RBG-11/2001

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy 85-097 Bydgoszcz, ul. Jagiellońska 34 Tel. (0-52) 345-56-44, Fax (0-52) 345-56-17, Tel. Centrala (0-52) 3254-100 E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, 3 kwietnia 2001 roku RBG-036-46/00/MW/2311 Decyzja nr 11/2001 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2000 roku nr 122 poz. 1319), po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, prowadzonego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Nowym Mieście Lubawskim o naduŜywanie pozycji dominującej na rynku przez Miejski Zakład Komunalny w Nowym Mieście Lubawskim odmawia się wszczęcia postępowania antymonopolowego w sprawie naduŜywania pozycji dominującej na rynku przez Miejski Zakład Komunalny z siedziba w Nowym Mieście Lubawskim poprzez niezgodne z prawem (według wnioskodawcy) rozliczanie cen ciepła dostarczanego do lokali mieszkalnych. Uzasadnienie: Dnia 1 kwietnia 2001 roku weszła w Ŝycie ustawa z dnia 15 grudnia 2000 roku o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej Ustawą). Z tym dniem straciła moc ustawa z 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów. Postępowania wszczęte na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów – na podstawie art. 113 Ustawy – prowadzi się według przepisów Ustawy. Organ antymonopolowy ustalił w niniejszej sprawie następujący stan faktyczny Powiatowy Rzecznik Konsumentów z siedzibą w Nowym Mieście Lubawskim (zwany dalej Rzecznikiem) wystąpił z wnioskiem o wszczęcie postępowania antymonopolowego przeciwko Miejskiemu Zakładowi Komunalnemu z siedzibą w Bydgoszczy (zwanym dalej MZK). Rzecznik – w niniejszej sprawie – reprezentuje lokatorów budynku przy ul. Grunwaldzkiej 12a w Nowym Mieście Lubawskim. Rzecznik zarzucił MZK naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 3 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 lutego 1990 roku o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (Dz.U. z 1999 roku nr 52 poz. 547). Na poparcie swego wniosku Rzecznik przytoczył trzy wyroki Sądu Antymonopolowego: - z dnia 25 czerwca 1992 roku, XVII Amr 10/92; - z dnia 19 listopada 1992 roku, XVII Amr 23/92; - z dnia 12 kwietnia 1995 roku, XVII Amr 7/94. Do wniosku Rzecznik załączył skargę lokatorów budynku usytuowanego przy ul. Grunwaldzkiej 12a. Ze skargi wynika, iŜ z chwilą zmiany czynnika grzewczego na olej opałowy mieszkańcy mają zainstalowane liczniki ciepła. SkarŜący podnoszą, iŜ „ oszczędności opłat za pobór ciepła w okresie grzewczym 1998-1999 sięgały od 200 do 900 zł, które zostały zaliczone na poczet czynszów mieszkaniowych. W otrzymanym rozliczeniu za rok 1999-2000, gdzie odczytane zuŜycie wg liczników jest minimalnie się róŜniące w poz. Koszty Dostawy Ciepła na cele C.O. jednostki rozliczeniowej widnieje suma 27.097,12 zł gdzie w rozliczeniu za okres grzewczy 1998-1999 ta sama pozycja uwidoczniona jest kwota 18.808,77 co daje róŜnicę 44% ”. Według mieszkańców powodem wzrostu kosztów ogrzewania jest nie oszczędzanie ciepła dostarczanego do budynków administracji państwowej. Do wniosku dołączono równieŜ kserokopie rozliczenia kosztów ogrzewania za okresy: 01.01.1999-30.09.1999 roku i 1.10.1999-31.08.2000 roku. W toku postępowania Rzecznik kwestionuje sposób obliczania naleŜności za pobór energii c.o. (jako-według niego-sprzeczny z rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 12 października 2000 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, opubl. W Dz.U. z 2000 roku nr 96 poz. 1053), co według niego, powoduje, Ŝe konsument płaci za energię, której nie zuŜył. Ponadto Rzecznik podnosi, iŜ nie informuje się mieszkańców, o tym co wchodzi w skład kosztów całkowitych nieruchomości. Według Rzecznika zachodzi duŜe prawdopodobieństwo, Ŝe do kosztów ogrzewania wlicza się ubytki energii zaistniałe w trakcie przesyłania na odcinku od kotłowni do miejsca spełnienia świadczenia. MZK nie zgadza się z zarzutami Rzecznika. MZK potwierdza, Ŝe dostarcza ciepło do węzła cieplnego budynku zamieszkiwanego przez lokatorów, w imieniu których występuje Rzecznik. Cena energii cieplnej stosowana przez MZK jest ceną z roku 1998, zatwierdzoną decyzja Ministra Finansów z dnia 30.04.1998 roku, znak GUS-660-115/98/4700. MZK podnosi, iŜ mieszkańcy posiadają na grzejnikach podzielniki kosztów, a grzejniki wyposaŜone są w głowice termostatyczne, za pomocą których mogą regulować temperaturę w pomieszczeniach, a co za tym idzie zuŜycie energii cieplnej. Mieszkańcy wnoszą zaliczkę na pokrycie kosztów c.o. w wysokości 3,20 zł/m2 powierzchni miesięcznie, zgodnie z uchwałą wspólnoty mieszkaniowej lub umową najmu. MZK podnosi równieŜ, iŜ w załączonych do wniosku o wszczęcie postępowania rozliczeniach za ciepło pierwszy okres rozliczeniowy (01.01.99-30.09.99) róŜni się od drugiego (01.10.99-31.08.00) W pierwszym przypadku okres wnoszenia zaliczki wyniósł 7 miesięcy a w drugim 11 miesięcy. W pierwszym przypadku okres tworzenia kosztów głównych (wówczas gdy zuŜycie energii jest największe) wyniósł 4 miesiące (styczeń-kwiecień), natomiast w drugim przypadku okres ten trwał 7 miesięcy (październik-kwiecień). Ponadto MZK wskazał, iŜ Starostwo Powiatowe, w administrowanych przez siebie budynkach stosuje duŜo wyŜsze ceny ogrzewania. Organ antymonopolowy zwaŜył co następuje Twierdzenia Rzecznika, iŜ MZK rozlicza koszty ciepła w sposób sprzeczny z prawem są bezzasadne. Prawodawstwa europejskie, w tym prawo polskie mają swe korzenie w prawie rzymskim. Jednym z filarów nowoczesnego prawa jest zasada nieretroaktywności prawa wyraŜająca się w rzymskiej paremii lex retro non agit (prawo nie działa wstecz). Zasada ta nie oddziałuje w sposób bezwzględny na system polskiego prawa, jednak nieliczne wyjątki od wspomnianej zasady nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania. W świetle powyŜszych rozwaŜań niedopuszczalne jest twierdzenie, iŜ ceny ciepła rozliczane w okresie od 01.01.99 do 31.08.00r. winny być oceniane z punktu widzenia rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 12 października 2000 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, opubl. W Dz.U. z 2000 roku nr 96 poz. 1053. Podstawowym aktem prawnym z zakresu objętego niniejszym postępowaniem jest ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne (Dz.U. z 1997 roku nr 54 poz. 348 z późn. zm.). Ustawa ta weszła w Ŝycie dnia 10 grudnia 1997 roku. W okresie od 5 grudnia 1997 roku do 1 stycznia 1999 roku Minister Finansów ustalał taryfy dla ciepła. Dnia 12 listopada 1998 roku weszło w Ŝycie rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 6 października 1998 roku (Dz.U. z 1998 roku nr 132 poz. 867), które zawierało rozdział 4 dotyczący zasady rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach. Dnia 25 listopada 2000 roku weszło w Ŝycie nowe rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 12 października 2000 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem (Dz.U. z 2000 roku nr 96 poz. 1053). W toku postępowania ustalono, iŜ MZK dostarcza ciepło z kotłowni a czynnikiem grzewczym jest olej opałowy. MZK nie posiada taryfy zatwierdzonej przez Prezesa URE. W związku z koniecznością przejścia przez MZK z systemu rozliczeń ryczałtowych na rozliczenia w oparciu o fizyczne jednostki pomiaru energii i mocy Minister Finansów, działając na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 marca 1998 roku wyraził zgodę na zmianę systemu rozliczeń, jednakŜe pod warunkiem, Ŝe: • • • • opłata stała nie będzie wyŜsza niŜ 8,467 zł/MW/m-c; • • • • opłata zmienna nie będzie wyŜsza niŜ 30,17 zł/GJ. W okresie od 12.11.1998 roku do 25 listopada 2000 roku obowiązywało rozporządzenie taryfowe z dnia 6 października 1998 roku (Dz.U. z 1998 roku nr 132 poz. 867). Przesłane przez Rzecznika rozliczenia kosztów ogrzewania są zgodne z wymogami rozdziału 4 (§ 38 do § 52). Generalną zasadą przyjętą przy rozliczaniu kosztów ciepła z indywidualnymi odbiorcami w lokalach jest ponoszenie przez odbiorców ciepła kosztu zakupu ciepła dostarczonego do budynku. Rozliczanie z indywidualnymi odbiorcami w lokalach za ciepło dostarczone na ogrzewanie prowadziło się (wg § 39 w/w rozporzadzenia) w systemie opomiarowanym. Rozporządzenie taryfowe z 6 października 1998 roku zawiera bardzo szczegółowe wskazania, w oparciu o które naleŜy dokonywać rozliczeń za dostawy ciepła. Nie ma jednak w tym akcie prawnym Ŝadnych norm dotyczących wysokości opłat za ciepło. Organ antymonopolowy stoi na stanowisku, iŜ MZK rozliczając, w okresach 01.01.99-30.09.99 i 01.10.99-31.08.00, mieszkańców ze zuŜytego przez nich ciepła działał zgodnie z normami zawartymi w rozporządzeniu taryfowym. Zaakceptowana przez Ministra Finansów wysokość opłaty stałej (ujmowanej w MW) oraz opłaty zmiennej (w GJ) rozliczana była według wskazań zawartych w rozporządzeniu taryfowym z 6 października 1998 roku. RozbieŜności w cenach ciepła, o których sygnalizowali Rzecznikowi lokatorzy mają swoje źródło w znaczących róŜnicach występujących między dwoma, kwestionowanymi przez lokatorów okresami rozliczeniowymi. Po pierwsze zwaŜyć naleŜy, iŜ pierwszy okres, od stycznia do września 1999 roku jest o dwa miesiące krótszy od drugiego okresu, od października 1999 roku do sierpnia 2000 roku. Po drugie w pierwszym z analizowanych okresów większość miesięcy to okres wiosenny i letni, gdy zapotrzebowanie na ciepło jest duŜo mniejsze, podczas gdy miedzy październikiem a sierpniem większość miesięcy przypada na chłodne, a wręcz mroźne części roku. RóŜnica w cenach ciepła między dwoma wyŜej wymienionymi okresami jest więc wynikiem działania czynników obiektywnych, tj uwarunkowań pogodowych i długości okresu rozliczeniowego. Za bezpodstawne uznać naleŜy równieŜ zarzuty lokatorów, iŜ ceny ciepła wzrosły dlatego, iŜ inni odbiorcy energii nie oszczędzają jej. Reasumując: rozliczenia kosztów ogrzewania przeprowadzone zostało zgodnie z obowiązującym prawem. W sprawie pozostałych zarzutów (nadmiernie wygórowane ceny ciepła oraz obciąŜanie odbiorców stratami przy przesyle ciepła do budynku) wszczęte zostanie postępowanie antymonopolowe. OdróŜnić naleŜy bowiem kwestię rozliczenia kosztu ogrzewania całego budynku i wyegzekwowania od kaŜdego z lokatorów opłat za ciepło (przy zastosowaniu wzorów matematycznych zawartych w rozporządzeniu taryfowym) od ustalenia czy koszty ogrzewania budynku nie są nadmiernie wygórowane a takŜe czy rozliczanie się z lokatorami w oparciu o wskazania licznika pomiaru ciepła umieszczonego na węźle oddalonym od budynku o kilkadziesiąt metrów nie jest uciąŜliwe (z ekonomicznego punktu widzenia) dla odbiorców ciepła. Mając na uwadze powyŜsze naleŜało orzec jak w sentencji. Od niniejszej decyzji słuŜy odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem niniejszej Delegatury w terminie dwutygodniowym od daty doręczenia niniejszej decyzji. Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Andrzej Chajęcki Otrzymują: Powiatowy Rzecznik Konsumentów ul. Rynek 1 13-300 Nowe Miasto Lubawskie Miejski Zakład Komunalny ul. Działyńskich 8a 13-300 Nowe Miasto Lubawskie