim pismem do operatora w dniu 21 września 2021r. o rozwiązanie pr zedmiotowej umowy. Operator w dniu 30 września 2021 r. wyznaczył termin jej rozwiązania na dzień 01 listopada 2021 r. z naliczeniem kary za rozwiązanie umowy przed upływem okresu zobowiązania w wysokości 2085,15 zł. Nadmieniam, że do końca trwania umowy po zostało 7 miesięcy i licząc po 89 zł kwoty opłat kwota zapłaty wynosiłaby niecałe 630 zł. (…)”. 26 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 4. s karga konsumenta z 20 grudnia 2021 r. (RPW/2904/2022): „(…) Tymczasem wykorzystując mój wiek (97 lat), upośledzony słuch , podstępnie podano mi do podpisania nową umowę (pod pozorem że jest to pokwitowanie za nowy dekoder), nie informując o tym że jest to nowa umowa, o znaczenie podwyższonych opłatach (261 zł miesięcznie), które stanowią dla mnie znaczący koszt. (…) Przedst awiciele tej firmy podstępem zawarli umowę o bardzo szerokim pakiecie usług, nie informują o opłatach i zakresie. UPC za odstąpienie tej umowy przed terminem nalicza opłatę 7000 zł (…)” 5. korespondencja mailowa konsumentki z 28 stycznia 2022 r. (RPW/6607/202 2): „Treść wiadomości: Dzień dobry, Pisze do Państwa z zapytaniem w sprawie nieuczciwych praktyk firmy UPC. W związku z przeprowadzką do innej miejscowości moja umowa zawarta z firmą UPC przestała mieć racje bytu, ponieważ firma nie świadczy usług w moim nowym miejscu zamieszkania. Firma w związku z zerwaniem umowy przed jej wygaśnięciem (wrzesień 2023) wysłała mi zawiadomienie o karze jaką na mnie nakłada 3700 zł. Kwota miesięczna abonamentu wynosiła 40 zł, co oznacza, że gdybym nie rezygnowała z usług firmy ( nie z mojej winy) to opłata do września 2023 wyniosła by 800 zł a nie 3700. ” 6. k orespondencja mailowa konsumenta z 9 marca 2022 r. (RPW/ 14671/2022) : „ (…) Zwracam się z uprzejmą prośbą o interpretację sprawy. Mam umowę z UPC do 21.06.2022 na adresie (…) , gdzie wynajmowałem mieszkanie, obecnie razem z żoną przeprowadziliśmy się do własnego mieszkania pod adr es (…) . Przed podpisaniem umowy z deweloperem orientowaliśmy się czy pod adresem będzie dostępne UPC, deweloper to potwierdził. Teraz gdy dzwoniłem do UPC z prośbą o przeniesienie usług na nowy adres usłyszałem od konsultanta, że nie mają możliwości techni cznych podłączenia na tym adresie, a na moje zapewnienia, że deweloper informował, iż UPC będzie dostępne, konsultant polecił wyjaśnić sprawę z deweloperem. (…) Udaliśmy się więc z żoną do salonu UPC by dowiedzieć się co zrobić w takiej sytuacji. Konsulta nt na miejscu zaproponował by napisać pismo z prośbą o wcześniejsze rozwiązanie umowy i anulowanie opłaty/kary. Wczoraj otrzymałem odpowiedź w tej sprawie(w załączniku) - UPC proponuje rozwiązanie umowy z dniem 01.04.2022 naliczając równocześnie karę w wyso kości 698,21 zł. Czy jest to zasadne? Abonament który płacę miesięcznie operatorowi to najniższy możliwy pakiet w wysokości 59,99 zł. (…)”. 7. s karga konsumenta z 5 stycznia 2022 r. (RPW/880/2022): „Jestem abonentem UPC Polska nr klienta ******* przy ul. (…), co najmniej bez przerwy od 2006 r. W grudniu sprzedałem mieszkanie przy ul. (…). Przenieść usług do nowego mieszkania nie mogę bo tu nie działają. Napisano mi, że mogę rozwiązać umowę, ale zostanę obciążony karą ponad 3 tys. złotych. Zastan awia mnie, za co ta kwota, skąd ona się wzięła. Proszę o pomoc w polubownym rozwiązaniu sprawy. Według mnie umowa powinna być wygaszona w lutym 2022 r. Teraz muszę płacić abonament za kablówkę, internet w miejscu w którym już nie mieszkam.” 27 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 8. korespondencja mailowa z 4 lipca 2022 r. (RPW/40048/2022): „(…) W ubiegłym roku podpisaliśmy umowę na 2 lata na internet. W międzyczasie okazało się, że przeprowadziliśmy się do innego mieszkania i chcieliśmy przenieść usługę na nowy adres. Okazało się, że nie ma możliwo ści podpięcia UPC pod nowym adresem, więc w związku z tym chcieliśmy zrezygnować z usługi. Zostaliśmy poinformowani o tym, że opłata będzie wynosić 4000 zł. (…) Chciałabym zapytać w jaki sposób mogłabym złożyć skargę, ponieważ uważam, że kwota wypowiedzeni a umowy jest absolutnie nieadekwatna do ceny za usługę (obecnie płacimy 60 zł za internet, więc całkowita kwota do końca umowy wynosiłaby 900 zł). (…)”. 9. k orespondencja mailowa z 13 lipca 2022 r. ( RPW/42373/2022): „(…) mam podpisaną umowę z UPC na internet i telewizję w pakiecie promocyjnym. Umowa była zawarta na dwa lata. Musiałem się wyprowadzić i zrezygnować z umowy po upływie roku liczyłem się z karą. Pamiętam dokładnie, że sprawdzałem przed podpisywaniem umowy w jaki sposób jest obliczana karą, czyli z wrot różnicy promocji razy ilość miesięcy. Umowę wybrałem przez internet było (przekreślone) 69.99 i nowa cena 49.99. Wybrałem lokalizację podałem dane i przyjechał technik z umową i żeby podłączyć internet. Żeby nie czytać godzinę wielu stron przejrzałem ceny do zapłaty, zgadzało się 49.99. Później po kontakcie okazało się za zerwanie umowy miał bym oddać 1800 zł. Łączna kwota umowy do jej końca to 600 zł. A łączna kwota całej umowy to 1200 zł. Karą wyższa niż obie te kwoty!!! Sprawdziłem umowę i na umowie były wpisane inne kwoty niż przez internet aż 234,99 zł.... (…)” Dowód: sygnały konsumentów karty n r: 1357 - 1363 oraz 1491 - 1500 [50] Podobne sygnały znaleźć można również na forach internetowych 25 . Poniżej przykładowe komentarze (zachowano pisownię oryginalną) : 1. Internauta o pseudonimie Ackoz (komentarz z 18.01.2022 r.): „ (…) UPC załatwiło mnie z tą opłatą w piękny sposób - najpierw rozmowa przez telefon ze zmianą warunków na lepsze - brak informacji o zmianie typu umowy z czasu nieokreślonego na określony ( …) . W Grudniu się przeprowadziłem i UPC nie ma usługi w nowym budynku oraz nie odłączy jej w starym w którym mieszka prawdopodobnie. Umowa kończy mi się w Sierpniu. Nie mogę rozwiązać umowy bo koszt jej rozwiązania jest 2000 wyższy niż koszt opłat do końca um owy. Co robić? Płacić! (…) ” 2. Internauta o pseudonimie belzebup (komentarz z 18.01.2022 r.): „ (…) Specjalnie wziąłem droższą opcję z miesięcznym czy tam 2 - msc okresem wypowiedzenia, bo wiedziałem jak jest. Umowa się skończyła, zapytali czy chcę przedłużyć. P owiedziałem że tak, na tych samych warunkach. Rok później musiałęm się wyprowadzić. Dowalili mi karę 2000 zł (sic!) - co wychodziło 2 razy drożej niż spłacenie tej umowy do końca - bo okazało się, że przedłużyli mi jednak nie na tych samych warunkach. Złoż yłem reklamację, coś tam ich postraszyłem, łaskawie obniżyli do 200 zł (…)”, 25 https://www.wykop.pl/link/6461373/uokik - bierze - sie - upc - polska - ws - wysokich - oplat - za - wypowiedzenie - umowy/ , dostęp 20.07.2022 r. 28 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 3. Internauta o pseudonimie odjutraniepije (komentarz z 18.01.2022 r.): „ (…) Jak podpisujecie UPC za np. 70 zl na dwa lata, to oni licza, ze przez caly okres trwania umowy jest promocja, a domyslnie ich uslugi kosztuja 300 zl/miesiac. Wiec samej kary wam nie naliczaja ale kaza zwrocic wszystkie miesiace promocji, wiec nagle jest np 300 - 70 = 230zl * ilosc miesiecy. Kwoty wychodza kosmiczne. Najgorsze jest to, jak czlowiek musi sie przeprowadzic i pod nowym adresem nie swiadcza uslug to wtedy jezeli usluga nie jest podpieta pod jakikolwiek adres umowa zrywa sie autmatycznie z waszej winy (…) ”. 4. Internauta o pseudonimie MichuWwo (komentarz z 18.01.2022 r.): „Mi naliczyli taka karę umowna, że opłacało mi się dokończyć umowę mimo przeprowadzki i rok płacić po 80 zł za usługi, z których nie korzystam....Kara umowna była absurdalnie wysoka w związku z obowiązującą promocja w pierwszych 3 miesiącach obowiązywania umowy.” Dowód: załączniki do protokołu z utrwalenia serwisu internetowego, karty n r: 1479 - 1389 Prezes Urzędu zważył, co następuje : 7. Naruszenie interesu publicznego [51] Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. 2021 r. poz. 275, dalej również „uokik”), ochrona interesów konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu jest prowadzona w interesie publicznym. Ingerenc ja Prezesa Urzędu ma na celu ochronę interesów zbiorowości, a nie wprost poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy uokik. Interes p ubliczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na rynku niekorzystne zjawiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowani u 26 . [52] W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów , którzy zawarli bądź zdecydują się na zawarcie z UPC Polska umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych, z którą związane będzie udzielenie ulg, a co za tym idzie – obowiązek zwrotu roszczenia z art. 57 ust. 6 Pt w razie przedterminowego rozwiązania umowy . Warto zauważyć, że przyczyny wypowiedzenia umowy przez mogą być niezależne od konsumenta. Przykładowo, mogą być spowodowane koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. [53] Działania P rzedsiębiorcy analizowane w toku niniejszego postępowania nie dotyczą interesów poszczególnych osób, których sprawy miałyby charakter jednostkowy, 26 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygnatura akt XVII Amr 8/90. 29 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl indywidualny i nie dający się porównać z innymi, ale kręgu konsumentów, których sytuacja jest identyczna. [54] Naruszenie interesu publicznoprawnego przejawia się także w naruszeniu zbiorowego interesu konsum entów. Naruszenie zbiorowych interesów konsument ów należy tu analizować nie tylko w kontekście naruszenia interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), ale również pozaekonomicznych, w tym zaufania konsumentów do przedsiębiorców działających na rynku usług telekomunikacyjnych. [55] Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie ma miejsce naruszenie przez Spółkę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanego działania Spółki ocenie w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pod kątem stosowania przez nią praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów . 8. Naruszenie zakazu określonego w art. 24 uokik [56] Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Nato miast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsum entów jest osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową [ art. 22 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740, dalej również : „kc”) w zw. z art. 4 pkt 12 uokik ] . W związku z powyższym dla uznania działania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywn ie trzy następujące przesłanki: 1. oceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. zachowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, 3. zachowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. 8.1. Status przedsiębiorcy [57] Zgodnie z art. 4 pkt 1 uokik pod pojęciem przedsiębiorcy należy rozumieć przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 20 21 r. poz. 1 6 2). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo przedsiębiorców jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospoda rczą. [58] UPC Polska s p ółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Warszawie jest przedsiębiorcą wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie, X I II Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 0000273136. Spółka jest wpisana do Rejestru Przedsiębiorców Telekomunikacyjnych pod nr 111. W związku z prowadzoną działalnością Spółka świadczy konsumentom usługi 30 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl telekomunikacyjne, w tym w zakresie dostępu do Internetu, telewizji kablowej oraz telefonii stacjonarnej. Spółka prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług telekomunikacyjnych na obszarze całego kraju. Nie ulega zatem wątpliwości, iż posiada status przedsiębiorc y w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. [59] Tym samym Spółka przy wykonywaniu działalności gospodarczej podlega rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów i jej działania mogą podlegać ocenie w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 8.2. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub z dobrymi obyczajami [60] Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankcjonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowi ązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje natomiast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji w okolicznościach danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawnego, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wynikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 27 . Rozważenia przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Jednocześnie dla stwierdze nia powyższego bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, co oznacza, że nie musi być on zawiniony . [61] Jako działania przedsiębiorcy, które stanowią praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wskazuje w szczególności nieuczciwe prak tyki rynkowe (art. 24 ust. 2 pkt 3 uokik). Oznacza to, że jeśli mamy do czynienia z nieuczciwą praktyką rynkową w rozumieniu ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2070, dalej również: „upn pr”), która jednocześnie godzi w zbiorowe interesy konsumentów, takie działanie w świetle prawa może zostać uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 3 upnpr, zakazane jest stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. [62] Jak wynika z art. 4 ust. 1 upnpr p raktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. [63] W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 4 upnpr przez praktykę rynkową rozumie się działanie lub zaniechanie przedsiębiorcy, sposób 27 W yrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XII AmA 45/07. 31 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl postępowania, oświadczenie lub informację handlową, w szczególności reklamę i marketing, bezpośrednio związane z promocją lub nabyciem produktu przez konsumenta. Produktem w rozumieniu art. 2 ust. 3 upnpr jest każdy towar lub usługa, w tym nieruchomości, prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. [64] W ocenie Prezesa Urzędu, praktyka Spółki wskazana w pkt I decyzji , tj. ustalanie wysokości ulg przyznawanych konsumentom przy zawieraniu umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych będących pods tawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt na poziomie przekraczającym wartość tych umów, w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania umów, mieści się we w spomnianej powyżej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej. 8.2.1. Model przeciętnego konsumenta [65] Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym odwołuje się do pojęcia przeciętnego konsumenta. Zgodnie z art. 2 pkt 8 upnpr przez przeciętnego konsumenta rozumie się konsumenta, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny. Oceny tej powinno dokonywać się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależ ności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów. Przez szczególną grupę konsumentów rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatną na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynk owa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna czy umysłowa. [66] Przeciętnego konsumenta należy rozumieć jako dostatecznie dobrze (przeciętnie) rozważnego i zorientowanego, mającego prawo do rzetelnej, zawierającej wsz elkie niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia danego produktu (usługi) informacji, przekazywanej w sposób niewprowadzający w błąd , a także do rzetelnego i uczciwego traktowania przez przedsiębiorcę. Wskazanie na cechy takie jak dostateczne poinformowanie, uwaga oraz ostrożność określa pewien zespół cech konsumenta (jego „przeciętność”) polegając ych na tym, że z jednej strony można wymagać od niego pewnego stopnia wiedzy i orientacji w rzeczywistości, lecz z drugiej strony nie można wymagać, aby jego wiedza była kompletna i profesjonalna. [67] W niniejszej sprawie brak jest przesłanek do uznania, że zakwestionowan a przez Prezesa Urzędu praktyk a Spółki skierowan a był a do szczególnej grupy konsumentów. Stron ami umów o świadczenie przez UPC Polska usług telekomunikacyjnych są osoby w różnym wieku, o zróżnicowanym wykształceniu i dochodach oraz o różnym stopniu świadomości otaczającej ich rzeczywistości, wobec czego konstrukcję modelu przeciętnego konsumenta na leży stworzyć bez odwoływania się do przynależności adresatów praktyk i do szczególnej grupy konsumentów. Tak zdefiniowany przeciętny konsument ma prawo zakładać, że działanie Spółki jako profesjonalisty będzie charakteryzować się uczciwością i rzetelnością , a przede wszystkim, że Przedsiębiorca będzie świadczyć oferowane usługi profesjonalnie i z zachowaniem należytej staranności oraz nie będzie naruszać prawa . 32 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [68] Grupę kontrahentów UPC Polska tworzą osoby korzystające z usług telekomunikacyjnych, które znajdują się w obszarze świadczenia usług przez Spółkę. Na podstawie zawartej z P rzedsiębiorcą umowy do usług tych należy np. dostęp do telewiz ji , do Internetu , czy też możliwość wykonywania połączeń telefonicznych . Są to osoby, które rozumieją, że rozwiązanie umowy , której zawarcie wiązało się z przyznaniem ulg , może wiąza ć się z poniesie nie m konsekwencji finansowych wynikających z otrzymanych rabatów . Konsumenci utożsamiają je jednak raczej z komunikowaną marketingowo promocją ( „ cena przekreślona ” ) niż z „cenami standardowymi” (por. nb. 49 decyzji ). [69] Przeciętny konsument rozumie zatem, że rozwiązanie umowy terminowej może mieć dla niego negatywne konsekwencje finansowe. P osiada na przez niego p odstawow a wiedz a z zakresu ekonomii uzasadnia jednak jego oczekiwanie, że „kara” za rozwiązanie umowy ( określona sankcja ) nie powinna być wyższa niż wartość tej umowy . Obrazują to następujące , przykładowe fragmenty skarg, które wpłynęły do Urzędu (pisownia oryginalna) :  „ (…) Później po kontakcie okazało się za zerwanie umowy miał bym oddać 1800 zł. Łączna kwota umowy do jej końca to 600 zł. A łączna kwota całej umowy to 1200 zł. Karą wyższa niż obie te kwo ty!!! (…) ”,  „ (…) Zostaliśmy poinformowani o tym, że opłata będzie wynosić 4000 zł. (…)kwota wypowiedzenia umowy jest absolutnie nieadekwatna do ceny za usługę (obecnie płacimy 60 zł za internet, więc całkowita kwota do końca umowy wynosiłaby 900 zł). (…) ” ,  „(…) termin jej rozwiązania na dzień 01 listopada 2021 r. z naliczeniem kary za rozwiązanie umowy przed upływem okresu zobowiązania w wysokości 2085,15 zł. Nadmieniam, że do końca trwania umowy pozostało 7 miesięcy i licząc po 89 zł kwoty opłat kwota za płaty wynosiłaby niecałe 630 zł. (…)” (por. nb . 49 decyzji). [70] Ponadto p rzeciętny konsument dosłownie rozumie używane przez Spółkę określeni a. „ U lga” jest zatem utożsamiana przez niego z „rabatem” czy „upustem”. Jest to pojęcie, które kojarzy się przeciętnemu konsumentowi z korzyściami płynącymi z wybranej promocji . Obrazuje to następujący, przykładowy fragment skargi, która wpłynęła do Urzędu ( por. nb. 49 decyzji, pisownia oryginalna):  (…) Jak za wcześniejsze rozwiązanie umowy o 1 miesiąc można naliczyć opłatę w wysokości prawie 4 abonamentów miesięcznych. Z tego wynika, że pierwotna kwota stawki od której wynosiła „promocja” wynosiła 400 zł mie sięcznie. Mam wrażenie że kwota pierwotnego abonamentu była sztucznie zawyżona, bo żaden operator nie byłby wstanie utrzymać się na rynku z takim abonamentem. Więc sztucznie się zawyża dając pseudo rabat w chwili zawierania umowy , a potem damy rabat. Ale jak przyjdzie do wcześniejszego wypowiedzenia to można klienta obciążyć kwota abstrakcyjną (…)” . [71] W iedzę na temat wysokości roszczenia, którym konsument może zostać obciążony po wypowiedzeniu umowy , przeciętny konsument czerpie przede wszystkim od 33 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Przedsiębiorcy, więc ma prawo zakładać, że poniesie taką sankcję, o jakiej jest informowany po wypowiedzeniu umowy . 8.2.2. Sprzeczność z dobrymi obyczajami praktyki określonej w pkt I decyzji [72] Kwalifikacja działania przedsiębiorcy jako nieuczciwej praktyki rynkowej w rozumieniu art. 4 ust. 1 upnpr wymaga wykazania zaistnienia dwóch przesłanek: sprzeczności z dobrymi obyczajami i istotnego zniekształcenia lub możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Model przeciętnego konsumenta na gruncie niniejszej sprawy został ustalony powyżej, zatem poniżej zostan ą omówion e przesłanki: naruszenia dobrych obyczajów przez Spółkę oraz istotnego zniek ształcenia lub możliwości zniekształcenia zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta na etapie wykonywania umowy. 8.2.2.1. Sprzeczność z dobrymi obyczajami [73] Pojęcie „dobrych obyczajów” wskazane w art. 4 ust. 1 upnpr stanowi klauzulę generalną podlegającą konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. [74] Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym nie zawiera definicji normatywnej pojęcia „dobrych obyczajów”. Jest ono natomiast przedmiotem licznych opracowań doktryny oraz orzecznictwa. Jak wskazuje się w judykaturze: „dobrym obyczajem jest szeroko rozumiany szacunek do drugiego człowieka, oparty na regule postępowania zgodnego z zasadami etyki, moralności i apr obowanymi społecznie obyczajami. Do dobrych obyczajów zaliczyć należy, w szczególności, następujące wartości: uczciwość, szczerość, lojalność, rzetelność i fachowość. Natomiast jako sprzeczne z dobrymi obyczajami należy rozumieć działania, które uniemożliw iają realizację tych wartości, w tym także działania prowadzące do dezinformacji lub wywołania u konsumenta błędnego mniemania, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, c zyli działania powszechnie uznawane za nieuczciwe, nierzetelne lub sprzeczne z akceptowanymi standardami postępowania. Przy czym wchodzą tu w grę nie tylko działania naruszające interesy ekonomiczne konsumenta, lecz również sytuacje, w których zostanie spo wodowany u niego dyskomfort, próżny trud, wynikające z naruszenia prywatności, wygody, poczucia godności osobistej, nałożenia uciążliwych obowiązków, czy braku satysfakcji z zawarcia umowy określonej treści ” 28 . [75] Nie należy przy tym tracić z pola widzenia faktu , że art. 4 ust. 1 upnpr stanowi transpozycję art. 5 ust. 2 d yrektyw y 2005/29/WE 29 do polskiego porządku prawnego. Odpowiednikiem polskiej klauzuli dobrych obyczajów na gruncie wspomnianej dyrektywy jest zasada staranności zawodowej , która oznacza sta ndard dotyczący 28 Por. np. Wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt VII Aga 217/19. 29 Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych”) . 34 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl szczególnej wiedzy i staranności, których można w racjonalny sposób oczekiwać od przedsiębiorcy w jego relacjach z konsumentami, zgodnie z uczciwymi praktykami rynkowymi i/lub ogólną zasadą dobrej wiary w zakresie jego działalności (por. ar t. 2 lit. h dyrektywy 2005/29/WE ). Wykładnia pojęcia dobrych obyczajów powinna być zatem dokonywana w świetle brzmienia i celów ww. dyrektywy oraz zastosowanego tam pojęcia staranności zawodowej 30 . W literaturze przedmiotu podnosi się przy tym, że „wykładania zgodna [interpretacja prawa krajowego w zgodzie z prawem unijnym] realizuje się w ramach stosowania prawa, to zaś nie pozostaje domeną sądów, lecz dotyczy także organów administra cji umocowany ch do wydawania decyzji administracyjnych” 31 . [76] W analizowanej sprawie za dobry obyczaj należy uznać obowiązek ustalania przyznanych konsumentom ulg będących podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt na poziomie nie przekraczającym wartoś ci tych umów, rozumianych jako suma opłat abonamentowych, które konsumenci zobowiązani są opłacić w czasie trwania umów . Takie działani e wpisuj e się w wynikającą z dobrych obyczajów zasadę rzetelnego konstruowania umowy z poszanowaniem interesów kons umentów, a także niewykorzystywania silniejszej pozycji w stosunku cywilnoprawnym oraz uczciwości kontraktowej. Za niezgodne z dobrym obyczajem należy uznać takie kształtowanie przez Przedsiębiorcę warunków umowy, że finansowo bardziej opłacalne dla konsum enta jest kontynuowanie umowy pomimo niekorzystania z usług (ze względu np. na zmianę miejsca zamieszkania) niż jej rozwiązanie. Nie ma przy tym znaczenia, czy ww. opłaty zostaną finalnie od konsumenta pobrane czy też nie. Sam sposób ukształtowania umowy w pływa bowiem na zachowanie konsumentów i podejmowane przez nich decyzje (po r. 8.2.3. decyzji - Istotne zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej wykonywania lub po jej zawarciu ) . [77] W kontekście analizowanego problemu należy podkreślić, że zgodnie z art. 57 ust. 6 Pt (por. nb . 24 decyzji) : „ [wysokość roszczenia] nie może przekroczyć wartości ulgi przyznanej abonentowi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania ”. W ysokość udzielonej ulgi określa zatem maksymalną wysokość roszczenia, jaka przysługuje przedsiębiorcy w przypadku rozwiązania umowy przez konsumenta lub przez przedsiębiorcę z winy konsumenta . [78] Realizacja przez dostawcę usług ww. uprawnienia może wiązać się po stronie konsumenta z obowiązkiem zwrotu wartości przyznanej ulgi pomniejszonej o proporcjonalną jej wartość za okres od dnia zawarcia umowy do dnia jej rozwiązania. Operator powinien w umo wie wyraźnie wskazać różnicę między standardową i obniżoną ceną określonego świadczenia, która stanowi ulgę 32 . U lgi kalkulowane są bowiem w oparciu o cenniki standardowe, bazowe. Podkreślenia jednak wymaga, że ustalenie ulg nie może być dowolne – konieczne jest wskazanie, według jakich kryteriów zostały ustalone oraz czy istotnie zostały zastosowane. 30 Por. A. Wiewiórowska - Domagalska, A. Kunkiel - Kryńska, art. 4, nb. 13 [w:] Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz , red. dr hab. Konrad Osajda, 2019. 31 Por. A. Sołtys, Obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnie z prawem unijnym jako instrument zapewnienia efektywności prawa Unii Europejskiej, Warszawa 2015, s. 214. 32 S. Piątek, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz , Wyd. 4, Warszawa 2019, art. 57 (pkt 10). 35 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [79] Potwierdza to wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2019 r. (sygn. akt X Ga 661/18): „ O ile zatem, co do zasady powód byłby uprawniony domagać się należności na podstawie postanowień umownych, do przestrzegania których zobowiązał się pozwany jako abonent, a których nie dochował, o tyle uwzględnieniu powództwa, a tym samym apelacji, na przeszkodzie stoi niewykazanie wysokości poniesionej szkody. S ąd ma przy tym na względzie nie tyle brak szczegółowego wyliczenia kwot, składających się na notę obciążeniową, z którego wyraźnie wynikałby okres, za jaki zastrzeżone ulgi podlegające zwrotowi – zgodnie z regulacją art. 57 ust. 6 prawa telekomunikacyjnego – powinny zostać proporcjonalnie pomniejszone, lecz niewykazanie przez powoda, wbrew regule przewidzianej w art. 6 KC., na jakiej podstawie, według jakich kryteriów i czy istotnie ulgi zostały zastosowane . Sposób określenia w umowach – kwotowo przyznanych ulg nie jest przejrzysty i budzi uzasadnione wątpliwości. Jako przykład można wskazać ulgę 14 437,61 zł, która wynika z umowy zawartej na 3 lata. Nasuwa się bowiem pytanie, jaka miałaby być wysokość należności abonenta, skoro operator decyduje się przyzna wać tak wysokie ulgi. ” [80] Ustawa Prawo telekomunikacyjne nie definiuje pojęcia „ulgi” wprost. Dlatego też zasadne jest odwołanie się do wykładni językowej, zgodnie z którą ulga to obniżenie sumy, jaką należy za coś zapłacić, zmniejszenie opłat, zniżka. Z kole i „zniżka” to zmniejszanie, obniżanie się czegoś pod względem liczby, nasilenia, wysokości (głównie cen ) 33 . Potwierdza to również orzecz n ictwo, przykładowo treść wyroku Sądu Rejonowego w Tychach z dnia 16 kwietnia 2019 r. (sygn. akt VI GC 1692/18 ), zgodnie z którym „d o wyliczenia wartości ulgi przyznanej abonentowi, uwzględnić należy więc, że ulga oznacza obniżkę określonych opłat . " [81] Z ekonomicznego punktu widzenia tzw. „lojalizacja” klienta ( tzn. wydłużanie okresu, gdy konsument pozostaje klientem przedsiębiorcy , zwiększenie jego „przywiązania” do dostawcy ) , m.in. przez zawieranie umów, których rozwiązanie przed terminem zobowiązania wiąże się ze zwrotem przyznanej ulgi - jest korzystne dla przedsiębiorcy. Z jednej strony ogranicza ryzyko ponoszone przez dostawcę usług telekomunikacyjnych (np. związane ze zwrotem kosztów budowy infrastruktury niezbędnej do świadczenia usługi), przez co może on zaoferować usługi taniej niż na warunkach bez zobowiązań (gdy klient może zrezygnować z umowy w każdym czas ie). Z drugiej strony udzielanie ulg przynosi korzyści marketingowe – wpływa na zwiększanie ilości sprzedawanych usług, czy też utrzymanie dotychczasowych klientów. Należy podkreślić, że opłaty za usługi powinny być przez racjonalnego przedsiębiorcę kształtowane tak, aby jego działanie w długim okresie było opłacalne. Poza nielicznymi wyjątkami (m.in. promowanie nowej usługi, sezonowe wyprzedaże) racjonalny przedsiębiorca nie będzie świadczył usług poniżej kosztów. [82] Jak jednak wynika z danych przekaz anych przez Spółkę – UPC Polska konstruowała umowy w taki sposób, że wysokość przyznanej konsumentom ulgi za cały okres zobowiązania przewyższa ła w większości przypadków sumę opłat abonamentowych za pełny okres trwania umowy (por. nb. 3 4 decyzji). 33 Za: A. Krasuski, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz , Warszawa 2015, art. 57. 36 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [83] Z perspektywy dostawcy usług telekomunikacyjnych oczekiwaną korzyścią z zawarcia umowy powinna być suma opłat, jakie w okresie jej trwania opłaci konsument. Jeśli przysługujące roszczenie zapewni przedsiębiorcy taki sam przychód jak kontynuowanie umowy prz ez konsumenta, jego interesy będą w pełni zabezpieczone: przychód operatora będzie taki sam, niezależnie od tego, czy konsument będzie korzystał z usług do końca okresu umownego, czy też nie. Z astrzeganie zaś ulg na poziomie przekraczającym wartość zawarte j z konsumentem umowy prowadzić może do sytuacji, gdy w i nteresie dostawcy usług telekomunikacyjnych nie będzie to , by konsument kontynuował umowę, lecz by ją zerwał, ponieważ w takim wypadku przychód operatora będzie wyższy. Kreowanie wysokości przysługuj ącego roszczenia na wyższym poziomie niż suma opłat w danym okresie , może służyć sztucznemu tworzeniu wysokich zobowiązań po stronie klientów. [84] Warto w tym miejscu odwołać się także do zasad wykładni celowościo wej wspomnianego przepisu. Wyrażona w nim norma z abezpiecz a interes y obu stron kontraktu – konsumentów - przez określenie maksymalnej kwoty roszczenia związane j z przedterminowym zakończeniem umowy ; p rzedsiębiorc ów – przez możliwość uzyskania rekompensaty w razie przedterminowego rozwiązania umowy przez konsumenta . Powyższe potwierdza wyrok Sądu Okręgowego z Lublinie z dnia 20 czerwca 2020 r. (sygn. akt II Ca 1396/19). Zgodnie z tym orzeczeniem „istotą ulgi przewidzianej w umowie [ulgi, o której mowa w art. 57 ust. 6 Pt ] (…) było zapewnienie dostaw cy usług gwarancji, że abonent będzie odbiorcą usług przez okres 24 miesięcy i że w związku z tym będzie uiszczał wymagany abonament i inne świadczenia za dostarczone usługi . Celem art. 57 ust. 6 Pt jest zatem zabezpieczenie interesów ekonomicznych przedsiębiorcy , który w razie przedterminowego rozwiązania przez konsumenta umowy, mógłby nie otrzymać oczekiwanych korzyści, nie zaś zapewnienie mu swego rodzaju dodatkowe go źródł a dochodu . Sytuacja, w której przedsiębiorcy bardziej „opłaca łoby się” rozwiązanie przez konsumenta umowy niż jej wykonywanie (uiszczanie abonamentu), należy uznać za sprzeczną z celem art. 57 ust. 6 Pt . Wykładania celowościowa a rt. 57 ust. 6 Pt potwierdza zatem sprzeczność zakwestionowanej praktyki UPC Polska z dobrym obyczajem opisanym powyżej. [85] Należy przy tym zaznaczyć, że roszczenie, o którym mowa w art. 57 ust. 6 Pt , nie jest karą umowną. Zagadnienie dotyczące kary umownej zostało uregulowane w art. 483 kc. Zgodnie z tym przepisem strony mogą zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy – kary umownej. Pojęć tych nie należy używać naprzemiennie, p onieważ roszczenie wynikające z art. 57 ust. 6 Pt jest roszczeniem sui generis , uregulowanym na gruncie ustawy Prawo telekomunikacyjne i związane jest z wykonywaniem umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. [86] Niezależnie od tego mechanizm opisany w art . 57 ust. 6 Pt pełni podobne funkcje do kary umownej. Jednocześnie w obrocie konsumenckim stosowanie rażąco wygórowanej kary umownej jest zakazane. Takie postanowienie umowne może być uznane za klauzulę abuzywną zgodnie z art. 385 3 pkt 17 kc, który przewid uje, że w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w 37 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl szczególności nakładają na konsumenta, który nie wykonał zobowiązania lub odstąpił od umowy, obowiązek zapłaty rażąco wygórowanej kary umownej lub odstępnego . [87] Taką relację mechanizmu ulgi i kary umownej potwierdza wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2019 r. (sygn. akt X Ga 661/18 ), zgodnie z którym: „ z wrócić trzeba również uwagę, że art. 57 ust. 6 Pr.Tel. nie stanowi podstawy prawnej kary umownej za przedterminowe rozwiązanie umowy, dotyczącej usług telekomunikacyjnych. (…) Roszczenie dostawcy usługi nie może przekroczyć określonej w umowie wartości ulgi przyznanej abonentowi, co oznacza, że wartość ulgi wyznacza maksymalną wysokość roszcze nia. Wysokość roszczenia podlega proporcjonalnemu pomniejszeniu stosownie do upływu okresu umowy. Obliczenie wysokości roszczenia, którego podstawę stanowi wysokość ulgi przyznanej abonentowi polega na odjęciu od ustalonej w umowie wysokości odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy przed terminem (nie większej niż wartość ulgi), kwoty wyliczonej proporcjonalnie do upływu czasu od momentu zawarcia umowy oraz całego okresu umowy. W konsekwencji przepis art. 57 ust. 6 u.pr.t. nie stanowi regulacji szczególnej w stosunku do art. 483 § 1 KC., lecz stanowi jej uzupełnienie, limitujące wysokość dopuszczalnej kary umownej .” Powyższe potwierdza zatem, że skoro kara umowna nie może być rażąco wygórowana, a art. 57 ust. 6 Pt ma ograniczać dopuszczalność stosowania kary , to tym bardziej roszczenie z niego wynikające nie może być rażąco wygórowane. [88] Za sprzeczne z dobrym obyczajem należy również uznać wykorzystywanie zastrzeżonych w umowie wysokich kosztów rozwiązania umowy do zniechęcenia konsumenta do złożenia wypowiedze nia (albo do przekonania go do wycofania wypowiedzenia już złożonego) , w szczególności gdy przedsiębiorca nie planuje obciążyć go tak wysokimi kosztami . Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (por. nb. 41 - 50 decyzji) wskazuje, że w tej sprawie taki jest główny cel kwestionowanego mechanizmu zastrzegania wygórowanych kosztów rozwiązania umowy. [89] Nie jest uprawnione stanowisko Spółki, zgodnie z którym za prawidłowością praktyki określonej w punkcie I decyzji, przemawia fa kt, że była ona zgodna z wieloletnią praktyką operatorów telekomunikacyjnych (por. nb. 3 i 6 decyzji). Nie jest możliwe przyjęcie ww. tezy, ponieważ praktyka, choćby stosowana dłuższy czas, nie może podlegać ochronie, jeżeli narusza zasady porządku prawneg o (na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy konsumentów). Niezależnie od powyższego, w wyniku analizy dokumentów przedłożonych w postępowaniu DDK - 405 - 20/15/MN (w omawianym zakresie przede wszystk im regulaminów promocji oraz rachunków) można stwierdzi ć iż praktyka Spółki w zakresie określania wysokości ulg zmieniała się w czasie. Znaczące mu wzrostowi uległa przede wszystkim wysokość udzielanych ulg. [90] Praktyka w zakresie określania ulg nie jest jednolita również na rynku usług telekomunikacyjnych. W regulaminach promocji stosowanych przez konkurentów Spółki niekiedy określany jest górny limit wartości roszczenia przysługującego 38 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl przedsiębiorcy w sytuacji wypowiedzeni a umowy przed upływem terminu zobowiązania (niższy niż wysokość ulgi) . 34 [91] Spółka jest podmiot em profesjonalnie trudniący m się świadczeniem usług telekomunikacyjnych a także konstruowaniem ofert oraz umów skierowanych do konsument ów . P osiada w związku z tym wiedzę o problem ach zgłaszanych przez konsumentów w reklamacjach , tj. o obawach związanych z obciążeniem wysokim roszczeniem, jak również o rezygnacji z wypowiedzenia tak skonstruowanej umowy (por. nb. 57 decyzji ) . Wykorzystywanie tej wied zy do nakłonienia konsumentów do dalszego korzystania z usług, w sytuacji gdy jest to dla nich nieopłacalne (np. w sytuacji pogorszenia się sytuacji ekonomicznej i chęci zmiany pakietu usług na tańszy) czy niemożliwe (np. zmiana miejsca zamieszkania), nie wpisuje się w wymogi należytej staranności zawodowej. [92] Spółka wskazała, że instytucja ulgi w rozumieniu art. 57 ust. 6 Pt funkcjonuje na rynku usług telekomunikacyjnym od ponad 20 lat, w związku z czym konsumenci prawidłowo identyfikują ulgę jako jeden z elementów pozwalający na osiągni ę cie korzystniejszej ceny usług (por. nb. 3 decyzji). Choć ulga może być kojarzona z uzyskaniem korzyści finansowej, to UPC Polska pomija okoliczność, że przyznanie ulgi wiązało się dla konsumentów z naliczeniem, a niejednok rotnie i poniesieniem niewspółmiernie wysokiej sankcji za przedterminowe rozwiązanie umowy (czasem kilkukrotnie wyższej od sumy opłat abonamentowych pozostałych do końca kontraktu – por. nb. 42 - 46 decyzji). Jednocześnie sygnały otrzymane od konsumentów wsk azują, że mechanizm uzyskania rabatu nie jest przez konsumentów utożsamiany z konsekwencją poniesienia kosztów rozwiązania umowy wyższych niż kosztów jej trwania (por. nb. 4 9 decyzji) . [93] W tym kontekście należy mieć na uwadze treść artykułu 57 ust. 5 Pt z godnie z którym : „ warunki umowy o świadczenie publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych, w tym o zapewnienie przyłączenia do sieci, nie mogą uniemożliwiać lub utrudniać abonentowi korzystania z prawa do zmiany dostawcy usług świadczącego publicznie dostępne usługi telekomunikacyjne ” . W w w . artyku le ustanowiono więc zakaz kształtowania treści umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych w taki sposób, aby uniemożliwić abonentom lub choćby utrudnić konsumentom zmianę dostawcy usług telekomunikacyjnych. Tymczasem zakwestionowany mechanizm realizuje m.in. taki cel. [94] Podkreślenia przy tym wymaga, że w relacji konsument - przedsiębiorca, to przedsiębiorca ma silniejsz ą pozycj ę ekonomiczn ą , a w konsekwencji również większ ą sił ę negocjacyjn ą . Zwykle posiada też bogatsze doświadczenie oraz wyższy stopień świadomości prawnej 35 . Konsument nie ma wpływu na to, w jaki sposób dostawca usług telekomunikacyjnych kształtuje oferty promocyjne – może być jedynie ich „odbiorcą”, lecz nie „kreatorem”. [95] W ocenie Prezesa Urzędu nie jest uzasadnione twierdzenie Spółki, zgodnie z którym kwestionując pozornie wysokość ulgi, w rzeczywistości Prezes Urzędu podważa 34 Por. np. stosowany przez Netia S.A. wzorzec pn.: Szczegółowe Warunki Promocji „Hybrydowy Internet 2w1 (0 6.2022)” dostępny na stronie internetowej https://www.netia.pl/getmedia/3390236f - 4fc0 - 4e36 - 8eaa - b9ae7e58b675/swp - hybrydowy - internet - 2w1 - (06 - 2022) postanowienie nr 3.3. - 3.4. 35 E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz . Wyd. 10, Warszawa 2021, Art. 22 1 KC . 39 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl konstrukcję cennika UPC oraz swobodę ustalania wysokości świadczonych usług (por. nb. 3 decyzji) . T o przedsiębiorca samodzielnie określa cenę świadczonych przez siebie usług. Podkreślenia przy tym wymaga, j ak zostało wyjaśnione powyżej, że ustalanie ulg nie powinno być dowolne – konieczne jest wskazanie według jakich kryteriów zostały ustalone oraz czy istotnie zostały zastosowane (por. nb. 78 - 79 decyzji) . [96] UPC Polska nie ma racji wskazując , że to Prezes Urzędu pró buje arbitralnie wyznaczyć granicę dopuszczalnego poziomu ulgi – taką granicę wyznaczają zasady porządku prawnego. S ztuczne zawyżani e kwot bazowych stosowanych przez Przedsiębiorcę wynika z dan ych przekazan ych przez samą UPC Polska , zgodnie z którymi dla umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych z promocyjnym okresem zobowiązania zawartych w 2020 r. średnia wartość abonamentu w okresie rozliczeniowym wynosiła ok. *** zł 36 , zaś średnia wartość przyznanej ulgi za pojedynczy okres rozliczeniowy – ok. *** zł 37 (por. nb. 3 6 decyzji) . Opisana polityka ustalania ulg na rażąco wysokim poziomie ma zatem miejsce **************************************** ********** **** , a nie poszczególnych konsumentów czy grup konsumentów (którym zaproponowano bardzo korzystne – w odniesieniu do standardowych - warunki cenowe ze względu np. na długi staż czy okresowe akcje promocyjne). Spółka przedstawiła dane, zgodnie z którymi odsetek umów zawartych bez promocji w opłatach abonamentowych (tzn. po cenach cennika bazowego, dla każdej z usług, których dotyczyła umowa) przez Spółkę w latach 2018 - 2020 wynosił od *** % do *** %, w okresie styczeń - maj 2021 r. odsetek ten wynosił *** % zaś w okresach czerwiec - grudzień 2021 r., styczeń - czerwiec 2022 r. wynosił odpowiednio *** % i ** % (por. nb. 31 decyzji ). [97] W pełni uprawnione jest zatem twierdzenie, że f aktycznie stosowane przez Spółkę opłaty są znacznie niższe od opłat bazowych cennika standardowego, co w zestawieniu z powszechnością stosowania ulg (również tych przekraczających wartość umowy) wskaz uje na sztuczny charakter ustalonych opłat bazowych . S ama Spółka podkreśliła, że kształtuje ceny promocyjne oferowanych usług na poziomie zbliżonym do bezpośrednich konkurentó w, celem utrzymania atrakcyjności ekonomicznej swojej oferty dla aktualnych i przyszłych klientów . Wskazała także, że z przeprowadzonej analizy zachowań i oczekiwań konsumentów wynika, że jednym z kluczowych czynników przy wyborze dostawcy usług telekomun ikacyjnych jest czynnik ekonomiczny (por. nb. 3 decyzji) 38 . U zasadniony jest zatem wniosek, że Spółka ustala ceny standardowe na poziomie znacznie przekraczającym poziom ceny, po której byłaby w stanie sprzedać dane usługi. [98] UPC Polska w skazała również, że praktyka dotycząca udzielania ulg była już przedmiotem kontroli ze strony Prezesa U rzędu , który nie zakwestionował przyznawanych ulg. Warto ponownie podkreśli ć, że przedmiotem postępowań, do których odnosi się Spółka – prowadzone pod sygnaturą: RGD . 405 - 12/11/MLM oraz DDK - 405 - 20/15/MN nie było badanie , czy łączna wartość przyznanych ul g przekracza łączną 36 Wartość uwzględnia wszystkie usługi z promocyjnym okresem zobowiązania znajdujące się na koncie klienta, które mogły być również aktywowane konsumentowi w innym okresie. 37 Wartość uwzględnia wszystkie usługi z promocyjnym okresem zobowiązania znajdujące s ię na koncie klienta, które mogły być również aktywowane konsumentowi w innym okresie . 38 Na marginesie należy zauważyć, że nadal nie wszyscy konsumenci mają zapewniony realny wybór innego dostawcy usług o danej charakterystyce. 40 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl sumę opłat abonamentowych wynikających z zawartej umowy , lecz warstwa komunikacyjna skierowana do konsumentów dotycząca promocji (pierwsze ze wspomni anych postępowań ) i przyznanych ulg (drugie wymienione postępowanie) 39 . Z gromadzon y materiał dowodow y nie dał podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazano w nb. 3 - 6 niniejszej decyzji, ulgi stosowane przez Spółkę w okresach objętych ww. post ę powania mi znacznie różniły się od ulg kwestionowanych w niniejszym postępowaniu. 8.2. 3 . Istotne zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej wykonywania lub po jej zawarciu [99] Jak wynika z treści przytoczonej powyżej treści art. 4 ust. 1 upnpr (por. nb . 56 decyzji) n ie każde zachowanie rynkowe przedsiębiorcy wobec konsumenta sprzeczne z dobrymi obyczajami może być zakwalifikowane jako nieuczciwe w rozumieniu wspomnianej ustawy . Takie zachowanie musi dodatkowo istotnie zniekształcać bądź móc zniekształc i ć zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej zawarcia lub po jej zawarciu. [100] Przez zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta należy rozumieć podjęci e lub możliwoś ć podjęcia określonej decyzji dotyczącej umowy, której - wobec innego (uczciwego) zachowania (praktyki rynkowej) przedsiębiorcy - konsument mógłby nie podjąć lub mógłby podjąć decyzję odmienną . [101] W przedmiotowej sprawie praktyka Spółki może istotnie zniekształca ć zachowanie rynkowe konsumenta na etapie wykonywania umowy . K onsument , który chce przedterminowo rozwiązać umowę z UPC Polska, po powzięciu informacji o wysokości naliczonego roszczenia, może nie zdecydować się na rozwiązanie umowy. Wynika to z faktu, że wysokość roszczenia związaneg o ze zwrotem ulg i w większości ofert promocyjnych przewyższa wartość sumy opłat abonamentowych (por. nb. 3 1 decyzji). W k onsekwencji konsumentowi może bardziej „ opłacać się ” nierezygnowanie z danej usługi, chociażby z niej de facto nie korzystał, niż rozwiązanie umowy przed upływem okresu, na jaki została zawarta . Racjonalnie postępujący konsument, jeśli nie zmuszą go do tego inne okoliczności, nie wypowie tak skonstruowanej umowy, gdyż jest to dla niego finansowo niekorzystne – całkowite koszty związane z zerwaniem umowy przewyższą całkowite koszty związane z jej kontynuowaniem. Powyższe znajduje potwierdzenie w korespondencji reklamacyjnej przekazanej przez Przedsiębiorcę (por. nb. 46 decyzji). [102] Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, UPC Polska ostatecznie ****** nie dochodzi od konsumentów zwrotu roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt w takiej wysokości , jaka została ustalona w regulaminach promocji . Jak wynika z danych przekazanych przez Spółkę, ****************************************************************** ****************** , bądź też w ogóle ****************************************** (por. nb. 40 decyzji) , więc wypowiedzenie umowy przed terminem finalnie w części przypadków mogłoby nieść 39 Szerzej o przedmiotowych p ostępowaniach por. nb.: 4 - 6 decyzji . 41 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl dla konsumenta mnie j dotkliwe finansowo konsekwencje niż jej kontynuowanie (niekiedy bez korzystania z usług) . [103] Fakt, iż Spółka uznaniowo decyduje o niepobieraniu części ulg , nie może stanowi ć kluczowego czynnika w momencie podejmowania przez konsumenta decyzji o zawarciu umowy ze względu na swój następczy charakter . K onsument, który otrzymuje informację o wysokości ulgi, którą musi zwrócić w związku z wypowiedzeniem umowy, może nie zdecydować się ostatecznie na rezygnację z powodów opisanych powyżej. K onsument może nie mieć bowiem świadomości, że Przedsiębiorca może podjąć decyzję o zwolni eniu go z opłaty bądź jej obniż eniu na skutek złożonej reklamacji. Jak wynika przy tym z przekazanej korespondencji reklamacyjnej – zdarzały się sytuacje, w których mimo złożenia reklamacji – konsumenci byli obciążani wysokim roszc zeniem (por. nb. 46 decyzji) . W tej sytuacji zniekształcenie zachowania konsumenta będzie polegało na zobowiązaniu go do uiszczenia wygórowanych kosztów wypowiedzenia. M ożliwość potencjalnego obciążenia zwrot em naliczonej ulgi może być czynnikiem decydującym o kontynuowaniu umowy zawartej z UPC Polska . [104] K onsument może być zainteresowany wcześniejsz ym zakończeni em umowy z wielu względów. Przykładowo: z uwagi na trudną sytuację materialną, w której mógł się znale źć (chęć obniżenia kosztów za usługi telekomunikacyjne) , z uwagi na znalezienie korzystniejs z ej dla siebie ofert y (m.in. innych usług dodatkowych, których Spółka nie świadczy) , z uwagi na to, że nie ma możliwości dalszego korzystania z usług Przedsiębiorcy (np. w miejscu, do którego się przeprowadził, Spółka nie świadczy usług) . Przeciętny k onsument nie jest w stanie zaś przewidzieć ostatecznej decyzji Spółki co do obniżenia lub odstąpienia od naliczenia wysokiego roszczenia, co często skutkuje podjęciem przez konsumentów decyzji o kontynuowaniu umowy z Przedsiębiorcą (por. nb. 46 - 47 decyzji) , co może mieć jeszcze inne konsekwencje przykładowo , w sytuacji gdy umowa kończy się , konsument musi wykazać szczególną ostrożność , ponieważ brak wypowiedzenia jej w odpowiednim momencie może skutkować wzrostem opłat z uwagi na koniec okresu promocyjnego. [105] W rozpatrywanej sprawie jedną z konsekwencj i działania Przedsiębiorcy jest również takie zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta, które prowadzi m.in. do utrudnienia zmiany dostawcy usług telekomunikacyjnych. Skonstruowanie oferty przez Spółkę w opisanym kształcie – w sposób z pozoru bardzo atrakcyjny – pociąga za so bą szereg problemów po stronie konsumentów, co ostatecznie mo że prowadzić i niejednokrotnie prowadzi do zaniechania wypowiedzenia umowy z obawy przed wysokimi konsekwencjami finansowym (por. nb. 46 - 47 decyzji). [106] Podkreślenia przy tym wymaga, że w postępowa niu kwestionowany jest mechanizm, który pozwala UPC Polska już na samo naliczanie wysokich ulg. Odstępowanie od pobierania roszczeń w większości przypadków zależy wyłącznie od jej „dobrej woli” – stanowiska, jakie w danym momencie i wobec danego konsument a przyjmuje, które może ulec zmianie w każd ym czasie . [107] Z e strony internetowej Spółki wynika, że w razie rozwiązania przez konsumenta umowy przed upływem okresu zobowiązania, Spółka może dochodzić zapłaty roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt (wskazany jest również sposób obliczenia pozostałej 42 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl do zwrotu ulgi). Brak tutaj wzmianki, że kwota ta zo stanie zmniejszona, że można ze Spółką „negocjować” , bądź że Spółka odstąpi od jej pobrania (por. nb. 39 decyzji). [108] Z danych przedstawionych powyżej przez Przedsiębiorcę (por. nb. 3 1 decyzji ) , wynika, że „promocje” stosowane przez UPC mają de facto permanentny charakter, zaś opłata bazowa może służyć wyłącznie wyliczeniu roszczenia. To z kolei dowodziłoby, że wpisana w regulaminach promocji łączna wartość ulgi, która jest jednocześnie górną granicą przysługującego operatorowi roszczenia , ma przede w szystkim aspekt psychologiczny - zniechęca przed rezygnacją w trakcie zobowiązania. [109] Nie można zgodzić się z e stanowiskiem Przedsiębiorcy, ************************* ********************************************************************************************************* ********************************************************************************************************* ********************************************** *********************************************************** ********************************************************************************************************* ******************************************************************************************** ************* ******************************* , nie stanowi przesłanki, aby uznać, iż wysokie roszczenie wynikające z zawartej umowy nie ma negatywnego wpływu na działania konsumentów związane z rozwiązaniem umowy. [110] Na poziom churnu wpływa bardzo wiele elementów, np. stan konkurencji na danym terenie (na obszarach o ograniczonej liczbie konkurentów, poziom churnu będzie niższy , bo konsumenci nie mają alternatywy lub jest ona ograniczona ), technologia dostępowa, długość okresu , na jaki zawierane są umowy, poziom zadowolenia konsumentów ze świadczonych usług, grupa docelowa, do której kierowana jest oferta. Z tego względu zarówno sam poziom churnu, jak i jego wartość w zestawieniu z innymi operatorami nie uzasadnia praktyk i ustalani a nieproporcjonalnie wyso kich roszczeń za wcześniejsze rozwiązanie umowy. 8.3. G odzenie w zbiorowe interesy konsumentów [111] Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentów, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej grupy lub wszystkich konsumentów przez stosowaną przez przedsiębiorcę praktykę. Ponadto godzenie w zbiorowe interesy konsu mentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Konieczność ochrony zbiorowych interesów konsumentów zachodzi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym znaczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będąceg o lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. [112] Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat przesłanek zawartych w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoz naczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym n aruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalną daną praktyką 43 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. Interes konsumentów należy przy tym rozumieć jako interes prawny (a nie faktyczn y), a więc uznany przez ustawodawcę za zasługujący na ochronę i zabezpieczenie. [113] Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest powiązane z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak i prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych (naruszenie o charakterze pozaekonomicznym). [114] W niniejszej sprawie b ezprawne działanie Spółki nie dotyczyło interesów poszczególnych osób, lecz szerokiego kręgu konsumentów, których sytuacja była identyczna dla całej grupy adresatów ofert promocyjnych. Co istotne, skutkami opisanej praktyki byli dotknięci wszyscy konsumenci uczestniczący w obrocie na rynku telekomunikacyjnym: zarówno dotychczasowi, ale też potencjalni, dopiero zamierzający zawrzeć umowę z UPC Polska. [115] Naruszenie o charakterze ekonomicznym w niniejszej sprawie przejawia się w konieczności ponoszenia nieproporcjonalnie wysokiego rosz czenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt, przekraczającego wartość zawartej ze Spółką umowy. Naruszenie o charakterze pozaekonomicznym przejawia się zaś w wywołaniu obawy u konsumentów związanej z naliczeniem wysokiego roszczenia wynikającego z art. 57 u st. 6 Pt, co zniekształca decyzje rynkowe przeciętnego konsumenta , w tym swobodę wyboru konkretnego dostawcy usług telekomunikacyjnych i oferty , a w konsekwencji skutkuje kontynuowaniem umowy ze Spółką . 9. Środki usunięcia trwających skutków naruszenia (pkt I I sentencji decyzji) [116] Zgodnie z art. 26 ust. 2 uokik w decyzji stwierdzającej stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu może określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji. W myśl art. 26 ust. 4 uokik środki, o których mowa w ust. 2, powinny być proporcjonalne do wagi i rodzaju naruszen ia oraz konieczne do usunięcia jego skutków. [117] W niniejszej sprawie Prezes Urzędu zdecydował o zastosowaniu środków usunięcia trwających skutków stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów opisanych w punkcie I I decyzji . [118] Prezes Urzędu, u znając w pkt I decyzji praktykę Spółki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, nakazał zaniechanie jej stosowania. Zaniechanie stosowania praktyki wywołuje jednak skutki wobec zbiorowości konsumentów jedynie na przyszłość, tj. prowadzi do wyeliminowa nia szkodliwych zachowań wobec konsumentów, którzy staną lub mogliby stać się abonentami UPC Polska , a także którzy już są abonentami Spółki, lecz nie dotknęły ich jeszcze skutki praktyki stwierdz o nej w decyzji (w niniejszym stanie faktycznym – konsumentó w, któr zy nie zdecydowali się jeszcze na przedterminowe zakończenie umowy , której zawarcie wiązało się z przyznaniem ulgi ). W tym kontekście, biorąc pod uwagę zasięg i wagę trwających 44 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl skutków stosowanej przez Spółkę praktyki wobec aktualnych i byłych abon entów Przedsiębiorcy , Prezes Urzędu uznał za konieczne nałożenie na Spółkę środków zmierzających do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów wobec grupy konsumentów dotkniętych najdalej idącymi konsekwencjami finansowymi . [119] De cydując o nałożeniu środków zmierzających do usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu, posługując się cezurą czasową, postanowił o ograniczeniu grupy konsumentów, którym środki te na mocy niniejszej decyzji bę dą przysługiwać. [120] Ustalając grupę konsumentów, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności określił grupę konsumentów dotkniętych kwestionowaną praktyką UPC Polska. W tym kontekście datą graniczną będzie 1 stycznia 20 20 r. W ocenie Prezesa Urzędu tak zakreślony ok res pozwoli na usunięcie skutków praktyki względem tej grup y konsumentów, których dotknęły najdalej idące finansowe konsekwencje praktyk Spółki , a jednocześnie nie będzie środkiem przekraczającym możliwości Przedsiębiorcy. Tym samym n ałożone przez Prezesa Urzędu środki będą dotyczyły konsumentów, którzy wypowiedzieli umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych (lub Spółka wypowiedziała je z winy konsumentów ) od tej daty. Grupa konsumentów, wobec których przewidziano usunięcie skutków, obejmie zatem równie ż konsumentów , których sygnały dotyczące kwestionowanej praktyki Spółki wpłynęły do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 2021 r. i dotyczyły umów zawartych w 2020 r. [121] Mając na uwadze powyższe, określając środki zmierzające do usunięcia trwających sku tków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, Prezes Urzędu wyodrębnił grup ę konsumentów, którzy spełniali następujące przesłanki :  od 1 stycznia 2020 r. do dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji wypowiedzieli umowy (lub umowy zostały im wypowiedziane z ich winy) o świadczenie usług telekomunikacyjnych zawarte z UPC Polska na czas oznaczony z promocyjnym okresem zobowiązania,  a UPC Polska pobrała od nich roszczenie , o którym mowa w art. 57 ust. 6 P t , w kwocie prze wyższającej sumę opłat abonamentowych, pozostałych do końca trwania umowy, [122] Ww. grupę konsumentów dotkniętych praktykami UPC Polska stanowią byli abonenci Spółki - osoby, które wypowiedziały umowę przed terminem , bądź to Spółka wypowiedzia ła umowę konsumentom z ich w i ny) 40 oraz zostały obciążone roszczeniem w kwocie przekraczającej sumę opłat abonamentowych pozostałych do końca umowy. [123] Środ e k usunięcia skutków naruszenia określon y w pkt II.1 . rozstrzygnięcia decyzji dotycz y zatem byłych abonentów, którzy uiścili żądane przez Przedsiębiorcę kwoty - obejmuje zatem obowiązek zwrotu kwoty roszczenia przewyższającej wartość sumy opłat abonamentowych pozostałych do końca trwania umowy. 40 Nie ma przy tym znaczenia, czy następnie konsumenci zawarli kolejną umowę z UPC, a więc mogą obecnie pozostawać abonentami Spółki. 45 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [124] Obowi ąz ek określon y z pkt II. 2 to skierowanie w terminie 2 (dwóch) miesięcy od daty uprawomocnienia się przedmiotowej decyzji informacji w formie wiadomości SMS bądź drogą mailową (w zależności od posiadanych przez Przedsiębiorcę danych) o przysługujących im uprawnieniach , co oznacza, że k omunikat zostanie przesłany pod numer telefonu (komórkowy) wskazany przez konsumentów do kontaktu , bądź przesłan i a na wskazany przez konsumentów adres mailowy. [125] Czynności, o których mowa w pkt II.2, które będzie musiał podjąć konsument w celu poinformowania Spółki o woli sko rzystania z przysługujących mu uprawnień , tj. żądania zwrotu kwoty roszczenia w części, w jakiej kwota ta przewyższała sumę opłat abonamentowych pozostałych do końca trwania umowy , nie powinny być z jego punktu widzenia czynnościami nadmiernie skomplikowan ymi, wymagającymi podjęcia szeregu działań. Czynności te powinny sprowadzać się do przekazania Spółce oświadczenia woli konsumenta wraz ze wskazaniem numeru konta bankowego w możliwie prostej formie , tj. telefonicznie bądź przez udostępniony przez Przedsię biorcę formularz znajdujący się na stronie internetowej UPC Polska . [126] W pkt II. 3 rozstrzygnięcia decyzji Prezes UOKiK nałożył na Spółkę o bowiązek skiero wania informacji w formie wiadomości SMS bądź wiadomości mailowej (w zależności od posiadanych danych) w terminie miesiąca od daty uprawomocnienia się decyzji – do wszystkich konsumentów, którzy z a warli, w okresie od 1 stycznia 20 20 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji, z UPC Polska umowy na czas oznaczony , których zawarcie wiązało się z przyznaniem ulg (bez względu na to czy umowy te zostały rozwiązane czy nadal obowiązują), w których ustalona wartość roszczenia wynikająca z art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego przewyższała wartość tych umów (w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania umowy) . Powyższe ma na celu p oinformowanie konsumentów o fakcie wydania decyzji, jej oznaczeniu i dacie wydania (w celu jej późniejszej identyfikacji lub ułatwienia dotarcia do jej treści) oraz wskazanie, jakie zacho wanie Spółki zostało uznane za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Informacja o wydaniu decyzji zostanie przekazana konsumentom, którzy mogli być dotknięci działaniami UPC Polska. [127] Wysłanie powyższej informacji w formie wiadomości SMS lub wiadomości e - mail uzasadniania przekazanie jej bezpośrednio do odbiorcy – konsumenta, który wskazał określony numer telefonu lub adresu e - mail do kontaktu. Powyższe zagwarantuje, że konsument otrzyma ww. informację. [128] W pkt II. 4 rozstrzygnięcia decyzji Prezes Urzędu nałożył o bowiązek publikacji na stronie internetowej UPC Polska (na dzień wydania decyzji mieszczącej się pod adresem www.upc.pl), w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK, komunikatu o treści określonej w pkt II. 4 rozstrzygnięcia decyzji oraz odsyłającego do podstrony zawierającej informację o treści decyzji, a także hiperłącza (link) do decyzji Prezesa Urzędu w wersji jawnej . W ocenie Prezesa Urzędu nałożony na Przedsiębiorcę obowiązek publikacyjny zmierza do prz ekazania możliwie najszerszemu kręgowi odbiorców (konsumentów – również tych niebędących abonentami Spółki, jak i innych profesjonalnych uczestników rynku) informacji 46 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl i działaniach UPC Polska uznanych za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. [129] Obowiązek ten spełni funkcję edukacyjną oraz prewencyjną. Ma bowiem stanowić czytelną informację dla konsumentów i przedsiębiorców, w jaki sposób – zgodnie z prawem – ukształtować można umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakresie sposobu u stalania wysokości ulg będących podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt. Jednocześnie ma ostrzegać, iż w przypadku braku dochowania przez przedsiębiorców wymaganych standardów i zastosowania podobnych praktyk, muszą oni liczyć si ę z określonymi sankcjami. [130] W pkt II. 5 rozstrzygnięcia decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę obowiązek publikacji w mediach społecznościowych UPC Polska sp. z o.o. (Facebook, Twitter), w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji Prezesa UOKiK , komunikatu o określonej treści. Biorąc pod uwagę specyfikę tego rodzaju mediów , Prezes Urzędu wskazuje, że wspomniane komunikaty powinny zostać opublikowane zgodnie z przyjętą strategią komunikacyjną UPC Polska, przez co należy rozumieć następujące zasady. W przypadku istnienia zwyczajowo możliwości komentowania postów publikowanych przez Przedsiębiorcę w ww. mediach społecznościowych , również w przypadku komunikatu, o którym mowa w pkt II. 5 , powinna istnieć taka możliwość. Podobnie w odniesieniu do czasu publikacji postów 41 , komunikat, o którym mowa w pkt II. 5 decyzji powinien być zmieszczony w porach, w któryc h zwykle Spółka publikuje posty. Obowiązek ten spełni funkcje, o których mowa w nb. 11 5 decyzji. [131] Zakres nałożonego na Przedsiębiorcę obowiązku jest proporcjonalny do je go możliwości i wagi stwierdzonego naruszenia. Jest to obowiązek, którego realizacja ni e będzie dla Spółki nadmiernie uciążliwa, a jednocześnie przyczyni się do zrealizowania funkcji edukacyjnej decyzji. Mając na uwadze powyższe, Prezes Urzędu orzekł jak w pkt II rozstrzygnięcia niniejszej decyzji. 10. Nałożenie kary pieniężnej (pkt I II sentencji decyzji) [132] Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urzędu może nałożyć na przedsiębiorcę, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10% obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzają cym rok nałożenia kary, jeżeli przedsiębiorca ten, choćby nieumyślnie, dopuścił się naruszenia zakazu określonego w art. 24 uokik. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadza zatem zasadę fakultatywności nakładania kar przez Prezesa Urzędu na prz edsiębiorców, którzy dopuścili się stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa ustawa nie przesądza bezwzględnie wysokości kary nakładanej przez Prezesa Urzędu, który, decydując o tym w każdym konkretnym przypadku, kieruje się założeniem, że sankcja musi spełniać zarówno funkcję represyjną (penalną), jak i prewencyjną (dyscyplinującą) oraz wychowawczą (edukacyjną). 41 Przez co należy rozumieć porę dnia. Jeśli UPC Polska zwykle zamieszcza posty od poniedziałku do piątku w określonych godzinach, także i komunikat, o którym mowa w pkt II.6 powinien być zmieszczony w takich porach. 47 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [133] Podstawą obliczenia wysokości kary jest obrót osiągnięty przez Spółkę w roku obrotowym poprzedzającym rok nałoż enia kary. Artykuł 106 ust. 3 uokik, wskazujący sposób obliczania obrotu, przewiduje w pkt 1 m.in., że obrót oblicza się jako sumę przychodów wykazanych w rachunku zysków i strat – w przypadku przedsiębiorcy sporządzającego taki rachunek na podstawie przep isów o rachunkowości. [134] O brót został ustalony na podstawie informacji z pisma Spółki z 3 0 września 202 2 r., potwierdzonych przekazanym rachunkiem zysków i strat, z których wynika, że jej obrót w 202 1 r. w yniósł ***** ***************************************** ******************************** ******************************************************************** . Maksymalna kara pieniężna w odniesieniu do pojedynczej praktyki, jaka może zostać nałożona na Spółkę w oparciu o przepis art. 106 us t. 1 pkt 4 uokik wyn osi ************************************************** ********************************************************************************************************* *********** . [135] K ara pieniężna za naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów ma charakter fakultatywny. O tym, czy w konkretnej sprawie w odniesieniu do wskazanego przedsiębiorcy zasadne jest nałożenie kary pieniężnej decyduje, w ramac h uznania administracyjnego, Prezes Urzędu. P rzepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie określają jakichkolwiek przesłanek, od których uzależnione byłoby podjęcie decyzji o nałożeniu kary. Ustawodawca wskazał jedynie w art. 111 uokik te okolic zności, które Prezes Urzędu ma obowiązek uwzględnić , decydując o wymiarze kary pieniężnej. Są to w szczególności okoliczności naruszenia przepisów ustawy oraz uprzednie naruszenie przepisów ustawy, a także: okres, stopień oraz skutki rynkowe naruszenia prz episów ustawy, przy czym stopień naruszenia Prezes Urzędu ocenia, biorąc pod uwagę okoliczności dotyczące natury naruszenia i działalności przedsiębiorcy, która stanowiła przedmiot naruszenia (art. 111 ust. 1 pkt 1 uokik). [136] Nakładając kary pieniężne na przedsiębiorców, Prezes Urzędu ustala, czy naruszenie dokonane było co najmniej nieumyślnie . W świetle obowiązujących przepisów prawa, stwierdzenie nawet nieumyślnego naruszenia uokik daje podstawę do nałożenia kary pieniężnej. Prezes Urzędu stwierdził, iż w niniejszej sprawie do naruszenia doszło choćby nieumyślnie, wobec czego kar a mo że zostać nałożon a . [137] Ustalając wysokość kar pieniężnych, Prezes Urzędu bierze również pod uwagę okoliczności łagodzące oraz obciążające, które wystąpiły w sprawie. Zgodnie z a rt. 111 ust. 3 pkt 2 u okik , okolicznościami łagodzącymi są w szczególności: dobrowolne usunięcie skutków naruszenia, zaniechanie stosowania zakazanej praktyki przed wszczęciem postępowania lub niezwłocznie po jego wszczęciu, podjęcie z własnej inicjatywy d ziałań w celu zaprzestania naruszenia lub usunięcia jego skutków oraz współpraca z Prezesem Urzędu w toku postępowania, w szczególności przyczynienie się do szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania. Wśród zamkniętego katalogu okoliczności obciąża jących art. 111 ust. 4 pkt 2 ustawy wymienia: znaczny zasięg terytorialny naruszenia lub jego skutków, znaczne korzyści uzyskane przez przedsiębiorcę w związku z dokonanym naruszeniem, dokonanie uprzednio podobnego naruszenia oraz umyślność naruszenia. 48 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [138] Zda niem Prezesa Urzędu, okoliczności niniejszej sprawy, przede wszystkim charakter zarzucon ej Spółce praktyk i i jej możliwe negatywne skutki w sferze pozaekonomicznych i ekonomicznych interesów konsumentów, wskazują na celowość zastosowania wobec Spółki tego środka represji. 10.1. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I rozstrzygnięcia decyzji [139] W pkt I decyzji uznano określone działanie Przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nakazano zaniechanie jej stosowania. Praktyka ta polega na ustalaniu wysokości ulg przyznawanych konsumentom przy zawieraniu umów o świadczeni e usług telekomunikacyjnych będących podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt na poziomie przekraczającym wartość tych umów, w rozumieniu sumy opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania umów . [140] N akładając karę pieniężną , Prezes Urzędu dokonał przede wszystkim oceny, czy naruszenie przez Spółkę zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w sposób określony w pkt I niniejszej decyzji miało charakter umyślny czy nieumyślny. Kara pieniężna może zostać nałożona w przypadku, gdy przedsiębiorca „choćby nieumyślnie” dopuścił się naruszenia zakazu o którym mowa w art. 24 ust. 1 uokik. Prezes Urzędu zważył zatem przede wszystkim, czy Spółka miała zamiar stosowania praktyki wskazane j w pkt I decyzji, czy też praktyka ta była jedynie skutkiem niezachowania przez nią ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Zdaniem Prezesa Urzędu ogół okoliczności sprawy każe przyjąć, że praktyka spowodowana była niezachowaniem przez Spółkę nale żytego stopnia ostrożności oraz niedołożeniem wystarczających starań w dostosowaniu swojej działalności do obowiązując ego porządku prawn ego . [141] Przede wszystkim UPC Polska, jako profesjonalista i podmiot , do którego kluczowych aktywności należy zawieranie um ów o świadczenie usług telekomunikacyjnych w obrocie konsumenckim, powinna była zachować należytą staranność w respektowaniu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym . W szczególności Spółka mogła zadbać by warunki zawieranych umów były kons truowane z dbałością – nie tylko o interesy UPC Polska, ale też interesy nieprofesjonalnych kontrahentów. O d momentu wszczęcia przez Prezesa Urzędu postępowania wyjaśniającego 14 maja 2021 r. , mogła również dokonać weryfikacji swojego stanowiska skutkującego zmianą praktyki. [142] O cena zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie – w szczególności analiza danych przekazanych przez Spółkę, w tym stosowanych przez nią regulaminów promocji, wskazuje na co najmniej nieumyślne naruszenie przez Spółkę zakaz u wyrażonego w art. 24 uokik. Podejmując opisane w decyzji działanie Przedsiębiorca powinien był uwzględnić możliwość naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. [143] Ustalenie wysokości kary w przedmiotowej sprawie w odniesieniu do praktyk i wskazan ej w pkt I r ozstrzygnięcia decyzji miało charakter wieloetapowy . Ustalając wymiar kary pieniężnej, Prezes Urzędu w pierwszej kolejności doko n ał oceny wagi stwierdzonej praktyki i na tej podstawie ustal i ł kwotę bazową, stanowiącą podstawę do dalszych ustaleń wysokości kary, a następnie – w oparciu o zaistniałe w sprawie 49 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl okoliczności mające wpływ na wysokość kary – dokon a ł gradacji ustalonej kwoty bazowej. [144] Przy ustalaniu kwoty bazowej Prezes Urzędu w szczególności wziął pod uwagę, że działanie Przedsiębiorcy godzi w zbio rowe interesy konsumentów na etapie zawierania umowy ze skutkiem na etapie jej wykonywania poprzez ustal enie wysokoś ci ulg przyznawanych konsumentom w taki sposób , że wysokość roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt jest wyższa niż wartość zawartych umów (rozumianych jako sum a opłat abonamentowych, które konsumenci są zobowiązani opłacić w czasie trwania umów ) . To z kolei oddziałuje negatywnie na interesy konsumentów chcą cych wypowiedzieć umow y zawart e na czas oznaczony przed terminem – mogą bowiem b yć obciążeni roszczeniem przewyższającym wartość opłat abonamentowych pozostałych do końca trwania umowy . Ponadto z obawy przed obciążeniem nadmiernie wysokim roszczeniem mogą ostatecznie nie zdecydować się na rozwiązanie tak ukształtowane go stosunku prawn ego mimo tego, że w ********************************************** ********************************* . [145] Prezes Urzędu uwzględnił ponadto, że Spółka *************************************** ********************************************************************************************************* ********************************************************************************************************* ************************** . [146] Oceniając wagę naruszenia Prezes UOKiK miał również na względzie to, że zakwestionowan ą praktyk ą dotknięta była przeważająca część konsumentów, którzy zawarli ze Spółką umowę na czas oznaczony z promocyjnym okresem zobowiązania (por. nb. 33 i 33 decyzji). Prezes Urzędu w ziął również pod uwagę długi okres stosowania praktyki – co najmniej od 2018 r. [147] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął ponadto pod uwagę fakt uprzedniego naruszenia ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdzonego w decyzji nr RBG 5/201 6 . W Decyzji tej stwierdzono naruszeni e polegające na jednostronnej zmianie warunków umowy, mimo że w umowach o świadczenie usług telekomunikacyjnych nie zostały wskazane przesłanki umożliwiające dokonanie jednostronnego podwyższenia opłaty abonamentowej w t rakcie trwania umow y przez UPC Polska. Decyzja jest prawomocna . [148] Mając na uwadze powyższe, ocena stwierdzonego naruszenia pozwoliła Prezesowi Urzędu na przyjęcie kwoty bazowej służącej do obliczenia kary w wysokości *** % przychodu osiągniętego przez Spółkę. Tym samym ustalona przez Prezesa Urzędu kwota bazowa wynosi ***************************************************************************** ***************************************************************************** . [149] U stalając ostateczny wymiar kary pieniężnej nałożonej na Spółkę, Prezes Urzędu dokonał również oceny zaistniałych w postępowaniu okoliczności obciążających i łagodzących. [150] W procesie kalkulacji kary Prezes Urzędu wziął pod uwagę okoliczność obciążającą, tj . znaczny zasięg terytorialny naruszenia. Uwzględnienie przedmiotowej okoliczności jest skutkiem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej, w tym 50 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl występowania skutków praktyki, na terenie całego kraju. Z uwagi na powyższe kwotę bazową należało zwi ększyć o 2 0% . [151] Prezes Urzędu nie dopatrzył się w niniejszej sprawie innych okoliczności obciążających oraz żadnych okoliczności łagodzących, które uzasadniałyby zmniejszenie wysokości kary. [152] Biorąc pod uwagę powyższe, za stosowanie praktyki stwierdzonej w pkt I decyzji Prezes Urzędu nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości ( po zaokrągleniu do pełnych złotych ) 12 585 082 złot e (słownie: dwanaście milionów pięćset osiemdziesiąt pięć tysięcy osiemdziesiąt dwa złote złot e ). Nałożona na Spółkę kara pieniężna mieści się zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 uokik i jednocześnie stanowi *** % obrotu osiągniętego przez Spółkę w 2021 r. czyli *** % kary, jaką Prezes Urzędu miał prawo nałożyć na przedsiębiorcę . [153] W ocenie Prezesa Urzędu kara we wskazanej powyżej wysokości spełni stawiane przed nią cele. Wymierzona kara jest również adekwatna do okresu, stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 11. Koszty postępowania (pkt I V sentencji decyzji) [154] Zgodnie z art. 80 uokik, Prezes Urzędu rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które może być zamieszczone w decyzji kończącej postępowanie. W sprawach nieuregulowanych w uokik do postępowań przed Prezesem Urzędu stosuje się przepisy kpa (art. 83 uokik). Zgodnie z art. 77 ust. 1 uokik, jeżeli w wyniku postępowania Prezes Urzędu stwierdził naruszenie przepisów uokik, przedsiębiorca, który dopuśc ił się tego naruszenia, jest obowiązany ponieść koszty postępowania. [155] Zgodnie z art. 263 § 1 kpa, do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty sp owodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (art. 263 § 2 kpa). Zgodnie z ar t. 264 § 1 kpa jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. [156] W wyniku przeprowadzonego postępowania w s prawie stosowania przez przedsiębiorcę praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu w pkt I rozstrzygnięcia decyzji stwierdził, że Spółka naruszyła przepisy uokik w zakresie zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy ko nsumentów. Kosztami niniejszego postępowania są wydatki związane z korespondencją prowadzoną przez Prezesa Urzędu ze stroną postępowania oraz podmiotami współpracującymi ze Spółką. W związku z powyższym, postanowiono obciążyć Spółkę kosztami postępowania w wysokości 93 zł . [157] Koszty niniejszego postępowania przedsiębiorca obowiązany jest wpłacić na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 w terminie 14 dni od uprawomocnienie się decyzji. 51 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 12. Pouczenie [158] Zgodnie z art. 112 ust. 3 uokik, karę pieniężną należy uiścić w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji na konto Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078 782231000000. [159] Stosownie do treści art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1805 ze zm., dalej jako „kpc.”) od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okr ęgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. [160] Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2 005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 202 2 r., poz. 1125 ze zm., dalej jako: „ustawa o kosztach sądowych”), odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 1000 zł. [161] W przypadku jedn ak kwestionowania wyłącznie postanowienia o kosztach zawartego w pkt V rozstrzygnięcia niniejszej decyzji, stosownie do treści art. 264 § 2 kpa w zw. z art. 80 oraz stosownie do art. 81 ust. 5 uok i k w związku z 479 32 § 1 i § 2 kpc, przedsiębiorcy przysług uje prawo wniesienia zażalenia do Sądu Okręgowego w Warszawie Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie tygodnia od dnia doręczenia niniejszej decyzji. [162] Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 9 w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych zażalenie od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów podlega opłacie stałej w kwocie 500 zł. [163] Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych Sąd może przyznać zwolnienie od kosztów sądowych osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej niebędącej osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, jeżeli wykazała, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie. Spółka handlowa powinna wyka zać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki (art. 103 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych ). [164] Zgodnie z art. 105 ust. 1 i ustawy o kosztach sądowych , wniosek o przyz nanie zwolnienia od kosztów sądowych należy zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. [165] Stosownie do treści art. 117 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego strona zwolniona przez sąd od kosztów sądow ych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie art. 117 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność sądową, niezwolniona p rzez sąd od kosztów sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 117 § 4 zd. 1 Kodeksu postępowania cywi lnego wniosek 52 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego strona zgłasza wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub osobno, na piśmie lub ustnie do protokołu, w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Załącznik: 1. s pis str eści Otrzymuj ą : 1. ***************************** ****************************** *************************************************** ********************* ********************* 2. a/a. z upoważnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zastępca Dyrektora Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Katarzyna Araczewska Załącznik 1 Struktura uzasadnienia decyzji Spis treści UZASADNIENIE ................................ ................................ ................................ ................... 5 Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny ................................ ................................ ...... 11 1. Udzielanie ulg przez UPC Polska ................................ ................................ .............. 11 2. Rodzaj i liczba zawieranych umów przez UPC Polska ................................ ..................... 12 3. Wysokość udzielonej ulgi będącej podstawą do kalkulacji roszczenia wynikającego z art. 57 ust. 6 Pt 15 4. Sposób informowania o wysokości przyznanej ulgi wynikającej z art . 57 ust. 6 Pt ................. 17 5. Obciążanie konsumentów roszczeniem z art. 57 ust. 6 Pt ................................ ............... 19 6. Reklamacje konsumentów ................................ ................................ ...................... 21 Prezes Urzędu zważył, co następuje : ................................ ................................ ..................... 28 7. Naruszenie interesu publicznego ................................ ................................ ............. 28 8. Naruszenie zakazu określonego w art. 24 uokik ................................ ........................... 29 8.1. Status przedsiębiorcy ................................ ................................ ........................... 29 8.2. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z prawem lub z dobrymi obyczajami .......................... 30 8.2.1. Model przeciętnego konsumenta ................................ ................................ ................ 31 8.2.2. Sprzeczność z dobrymi obyczajami praktyki określonej w pkt I decyzji ................................ 33 8.2.2.1. Sprzeczność z dobrymi obyczajami ................................ ................................ .......... 33 8.2.3. Istotne zniekształcenie zachowania rynkowego przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy, w trakcie jej wykonywania lub po jej zawarciu ................................ ........................... 40 8.3. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów ................................ ................................ .. 42 9. Środki usunięcia trwających skutków naruszenia (pkt II sentencji decyzji) .......................... 43 53 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 do z ik@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl 10. Nałożenie kary pieniężnej (pkt III sentencji decyzji) ................................ ..................... 46 10.1. Kara za stosowanie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów określonej w pkt I rozstrzygnięcia decyzji ................................ ................................ ................................ .... 48 11. Koszty postępowania (pkt IV sentencji decyzji) ................................ ............................ 50 12. Pouczenie ................................ ................................ ................................ ......... 51