DOZIK-6/2018

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 499 < fax: 22 55 60 458 ddk @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl P REZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUM ENTÓW MAREK NIECHCIAŁ Warszawa, 9 listopada 2018 r. DO Z I K - 2.610.2. 20 17. JS wersja jawna Decyzja nr DO Z IK - 6 /2018 Na podstawie art . 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2 007 r. o ochronie konkurencji i ko nsumentów ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) po przeprowadzeniu postępowania w sprawie stosowania praktyk i naruszając ej zbiorowe interesy konsumentów , Pr ezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działanie przedsiębiorcy Roberta Kałuży prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Robert Kałuża w Katowicach polegające na przekazywa niu konsumentom chcącym zawrzeć umowy pożyczki informacji na temat możliwości jej otrzymania poprzez strony internetowe prowadzone przez tego Przedsiębiorcę, podczas gdy w rzeczywistości umowy takie nie były faktycznie zawierane , które to działanie było sp rzeczne z dobrymi obyczajami oraz godzi ło w zbiorowe interesy konsumentów , a w konsekwencji stanowi ło praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( t ekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 798 , 650 , 1637, 1669 ) i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 1 maja 2018 r. Uzasadnienie W dniu 7 marca 2016 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej także „Prezes Urzędu”, „Prezes UOKiK”) wszczął postępowanie wyjaśniające (sygn. DDK - 405 - 7/16) w sprawie wstępnego ustalenia zasad funkcjonowania systemu platformy pożyczkowej organizowanego przez Roberta Kałużę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą IP – G ROUP Robert Kałuża w Rybniku (dalej t akże „przedsiębiorca”, „Robert Kałuża”) w związku z prowadzonymi przez niego stronami internetowymi opartymi na wyżej wymienionym systemie oraz ustalenia, czy działalność ta uzasadnia wszczęcie postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 798, 650, 1637, 1669 ; dalej także „uokik”) oraz czy miało miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniające podjęcie działań określonych w odrębnych ustawach. Podstawę do wszczęcia postępowania stanowiło pismo Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (dalej także „UKNF”) dotyczące podmiotu działającego poprzez stronę internetową www.bank - life.pl . Z informacji przekazanych przez UKNF wynikało, że 2 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl podmiot prowadzący ww. serwis internetowy posługuje się postanowieniami w Regulaminie korzystania z usług bank - life.pl § 6 pkt 5 o treści: „Płatność za usługę może być uiszc zana: a) za pomocą przelewu on - line – wówczas cena za usługę wynosi 30,00 zł, b) poprzez wysłanie wiadomości sms o treści i na numer wskazany na stronie płatności – wówczas cena za usługę wynosi 30,75 zł”. W ocenie UKNF, omawiana konstrukcja mogła sugerowa ć, że pożyczki nie są faktycznie udzielane przez podmiot prowadzący serwis, a jego celem jest jedynie pobieranie opłat od klientów. Jednocześnie w związku z podejmowanymi działaniami dotyczącymi przedsiębiorców udzielających pożyczki gotówkowe z wykorzysta niem Internetu, Prezes Urzędu pismem z dnia 11 st ycznia 2016 r. zwrócił się do […] o przekazanie nazw wszystkich domen, których abonentem jest Robert Kałuża. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 22 stycznia 2016 r. […] wskazała, że Robert Kałuża jest abonentem na stępujących domen: kasaszybka.pl allekasa.com wyszukiwacz.com.pl maxpozyczkacom.pl e - kasa.info e - pozyczka.info pożyczamy.com.pl bank - life.pl 15min.pl Antykredyt.pl Bank - on.pl Banq.com.pl Bluehope.pl Cnk - special.pl f inance.katowice.pl f inance.malopolska.pl finance.mazowsze.pl finance.podhale.pl finance.pomorze.pl finance.warszawa.pl finance.zachpomor.pl futurecash.eu good - money.pl hefro - seven.com i - ubezpieczenia.com.pl ibezbik.pl ingf.eu ip - group.pl ipozyczkabezbik.pl marketing24.biz maszdlug.pl numer1.eu p andf.pl pogotowiepozyczkowe.com.pl pożyczam - online.pl pozyczkaxl.pl pozyczkionline.info pozyczkodawca.com pożyczkowo.eu pozyczkowyexoress.pl pozyczyc.com problemfinansowy.pl smart - cash.pl telefon24.pl telegotowka.eu tupozyczka.com.pl wnioski.info zopa.com.pl Pismami z dnia 7 marca 2016 r. oraz 9 maja 2016 r. Prezes Urzędu wezwał Roberta Kałużę do przekazania informacji odnośnie m.in. sposobu i przedmiotu działalności przedsiębiorcy. W odpowiedzi, pismami z dnia 26 kwietnia 2016 r. oraz 18 maja 2016 r. przedsiębiorca przekazał m.in. następ ujące stanowisko: - przedsiębiorca prowadzi kilkanaście stron internetowych. Z usług przedsiębiorcy korzysta rocznie około […] klientów, z którymi prowadzi – w razie po trzeby – korespondencję mailową; - przedsiębiorca współpracuje z następującymi inwestora m i bez zawierania z nimi umowy o współpracę w formie pisemnej: […] , […] ; - w 2015 r. przedsiębiorca nie zawarł żad nej umowy z inwestorami; - przedsiębiorca świadczy usługi polegające wyłącznie na udostępnianiu zainteresowanym zawarciem umowy pożyczki odpow iedniej platformy umoż liwiającej skomunikowanie się 3 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl i wymianę informacji w zakresie niezbędnym do podjęcia decyzji o ewentualnym zawarciu między nimi umowy pożyczki. Umowy pożyczek nie są zawierane za pośrednictwem stron internetowych – strona służy tylko i wyłącznie komunikacji po między osobami zainteresowanymi; - przedsiębiorca nie działa w charakterze pośrednika pr zy zawieraniu ww. umów; - potencjalny pożyczkodawca, po wypełnieniu formularza rejestracyjnego za pośrednictwem platform prowadzonych przez pr zedsiębiorcę , może złożyć wniosek o pożyczkę. Wniosek o pożyczkę stanowi zaproszenie potencjalnych pożyczkodawców ( „ inwestorów ” ) do składania ofert zawarcia umowy pożyczki. W przypadku zainteresowania potencjalnego pożyczkodawcy, przedsiębiorca zapewnia ko ntakt pomiędzy ww. celem umożliwienia im dokonania dalszych ustaleń oraz czynności faktycznych i prawnych, niezbęd nych do zawarcia umowy pożyczki; - przedsiębiorca nie posiada wiedzy odnośnie liczby umów pożyczki zawartych ostatecznie między pożyczkobiorca mi a pożyczkodawcami przy wykorzystaniu platform pr owadzonych przez przedsiębiorcę. Jednocześnie w załączeniu do pisma z dnia 26 kwietnia 2016 r. p rzedsiębiorca przekazał umowę o współpracy z dnia 1 marca 2016 r. zawart ą z […] . W dniu 9 maja 2016 r. Prezes Urzędu zwrócił się do podmiotów współpracujących z Robertem Kałużą (tj. o nazwie […] oraz […] ), wzywając do przekazania niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego informacji i dokumentów . W odpowiedzi w piśmie z dnia 27 maja 2016 r. przedsiębiorca o nazwi e […] poinformowała , że od dnia nawiązania współpracy z Robertem Kałużą (tj. od dnia 19 maja 2016 r.) do dnia 27 maja 2016 r. Robert Kałuża nie wprowadził za pośrednictwem […] żadnego wniosku o udzielenie pożyczki, a Spółka nie zawarła za pośrednictwem IP - G ROUP Robert Kałuża żadnych umów. Spółka wskazała również, że Robert Kałuża rozpoczął współpracę ze Spółką po nadaniu pisma dotyczącego przedmiotowej sprawy. Jednocześnie w odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urzędu, w piśmie z dnia 25 maja 2016 r. S półka o n azwie […] wskazała, że nie zawarła żadnej umowy pożyczki w wyniku współpracy z Robertem Kałużą. W załączeniu do ww. pisma Spółka przekazała umowę o współpracy z dnia 1 marca 2016 r. zawartą z Robertem Kałużą. W dniu 25 maja 2016 r. oraz 14 lipca 2016 r. Pr ezes Urzędu wezwał przedsiębiorcę współpracując ego z Robertem Kałużą , […] do przekazania m.in. 10 losowo wybranych umów zawartych w wyniku współpracy z Robertem Kałużą, zawartych odpowi ednio w 2015 r. oraz 2016 r . Pismem z dnia 2 sierpnia 2016 r. prz edsięb iorca […] poinformował, że liczba umów zawartych przez wsp ółpracę z Robertem Kałużą na przełomie w latach 2014 - 2016 wynosi ła „ około 10 ” . Przedsiębiorca wskazał dodatkowo, że nie posiada dostępu do umów podpisanych przez klientów, ponieważ umowy bezpośr edni o trafiły do rąk klientów i instytucji pożyczkowych. Przedsiębiorca poinformował, że jest podmiotem pośredniczącym, czyli wskazującym podmiot mogący udzielić finansowania. Pismami z dnia 21 czerwca 2016 r. oraz 18 lipca 2016 r. Prezes Urzędu wezwał […] - p odmiot współpracujący z Robertem Kałużą - do przekazania m.in. informacji dotyczących omawianej współpracy . W odpowiedzi, w pismach z dnia 1 lipca 2016 r. oraz 22 lipca 2016 r., […] przekazała następujące informacje: - firma IP - GROUP Robert Kałuża nawiązał a współpracę z […] w dniu 25 czerwca 2012 r. 4 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl - Robert Kałuża z tytułu wypłat z pośrednictwa finansowego otrzymał do tej pory wynagrodzenie w wysokości […] zł oraz z tytułu usługi SMS Premium Rate wypłaty w wysokości […] zł, - liczba transakcji obsłużonych (rozliczonych) w związku z obsługiwaniem kanałów płatności dokonywanych przez użytkowników serwisów internetowych prowadzonych przez Roberta Kałuż ę wynosiła 1 : - dla bank - life.pl: […] , - dla ipozyczkabezbik.pl: […] , - dla bank - on.pl2: […] , - dla pandf.pl: [ …] , - liczba transakcji obsłużonych (rozliczonych) w zwią zku z wykorzystywaniem numerów p remium wykorzystywanych przez Roberta Kałużę wynosiła przykładowo: - dla numeru 92550 (treść sms ag abn): […] , - dla numeru 92550 (treść sms ag ujy4): […] , - dla numer u 9 2550 (treść sms koddpozo): […] , - dla numeru 92550 (treść sms zopa): […] . W związku z powyższym, Prezes Urzędu postanowieniem z dnia 9 marca 2017 r. wszcz ął wobec przedsiębiorcy Roberta Kałuży prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Ro bert Kałuża postępowanie w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów polegającej na przekazywaniu konsumentom chcącym zawrzeć umowy pożyczki informacji na temat możliwości jej otrzymania poprzez strony internetowe prowadzone pr zez tego Przedsiębiorcę, podczas gdy w rzeczywistości umowy takie nie są faktycznie zawierane , które to działanie może być sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Jednocześnie p ostanowieniami z dnia 9 marca 2017 r., 15 g rudnia 2017 r. oraz 22 grudnia 2017 r. Prezes Urzędu , działając na podstawie art. 123 ust awy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 125 7 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650 ; dalej także „kpa” ) w związku z art. 83 u okik, zaliczył w poczet dowodów w przedmiotowym postępowaniu materiał dowodowy zebran y w trakcie ww. postępowania wy jaśniającego (DDK - 405 - 7/16). Niezależnie od powyższego, pismem z dnia 9 marca 2017 r. Prezes Urzędu złożył do Prokuratury Rejonowej w Rybni ku zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia czynu zabronionego przez Roberta Kałuż ę prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Robert Kałuża. Jednocześnie pismem z dnia 9 marca 2017 r. Prezes Urzędu wezwał przedsiębiorcę do przekazania kolejn ych informacji i dokumentów mających na celu dokonanie dalszych ustaleń stanu faktycznego. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 29 marca 2017 r. przedsiębiorca przedstawił następujące stanowisko: - sformułowanie „korzystanie” należy rozumieć jako odwiedzenie str ony internetowej, rejestrację konta internetowego w danym lub kilku serwisach oraz dobrowolne przekazanie przez użytkownika danych kontaktowych w celu przekazania ich danych „inwestorom”, poprzez wypełnienie formularza oraz złożenie „wniosku o pożyczkę”; - od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 20 marca 2017 r. konsumenci złożyli […] wniosków, z czego […] wniosków to wnioski o tzw. „chwilówkę” obsługiwane przez […] . Według wiedzy przedsiębiorcy uruchomionych zostało około 27 pożyczek. Pozostałe wnioski tj. […] 1 Podano przykładowe dane zawarte w piśmie Spółki. 5 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zostały przekazane […] , z czego pozytywnie rozpatrzonych wniosków i udzielonych pożyczek zostało „około 15”; - znaczna liczba „wniosków o pożyczkę” zawiera błędne dane (nr telefonu, adres mail) uniemożliwiające kontakt inwestora do osoby składającej wniose k. Należy także mieć na uwadze, że konsumenci korzystający z usług przedsiębiorcy to w znacznej mierze osoby, które uprzednio nie otrzymały kredytów bezpośrednio od banku lub innej instytucji finansowej. W związku z tym, zdolność kredytowa takich osób jest niska. Te okoliczności powodują, że liczba ostatecznie udzielonych kredytów, przy udziale platform przedsiębiorcy, siłą rzeczy musi być niska; - wyłączną odpowiedzialność za treść każdorazowo zawartej umowy pożyczki ponoszą jej strony – pożyczkobiorca i p ożyczkodawca; - hasła na stronach internetowych przedsiębiorcy w przeważającej mierze stanowią frazy, którymi posługują się potencjalni pożyczkodawcy. Frazy te stanowią w istocie odbicie oferty pożyczkodawców. Jest to ułatwienie dla konsumentów – informacj e te umieszczone są bezpośrednio, bez konieczności poszukiwania tych informacji na stronach internetowych potencjalnych pożyczkodawców. Kalkulatory pożyczkowe stanowią także orientacyjne odbicie oferty pożyczkodawców. Hasła takie jak „Weź pożyczkę” nie nal eży oceniać w oderwaniu od pozostałych informacji w pełni jasno zawartych na stronach internetowych przedsiębiorcy, w tym w szczególności regulaminów, których treść musi zostać zaakceptowana przed wykupieniem usługi. Hasło to stanowi także ułatwienie dla k onsumentów. W załączeniu do ww. pisma przedsiębiorca przekazał listę serwisów internetowych, które prowadzi (na dzień 20 marca 2017 r.) oraz listę zawierającą wykaz hostingów i nazwy rejestracji domen dla każdej z ww. stron internetowych. W związku z powyż szym, pismami z dnia 12 kwietnia 2017 r. oraz 15 maja 2017 r. Prezes Urzędu zwrócił się do podmiotów współpracujących z Robertem Kałużą (tj. o nazwie […] , […] oraz […] ) z informacją o możliwości niezwłocznego zablokowania dostępu do danych stron internetowy ch prowadzonych przez Roberta Kałużę. Jednocześnie pismem z dnia 15 maja 2017 r. Prezes Urzędu wezwał Roberta Kałużę do m.in. wskazania, z jakimi „inwestorami” współpracuje. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 2 czerwca 2017 r. przedsiębiorca poinformował, że na dzień doręczenia pisma współpracuje z trzema pożyczkodawcami tj. […] , […] oraz […] . Postanowieniem z dnia 2 czerwc a 2017 r. Prezes Urzędu podał do publicznej wiadomości informację o następującej treści: „ Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów inf ormuje, że istnieje szczególnie uzasadnione podejrzenie, że przedsiębiorca Robert Kałuża prowadzący działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Robert Kałuża ( ul . Powstańców Śląskich 21, 44 - 200 Rybnik) dopuszcza się praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, która może spowodować znaczne straty lub niekorzys tne skutki dla szerokiego kręgu konsumentów. Z posiadanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów informacji wynika, że przedsiębiorca prowadzi następujące strony internetowe: https://futurecash.eu/ http://numer1.eu/ http://telefon24h.pl/ http://oddluzanie.info/ https://pandf.pl/ http://www.pozyczkowo.eu/ http://pozyczyc.com/ http://telegotowka.eu/ http://b6b.pl http://www.bank - life.pl/ http://www.banq.com.pl/ http://www.banq - life.pl/ http://www.bluehope.pl/ http://www.cnk - specia l.pl/ http://focuscash.pl/ http://www.hefro - seven.com/ 6 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl http://www.ibezbik.pl/ http://idealnap ozyczka.eu/ http://ingf.eu/ http://i - pozyczamy.pl http://ipozyczkabezbik.pl/ http://maszdlug.pl/ http://www.money24.com.pl/ http://www.pogotowiepozyczkowe.com. pl/ http://www.pozyczam - online.pl/ http://pozyczkanachwile.com.pl/ http://www.pozyczkionline.info/ http://pp - c.com.pl/ http://problemfinans owy.pl/ http://www.rapide.com.pl/ http://www.redloan.pl/ http://smart - cash.pl/ http://speedcredit. eu/ http://www.topcredit.com.pl/ http://www.ipkf.pl/ http://pozyczkodawca.com Dostęp do danych znajdujących się na ww. stronach int ernetowych został aktualnie zablokowany przez hostingodawców. Jednocześnie istnieje uzasadnione ryzyko, że przedsiębiorca będzie uruchamiał kolejne strony internetowe. Na prowadzonych stronach internetowych przedsiębiorca posługuje się takimi hasłami jak m .in.: „Weź pożyczkę TERAZ! Wypełnij formularz bez zaświadczeń i wychodzenia z domu! 2 ”, „Pieniądze na koncie nawet po godzinie – bez poręczycieli i zbędnych formalności 3 ”, „Pożyczki od ręki bez BIK 4 ”, „Otrzymaj pożyczkę - Wniosek o pożyczkę zostanie rozpatr zony w ciągu kilku minut 5 ”,„nie naliczamy dużych prowizji i dodatkowych opłat za usługi! 6 ”, „Gwarantujemy elastyczne formy spłaty zaciągniętych zobowiązań 7 ”, „Gwarantujemy profesjonalne doradztwo w wyborze odpowiedniego produktu finansowego 8 ”. Na stronach internetowych prowadzonych przez przedsiębiorcę znajdują się także tzw. kalkulatory pożyczkowe, które pozwalają użytkownikowi strony internetowej wybrać określoną kwotę pożyczki oraz czas spłaty pożyczki. Informacje (w tym w szczególności hasła reklamowe) znajdujące się na stronach internetowych prowadzonych przez Roberta Kałużę zachęcają konsumentów do złożenia wniosku o udzielenie pożyczki, a także sugerują, że poprzez omawiane strony internetowe, konsument otrzyma pożyczkę lub usługę profesjonalnego dor adztwa w wyborze odpowiedniego produktu finansowego. W celu otrzymania pożyczki, konsumenci (zgodnie z informacjami dostępnymi na stronach internetowych) wysyłają wiadomości SMS lub dokonują przelewów na podane na stronach internetowych numery. Koszt wiado mości SMS oraz wysokość przelewów, których należy dokonać są znaczne (często powyżej 30 złotych). Jednocześnie, jak ustalił Prezes Urzędu, umowy pożyczek nie są faktycznie zawierane za pośrednictwem ww. stron internetowych. W ocenie Prezesa Urzędu, przedsi ębiorca wprowadza w błąd osoby chcące zawrzeć umowę pożyczki poprzez wywoływanie u nich mylnego wrażenia, że faktycznie udziela pożyczek i świadczy usługi profesjonalnego doradztwa w wyborze odpowiedniego produktu finansowego, podczas gdy w rzeczywistości pożyczki te nie są przez niego udzielane. Omawiane działanie przedsiębiorcy naraża konsumentów na straty finansowe”. W dniu 8 sierpnia 2017 r. Prezes Urzędu wezwał przedsiębiorcę do przekazania kolejnych informacji. 2 http://www.bank - life.pl/. 3 http://www.bank - life.pl/. 4 https://futurecash.eu/. 5 https:// futurecash.eu/. 6 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 7 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 8 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 7 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl W piśmie z dnia 29 sierpnia 2017 r. prze dsiębiorca wskazał, że aktualnie nie wykorzystuje żadnych numerów premium, a na dzień doręczenia wezwania działa jedynie serwis internetowy www.pozyczka - 24.eu . Pismem z dnia 9 października 2017 r. Prezes Urzędu wez wał przedsiębiorcę […] do w skazania liczby umów pożyczki zawartych z konsumentami w wyniku współpracy z Robertem Kałużą od dnia rozpoczęcia współpracy oraz przesłania 10 losowo wybranych umów. Pismem z dnia 26 października 2017 r. […] poinformowała, że od dnia rozpoczęcia współpracy tj. od dnia 9 stycznia 2017 r. zostało zawartych „około 2 umów”. Jednocześnie wskazała, że nie posiada dostępu do podpisanych przez klientów umów, gdyż jedynie pośredniczy w zawieraniu umów między instytucjami bankowymi czy poza bankowymi. W dniu 22 listopada 2017 r. i 26 stycznia 2018 r. Prezes Urzędu wezwał Roberta Kałużę do przekazania zezna ń podatkowych za lata podatkowe przypadając e na 2015 r., 2016 r. i 201 7 , obejmując ych przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarcz ej „IP - Group Robert Kałuża”. W pismach z dnia 1 grudnia 2017 r. oraz 5 lutego 2018 r. przedsiębiorca przekazał odpowiednie dokumenty. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 kpa, przedsiębiorca został również poinformowany o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem de cyzji co do zebranych dowodów i materiał ów. Prezes Urzędu pismem z dnia 16 października 2018 r. zawiadomił przedsiębiorcę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w niniejszym postępowaniu oraz o możliwości zapoznania się z materiałem zgroma dzonym w aktach sprawy. Strona nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Prezes Urzędu ustalił, co następuje Robert Kałuża prowadzący działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Robert Kałuża w Katowicach (dalej także „przedsiębiorca”, „Robert Kałuża”) jest przedsiębiorcą wpisanym do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod nr NIP 6422995161 oraz nr REGON 242822275. Przedmiotem prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności była m.in. pozostała działalność wspomagająca u sługi finanso we, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych. Z dniem 1 maja 2018 r. Robert Kałuża zawiesił wykonywani e indywidualnej działalności . (dowód: informacja z dnia 10 lipca 2018 r. odpo wiadająca odpisowi aktualnemu z Cen tralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) W ramach prowadzonej działalności przedsiębiorca prowadził następujące strony internetowe: 15min.pl allekasa.com antykredyt.pl b6b.pl bank - life.pl bank - on.pl banq.com.pl banq - life.pl bluehope.pl cnk - special.pl e - ka sa.info e - pozyczka.info finance.katowice.pl finance.malopolska.pl finance.mazowsze.pl finance.podhale.pl finance.pomorze.pl finance.warszawa.pl finance.zachpomor.pl focuscash.pl 8 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 W arszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 ddk@uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl futurecash.eu good - money.pl hefro - seven.com ibezbik.pl idealnapozyczka.eu ingf .eu ip - group.pl ipkf.pl i - pozyczamy.pl ipozyczkabezbik.pl i - ubezpieczenia.com.pl kasaszybka.pl marketing24.biz maszdlug.pl maxpozyczkacom.pl money24.com.pl numer1.eu oddluzanie.info pandf.pl pogotowiepozyczkowe.com.pl pozyczam - online.pl pozyczamy.com.pl po zyczka - 24.eu pozyczkanachwile.com.pl pozyczkaxl.pl pozyczkionline.info pozyczkodawca.com pozyczkowo.eu pozyczkowyexpress.pl pozyczyc.com pp - c.com.pl problemfinansowy.pl rapide.com.pl redloan.pl smart - cash.pl speedcredit.eu telefon24.pl telefon24h.pl telego towka.eu topcredit.com.pl tupozyczka.com.pl wnioski.info wyszukiwacz.com.pl zopa.com.pl (dowód: karta nr 3; karty nr 65 - 66; karty nr 105 - 113 ; karta nr 176; karty nr 183 - 188 ) Prezes Urzędu ustalił, że na ww. stronach internetowych przedsiębiorca posługiwał się takimi hasłami jak m.in.: „Weź pożyczkę TERAZ! Wypełnij formularz bez zaświadczeń i wychodzenia z domu! 9 ”, „Pieniądze na koncie nawet po godzinie – bez poręczycieli i zbę dnych formalności 10 ”, „Pożyczki od ręki bez BIK 11 ”, „Otrzymaj pożyczkę - Wniosek o pożyczkę zostanie rozpatrzony w ciągu kilku minut 12 ”, „nie naliczamy dużych prowizji i dodatkowych opłat za usługi! 13 ”, „Gwarantujemy elastyczne formy spłaty zaciągniętych zobow iązań 14 ”, „Gwarant ujemy profesjonalne doradztwo w wyborze odpowiedniego produktu finansowego 15 ”. Jednocześnie na stronach internetowych prowadzonych przez przedsiębiorcę znajdowały się także tzw. kalkulatory pożyczkowe, które pozwalały użytkownikowi strony internetowej wybrać określoną kwotę pożyczki oraz czas spłaty pożyczki. (dowód: karty nr 91 - 92) Zrzut z ekranu strony internetowej www.bank - life.pl: 9 http://www.bank - life.pl/. 10 http://www.bank - life.pl/. 11 https://futurecash.eu/. 12 https://futurecash.eu/. 13 http://ww w.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 14 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 15 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 9 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl [źródło: zrzut ze strony internetowej dostępnej pod adresem: htt p://www.bank - life.pl/ ; dostęp w dniu 10 lutego 2017 r., godz. 12:00] Zrzut z ekranu ze strony internetowej http://ipozyczkabezbik.pl: [źródło: zrzut ze strony internetowej dostępnej pod adresem: http://ipozyczka bezbik.pl/ ; dostęp w dniu 10 lutego 2017 r., godz. 12:26] Prezes Urzędu ustalił ponadto, że w regulaminach dostępnych na stronach internetowych prowadzonych przez Roberta Kałużę znajdowały się postanowienia umowne przewidujące obowiązek dokonania płatnośc i w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie pożyczki. Przykładowo, Regulamin k orzystania z usług bank - life.pl w § 6 ust. 4 , ust. 5 i ust. 8 wskazywał , że: 10 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl „4. Po ustawieniu na suwakach wybranych wartości, należy kliknąć przycisk „Weź pożyczkę”, co spowo duje przeniesienie Użytkownika na podstronę informującą o sposobie dokonania płatności. 5. Płatność za usługę może być uiszczona: a. za pomocą przelewu on - line – wówczas cena za usługę wynosi 30,00 zł, b. poprzez wysłanie wiadomości sms o treści i na numer wskazany na stronie płatności – wówczas cena za usługę wynosi 30,75 zł. (…) 8. Rozliczenia transakcji kartą kredytową i e - przelewem przeprowadzane są za pośrednictwem Centrum Rozliczeniowego CASHBILL S.A.”. (dowód: k arty nr 77 - 81 ) Jednocześnie w ww. regul aminach znajdowało się również postanowienie umowne o treści: „W przypadku uzyskania od Pożyczkodawcy informacji o zainteresowaniu ofertą Pożyczkobiorcy, Usługodawca, w ciągu 24 godzin, zapewni Pożyczkobiorcy kontakt z Pożyczkodawcą celem umożliwienia Użyt kownikom dokonania dalszych ustaleń oraz wszelkich czynności faktycznych i prawnych, niezbędnych do zawarcia umowy pożyczki. W uzasadnionych przypadkach wskazany okres może ulec wydłużeniu”. (dowód: k arty nr 77 - 81 ) W toku prowadzonego postępowania wyjaśnia jącego Prezes Urzędu ustalił, że przedsiębiorca współprac ował z następującymi podmiotami bez zawierania umowy o współpracę w formie pisemnej: - […] , - […] (nawiązanie współpracy nastąpiło w dniu 19 maja 2016 r.), (dowód: karty nr 10 - 13; karty nr 50 - 52; ka rty nr 68 - 70; karty nr 148 - 157 ) a także z następującymi podmiotami w oparciu o umowy zawarte w formie pisemnej: - […] ( nawiąza nie współpracy nastąpiło w dniu 1 marca 2016 r.), - […] (nawiązanie współpracy nastąpiło w dniu 9 stycznia 2017 r. ). (dowód: karty nr 10 - 23; karty nr 40 - 49 ; karty nr 148 - 157 ; karty nr 192 - 198) Prezes Urzędu ustalił, że podmiot o nazwie […] nie jest pożyczkodawcą. (dowód: karty nr 68 - 70 ) Prezes Urzędu ustalił ponadto, że podmiot o nazwie […] nie jest pożyczkodawcą. (dowód: karty nr 192 - 198 ) Robert Kałuża nawiązał współpracę z przedsiębiorcą […] dopiero po wszczęciu przez Prezesa Urzędu postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów ( tj. w dniu 9 stycznia 2017 r.) , natomiast z […] po wszczęciu p rzez Prezesa Urzędu postępowania wyjaśniającego ( tj. w dniu 19 maja 2016 r. ). (dowód: karty nr 50 - 52 ; karty nr 183 - 188; karty nr 192 - 198) Prezes UOKiK ustalił 16 , że liczba transakcji obsłużo nych (rozliczonych) w związku z obsługiwaniem kanałów płatności dok onywanych przez użytkowników serwisów internetowych prowadzonych przez Roberta Kałużę wynosiła […] , natomiast transakc ji 16 D ane aktualne na dzień 20 lipca 2016 r. 11 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl obsłużonych (rozliczonych) w zwią zku z wykorzystywaniem numerów p remium przez tego przedsiębiorcę, wynosiła […] . (dowód: kart y nr 65 - 6 7 ) Jednocześnie Prezes Urzędu ustalił także, że Robert Kałuża do dnia 1 lipca 2016 r. otrzymał od […] wynagrodzenie w wysokości 332 248,83 zł, natomiast za usługi SMS Premium Rate wypłaty o wartości […] zł. (dowód: karty nr 55 - 56) Prezes Urzędu uznał, że u mowy pożyczek nie były zawierane za pośrednictwem stron internetowych prowadzonych przez Roberta Kałużę. Podmioty współpracujące z Robertem Kałużą (tj. […] o raz […] ) wskazały, że nie zawarły za pośrednictwem IP – G ROUP Robert Ka łuża żadnych umów. Jednocze śnie S półka […] wskazała, że Robert Kałuża nie wprowadził za jej pośrednictwem żadnego wniosku. (dowód: karty nr 50 - 52; karty nr 40 - 49 ) Przedsiębiorca o nazwie […] wskazał, że liczba umów zawartych we współpracy z Robertem Kałużą w latach 2014 - 2016 wynosi ła „około 10”. Jednocześnie podmiot ten poinformował, że nie posiada dostępu do tych umów, a także szczegółowych danych dotyczących pożyczkobiorców. (dowód: karty nr 68 - 70 ) Przedsiębiorca […] wskazała, że od dnia rozpoczęcia współpracy zostało zawartych „około 2 umów”, jednak nie posiada dostępu do tych umów. (dowód: karty nr 192 - 198) W toku postępowania Robert Kałuża wskazał, że według jego wiedzy, w wyniku współprac y z […] zostało uruchomionych „około 27 pożyczek”, natomiast […] udzielił „około 15 poży czek”, jednak ani Robert Kałuża, ani omawiane podmioty nie przekazały żadnych dowodów zawarcia umów z konsumentami (pomimo stosownego żądania ze strony organu). (dowód: karty nr 105 - 113) Prezes Urzędu zważył, co następuje Naruszenie interesu publicznego Stosownie do art. 1 ust. 1 uokik, ochrona interesów przedsiębiorców i konsumentów podejmowana w ramach działań Prezesa Urzędu prowadzona jest w interesie publicznym. Naruszenie interesu publicznego stanowi podstawę do rozstrzygnięcia przez Prezesa Urzędu sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Interes publiczny zostaje naruszony w szczególności wówczas, gdy określonymi działaniami przedsiębiorcy dotknięty jest szerszy krąg uczestników rynku, względnie, gdy wywołują one na r ynku niekorzystne zjawiska, powodując zaburzenia w jego prawidłowym funkcjonowaniu 17 . Ingerencja Prezesa Urzędu ma na celu o chronę interesów zbiorowości, a nie poszczególnych, indywidualnych uczestników rynku. W ocenie Prezesa Urzędu, rozpatrywana sprawa ma charakter publiczny, gdyż wiąże się z ochroną praw potencjalnie nieograniczonej liczby konsumentów, którzy mog ą być narażeni na negatywne skutki praktyki stosowanej przez przedsiębiorcę. Przedsiębiorca poprzez prowadzone strony internetowe przekazywał kon sumentom informacje na temat możliwości otrzymania pożyczki , podczas gdy w rzeczywistości umowy takie nie były 17 Wyrok Sądu Antymonopolowego z dnia 24 października 1991 r., sygn. akt XVII Amr 8/90. 12 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl zawierane. Oznacza to, że potencjalnie każdy konsument zainteresowany otrzymaniem pożyczki przez Internet mógł zdecydować się na złożenie wniosku o udzielnie pożyczki poprzez strony internetowe prowadzone przez przedsiębiorcę , co wskazuje na ingerencję w interes publiczny. Interes publiczny przejawia się także w postaci zb iorowego interesu konsumentów. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie ma mie jsce naruszenie przez przedsiębiorcę interesu publicznego, możliwe jest poddanie kwestionowanych działań przedsiębiorcy ocenie w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod kątem stosowania przez niego praktyk naruszających zbiorowe i nteresy konsumentów. Ocena zachowania przedsiębiorcy w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów Zgodnie z art. 24 ust. 1 uokik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Natomiast art. 24 ust. 2 uokik stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami zachowanie przedsiębiorcy. Na gruncie niniejszej sprawy zbiorowe interesy konsumentów po dlegają ochronie przed wymierzon ymi w nie naruszeniami polegającymi na sprzecznych z pra wem działaniach przedsiębiorcy. W związku z powyższym, dla uznania zachowania przedsiębiorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zaka zem stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów należy wykazać, że spełnione zostały kumulatywnie trzy następujące przesłanki: 1. O ceniane zachowanie musi być podejmowane przez podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o o ch ronie konkurencji i konsumentów; 2. Z achowanie przedsiębiorcy jest sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami ; 3. Z achowanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów. 1. Status przedsiębiorcy Zgodnie z pr zepisem art. 4 pkt 1 uokik w związku z art. 196 us t. 1 u stawy z dnia 6 marca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarcz ej (Dz. U. poz. 650), ilekroć w ustawie tej jest mowa przedsiębiorcy, pojmuje się przez to w pierwszej kolejności przedsi ębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2168 ze zm.). Przedsiębiorcą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizac yjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną - wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej definiuje działalność gospodarczą jako zarobkową działalność w ytwórczą, handlową, budowlaną, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Robert Kałuża jest przedsiębiorcą wpisanym do Cent ralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod nr NIP 6422995161 oraz nr REGON 242822275. Przedmiotem prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności była m.in. pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpi eczeń i funduszów emerytalnych . Nie u lega zatem wątpliwości, że Robert Kałuża posiada ł status przedsiębiorcy w rozumieniu powoływanego powyżej art. 4 pkt 1 uokik. Tym samym, przy wykonywaniu działalności gospodarczej, podlega ł on rygorom określonym w ustawie o ochronie konkurencji 13 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl i konsument ów , a jego działania mog ły być oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. 2. Sprzeczność zachowania przedsiębiorcy z dobrymi obyczajami Na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów sankc jonowane jest zachowanie przedsiębiorcy sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami. Sprzeczność z prawem działania lub zaniechania przedsiębiorcy może być ujmowana jako zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa stanowionego. Dobre obyczaje nato miast pozostają klauzulą generalną, która podlega konkretyzacji na okoliczność danego stanu faktycznego. Naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów prawa stanowionego lub dobrych obyczajów jest jednocześnie wyrazem naruszenia obowiązującego porządku prawneg o, który obejmuje zarówno nakazy i zakazy wynikające z norm prawa powszechnie obowiązującego, jak i nakazy i zakazy wyn ikające z zasad współżycia społecznego i dobrych obyczajów 18 . Rozważenia, przy ocenie możliwości przypisania przedsiębiorcy stosowania pra ktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, wymaga zatem kwestia, czy jego zachowanie było zgodne, czy też niezgodne z obowiązującymi zasadami porządku prawnego. Jednocześnie dla stwierdzenia powyższego bez znaczenia poz ostaje strona podmiotowa czynu . W ocenie Prezesa Urzędu, w analizowanym przypadku działanie Roberta Kałuży prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą IP - GROUP Robert Kałuża było sprzecz ne z dobrymi obyczajami. Pojęcie dobrych obyczajów nie jest w prawie zdefiniowane, ale podobnie jak zasady współżycia społecznego, jest przedmiotem wielu orzeczeń sądowych oraz opracowań doktryny 19 . Wskazuje się w nich, że dobre obyczaje to uczciwe zasady postępowania i ustalone zwyczaje w ujęciu etyczno - moralnym, a na ich treść składają się elementy etyczne i socjologiczne kształtowane przez oceny moralne i społeczne stanowiące uzupełnienie porządku prawnego. Przy takim założeniu sprzeczne z dobrymi obyczajami są m.in. działania wykorzystujące niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równ orzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji i wywołania błędnego przekonania konsumenta 20 . Chodzi więc o działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające in minus od standardów postępowania. W niniejszej sprawie pr zedsiębiorca przekaz ywał konsumentom chcącym zawrzeć umowy pożyczki informacje na temat możliwości jej otrzymania poprzez prowadzone przez niego strony internetowe, podczas gdy w rzeczywistości umowy takie nie były zawierane. Przedsiębiorca czerpał korzyśc i finansowe z płatności dokonywanych przez osoby zainteresowane otrz ymaniem pożyczki za pomocą SMS p remium oraz przelewów on - line. Na gruncie niniejszej sprawy Prezes Urzędu za dobry obyczaj przyjął rzetelne, uczciwe i należyte traktowanie konsumentów. Dob re obyczaje wymagają bowiem, aby przedsiębiorca nie wykorzystywał nieświadomości i zaufania konsumentów w celu osiągnięcia korzyści majątkowych . Przedsiębiorca swoim zachowaniem narusz ył zatem zasadę uczciwości i przyzwoitości w stosunkach z konsumentami c hcącymi zawrzeć z nim umowy pożyczki. Podkreś lenia wymaga również, że wielu konsumentów, którzy zamierzali 18 Wyrok Sądu O kręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt XVII AmA 45/07. 19 Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 1991 r., sygn. akt I ACr 411/91, Wokanda 1992/4; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r., sygn. akt II CKN 1097/00, Lex nr 78878; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., sygn. akt I CKN 473/01, Lex nr 80257; J. Szwaja [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – Komentarz, Warszawa 2000, str. 122 - 133; R. Stef anicki, Dobre obyczaje w prawie polskim, Przegląd Prawa Handlowego, 2002/5. 20 Wyrok Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Ama 118/04. 14 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl skorzystać z oferty Przedsiębiorcy, mogło znajdować się w trudnej sytuacji materialnej. Ich problemy finansowe mogły pogłębiać się poprzez zachowanie Przedsiębiorcy. Na prowadzonych stronach internetowych przedsiębiorca posług iwał się takimi hasłami jak m.in.: „Weź pożyczkę TERAZ! Wypełnij formularz bez zaświadczeń i wychodzenia z domu! 21 ”, „Pieniądze na koncie nawet po godzinie – bez poręczycieli i zbę dnych formalności 22 ”, „Pożyczki od ręki bez BIK 23 ”, „Otrzymaj pożyczkę - Wniosek o pożyczkę zostanie rozpatrzony w ciągu kilku minut 24 ”,„nie naliczamy dużych prowizji i dodatkowych opłat za usługi! 25 ”, „Gwarantujemy elastyczne formy spłaty zaciągniętych zobowi ązań 26 ”, „Gwarant ujemy profesjonalne doradztwo w wyborze odpowiedniego produktu finansowego 27 ”. Jednocześnie na stronach internetowych prowadzonych przez pr zedsiębiorcę znajdowały się tzw. kalkulatory pożyczkowe, które pozwala ły użytkownikowi strony internet owej wybrać określoną kwotę pożyczki oraz czas spłaty pożyczki. Należy zatem uznać, że i nformacje (w tym w szczególności hasła reklamowe) znajdujące się na stronach internetowych prowadzonych przez Roberta Kałużę miały na celu zachęc enie konsumentów do zł ożenia wniosku o udzielenie pożyczki, a także suger owały , że poprzez omawiane strony internetowe, konsument otrzyma pożyczkę lub usługę profesjonalnego doradztwa w wyborze odpowiedniego produktu finansowego. Szczególną uwagę należy zwrócić na posługiwanie się przez przedsiębiorcę w przywołanych hasłach reklamowych czasownikami w pierwszej osobie liczby mnogiej tj. „nie naliczamy”, „gwarantujemy”, które miały wskazywać odbiorcom, że podmiot prowadzący dany serwis internetowy jest podmiotem udzielającym pożyc zek. Podkreślenia wymaga także, że wygląd oraz układ stron internetowych wskazywały na to, że poprzez daną stronę internetową możliwe jest zawarcie umowy poży czki (m.in. zakładki o nazwie „Nasze produkty”, „Promocje”, „O pinie naszych klientów”). Jednocześn ie podmioty współpracujące z Robertem Kałużą (tj. […] oraz […] ) wskazały, że nie zawarły za pośrednictwem IP - GROUP Robert Ka łuża żadnych umów. P rzedsiębiorca o nazwie […] wskazał, że liczba umów zawartych we współpracy z Robertem Kałużą w latach 2014 - 20 16 wynosiła „około 10”. Jednocześnie podmiot ten poinformował, że nie posiada dostępu do tych umów, a także szczegółowych danych dotyczących pożyczkobiorców. Natomiast przedsiębiorca […] wskazała, że od dnia rozpoczęcia współpracy zostało zawartych „około 2 umów”, jednak nie posiada dostępu do tych umów. Należy mieć na uwadze, że w toku postępowania Robert Kałuża utrzymywał, że ww. podmioty są pożyczkodawcami, z którymi współpracuje. Jednocześnie Prezes Urzędu ustalił, że są to jedynie podmioty pośr ednicząc e przy zawieraniu umów. Co prawda w toku postępowania Roberta Kałuż a wskazał, że według jego wiedzy, w wyniku współprac y z […] zostało uruchomionych „około 27 pożyczek”, natomiast […] udzielił „około 15 pożyczek”, jednak ani Robert Kałuża, ani omawiane po dmioty nie przekazały żadnych dowodów zawarcia umów z konsumentami (pomimo stosownego żądania ze strony organu). Istotne wątpliwości rodzi również posługiwanie się przez przedsiębiorców sformułowaniem „około”, które wskazuje jedynie na przybliżoną liczbę. Niezrozumiałe jest użycie omawianego wyrażenia w odniesieniu do tak niewielkich wartości. 21 http://www.bank - life.pl/. 22 http://www.bank - life.pl/. 23 https:// futurecash.eu/. 24 https://futurecash.eu/. 25 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 26 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 27 http://www.bank - life.pl/pomoc - finansowa. 15 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Nie mniej istotne jest to, że Robert Kałuża zawarł umowy współpracy z przedsiębiorcami […] oraz […] dopiero po wszczęciu postępowania przez Prezesa Urzędu (tj. w dniu 9 stycznia 2017 r. oraz 19 maja 2016 r. ). Jednocześnie w celu otrzymania pożyczki konsumenci (zgodnie z informacjami dostępnymi na stronach internetowych prowadzonych przez przedsiębiorcę ) wysyła li wiadomości SMS oraz doko nywali przelewów na podane numer y. Prezes UOKiK ustalił, że liczba transakcji rozliczonych w związku z obsługiwaniem kanałów płatności dokonywanych przez użytkowników serwisów internetowych prowadzonych p rzez Roberta Kałużę wynosiła […] , na tomiast transakcji rozliczonych w zwią zku z wyko rzystywaniem numerów p remium przez tego przedsiębiorcę, wynosiła […] 28 . Jak ustalił Prezes Urzędu, Robert Kałuża do dnia 1 lipca 2016 r. otrzymał z tytułu wypłat z pośrednictwa finansowego wynagrodzenie w wysokości […] zł, natomiast za usługi SMS premium w ypłaty o wartości […] zł. Omawiane liczby - w zestawieniu z rzekomo zawartą liczbą umów pożyczki – świadczą o tym, że przedsiębiorca czerp ał korzyści finansowe z płatności dokonywanych przez osoby zainteresowane otrzy maniem pożyczki za pomocą SMS pr emium o raz p rzelewów on - line, a pożyczki nie były faktycznie zawierane poprzez prowadzone przez niego strony internetowe. Tym samym należy uznać, że mimo iż przedsiębiorca przekaz ywał konsumentom chcącym zawrzeć umowy pożyczki informacj e na temat możliwości jej o trzymania poprzez prowadzone przez niego strony inte rnetowe, w rzeczywistości umowy ta kie nie były zawierane. W ocenie Prezesa Urzędu opisywane działanie przedsiębiorcy było sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz godzi ło w zbiorowe interesy konsumentów, a w k onsekwencji stanowi ło praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 uokik. 3. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera definicji zbiorowego interesu konsumentó w, wskazując jednak w art. 24 ust. 3, że nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. Godzenie w zbiorowe interesy konsumentów oznacza zatem narażenie na uszczerbek interesów pewnej g rupy lub wszystkich konsumentów poprzez stosowaną przez przeds iębiorcę praktykę. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów może polegać zarówno na ich naruszeniu, jak i na zagrożeniu ich naruszenia. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy działania przedsiębiorcy są powszechne w tym z naczeniu, że mogą dotknąć każdego konsumenta będącego lub mogącego być potencjalnie kontrahentem przedsiębiorcy. Nie ulega wątpliwości, że działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywołuje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ązków. Natomiast przez interes zbiorowy należy rozumieć interes dotyczący konsumentów jako określonej zbiorowości. Dla stwierdzenia godzenia w zbiorowe interesy konsumentów istotne jest ustalenie, że konkretne działanie przedsiębiorcy nie ma ściśle określo nego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kręgu podmiotów. Oceniając działanie przedsiębiorcy przez pryzmat definicji zawartej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, należy ustalić, czy jego działania mogą naruszać interesy nieoznaczonego kręgu potencjalnych klientów. Tego typu naruszenie wystąpi wówczas, gdy działania przedsiębiorcy dotyczą zbiorowości i mogą dotknąć każdego potencjalnego klienta, czyli gdy są powszechne. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodn ie z którym naruszenie zbiorowych interesów konsumentów ma miejsce wówczas, gdy potencjalnie daną praktyką przedsiębiorcy może być dotknięty każdy konsument w analogicznych okolicznościach. 28 D ane na dzień 20 lipca 2016 r. 16 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl Sąd Najwyższy wskazał, że sformułowanie „nie jest zbiorowym inter esem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów” należy rozumieć w ten sposób, że liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zostały naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyką narusz ającą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsiębiorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowa nia przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego zachowania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy 29 . Prezes Urzędu w niniejszej sprawie wziął pod uwagę działanie przedsiębiorcy odnoszące się do na ruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Zbiorowy interes realizuje się poprzez fakt, że potencjalnie wszyscy konsumenci, którzy chcieli zawrzeć umowę pożyczki przez Internet byli narażeni na sprzeczne z dobrymi obyczajami działanie przedsiębiorcy. Należ y mieć na uwadze, że przedsiębiorca w przyjętym modelu działaln ość wykorzyst ywał wiele stron internetowych dotyczących pożyczek. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności nie ulega wątpliwości, że kwestionowane zachowanie przedsiębiorcy było dla konsu mentów szkodliwe i godzi ło w ich chronione prawem interesy. Działanie przedsiębiorcy odnosi ło się bowiem do zbiorowości tych konsumentów, dla których skutek w ww. postaci jest wspólny. Oczywi stym jest zatem, że sprzeczne z dobrymi obyczajami działanie prz edsiębiorcy nie dotyczy ło interesów poszczególnych osób, których sprawy m iały charakter jednostkowy czy indywidualny ani też grupy takich osób, lecz narusz yło ono uprawnienia szerokiego kręgu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Naruszenie zbiorowego inte re su konsumentów powiązane jest z naruszaniem interesów gospodarczych konsumentów. Pod tym pojęciem należy rozumieć zarówno naruszenie interesów stricte ekonomicznych (o wymiarze majątkowym), jak również prawo konsumentów do uczestniczenia w przejrzystych i niezakłóconych przez przedsiębiorcę warunkach rynkowych, zapewniających konsumentom dokonywanie transakcji handlowych z przedsiębiorcami przy całkowitym zrozumieniu rzeczywistego sensu ekonomicznego i prawnego warunków dokonywanych czynności na etapie pr zedkontraktowym oraz w czasie wykonywania umowy, czego urzeczywistnieniem jest m.in. abstrakcyjnie pojmowane prawo do rzetelnej, prawdziwej i pełnej informacji w komuni kacji pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem. W niniejszej sprawie przedsiębiorca narusz ył przede wszystkim majątkowy interes konsumentów . W celu otrzymania pożyczki konsumenci wysyła li wiadomości SMS oraz dokon ywali przelewów na podane na stronach internetowych numery. Jak już wskazano w poprzedniej części decyzji, k oszt wiadomości SMS oraz wysokość przelewów, których należ ało dokonać były znaczne (często powyżej 30 złotych). Należy również mieć na uwadze, że m ożliwa jest sytuacja, w której konsument, mający na celu zawarcie umowy pożyczki przez Internet , wy słał więcej niż jedną wiadomość SMS lub dokona ł więcej niż jednego przelewu on - line. Podkreślenia wymaga także , że przedsiębiorca wykorzystywał dużą liczbę stron internetowych, skierowanych do tej samej grupy adresatów, w związku z czym niewykluczone jest także, że konsument zosta ł narażon y na straty finansowe przez Roberta Kałużę kilkukrotnie (poprzez różne strony internetowe). Innymi słowy – istnieje prawdopodobieństwo, że konsument, który po uiszczeniu opłaty nie otrzyma ł pożyczki poprzez jedną z prowadzonych przez przedsiębiorcę stron i nternetowych, złoży ł ponownie wniosek o udzielenie pożyczki i dokona ł płatności w związku z informacjami znajdującymi się na innej stronie internetowej prowadzonej przez Roberta Kałużę. 29 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SK 27/07. 17 Urząd Oc hrony Konkurencji i Konsumentów Pl. Powstańców Warszawy 1 < 00 - 950 Warszawa tel.: 22 55 60 424 < fax: 22 55 60 458 doik @uokik.gov.pl < www.uokik.gov.pl W niniejszej sprawie przedsiębiorca narusz ył również niemajątkowy inte res konsumentów w postaci ich prawa do prawdziwej, rzetelnej informacji dotyczącej działalności przedsiębiorcy. Należy bowiem mieć na uwadze, że konsumenci nie mieli świadomości i wiedzy na temat tego, że faktycznie pożyczki nie zostaną im udzielone. Wobe c powyższego, Prezes Urzędu orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji. Pouczenie Na podstawie art. 81 ust. 1 uokik w związku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilneg o (tekst jedn. D z. U. z 2018 r. poz. 1360 ze z m.) od niniejszej decyzji przysługuje S tronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, które wnosi się za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. z up. PREZESA Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ZASTĘPCA DYREKTORA Departamentu Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Artur Zwaliński Otrzymuje: 1. […] 2. a/a